modicus
modicus, in proper measure, moderate, modest, temperate
mŏdĭcus, a, um, adj. [modus], having or keeping a proper measure, moderate (cf. mediocris); esp. in behavior, modest, temperate; also, of size, moderate-sized; middling, ordinary, mean, bad (class.; syn.: moderatus, mediocris).
- I In a good sense: modico gradu ire, Plaut. Poen. 3, 1, 19 (522): potiones, Cic. Div. 1, 51, 115: convivia, id. Sen. 13, 44: severitas, id. ib. 18, 65: industrios, supplices, modicos esse, Sall. J. 85, 1: domi modicus, id. ib. 63, 2: modicum quoddam corpus (historiae), a book of a tolerable size, Cic. Fam. 5, 12, 4: amant (mala) modicas rigationes, gentle, moderate, Pall. 3, 25, 14.—
- II In a disparaging sense, middling, ordinary, mean, scanty, small, etc.: genus dicendi subtile in probando, modicum in delectando, Cic. Or. 21, 69: oculi, middling-sized, Plin. 11, 37, 53, § 141: ea, valde et modica, et illustria sunt, few in number, Cic. de Or. 2, 32, 137: Graecis hoc modicum est, not frequent, id. Fin. 2, 19, 62: pecunia, little, scanty, id. Par. 6, 2, 47: acervus, Hor. Ep. 2, 2, 190: incrementa, small, Just. 7, 1: tempus, short, Quint. 1, 2, 12: rem pateris modicam, a trifling affliction, Juv. 13, 143: modici amici, humble, poor, id. 5, 108.—With gen.: Sabinus modicus originis, Tac. A. 6, 39: virium, Vell. 1, 12, 4: pecuniae, Tac. A. 3, 72: voluptatum, id. ib. 2, 73. —As subst.: mŏdĭcum, i, n. (sc. spatium), a little way: modicum progredi, a little, Ap. Met. 6, 19, 1; modico contentus. Juv. 9, 9.—Also, in abl., modico adverbially: modico deinde regressa, i.e. after a short time, Ap. Met. 1, 22, 14; modico prius, quam Larissam accederem, a short time before, id. ib. 1, 7, 19; modico secus progredi, to go a little farther, id. ib. 1, 22, 2.—Hence, adv.: mŏdĭcē, with moderation, moderately; modestly; in a proper manner; also, in an ordinary manner, meanly, poorly (class.).
- 1 Modice hoc faciam, Cic. Fam. 4, 4, 4: dolorem modice ferre, quietly, calmly, id. Tusc. 1, 46, 111; id. Phil. 11, 3, 7: se recipere, quietly, in good order, Liv. 28, 15: verecunde et modice, Enn. ap. Non. 342, 23 (Trag. v. 241 Vahl.): modice et modeste vitam vivere, Plaut. Pers. 3, 1, 18 (346): dicere, Cic. Sull. 29, 80: modice et scienter uti re aliquā, id. de Or. 1, 29, 132.—
- 2 Slightly, not very, not much: minae Clodii modice me tangunt, Cic. Att. 2, 19, 1: modice vinosus, Liv. 41, 4: locuples, id. 38, 14, 9: modice instratus torus, slightly, meanly, scantily, Suet. Aug. 73.
modicus, a, um (modus), was das gehörige Maß nicht überschreitet, mäßig, I) eig., sowohl von dem, was eben recht ist, mäßig = gemäßigt, angemessen, genügend, ziemlich groß, ziemlich stark u. dgl., als auch von dem, was mehr klein als groß ist, mäßig = mittelgroß, nicht allzugroß, -stark, -tief u. dgl., nicht sonderlich groß, nicht bedeutend, ea si ex reis numeres et innumerabilia sunt et obscura, si ex rebus, valde et modica et illustria, Cic.: est et infinita (multitudo), si in personis ponitur..., sin ad generum universas quaestiones referuntur, ita modicae et paucae sunt, ut etc., Cic.: modico gradu ire, Plaut.: modica convivia (Ggstz. immoderatae epulae), Cic.: modicae potiones, Cic.: supellex m., non multa, seinen Verhältnissen angemessen, Nep.: mea pecunia est ad vulgi opinionem mediocris, ad tuam nulla, ad meam modica (mäßig, gerade recht), Cic.: m. corpus (Schrift), Cic. – navium magnitudo m. (Ggstz. species terribilior), Vell.: m. dicendi genus (Ggstz. vehemens), Cic. – m. statura, Suet.: filius brevis aut modicus (Ggstz. filius procerus et excelsus), Sen.: u. so m. Andromache, Ov.: oculi, Plin.: fossa, nicht eben tief, Liv.: so auch amnis, Tac.: acervus, Hor.: hospitium, Hor.: tempus, Quint.: laus, Tac. – equites, senatores, von mäßigem Vermögen, Tac. – Graecis hoc modicum est, nicht häufig bei den