libra
libra, a balance, pair of scales
- the Roman pound, of twelve ounces: as erat libra pondus, Varr. L. L. 5, § 169 Müll.: coronam auream libram pondo ex publica pecunia in Capitolio Iovi donum posuit, Liv. 4, 20: mulli binas libras ponderis raro exsuperant, Plin. 9, 17, 30, § 64: expende Hannibalem, quot libras in duce summo invenies? Juv. 10, 147: neque argenti in convivio plus pondo quam libras centum inlaturos, Gell. 2, 24, 2: dipondii pondo duas erant libras, Gai. Inst. 1, 122.—
- II Transf.
- A A measure for liquids: frumenti denos modios et totidem olei libras, Suet. Caes. 38.—
- B.1 A balance, pair of scales: cum in alteram librae lancem animi bona imponebat, in alteram corporis, etc., Cic. Tusc. 5, 17, 51; cf. id. Fin. 5, 30, 91.—
- 2 A water-poise, plummet-level, level, line: sin autem locus ... pari libra cum aequore maris est, Col. 8, 17, 4: libratur autem dioptris aut libris aquariis aut chorobate, Vitr. 8, 6, 1.—Hence, ad libram: alteram navem pluribus aggressus navibus in quibus ad libram fecerat turres, of equal height or of equal weight, Caes. B. C. 3, 40, 1.—
- 3 Counterpoise, balance: contra flatus quoque pervicax libra Bononiensibus calamis, Plin. 16, 36, 65, § 161: aes et libra, v. aes.—
- 4 The constellation Libra, The Balance, Verg. G. 1, 208; Ov. F. 4, 386; Plin. 18, 25, 59, § 221: felix aequato genitus sub pondere Librae, Manil. 4, 545.—
- 5 Trop., a balance (poet.), Pers. 4, 10: animi cunctantis libra, Claud. Laud. Stil. 1, 75.
~a vel as sive assis: xij unciae
xij uncie ~am xx solidos continentem efficiunt
centena cere, zucarii, piperis, cumini, amigdalorum et aloigne continet xiij petras et dim., et quelibet petra continet viij libras ‥ et quelibet libra [consistit ] ex pondere xxv s. [= ] ~a vero auri, argenti, electuariorum et hujusmodi apotecariorum confecte consistit solummodo ex pondere xx s. sterlingorumStRealm I 205 [1267]
est libra triplex, viz. ~a subtilis, que constat ex xx solidis; et est libra usualis, que constat ex duabus marcis; et est libra grossa, que constat ex septem ~is subtilibus
nostri apotecarii qui emunt ad unam mensuram et vendunt ad aliam habent ut dicitur libre ij [sic ], sc. libra magna et ~a minima. libra magna ponderat xxvj s. et viij d. sterlingorum et habet ℥ xvj; sed ~a parva non ponderat nisi xx s. sterlingorum et habet ℥ xij; ‥ et per libram magnam deberent venderi [sic ] omnia liquida, sc. syrupos, olera et hujusmodi; et per ~am minorem omnia sicca ut zinziber gariofili et hujusmodi
uncia debet ponderare viginti denarios. et quindecim uncie faciunt ~am Londonie
quelibet ~a [consistit ] ex pondere xxv s.
quelibet ~a plumbi ponderat xxv s. sterlingorum
~a parva(v. 1d infra)
~a usualisCust. Cant. 33, ~a magna
cum ~am dico, uncias sedecim intelligo
pensa [(lane ] continet xxvj ~as magnas, quarum quelibet continet vij libras parvas et quelibet parva libra ponderat xxv sterlingos
~a grossa
pensa casei secundum pondus regis continet xxvj ~as magnas; et quelibet magna ~a continet vij parvas libras; et quelibet parva libra continet xxv s. sterlingorum
est ~a triplexCust. Cant. 33, ~e ij
ad ~am scaccarii
viij ~e faciunt galonem vini(v. 1a supra)
una ~a facit jpynt ‥ ij ~e faciunt unum quart’ ‥ viij ~e faciunt j galon’
si piper vel cuminum vel gingiber vel alumen vel brasil’ vel lacem vel thus attulerit, non minus quam xxv libr’ simul vendat(
r’ vitrioli Romani ~a j, salis nitri ~a j, salis armoniaci ȝ iij
tenet x acras ‥ per unam liberam cymini
~a ‥ electuariorum et hujusmodi apotecariorum
respondet de ix ~is zinziberis reductis, apreciatur ~a ad xij d.; et de xj ~is piperis, apreciatur ~a ad x d; et de v ~is cumini, apreciatur ~a ad ob. et quad; et de lxiij ~is derys , apreciatur ~a ad ob. quad
in iij ~is de semine porrettorum emptis vj d
de precio xiiij ~arumclowes , precio ~e ij s. ij d.; ‥ de precio vj ~arummaces , precio ~e ij s. ij d.; ‥ de precio ccclx ~arum amigdalorum jardini, precio ~e ij d. ob; x s. de precio lvj ~arumdates ; vj s. viij d. de precio unius ~e croci; ‥ de precio vijxx ~arum piperis, precio ~e ix d. ob; ‥ de precio l ~arum sinamomi, precio ~e ij d; ‥ de precio lij ~arum et vj unciarum sugri de iij cutis, precio ~e xx d; ‥ de precio ixxx vj ~arum sugri de ij cutis, precio ~e xij d
ita sane ut ‥ cereum unum duarum ~arum inde persolvat
in ij ~is candele et iij ~is cepi ad candelam ‥ vj d
lego ‥ ceriis faciendis vj †labras cere
