declino
declino, to bend aside, turn away
Frieze-Dennison Vergil
Could not find declinant in Logeion dictionaries.
declinant Verb: present active indicative 3rd plural of declino
- I Lit.
- a Act.: ego modo declinavi paullum me extra viam, Plaut. Aul. 4, 8, 11 (711); cf.: sese rectā regione viai, Lucr. 2, 250; and: se a terris omnia numina, Poët. ap. Suet. Aug. 70: lumina, Cat. 64, 91: agmen, Liv. 1, 28; 36, 23: nares in alteram partem, Cels. 8, 5.—Poet. of the eyes, to bend down, i.e. to lower, close them in sleep: nec dulci declinat lumina somno, * Verg. A. 4, 185.—
- b Neutr.: paulum ad dexteram de via declinavi, ut ad Pericli sepulcrum accederem, Cic. Fin. 5, 2, 5; id. Att. 14, 17, 2; Liv. 38, 20, 8.—So of the oblique motion of atoms (corresp. with oblique ferri): si omnes atomi declinabunt, nullae umquam cohaerescent; sive aliae declinabunt, aliae suo nutu recte ferentur, etc., Cic. Fin. 1, 6, 19 sq.; cf. id. Fat. 9, 18 (preceded by cur Epicurus atomos de via deducat): quae nova causa in natura est, qua declinet atomus? 20, 46 (the reading quae declinet atomum is wrong), id. N. D. 1, 25.—
- II Trop.
- A In gen.
- a Act., to turn aside: neque (mulierem) declinatam quicquam ab aliarum ingenio ullam reperias, who has departed, deviated, * Ter. Hec. 200; cf.: quaedam verborum flgurae paulum figuris sententiarum declinantur, Quint. 9, 3, 88; id. 10, 3, 33: neque spe, neque metu declinatus animus, id. 12, 1, 16: Cato literas Graecas aetate jam declinata didicit, in the decline of life, id. 12, 11, 23. —
- b Neutr., to turn aside, deviate, turn away: de via, Cic. Lael. 17; cf.: de statu suo, id. Clu. 38, 106: a religione officii, id. Verr. 2, 3, 1: a malis (opp. appetere bona), id. Tusc. 4, 6, 13: a parvis delictis diligentius, id. Off. 1, 40 fin.: aliquantulum a proposito, id. Or. 40, 138: a recto itinere (oratio), Quint. 4, 3, 14 al.: gemma paulum declinans a topazio in aurum, passing, Plin. 37, 8, 34, § 113: ut eo revocetur unde huc declinavit oratio, digressed, Cic. de Or. 2, 38; cf. id. Leg. 1, 21 fin.: quantum in Italiam declinaverat belli, Liv. 28, 1: in asperam Pholoen, Hor. Od. 1, 33, 7: in pejus, Quint. 10, 2, 16: ad discendum jus, Quint. 12, 3, 9; cf. id. 7, 2, 30.—Absol.: declinasse me paululum et praesentes fluctus fugisse, Cic. Sest. 34: paulatim amor, decreases, Ov. M. 9, 460: dies coeperat declinare, Vulg. Luc. 9, 12. —
- B In partic. grammat. t. t., to vary, inflect a part of speech.
- 1 In the older grammarians, of every kind of inflection (declension, conjugation, comparison, derivation, etc.), Varr. L. L. 8, § 2 sq.; 10, § 11 sq.; cf. also Quint. 1, 4, 22; 1, 5, 63 al. —
- 2 In the later grammarians, to decline, in the strict sense, Charis, p. 8 sq. et al. —
- C Transf., with an object denoting that from which one turns aside; to avoid, to shun (classical, most freq. in Cic.); nec satis recte (oratio) declinat impetum, nisi etiam in cedendo quid deceat intellegit, Cic. Or. 68, 228; cf., corresp. with vitare, id. Att. 8, 11, D. fin.; and: ictum, Liv. 42, 63, 4: urbem, Cic. Planc. 41: laqueos judicii, id. Mil. 15, 40: appetuntur quae secundum naturam sunt, declinantur contraria, id. N. D. 3, 13, 33: vitia, id. Off. 1, 6, 19: ea quae nocitura videantur, id. ib. 1, 4; cf. Tac. A. 13, 4: invidiam, id. H. 4, 41 fin.; Suet. Caes. 4: impudicitiam uxoris, Tac. A. 6, 51: oppida ut busta, Amm.16, 2, 12.