Gr., Cic. – m. folg., Genet., virium, Vell.: originis, von nicht bedeutender Herkunft, Tac. – neutr. subst., modicum te progressam, ein Stückchen, Apul.: u. im Abl., modico deinde regressa, nach kurzer Zeit, Apul.: modico ante, kurz vorher, Apul.: modico secus progredi, ein wenig weiter gehen, Apul. – II) übtr., Maß u. Ziel haltend, gemäßigt im Verfahren, A) im allg., mäßig, besonnen, modica est (sie ist mäßig im Genuß), capit quadrantal, Plaut.: modici fuimus ὑποθέσει, Cic.: modicus vir severitate, Tac.: modici zephyri, Ov.: m. Genet., modicus voluptatum, mäßig im Genuß, Tac.: ut est rei modicus, spei immodicus, Apul. – übtr., m. severitas, Cic.: quae cum populo quaeque in patribus agentur, modica sunto, id est modesta atque sedata, mäßig, d.h. in den Grenzen des Schicklichen u. ohne Leidenschaft, Cic. – B) insbes., sich bescheidend, anspruchslos, bescheiden, im polit. Sinne = loyal, primo industrios, supplices, modicos esse; deinde per ignaviam et superbiam aetatem agere, Sall.: animus belli ingens, domi modicus, Sall. – übtr., contentus nomine modico tutoris, Liv.: ut ipse superbissimus titulus modicus atque etiam demissus videretur, Plin. ep. – ➳ Superl. modicissimus, Cass. Fel. 72. p. 173, 6. Fulg. exp. serm. ant. 566, 21 M. (wo genus navicellae modicissimum).
[sum ] minor ‥ / aut modico Phoebi radiis qui vibrat atomo
dono terram ‥ cum ‥ silvis ~is
libellum perpulchrum sed vehementer ~um
gomor major in ose xv modios; ~us autem gomor xxij sextarios
est ‥ civitas quaedam ~a ‥ quae Walingaford appellatur
grex formicarum ‥ modicarum
G. ‥ cum quodam homine suo cui nomen Yvor ~us [i. e. W. Ifor bach ] ‥ guerram habuerat
quod mundus ciclicus / non claudit, uterus includit modicus
in primo eorum impetu ~am insulam de Portelond pene prius omni indigena vacuam combusserunt
nec ~issimam in me scintillam repererunt
~um fermentum totam massam corrumpit
residuum cum ~o ‥ pane bibebat
adstante ‥ turba hominum non ~a
ex parte non ~a res gestas ‥ Ælfredi ‥ expedire procurabo
tributum non ~um
post ~um tempus
totam ‥ noctem ‥ gratiarum actione Deo ducere studebat nisi tantum ~us somnus impediret
aetatula, aetas ~a
eloquar et modico percurram magna relatu
infra ~um tempus
intendimus, dum quid ~issimum temporis habemus, operari bonum
sit ‥ terra libera ‥ tam in magnis quam in ~is rebus
~is et a magnis causis
de judicio estimationis vestra gloria nobis crescit non ~a
~a fuisti, Roma, quando me erexisti, sed minor eris, quando me dejicies
jam magnum reddes modico tu munus amico
~us domini Cantuariensis cancellarius
[filia ] junior omnium quam moriens ~am ‥ reliquerat et innuptam, ‥ postea nupsit Ludovico
nec potest aliquis sic stare nisi sic cadat, id est, se ~um [ME: ] et vilem reputeteðeliche
frater Thomas, Dei permissione ~us sacerdos Roffensis
ab omni tribulatione noti et ignoti, magni et ~i libera consistit in aevum
quo recondetur modicus expavescens, / dum capita principium ira calcabit?
Domine, dic quo modici delitescent / et gregis quem movebit cura pusilli?
†ancicardi [v. l. anacardi ] fructus ‥ [quos ] imperiti modici [v. l. medici ] testiculos vocant
qui modica spernit minuit majora per horas
ut ‥ cunctorum negotiorum, seu in magnis seu in ~is ‥ sit libera
si quis hanc donationem ‥ in maximo aliquo vel in ~o minuere ausus sit ‥
melius est ~um justo super divitias peccatorum multas
qui de statu ecclesie vestre Cantuariensis ~um cognovit, et minus proculdubio intellexit
~um ibi, ~um ibi(
finito ‥ concilio ‥ et ‥ ~is expeditis
torpente vento dum per ejus amiciciam ~um vel nihil itineris lucrari potuimus
hec materia ~um confert ad materiam subjectam
cellarium, in quo ~um vini in una repperit tunna
hauriunt ministri ~um illud confecti liquoris
quis enim nesciat manna ‥ seu animatas et sensibiles creaturas ‥ parva buccella panis modicoque vini praestantiores exstitisse?