panis quadrantis de wastello ponderabit sex ~as et sexdecim solidos(
et de ij s. x d. ob. quad. receptis de xv ~is lane fracte venditis
quando ~a lane venditur pro j d., petra venditur pro xiij d. et sacca pro xxx s. iiij d.(
in duobus ~is foliorum aureorum ‥ emptis
et sol’ J. R. ‥ pro ij lib’ ligature pro aqueductu de B. ij s. iiij d
in xxij ~is de pilo empt’ pro cordis springaldorum predictorum
in dim. ~a decotoun empta pro candela facienda ad manerium ix d
in xv lib’ canobi empt’ pro aqueductu xvij d
item j lib’ fili albi et colorati
centum ~e albi vitri per majorem centenam valent viij s. item major centena vitri continet xxiiij pensas vitri. item quelibet pensa vitri continet v parvas ~as
in emendis fenestris vitriar’ cum factura fenestrarum novarum et lvj ~is vitri colorati emptis
praetium competens acceperim, hoc est argenti ~as decem
vij ~as auri et argenti
viij virgatas terrae ‥ reddentes xj ~as de gablo
illa maneria que longinqua sunt et hoc reddere non poterint reddent pro tota septimana viij †libros [l. ~as ] et x solidos
Alselmus Candaveine vj(es xx ~as et vj ~as sterlingorum et xlv marcas ad magnum pensum super redditum suum de Anglia [] in Essex
Owinus filius Maredut ‥ statim Madocum ‥ de carcere liberavit ‥ et centum ~as ei donavit
~as bonorum et legalium sterlingorum
jocalia ‥ quorum pretium excedebat mille ~as monete
~a marcam et dimidiam continet
camerarius ad libram scaccarii [cf. 1f ] ponderat quantum oportet in trutina; quod si numerus xx solidorum plusquam sex nummis excreverit respectu ~e [supra i. e. ], indigna recipi dicitur [if there are more than 246 pence making up 20 s. by weight pecunia numeranda ]
(twelfhindi hominis weregildum esttwelfhund scillinga (id est duodecies c solidi), qui faciunt ~as viginti quinque
abbas et conventus ‥ annuum redditum sex decim ~arum sterlingorum ‥ assignarent
ducentarum ~arum sterlingorum antiquorum
rex Scotie [Willelmus I ] sibi solveret quatuor mille ~as
rex ‥ imposuit auxilium terre sue decem milia ~arum [= ]Plusc. VII 10: ~arum stirlingorum
in quadraginta ~is levioris monete
decem millium ~arum usualis monete regni Scocie
ad summam decem ~arum monete Scotie
l ~as Turonensium
damus tria milia libras Viennenses et duo milia ~as Turonenses eidem ecclesie
custume navium transeuncium per dictam insulam [(] vel applicancium in ea volentes annuatim xj Guernsey xx ~as Toronenses
quatuor ~is Turonensium parvorum(
decem ~as bonorum parvorum Turonensium
invadiavit omnem terram suam usque ad vj annos pro xvij ~is Andegavensium
dabit predictus W. predicto comiti c ~as Andegavensium
in xviij mill’ xxxviij ~is ‥ Burd[egalensibus ] receptis de thesauro regis
quingentas ~as Burdegalensis monete
statuens quod septem ~as Parisinorum ad quotidianum victum solveret
recepturus annuatim de scaccario Rothomagensi ‥ xxx ~as Parisiacenses
lxx ~as denariorum Rodmensium
de conventione ista et caritate fecit R. abbas et monachi caritatem comiti lx ~arum Cenomanensium
Jordanus filius Alani debet j dextrarium qui valeat xx ~as de Renneis
solvit R. de M. P. ‥ quinquaginta ~as Morlanorum
m ~as Arnaldensis monete
[(v.etc. ]
cum idem G. ‥ in partibus Bononie in Lombardia de mercandisis suis ad valenciam md ~arum Bononiensium, que sunt in sterlingis cxxv libre, depredatus fuisset
reddit xxx ~as arsas et pensatas, et xxiiij libras ad numerum
hoc manerium cum suis pertinentibus reddit lxv ~as albas
hoc manerium ‥ modo valet xxij ~as candidas
valet ‥ modo xl ~as blancas
tempore regis Edwardi et post valuit xv ~as ad numerum
TRE reddebat civitas de Glowecestre xxxvj ~as numeratas
hae xvij ~ae ad pensum et xvj ~ae ad numerum sunt de placitis comitatus
xxx ~as ‥ pensatas
c ~as ad pensam
reddit viij ~as ad pondus et arsuram
in dominio ecclesie quattuor carruce et quattuor ~e [terre ]
Osberto janitori et A. uxori ejus l s. per breve regis in molendino de H. ad perficiendas x libr’ terre quas rex dedit eis pro servitio suo
ut quilibet qui haberet xv ~arum [] terre et supra cingulo militie donaretur sic ; ? l. libratas
qui habent xv libratas terre
xij uncie libram xx solidos continentem efficiunt ‥ ~a dicitur quicquid per duodenarii numero perfeccionem adimpletur. nam ~a potest dici annus, qui constat ex iiij temporibus et ex xij mensibus et lij ebdomadis et die vel quadrante. ~a esse potest equinoctialis dies, sine sua nocte qui constat xij horis
~a,wæg
iij mantelli ‥ et ij duplicati, j par ~arum
pro uno pari ~arum, iiij d.