II) prägn., abbiegend, ausweichend etw. meiden, vermeiden (zu meiden od. zu vermeiden suchen), einer Sache aus dem Wege gehen, etw. abweisen, sich von etw. lossagen, 1) eig.: urbem unam mihi amoenissimam, Cic.: victorem hostium exercitum, Iustin.: non satis recte impetum (als t. t. der Fechterspr.), Cic.: so auch im Bilde, invidiae impetum, Iustin.: iudicii laqueos, Cic. – 2) übtr.: aliquid (Ggstz. persequi), Cic.: periculum, Iustin.: fatorum pericula, Iustin.: vitia, Cic.: scelus, Iustin.: ea, quae nocitura videantur, Cic.: minas Clodii contentionesque nulla cum molestia (Ggstz. subire summa cum dignitate), Cic.: impudicitiam uxoris, Tac.: ea maxime declinans, quorum recens flagrabat invidia, Tac. – m. Abl. wodurch? societate culpae invidiam, Tac.
I tr., ¶ 1 détourner, incliner : se declinare extra viam Pl. Aul. 711 ; se recta regione Lucr. 2, 250, se détourner du chemin, de la ligne verticale ; si quo inde agmen declinare voluissem Liv. 1, 28, 6, si jʼavais voulu porter lʼarmée de là dans une autre position || [poét.] declinare lumina somno Virg. En. 4, 185, incliner les yeux vers le sommeil, céder au sommeil ¶ 2 [fig.] faire dévier, infléchir : mulier ab aliarum ingenio declinata Ter. Hec. 200, une femme dont le naturel sʼécarte de celui des autres ; spe declinatus animus Quint. 12, 1, 16, esprit que des espérances font dévier (détournent du devoir) ; ætate declinata Quint. 12, 11, 23, dans un âge infléchi [avancé], sur son déclin || quædam verborum figuræ paulum figuris sententiarum declinantur Quint. 9, 3, 88, certaines figures de mots sʼécartent peu des figures de pensée || rejeter sur, imputer : adversa in inscitiam Pæti declinans Tac. Ann. 15, 26, rejetant les revers sur lʼinexpérience de Pétus, cf. Sall. H. 2, 15 || [gramm.] changer les mots au moyen de flexions [décliner, conjuguer, dériver, etc.] : Varro L. 8, 2 ; 10, 11, etc.; [en part.] conjuguer et décliner Quint. 1, 4, 22 ; décliner Quint. 1, 5, 63 ¶ 3 [fig.] éviter en sʼécartant, esquiver : urbem unam mihi amicissimam declinavi Cic. Planc. 97, par un détour jʼévitai cette ville qui mʼest pourtant dévouée entre toutes ; impetum Cic. Or. 228, parer une attaque ; judicii laqueos Cic. Mil. 40, esquiver les filets de la justice || quibus vitiis declinatis Cic. Off. 1, 19, ces défauts étant évités, cf. Nat. 3, 33 ; Off. 1, 11 ; invidiam Tac. H. 4, 41, se dérober à la malveillance.
II intr., ¶ 1 se détourner : de via Cic. Fin. 5, 5 ; a Capua Cic. Att. 14, 17, 2, se détourner de la route, de Capoue ; (jubet eum) obliquo monte ad se declinare Liv. 38, 20, 8, il lui ordonne dʼobliquer vers lui en prenant de biais la montagne || si omnes atomi declinabunt Cic. Fin. 1, 19, si tous les atomes sʼécartent de la verticale ¶ 2 [fig.] a) sʼécarter, sʼéloigner : de statu suo Cic. Clu. 106 ; a malis Cic. Tusc. 4, 13 ; a proposito Cic. Or. 138, changer son attitude (ses dispositions), éviter le mal, sʼécarter de son objet ; ad discendum jus Quint. 12, 3, 9, se détourner vers lʼétude du droit || sʼécarter du droit chemin : Tac. Ann. 14, 56 b) sʼégarer : paulatim declinat amor Ov. M. 9, 461, peu à peu son amour sʼégare [nʼest plus lʼaffection dʼune sœur pour son frère]; in pejus Quint. 10, 2, 16, tomber dans le pire || [médec.] sʼaffaiblir, diminuer, décliner : Cels. , Plin.
- 1. afbuigen, afwenden [iter; agmen]; ➤ non se ~ ab illo de blik niet afwenden van; non prius ex illo flagrantia lumina ~ (Catull.);
- 2. (ver)mijden, uit de weg gaan; ➤ urbem mihi amicissimam declinavi; impetum ~; vitia ~; impudicitiam uxoris ~ (Tac.);
- 3. (gramm. t.t.) verbuigen, vervoegen; II. intr.
