hiems
hiems, the winter, winter time, rainy season
before the end of the winter
- I Lit.: aestatem autumnus sequitur, post acer hiemps fit, Enn. ap. Prisc. p. 647 P. (Ann. v. 406 Vahl.): solvitur acris hiems grata vice veris et Favoni, Hor. C. 1, 4, 1: crudelis, Enn. ap. Prisc. p. 891 P. (Ann. v. 482 Vahl.); opp. to aestas, Dig. 43, 20, 1, §§ 31 and 32: dies primus est veris in Aquario, aestatis in Tauro, autumni in Leone, hiemis in Scorpione, Varr. R. R. 1, 28, 1; cf. id. ap. Col. 11, 2, 84; Plin. 2, 47, 47, § 125; 18, 25, 60, § 224 sq.: prodit hiems, sequitur crepitans hanc dentibus algor. Lucr. 5, 747: hanc vim frigorum hiememque, quam nos vix hujus urbis tectis sustinemus, excipere, Cic. Rab. Post. 15, 42: summa, id. Verr. 2, 4, 40, § 86; id. de Imp. Pomp. 12, 32: gravissimā hieme, Caes. B. C. 3, 8 fin.: jamque hiems appropinquabat, id. ib. 3, 9, 8: initā hieme, id. B. G. 3, 7, 1: jam prope hieme confectā, id. ib. 7, 32, 2: ante exactam hiemem, id. ib. 6, 1, 4: hiems jam praecipitaverat, id. B. C. 3, 25, 1: modestia hiemis, Tac. A. 12, 43: bellum difficillimum gessit hieme anni, in winter time, Suet. Caes. 35: stridebat deformis hiems, Juv. 4, 58: Arabes campos et montes hieme et aestate peragrantes, winter and summer, i. e. in all seasons, Cic. Div. 1, 42, 94.—In plur.: confligunt hiemes aestatibus acres, Lucr. 6, 373: est ubi plus tepeant hiemes? Hor. Ep. 1, 10, 15: informīs hiemes reducit Juppiter, idem Summovet, id. C. 2, 10, 15; 3, 1, 32: in his locis maturae sunt hiemes, Caes. B. G. 4, 20, 1; Cic. N. D. 2, 19, 49: seu plures hiemes, seu tribuit Juppiter ultimam, years, Hor. C. 1, 11, 4: post certas hiemes, id. ib. 1, 15, 35; cf.: sic multas hiemes atque octogensima vidit solstitia, Juv. 4, 92.—Personified: Hiems, Ov. M. 2, 30; 15, 212; 4, 436; Verg. A. 3, 120.—
- B Transf. (mostly poet.).
- 1 Rainy, stormy weather, a storm, tempest: imber Noctem hiememque ferens, Verg. A. 5, 11; cf.: non tam creber agens hiemem ruit aequore turbo, id. G. 3, 470: Juppiter horridus austris Torquet aquosam hiemem, id. A. 9, 671; id. G. 1, 321; Hor. Epod. 2, 52; Ov. M. 11, 490; 521; 13, 709 al.—In plur., Val. Fl. 2, 22; Stat. S. 5, 1, 36.—In prose: maritimos cursus praecludebat hiemis magnitudo, Cic. Planc. 40 fin.: qui (gubernator) navem ex hieme marique scopuloso servat, Nep. Att. 10 fin.—
- 2 In gen., cold, chill; tempest, violence (poet.): sic letalis hiems paulatim in pectora venit, a deadly chill, Ov. M. 2, 827; cf. Mart. 2, 46, 7: Vesuvinus apex et flammea diri Montis hiems, the fiery tempest, Stat. S. 3, 5, 72; so of Vesuvius: vix dum ignea montem Torsit hiems, Val. Fl. 4, 508: instamus jactu telorum et ferrea nimbis Certat hiems, the iron storm, shower of weapons, Stat. Th. 5, 386.—
- II Trop.
- 1 Cold, storm (poet.): ab illa Pessima (die) mutati coepit amoris hiems, cold, Ov. H. 5, 34: hiems rerum, the storm of war, disturbance of war, Claud. B. Get. 151.—
- 2 Trouble, distress: suae senectuti acriorem hiemem parat, quom illam inportunam tempestatem conciet, Plaut. Trin. 2, 3, 7 (398).
nunc tempus ‥ in quo ‥ operari potes ne fiat fuga tua ~e vel sabbato
ingruit ‥ fera tempestatis ~s
navigaverunt totum gemem a natale S. Andreae ‥ usque una hebdomada ante pascha
in ~e ‥ ubi nives sub gelido septemtrionis arcto in vij ulnas consurgunt
~s ‥ inde hec hiemcula ‥ et hiemalis ‥ et hiemo ‥ i. in ~e demorari ‥ et inde hiematus, et hiematio
hec ‥ piscium genera in estate tantum et nunquam in ~e comparent
hyemps ‥ facit pulsum tardum . ‥ inhabitantes ‥ in frigida [regione ] pulsum habent similem hyemali
illa ‥ pars anni que cuique regioni frigidior est et humidior eidem est ~s, habens nebulas et vapores conglobatos et pluvias et nives apta magis feriationi quam labori
in yeme(v. 2
hyemps ‥ incipit quando sol intrat primum gradum signi Capricorni, et continet 89 dies et 7 horas cum 49 minutis, hoc est a 22 die Decembris usque ad 21 diem Marcii
a festo S. Martini in ieme prox’
in festo S. Martini in yempe
sic estas in yemen labitur et yemps vergit in estatem
in hac insula due sunt estates et due yemes
hic yemps, A.wyntyre ‥ hic yems,wyntyre ‥ hic iems hec bruma,wynter
nobis yemps ver amenum / ‥ / dum faveret sors
tum glacialis Hiems respondit voce severa ‥
magnas hyemes et aestates
➳ hiemps Enn. Ann. 406 ; nom. hiemis Cato Agr. 30.