j magnam archam, j(purpeynt et j par ~arum pendentium
non omnibus ergo in una eademque ~a pensandum est, licet in uno constringantur vitio, sed discretio sit unumquodque eorum [sic ]
erudito lectori multum dissimiliter sapit stilus et stilus, qui omnem literam componit ad ~am
quando ante summum pontificem ‥ clericos locabit ~a meritorum
sub libra pondero / quid melius, / et dubius / mecum delibero
si discretionis ~a defuerit
festinavi facere canonem tue clemencie, qui tibi erit ~a ponderans cuncta tua opera, suplens vices meas, et regula certissima ad omnia que volueris
sistitur bima infantula ut in florido prato hostia lactea, ut in divina ~a dragma aurea
cernens exitum patere, ponit animam suam in alea et ~a superne misericordie
datores non fraudabuntur mercede sua, viderint isti quomodo eorum intentiones olim examinentur in divina ~a
advenies, judicii / libram tenens eximii
tenens libram et pondera, / scandenti supra sidera, / nobis remittat scelera, / secum ducens ad supera
septimum ~ae [signum ] ab ea [parte ] qua [sol ] in medio Septembri circumagitur inchoat oriri
est tamen ‥ / collis non magnus declivo tramite flexus, / quo sol consurgens trutinantis timpora Librae / pervolat
Octembrem Libra perfundet lampide mensem
equat et October sementis tempore Libram
duo prima puncta Arietis et ~e
comitantur enim Arietem Pisces atque ~a cum Virgine, Taurum autem Leo atque Scorpius cum Aquario, Geminos autem Cancer atque Capricornus cum Sagittario
si inveneris lapidem in quo sit ~a, Gemini et Aquarius, tales lapides calidi sunt et erei et occidentales
tempore ‥ eo quo sol a lance ~e recesserat peragratisque signis mediis pene usque Capricornum appropinquabat
- 1. weegschaal; ➤ per aes et -am of -ā et aere mercari alqd door formele koop, contant; sine -a et tabulis testamentum facere zonder de wettelijke formaliteiten; tuus librā et aere minus (Ov.) ook zonder formele koop;
- 2. paslood, waterpas; ➤ ad -am facere turres op gelijke hoogte;
- 3. (poët.; postklass.) Weegschaal als sterrenbeeld;
- 4. (Plin. Mai.) (meton.) evenwicht;
- 5. Rom. pond (ruim 327 gram); ➤ coronam auream -am pondo ex publica pecunia in Capitolio Iovi donum posuit (Liv.);
- 6. (Mel.) Karolingisch zilveren pond.
一斤。一斤酒。秤。卯宫宿。準縄。平重。— pondo 一斤司碼。Pari libra cum aequore maris est 此地舆海面平高。
Suggest a Translation
See an image
Lepra, apud Felibian. Hist. San-Dion. pag.
Et a Deo Libra percussi,fiat uxor ejus vidua, ut cognoscatur potentia Dei qui talem tribuit vindictam.
Residentes in Lugduno mutuent librationes suas, et alii non residentes tradant et solvant qualibet septimana... tantum quantum Libra ipsorum ascendet et ascendere poterit ; et capitulum ipsis librationes sibi solvet seu recompensabit in subventionibus suis.Ubi forte
Libraest Distributio quotidiana,
Libratiovero, Annuus præbendæ redditus. Vide infra Libratio.
Occiduænomenclatura vix inter se conveniunt. Sed copiose ac erudite de utraque libra, et de hac voce disseruit Jacobus Gothofredus ad d. leg. un. de Oblat. vot. ubi expensis aliorum sententiis eo tandem concedit, ut
Occiduam libramValentiniani appellatam veluti
imminutam, quomodo
Occiduuma Scriptoribus inferioris ætatis usurpatum aliquot locis probat. Hunc consule si lubet : nam pudet ab aliis annotatis librum infarcire.
