lapillus
lapillus, a little stone, pebble
- I In gen.: invitat somnos crepitantibus unda lapillis, Ov. M. 11, 604; Plin. 10, 23, 30, § 59 sq. —Lucky days were marked with white, and unlucky ones with black stones (cf. calculus, 2. e.); hence: felix utraque lux diesque nobis Signandi melioribus lapillis, i. e. with white stones, Mart. 9, 53, 5; cf.: hunc Macrine, diem numera meliore lapillo, Pers. 2, 1; cf. also Plin. 7, 40, 41, § 131. —In trials at law, a white stone was cast as a vote for acquittal, a black stone for condemnation: mos erat antiquus niveis atrisque lapillis, His damnare reos, illis absolvere culpa, Ov. M. 15, 41.—
- II In partic.
- A Stone in the bladder, gravel: ejectus calculoso, Plin. 28, 4, 9, § 42.—
- B A precious stone, gem, jewel; marble, etc.: inter niveos viridesque lapillos, i. e. pearls and emeralds, Hor. S. 1, 2, 80: caris aures onerare lapillis, Ov. A. A. 3, 129: indici, Mart. 1, 110, 4: Libyci, bits of Numidian marble, Hor. Ep. 1, 10, 19.—
- C A tombstone, Inscr. ap. Murat. 1536, 6; cf. Burm. Anth. Lat. 2, p. 269.
scrupulus, ~us brevis
veteres Romani dies felicitatis ~is albis, dies infelicitatis nigris designabant
dum mihi vita inerit, non auferent nobis etiam minimum ~um coree
per vicos spatians caveas jactare lapillos
Golias prosternitur projectu lapilli [cf. ]I Reg. xvii 49
quanta dearmarunt regis de luce lapilli [gl.: bombardorum ], / tanta rearmata nocte fuere loca
videbis in fundo ~um vel ~os residentes claros et perspicuos ad instar vitri
‘cras in ollam candidi dimittentur ~i’, urbanum sane proverbium quod in prosperis agendorum dicitur successibus
omnes dies meos meliore ~o felicique transactos auspicio computabam [cf. ]; cf. et. Persius II 1 A. Otto, Sprichwörter der Römer (1890) p. 64
invisum et inauditum procurat facinus, omne[m ] satagit movere ~um
vestivit et illud [sc. altare ] / argento puro pretiosis atque lapillis
scematicis ornarier ‥ lapillis(
regina ‥ circumamicta varietate ~orum et margaritarum
~os ‥ pretiosos
epistides est ~us [Trevisa: ] rutilans et rubicundusa litel stone
~us ‥ dactili ex palma nutritur
lapidem instar ~i dactilici
injectis in os digitis cerasi ~um extraxit
prunorum ~um unum nari sue minus caute imposuit
subsidebat a renibus in virgam virilem profluens ~us
lapis, calculo
~us, accedula, A.sowredoke
- 1. (kiezel)steentje; ➤ -i crepitantes;
- 2. steentje voor verschillende doelen [nivei atrique om te stemmen]; slingersteentje; fiche in spelletjes e.d.;
- 3. iets hards in een lichaam of plant, pit, galsteen;
- 4. edelsteen, ook parel [nivei viridesque parels en smaragden]; ➤ caris aures onerare -is (Ov.).
De arca usque Lapillum, hoc est, terminum.Auctor incertus :
Lapilli natura tornatiles, sive alia factura breviores, etc.
Continuis namque cruciatibus macerabat eum calculus, intolerabilis videlicet morbus, qui urinam inhibens nuncupatur vulgo Lapillus.
Calculus albus, quo olim Thraces notabant singulos anni currentis faustos dies, calculum album in urnam immittendo, vel atrum si infelices, ut scirent anno exacto quot fuissent læti dies, quot infausti : ad hunc morem respiciens Scriptor Hist. Beccensis MS. ait ad ann. 1152 :
Hic annus albo notandus Lapillo Beccensibus, quo videlicet Joannes Romanus... Monachus Becci perrexit Romam, et inde rediens caput B. Felicis Mart. socii Adauctiattulit secum, et gratuito dono dedit illud Ecclesiæ Beccensi.
- lapis, a little stone, pebble: lapillos Tollunt (apes), V., O.—A voting pebble, ballot(white for acquittal, black for condemnation): nivei atrique lapilli, O.—A precious stone, gem, jewel: inter niveos viridesque lapillos, i. e. pearls and emeralds, H.: Libyci, bits of Numidian marble, H.
-
…, surgat et in solis formosius arbutus antris, et sciat indocilis currere lympha vias. litora nativis praefulgent picta lapillis, et volucres nulla dulcius arte canunt. non sic Leucippis succendit Castora Phoebe, Pollucem cultu non Hilaira soror…
Propertius, Elegies
-
…timore venis ; et potes hesternos manibus componere crinis et longa faciem quaerere desidia, nec minus Eois pectus variare lapillis, ut formosa novo quae parat ire viro. at non sic Ithaci degressu mota Calypso desertis olim fleverat aequoribus…
Propertius, Elegies
-
…testudinis Indicae nitorem, non si quas eboris trabes refractis rostris Marmarici dedere barri figis moenibus aureasque portas exornas asaroticis lapillis ; sed per semirutas superbus arces, ostendens veteris decus duelli, quassatos geris ictibus molares, laudandis pretiosior ruinis…
Sidonius Apollinaris, Carmina
-
…decoquitur ea admixta dulci pari mensura et in piscinas ligneas funditur. immobili bu s super has transtris dependent restes lapillis extentae, quibus adhaerescens limus vitreis acinis imaginem quandam uvae reddit. exemptum ita siccatur diebus xxx. color est…
Pliny the Elder, Natural History
-
…non pulsante senecta hinc rediviva petit vicinus cinnama Phoenix. hic domus Aurorae rutilo crustante metallo bacarum praefert leves asprata lapillos. diripiunt diversa oculos et ab arte magistra hoc vincit, quodcumque vides ; sed conditur omnis sub domina praesente…
Sidonius Apollinaris, Carmina
-
…et urticae cum melle inl i tu sanant. magis placet draconis cauda in pelle dorcadis adalligata cervinis nervis vel lapilli e ventre hirundinum pullorum sinistro lacerto adnexi ; dicuntur enim excluso pullo lapillum dare. quod si pullus is detur…
Pliny the Elder, Natural History
-
…longius aut credunt caelo adventantibus Euris, sed circum tutae sub moenibus urbis aquantur, excursusque breves temptant et saepe lapillos, ut cumbae instabiles fluctu iactante saburram, tollunt, his sese per inania nubila librant. Illum adeo placuisse…
Vergil, Georgics
-
…opio adpositum obolis binis. vulvas et pilo cervino suffire prodest. tradunt cervas, cum senserint se gravidas, lapillum devorare, quem in excrementis repertum aut in vulva nam et ibi invenitur custodire partus adalligatum. inveniuntur et ossicula…
Pliny the Elder, Natural History
-
…Sulpicia tua iugales Indulsit deus et peregit annos O nox omnis et hora, quae notata est Caris litoris Indici lapillis O quae proelia, quas utrimque pugnas Felix lectulus et lucerna vidit Nimbis ebria Nicerotianis Vixisti tribus, o Calene…
Martial, Epigrammata
-
…dicit Dominus ecce enim ego mandabo et concutiam in omnibus gentibus domum Israhel sicut concutitur in cribro et non cadet lapillus super terram in gladio morientur omnes peccatores populi mei qui dicunt non adpropinquabit et non veniet super nos malum in…
Vulgate, Latin Vulgate