- 1. winter [tristis]; ➤ hiemem castris agere overwinteren; ook metaf. (Ov.) het bekoelen [amoris];
- 2. (poët.) (meton.) kou, vorst [letalis kilte v.d. dood]; ➤ hiemem et aestatem pati kou en hitte;
- 3. storm, onweer, regen [intonata vergezeld v. donderslagen]; ➤ saevit ~; — personif. (poët.) Hiems god v. stormen en onweer;
- 4. (poët.) jaar; ➤ plures hiemes; ultima ~.
- cf. χειμών, the winter, winter time, rainy season: hieme summā, in the depth of winter: gravissimā hieme, Cs.: acris, H.: hiems appropinquabat, Cs.: hieme confectā, Cs.: Stridebat hiems, Iu.: montīs hieme et aestate peragrantes, i. e. in all seasons: Sol Nondum hiemem contingit equis, V.: vim frigorum hiemumque excipere: Est ubi plus tepeant hiemes?H.: maturae hiemes, Cs.: post certas hiemes, H.: multas hiemes vidit, Iu.—The god of storms, winter: mactavit Hiemi pecudem, V.: glacialis, O.— Stormy weather, storm, tempest: hiemi navigationem subicere, Cs.: maritimos cursūs praecludebat hiemis magnitudo: navem ex hieme servat, N.: imber Noctem hiememque ferens, V.: Eois intonata fluctibus, H.—Fig., cold, frost: letalis in pectora venit, a deadly chill, O.: Pessima mutati coepit amoris hiems, cold, O.
-
…, his praesertim iam noctibus quo autem pacto illi Appenninum atque illas pruinas ac nivis perferent nisi idcirco se facilius hiemem toleraturos putant, quod nudi in conviviis saltare didicerunt. O bellum magno opere pertimescendum, cum hanc sit habiturus…
Cicero, in Catilinam
-
…mundus erat, subiit argentea proles, auro deterior, fulvo pretiosior aere. Iuppiter antiqui contraxit tempora veris perque hiemes aestusque et inaequalis autumnos et breve ver spatiis exegit quattuor annum. Tum primum siccis aer fervoribus ustus canduit ,…
Ovid, Metamorphoses
-
…expulerunt et magno numero interfecto reliquos atque ipsum Octavium in naves confugere coegerunt. hic fuit oppugnationis exitus. iamque hiems adpropinquabat, et tantis detrimentis acceptis Octavius desperata oppugnatione oppidi Dyrrachium sese ad Pompeium recepit. Demonstravimus L. Vibullium…
Julius Caesar, Civil War
-
…posset. Quod cum Pompeius et rei publicae et amicitiae tribuisset, celeriter confecto per suos dilectu tribus ante exactam hiemem et constitutis et adductis legionibus duplicatoque earum cohortium numero, quas cum Quinto Titurio amiserat, et celeritate et copiis…
Julius Caesar, Gallic War
-
…habuit iniquitatis me scribere, ne facerent, ante quam ego rem causamque cognossem non poteram, credo, ante hiemem ; sic enim scribis. quasi vero ad cognoscendum ego ad illos, non illi ad me venire debuerint .…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…tecta defendere. sociis ego vestris mare per hosce annos clausum fuisse dicam, cum exercitus vestri numquam Brundisio nisi hieme summa transmiserint qui ad vos ab exteris nationibus venirent, captos querar, cum legati populi Romani redempti sint mercatoribus…
Cicero, pro Lege Manilia
-
…scire cupio maximeque te ipsum videre quam primum. cura, mi frater, ut valeas et, quamquam est hiems, tamen Sardiniam istam esse cogites. xv K. Martias. Scr. Romae mense Martio a. .…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
-
…complures dies commoratus summamque ibi copiam frumenti et reliqui commeatus nactus exercitum ex labore atque inopia refecit. Iam prope hieme confecta cum ipso anni tempore ad gerendum bellum vocaretur et ad hostem proficisci constituisset, sive eum ex paludibus silvisque…
Julius Caesar, Gallic War
-
…aut tam fuit abditus ut lateret quis navigavit qui non se aut mortis aut servitutis periculo committeret, cum aut hieme aut referto praedonum mari navigaret hoc tantum bellum, tam turpe, tam vetus, tam late divisum atque dispersum…
Cicero, pro Lege Manilia
-
…civitatibus consilia communicare, a Treveris Germanos crebris legationibus sollicitari, maturius sibi de bello cogitandum putavit. Itaque nondum hieme confecta proximis quattuor coactis legionibus de improviso in fines Nerviorum contendit et, priusquam illi aut convenire aut profugere possent…
Julius Caesar, Gallic War