Ut in omni Regno nostro non amplius vendatur Libra auri purissime cocti, nisi 12. libras argenti de novis et meris denariis.Charta Dagoberti Reg. apud Doubletum :
Unusquisque pro semetipso Libras 30. ex auro purissimo partibus S. Dionysii componat.Alia ejusd. Reg. pag. 661 :
Si quis vero contra hoc meæ Majestatis decretum præsumpserit,... legibus artatus auri purissimi decem Libras, ac argenti probatissimi pondo 20. ad pensum nostri Palatii solvere cogatur.Chronic. Moguntinum Chunradi Archiepiscopi :
Huic Cruci inscriptus erat versus iste :Auri sexcentas habet hæc Crux aurea Libras. Et nota quod una Libra habet duas marcas auri.
Juxta Gallos vigesima pars unciæ denarius est, et 12. denarii solidum reddunt : ideoque juxta numerum denariorum tres unciæ 5. solidos complent. Sic et 5. solidi in 3. uncias redeunt : nam 12. unciæ Libram 20. solidos continentem effciunt. Sed veteres solidum, qui nunc Aureus dicitur, nuncupabant.Annales Fuldenses ann. 882 :
Munera autem talia erant : in auro et argento bis mille Libræ et 80. vel paulo plus : quam Libram per 20. solidos computamus expletam.Adde Joannem VIII. apud Ivonem part. 3. c. 98. et Speculum Saxon. l. 2. art. 53. § 3.
De moneta constituimus similiter, ut amplius non habeat in Libra pensante nisi viginti duos solidos, et de ipsis viginti solidis Monetariushabeat solidum unum, et illos alios reddat.
manerium reddit 10. 20. vel 30. Libras denariorum de 20. in ora, ut de specie constet solutionis. Hæc igitur libra duplex fuit, scilicet majoris unciæ, et minoris : vel majorum denariorum, et minorum.
Oxenfordscire Rex Oxenford:
Reddit de moneta 20. Lib. denariorum de 20. in ora.Ibid. :
Pro canibus, 23. Lib. denariorum de 20. in ora.Tit.
Herefordscire Rex Lexe:
Præpositus... veniente domina sua in manerium, præsentaret ei 18. oras denariorum, ut esset ipsa læta animo.Spelm.
Libram occiduamdividerent in totidem solidos. Sic
Libra testiumpro numero testium 72. non semel occurrit in veteribus instrumentis.
Chipotensis. Charta Edwardi II. apud Rymer. tom. 3. pag. 626 :
Recipient... triginta millia Librarum Chipotensium seu Burdigalensium, valentium viginti quatuor millia librarum parvorum Turonensium.Vide Chapotensis.
Carnes recentes quorumcumque animalium grossorum et minutorum vendendo in macello loci de Laurano ad pondus Libræ carnassariæ, et carnes falsas(l. salsas) ad pondus communis seu simplicis libræ.
Ab Olivario priore de Rodingo xiv. Libras imperiales extorsit, et postea ipsum deposuit et aliam ibi instituit, qui ei dedit xv. Libras imperiales.Pluries ibi. Vide Imperialis.
Libra vero auri, argenti, lectuariorum et hujusmodi apothecariorum confectorum, consistit solummodo ex pondere 20. solidorum sterlingorum.Ibid. § 4.
Pro trecentis solidis Pictavensibus et quatuor Libris de obolis.Vide Obolus.
Ut libra panis triginta solidis per 12. denarios metiatur.Ubi constare dicitur solidus 12. denariis. Leges Franc. tit. 4. 5. 106 :
Ut inter Francos per 12. denarios solidus componatur.Charta ann. 1159. apud Jofridum in Episcopis Niciensibus :
Si autem cum eis comedere noluerit, Libra ei et justitia cum pulmentis, quibus Clerici vescuntur, deforis mittantur.Sic libra panis 30. solidorum conficiebat libram et dimidiam, cum 20. solidi 12. uncias conficerent. Capitula Caroli M. lib. 3. cap. 14 :
Triginta solidi id est Libra et dimidia.Adde Chron. Casin. lib. 1. cap. 2. Haeftenum lib. 10. Disquisit. Monast. tract. 3. disq. 2. Menardum ad Concordiam regular. et Dissertat. Gallicam de Hemina vini et libra panis in Regula S. Benedicti edita ann. 1667. § 27. et seq.
Turonensisvero 20. Sed id omnibus notum.