- 1. uitwijken, van richting veranderen, zich afwenden (van: ab; de; abl.); zich wenden tot (m. ad; in m. acc.); ➤ a Roma ~; a recto itinere ~; a religione ~; a delictis ~; de via ~; cohortes paululum declinaverunt; Manlium iussit ad se ~; in fugam ~; si omnes atomi declinabunt, nullae umquam cohaerescent (Cic.);
- 2. afbuigen; ➤ via ad mare declinans; bellum in Italiam declinaverat;
- 3. (in een redevoering) afwijken, uitweiden, afdwalen [a rerum ordine; a proposito]; ➤ inde huc declinavit oratio;
- 4. (postklass.) ten einde lopen; ➤ dies coeperat ~.
躲避。偏。傾。— laqueos 避套。— ictum 閃避。Dies in vesperum declinat 天漸晚。 Somnus declinat ocellos 困不得開眼。
Suggest a Translation
See an image
- CLI-, to bend aside, turn away: ad dexteram de viā: si omnes atomi declinabunt (i. e. oblique ferentur): via ad mare declinans, L.—To deflect, turn away: agmen, L.: cursūs, O.—To avoid, evade, shun: urbem: ictum, L.—To lower, close, let sink: dulci lumina somno, V.— Fig., to turn aside, deviate, turn away, digress: de statu suo: a religione offici: aliquantulum a proposito: ut eo revocetur unde huc declinavit oratio: quantum in Italiam declinaverat belli, L.: paulatim amor, decreases, O.—To turn aside, cause to differ: mulier declinata ab aliarum ingenio, differing, T.—To turn off, ascribe: adversa in inscitiam Paeti, Ta.— To turn from, avoid, shun: (oratio) declinat impetum: laqueos iudici: vitia: societate culpae invidiam, Ta.
-
…, quam ita definiunt sine ratione animi elationem. quoniamque, ut bona natura adpetimus, sic a malis natura declinamus, quae declinatio si cum ratione fiet, cautio appelletur, eaque intellegatur in solo esse sapiente ; quae autem…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…Sed Epicurus declinatione atomi vitari necessitatem fati putat. Itaque tertius quidam motus oritur extra pondus et plagam, cum declinat atomus intervallo minimo id appellat ἐλά ; quam declinationem sine causa fieri si minus verbis, re cogitur confiteri .…
M. Tullius Cicero, De Fato
-
…; quam declinationem sine causa fieri si minus verbis, re cogitur confiteri. Non enim atomus ab atomo pulsa declinat. Nam qui potest pelli alia ab alia, si gravitate feruntur ad perpendiculum corpora individua rectis lineis, ut…
M. Tullius Cicero, De Fato
-
…fatum abesse. .. . Hoc modo hanc causam disceptari oportet, non ab atomis errantibus et de via declinantibus petere praesidium. Declinat, inquit, atomus. Primum cur aliam enim quandam vim motus habebant a Democrito inpulsionis…
M. Tullius Cicero, De Fato
-
…necessitate naturae, quod omne pondus nulla re inpediente moveatur et feratur necesse est, illud quoque necesse est, declinare, quibusdam atomis vel, si volunt, omnibus naturaliter. .. . Fragmenta Itaque M. Cicero in…
M. Tullius Cicero, De Fato
-
…quo modo necessitatem effugeret, quod videlicet Democritum fugerat ait atomum, cum pondere et gravitate directo deorsus feratur, declinare paululum. hoc dicere turpius est quam illud quod vult non posse defendere. Idem facit contra dialecticos ; a…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
….. Hoc modo hanc causam disceptari oportet, non ab atomis errantibus et de via declinantibus petere praesidium. Declinat, inquit, atomus. Primum cur aliam enim quandam vim motus habebant a Democrito inpulsionis, quam plagam ille…
M. Tullius Cicero, De Fato
-
…potest esse animal in quo non et adpetitio sit et declinatio naturalis. adpetuntur autem quae secundum naturam sunt, declinantur contraria ; et omne animal adpetit quaedam et fugit a quibusdam, quod autem refugit id contra naturam est ,…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…multis minitantibus magno cum suo metu praestiterunt. Brundisium veni vel potius ad moenia accessi ; urbem unam mihi amicissimam declinavi, quae se potius exscindi quam e suo complexu ut eriperer facile pateretur. in hortos me M. Laeni…
Cicero, pro Plancio
-
…quamvis excipere fortunam, subire vim atque iniuriam malui quam aut a vestris sanctissimis mentibus dissidere aut de meo statu declinare. sed non is solum gratus debet esse qui accepit beneficium, verum etiam is cui potestas accipiendi fuit .…
Cicero, de Provinciis Consularibus