Pensata, in Domesdei. Cum multa essent ubique locorum
cuneagia, (nam illustriores plurimæ civitates, villæ, Episcopi, proceres, sua habuere) factum est ut leves sæpe denarii a
cuneatoribuset falsariis cuderentur, detonsique sæpe alii in publicum proreperent. Venit igitur in usum, non solum
libramnumerare, sed (ut aureos hodie) ad pensum trutinare. Domesdei :
Reddit nunc 30. Libras arsas et pensatas, etc.Alibi :
De tertio denario habet Rex 30. sol. ad pensum, de cremento 10. libr. ad pondus.Rursum :
Hoc manerium reddit 70. Libras ad pensum : sed ab Anglis non appretiatur, nisi ad 60. libras ad numerum.
De moneta constituimus, ut amplius non habeat in Libra pensante, nisi 22. solid. et de ipsis 22. sol. monetarius accipiat solidum unum, et illud aliud domino cujus sunt, reddat, ut immunitates conservatæ sint.
Semel in anno debetur Episcopo Meldensi ab Ecclesia S. Germani procuratio sub hac forma,Eadem occurrunt in Charta Falconis Abbatis S. Germani. Minoris quoque fuit ponderis libra, qua in ponderandis aromatibus utebantur in quibusdam provinciis. Consuetudo Lemovic. art. 70 :lx. panes de pane Conventus... tres Libræ ceræ ad parvum pondus vel una ad magnum pondus.
Libra est et esse debetVide Libra mercatoria.xiv. unciarum et dimidia, salva Libra de speceria, quæ debet esse et estxii. subtilium unciarum.
Livre primedicitur. Vetus Placitum circa ann. 1200. apud Catellum in Hist. Occitan. lib. 5 :
E contra vero omnes Judæi allegabant asserentes, quod non debebant eam ceram dare ad commune pondus Tolosæ, sed ad quoddam speciale pondus, quod est 20. solidorum, quas Libras primas vocabant.
de Mazaugues.
Habeat Ecclesia duos homines vel feminas cum sarculis unoquoque anno ad segetes purgandas, et dabitur unicuique una Servientalis, et alio tempore in manu una torta de furno, et vinum, et in nocte una Libra.Id est, libra carnis qualis
servientibusdari solet,
denariusalias dicebatur
sterlinguset
esterlingus. Confecerunt autem sequentes Reges
sterlingorumlibram ex denariis de 40. in uncia : novissimi, de 62. vel eo amplius, retinentes tamen
sterlingorumappellationem, utpote jam pecuniam legalem significantem. Prisca igitur
Libra sterlingorumex 120. denariis constabat, pondo æqualis gravitate : media ex 480. hodierna ex 722. et quidpiam supra. Sterlingorum autem nulla, quod sciam, in Domesdei mentio, cum recentioris sit originis vocabulum. Hæc Spelmannus.
de Tretz:
Vendidimus... octavam illam partem quam habuimus vel tenemus pro indiviso in civitate Massiliæ et ejus territorio et districtu, in mari, in insulis, in venationibus, et in ferro Quintalis, et in lasciis, et in corda, et vicesimo quinto, et in Libris subtilibus et grossis, et in marchis, et in millairolis vini et olei, et in sextariis, et in cocis, etc.Liber Rubeus Archiepiscopatus Aquensis ex Bibl. Regia :
Judæi Aquenses faciunt seu facere tenentur in festo Paschatis duas Libras subtiles piperis D. Archiepiscopo pro cymetario eorundem, etc.
Vendebatur... Libra grossa de carnibus porcinisxiv. etxvi. etxviii. imperiales.
Libras subtiles, de quibus ita F. Otbertus pag. 6 :
Il quinto(de pesi et ultimo chiamato della bilancia sotile, che Libre 106. un quarto, desso sono Libre 100. dell susdetto della bilancia grossa.
Livre soutive, quod pro mercibus subtilibus seu aromaticis esset, sic dicta, ut colligitur ex Stat. ann. 1312. tom. 1. Ordinat. reg. Franc. pag. 512. art. 1 :
Nous abatons et ostons du tout la Livre soutive, et ordenons et commandons que sur paine de corps et d'avoir, nul ne vende à celle Livre soutive, ne à autre livre ouStat. Avenion. ann. 1243. cap. 151. ex Cod. reg. 4659 :pois, par lesquels tous baras et decevances puissent estre faits, comme ont esté faits par cette Livre soutive, fors que à phisiciens et surgiens tant seulement, et en cas et non autres où il en auroient à faire por leur médecinées et sirurgiées, estimées et ajustées par les escriptures anciennes au pois de cette Livre soutive.
Curia habeat marcham et Libram subtilem ad quas aliæ marchæ et libræ, quæ current in civitate Avinionis, legitimentur.Vide Subtilis.
solidusin 12. denarios,
denariusin 2. obolos,
obolusdenique in duos
quadrantes, ita in terrarum æstimatione eosdem observatos gradus : ac
quadrantatamde quarta parte acræ,
obolatamde dimidia,
denariatamde ipsa acra,
solidatamde 12. acris,
libratamdenique de vicies 12. hoc est, 240. acris intelligi. Quam sententiam minime probat Spelmannus, qui ait vetus quoddam computationis genus, memoriæ causa, ab agrimensoribus excogitatum. Siquidem, inquit, acram terræ marcæ argenti assimilantes, totidem in hac denarios numerant, quot in illa perticas, in utraque scilicet 160. dividentesque perticas, in dimidia et quarterios : his opponunt utique obolos et quadrantes argenteos, sic ut acra contineat 160.
denarios 320. obolos, et 640.
quadrantes. Cui quidem Spelmanno utcunque hac in re assentitur Sirmondus, qui in Notis ad Gaufridum Vindocinensem,
Libratam terræ jugerum terræ integrumaut
arapennemesse contendit.
Libram, et
libratam terræ, alii volunt esse modum agri aut prædii ad valorem annuum pecuniarii reditus, et ad certum librarum monetæ currentis numerum exactum et æstimatum : adeo ut qui certum numerum librarum terræ alteri daret, ad hoc teneretur arbitrio et judicio boni viri, certam agrorum mensuram, quæ in reditu tot nummorum libris valeret, dare ; cum, ut est in Consuetudine Turonensi art. 353. in dominicis et prædiis nulla fixa sit æstimatio, quia pluris aut minoris æstimantur pro valore ac bonitate ipsorum prædiorum, et ut est apud Senecam l. 3. de Benef. et in L. Pretia D. ad Legem Falcid. (35, 2.)
pretiumque cujusque rei pro tempore est. Unde a viris expertis æstimatio fieri solet, quam
prisée et assiette de terrevocant Consuetudines, Trecensis tit.
Liberatæ terræfere semper videntur intelligi, saltem apud nostros : quibus sæpe adjungitur vox
reditus, ex qua non certum ac definitum agrimodum esse colligitur. Bromptonus ann. 1173 :
Cui pro illo homagio et fidelitate dedit 1000. Libratas reditus in Anglia per annum.Mox :
Et concessit ei 50. Libratas redituum Andegavensium, i.50. librarum monetæ Andegavensis reditum annuum : quomodo in veteri Charta apud Menagium :
Mille Libratas ad Turonenses, i.Turonensis Monetæ ubi perperam editum
adturonenses, et
attournois, junctis vocabulis. Charta Odonis Comitis Nivernensis ann. 1258 :
Et se ces deux dites terres ne valloient, aux jours que li mariages sera fez, 8000. Livrées de terre à Tournois, nous sommes tenus de parfaire en autre terre avenantment.Charta ann. 1239 :
Item dedit dictæ Margaritæ filiæ suæ in maritagiumTestamentum Roberti Ducis Burgundiæ ann. 1297 :quingentas Libratas terræ ad monetam Divionensem.
Je veux que Odoz mes fils pour lui et pour ses hoirs hait en heritage4000 Livrées à Digeonnois en Justice et Seigneurie grant et petite assises à Grinon, etc.
Dix Livres de terre à Tournois à penre chascun an sur et en nostre assise de Joinville à laCharta ann. 1301. tom. 3. Hist. Eccl. Meld. pag. 191 :xv de la Nativité N. S.me
En la somme de 22. Livrées de terre chascun an, que nous leur deviens asseoir.Alia ann. 1322. tom. 4. Gall. Chr. Instrum. col. 257 :
Octies viginti Libratas terræ ad Turonenses parvos, quas assidemus super res inferius annotatas.
Trente mil Livrées de terre Avoit, u plus, au Parisis.
Libratarum terræpassim est mentio, apud Goffridum Vindocin. lib. 2. Epist. 30. l. 3. Ep. 10. 15. Matth. Paris. ann. 1212. Bromptonum in Stephano Rege, Chiffletium in Beatrice pag. 77. etc.
Librasvel
Libratas terrææstimatas fuisse ex valore agri, non ex ipsius quantitate, ac proinde nihil aliud fuisse quam agros certi numeri librarum annui reditus, aut certum librarum numerum ex agris perceptum : ne quis tamen restet scrupulus, juvat hanc sententiam novis testimoniis, iisque luculentis, confirmare. Charta Philippi Fr. Regis pro Edwardo Rege Angl. ann. 1286. apud Rymer. tom. 2. pag. 338 :
Concedimus et promittimus nos daturos, et in certis locis et competentibus, cum omni justitia alta et bassa, nos assignaturos dicto Regi Angliæ, pro se et suis hæredibus, tria millia Librarum Turonensium rendalium.Et in sequenti Charta de eadem re ibidem :
Cum dilectus et fidelis noster... Edwardus Rex Angliæ nobis tradi fecerit Litteras suas inter cætera continentes quod pro tribus millibus Libratis terræ ad Turon. quas eidem tenemur assidere, etc.Unum et idem sunt, ut satis patet,
Libræ Tur. rendualesprioris Chartæ, et
Libratæ terræ ad Turon. posterioris. Illud ipsum clarius patet in Charta ann. 1272. qua Philippus Audax Fr. Rex confirmat fundationem Parthenonis B. Mariæ de Gersiaco, apud Lobinell. tom. 3. Hist. Paris. pag. 292 :
Concedimus 500. Libras Paris. annui redditus percipiendas ab eis in cofris nostris... donec eas in assisia terræ alibi duxerimus assignandas, computatis duntaxat in dictis 500. Libratis terræ, 110. Libratis, 5. solidatis et 9. denariatis terræ ad Turon. annui redditus, quas dictæ Moniales ex dono dicti patrui nostri jam possident in parrochia de Gastinis, et 52. Libratis et 5. solidatis terræ ad Turon. annui redditus, quas habent in parrochia de Gersiaco, quas deduci volumus de summa 500. Librarum prædictarum.Liber de modo tenendi Parlamentum tempore Edwardi Regis, filii Ethelredi :
Comitatus constat ex 20. feodis unius Militis, quolibet feodo computato ad 20. Libratas... unum feodum constat ex terris ad valentiam 20. Librarum.Hic non quantitas, sed valor æstimatur. Liber niger Scaccarii pag. 95 :
Ego de feodo pro servitio unius Militis teneo 20. Libratas terræ,id est terras 20. librarum annui redditus. Charta ann. 1297. apud Rymerum tom. 2. pag. 767 :
Qui habentVide Librata 1.xx. Libratas terræ et redditusper annum, etc.
terræolim æstimatam sortem principalem vicesimo denario docet Charta Roberti Archiepiscopi Lugdun. ann. 1233. ex Regesto Feodor. Ecclesiæ Lingonensis :
Et ipsi tenebuntur ponere uterque ipsorum, videlicet 200. Libras in emptione 10. Librarum terræ, quas assignabunt et tenebunt in feodum in perpetuum ab Episcopo Lingonensi.Vide Denarius.
Librain sententia arbitrali ann. 1292. inter Abbatem et Consules de Gimonte in Occitania :
Pronunciaverunt quod perticus, cum quo mensurantur arpenta et terræ, vineæ et alii honores, habeat in perpetuum et habere debeat decem palmos bonos et largos de longo, ut hactenus habere consuevit, et arpentum computetur de centum duabus Libris et octo scaquis, et concada terræ computetur deHiclxxiv. Libris etx. scaquis ad perticum superius memoratum.
Librasintelligo frumentarias,
arpentumque de centum duabus Libris et octo scaquis computatum, modum agri in quo seminentur frumenti pondo 102. et 8.
scaquæ. Est autem
scaqua, si bene interpretor, pugillus frumenti, Occitanis
Escach, quod proprie significat paululum illud frumenti, quod superesse solet mercatoribus forensibus, qui cum in urbem veniunt frumentum vendituri, plusculum advehunt quam mensura capiat, ne quid desit in mensurando.
Libra cervisiæ, in Regula Canonicorum in Synodo Aquisgran. cap. 122. in Regula Sanctimonialium, ibid. cap. 13. Vide veterem Agrimensorem
de mensuris in liquidispag. 333. et supra in Hemina.
Arsa, apud Kennettum Antiq. Ambrosden. pag. 165. Vide Arsura.
Pondariovide apud Lappenb. Orig. Hanseat. Docum. pag. 40. not. 1. pag. 202. not. 2.
- CLI-, a balance, pair of scales: altera librae lanx: librā et aere, by scale and baiance, i. e. in due form, L.: quod quis librā mercatur et aere, H.: sine librā atque tabulis, i. e. without legal formalities.—Libra, the Balance(a consteilation), V., H., O.—A plummet, level: ad libram fecerat turrīs, by the level, i. e. of equal height, Cs.—As a weight, a pound, Roman pound: corona aurea libra pondo, L.: una Farris, H.
-
…, vivorum et praesentium memoria teste commendemus. Nec vero te, carissime frater atque optime, rhetoricis nunc quibusdam libris, quos tu agrestis putas, insequor ut erudiam ; quid enim tua potest esse oratione aut subtilius aut ornatius…
Cicero, de Oratore
-
…pateant non secus ac si ipse adesses cum ceteri tum Varronis. est enim mihi utendum quibusdam rebus ex his libris ad eos quos in manibus habeo ; quos, ut spero, tibi valde probabo. tu velim si quid…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…etiam quod imperitis ea probari posse non arbitrabantur, cum interim illis silentibus C. Amafinius extitit dicens, cuius libris editis commota multitudo contulit se ad eam potissimum disciplinam, sive quod erat cognitu perfacilis, sive quod invitabantur inlecebris…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…verba tradita suo arbitratu mutavit velut,. R iam ex memoria interpolata hausit. Vaticanus lat. olim ex libris Antonii Beccadelli qui Panormita vocari solet, tum Fulvii Orsini Nolhac la bibl. de Fulvio Orsini Paris p .…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…libros promerem. et quidem, Cato, hanc totam copiam iam Lucullo nostro notam esse oportebit ; nam his libris eum malo quam reliquo ornatu villae delectari. est enim mihi magnae curae quamquam hoc quidem proprium tuum munus est…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…omnia quae terra gignat maturata pubescant, a dis inmortalibus tribui generi humano putant, multaque quae dicentur in his libris colligunt, quae talia sunt ut ea ipsa dei inmortales ad usum hominum fabricati paene videantur. Contra quos Carneades…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…Hanc Academiam novam appellant, quae mihi vetus videtur, si quidem Platonem ex illa vetere numeramus, cuius in libris nihil affirmatur et in utramque partem multa disseruntur, de omnibus quaeritur nihil certi dicitur sed tamen illa quam exposuisti…
M. Tullius Cicero, Academica
-
…quid vellem habebam. hoc est igitur eius modi. reliqua plena adhuc et laudis et gratiae, digna iis libris quos dilaudas, conservatae civitates, cumulate publicanis satis factum, offensus contumelia nemo, decreto iusto et severo perpauci…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…numeris eum Gruterus significet in adnotationibus criticis, quas in editione sua verbis Ciceronis adscripsit. Neque enim in omnibus libris Ciceronianis, in quibus hoc codice ille usus est, eodem numero eum significat. Scriptum igitur illic est hunc…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…beatos, cum in omnis bonos ea, quae ille in malis numerat, cadere possint vexatur idem Theophrastus et libris et scholis omnium philosophorum, quod in Callisthene suo laudarit illam sententiam Vita m regit fortu na, non sapie…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
LIBRAthe unit of weight among the Romans and Italians. The libra or pound of copper was also the unit of value, and was called As (q. v.). The weight of the libra has been fixed by metrologists as 5050 grains (327.5 grammes), nearly 12 ounces avoirdupois. It was divided into twelve unciae or ounces. For further details, see As, Vol. 1. p. 202, and PONDERA
[P.G]LIBRA(σταθμός), a balance, a pair of scales. The principal parts of this instrument were: (1) the beam (jugum, ζυγόν), whence ζυγὸν ἱστάναι =to weigh (Dem. 1461); (2) the two scales called in Greek τάλαντα (Hom. Il. 8.69; 22.209-Z2, &c.; Aristoph. Ran. 797) and πλάστιγγε (Aristoph. Ran. 1378), and in Latin lances (Verg. A. 12.725, &c.). [LANX] Hence the verb ταλαντεύω is employed as equivalent to σταθμῶ, and to the Latin libro, and is applied as descriptive of an eagle balancing his wings in the air (Philostrat. Jun. Imag. 6; Welcker, ad loc.). The beam was sometimes made without a tongue, being held by a ring or other appendage fixed in the centre (see the woodcut). When the tongue working in an eye (agina) is used, as in our scales, it is called examen or ligula (Suet. Vesp. 25). The word trutina and the Greek τρυτάνμη were used of this sort of balance, as may be seen from Juven. 6.437and Demosth. p. 60, where there are clearly two scales. Specimens of bronze balances may be seen in the British Museum and in other collections of antiquities, and also of the steel-yard [STATERA], which was used for the same purposes as the libra. The woodcut to the article CATENAshows some of the chains by which the scales are suspended from the beam. In the works of ancient art, the balance is also introduced emblematically in a great variety of ways. The annexed woodcut is taken from a beautiful bronze patera, representing Mercury and Apollo engaged in exploring the fates of Achilles and Memnon, by weighing the attendant genius of the one against that of the other. (Winckelmann, Mon. Ined. 133; Millin, Peintures de Vases Ant. i. pl. 19, p. 39.) A balance is often represented on the reverse of the Roman imperial coins; and to indicate more distinctly its signification, it is frequently held by a female in her right hand, while she supports a cornucopia in her left, the words AEQVITAS AVGVSTI being inscribed on the margin, so as to denote the justice and impartiality with which the emperors dispensed their bounty.
The constellation Libra (in Greek ζυγός) is placed in the Zodiac at the equinox, because it is the period of the year at which day and night are equally balanced. (Verg. G. 1.208; Plin. Nat.18.245; Lucan (Luc. 8.467,quo Libra pares examinat horas.
[J.Y] [G.E.M]The Roman unit of weight, nearly equal to twelve ounces avoirdupois. The libra of copper was also the unit of value, and was called as. See As; pondera.
(σταθμός). (1) A balance or pair of scales, whose principal parts were (a) the beam, iugum, ζυγόν; (b) the scales, lances, τάλαντα. When the beam had a tongue working in an “eye” (agina), the tongue was called examen and ligula. This sort of balance was called trutĭna (τρυτάνη). A steelyard was called statēra.
(2) A constellation (Ζυγός) placed in the Zodiac at the equinox when days and nights are equally balanced.
(3) An instrument for ascertaining the level of the water in an aqueduct (Vitruv. viii. 5, 1).