illud ~um terre quod jacet ante portam ipsius molendini
modicum terre ‥ manibus propriis humiliter offero et depono
et cum audisset eos preter ~um farine nichil habere
post ~um temporis ex quo eam accepit
non est frater tuus carnalis propinquior tibi quam unus alius, nisi tanto quod tu et ille habetis ex uno patre carnali exordium carnis vestre quod est ~um fetoris, putredinis et fetulencie
vehemens ignis ‥ intra ~um temporis suburbana consumpsit
ita haec vita hominum ad ~um apparet
si post ~um tollat me Factor meus
fletuum causas solliciti perquirunt, et post ~um hoc ad quaesita responsum accipiunt
Eadulfo post ~um mortuo
sed illo post ~um defuncto
post ~um ‥ surrexit a somno
cum ‥ occupaverat officium ‥ prioratus ad ~um, videns illud sibi contrarium et ineptum spontanee resignavit
ibi omnia procedunt in judicio et justitia, nec excedunt statuta vestra vel in ~o limites equitatis
eos ad ~um dura et crudelis exactorum suorum acerbitas non patitur respirare
quin in sumendis alimentis ad mensam multociens nec satisfacerent vel in ~o
subservat, ~um servat
vix tamen exiguo manserunt gaudia lustro, / nam modicum trita viguit perversius hidra
~um quidem vos honorat qui nos spernit
[Elviva ] convalescens ~um, in biga delata est ad Sempingham
presumpcione non ~um effrenata
et nullus debet transire inter processionem suam, sed a latere, cui obviando debent inclinare ~um
affectantes non ~um ‥ vestre placere ‥ beneplacito voluntatis
ordinavit aliqua, licet ~um ponderanda
naute ‥ non ~um perterriti ‥
a medietate mensis Marcii ‥ valde ~um pluit ‥ semina ‥ ~um vel nihil crescebant
bonis ‥ incipientibus ‥ non ~um deteriorari
rursumque ~um silens, tertio dixit
dein ~um requietus
~um ‥ obdormiens ita ‥ vitam finivit
mirabili virtute irruit in Eadmundum, et mox se paululum subtrahens, rogat juvenem sustinere ~um et sibi prestare auditum
~um ante ejus mortem cometes apparuit
~um ante festum omnium sanctorum rex Ricardus ‥ transfretavit in Francia accipere sibi uxorem et reverti
mŏdĭcus, (8) a, um (modus), qui est dans la mesure, modéré : Cic. Div. 1, 115 ; modica convivia Cic. CM 44, repas où règne la mesure ; modica severitas Cic. CM 65, sévérité raisonnable ; modicum (genus) in delectando Cic. Or. 69, (style) modéré quand il sʼagit de plaire ; mea pecunia est ad volgi opinionem mediocris, ad tuam nulla, ad meam modica Cic. Par. 47, ma fortune, si elle est médiocre selon lʼopinion de la foule et inexistante selon la tienne, elle est raisonnable (suffisante) selon la mienne, cf. de Or. 2, 137 ; Græcis hoc modicum est Cic. Fin. 2, 62, cela est limité chez les Grecs || modicum, acc. n. et modico, abl. pris advt , peu, un peu : Apul. M. 6, 19 ; 1, 22.
- 1. gematigd, matig, binnen redelijke grenzen [equites, senatores met een middelgroot vermogen]; ➤ -e locuples tamelijk welgesteld; -o gradu ire;
- 2. klein, gering, onbeduidend, weinig [murus laag; amnis ondiep; acervus; (mbt.: gen.) virium; originis van geringe afkomst]; ➤ Graecis hoc (genus virorum) -um est (Cic.) dit soort mensen is bij de Grieken beperkt;
- 3. bescheiden, pretentieloos; ➤ animus belli ingens, domi ~; contentus nomine -o tutoris;
- 4. (pol.) loyaal, trouw aan de wet;
- 5. beheerst, bezonnen, ingetogen [oculi; verba; mulier; (mbt.: gen.; abl.) voluptatum; zephyri]; ➤ ferre -e.
modicus , a, um. (modus.)
小。少。中等。有限者。— originis 中等家出身。— eques 中等之縉紳。Voti modicus 心易足者。Modico contentus 稍有即心足。Pecunia modica 不多銀。
Suggest a Translation
See an image
小。少。中等。有限者。— originis 中等家出身。— eques 中等之縉紳。Voti modicus 心易足者。Modico contentus 稍有即心足。Pecunia modica 不多銀。
Suggest a Translation
See an image
modicus
adj.
- modus, in proper measure, moderate, modest, temperate: potiones: severitas: corpus (historiae), of a tolerable size: strepitus, O.: modici munera Liberi, i. e. moderation in drink, H.: animus domi, unassuming, S.: voluptatum, in pleasures, Ta.—Middling, ordinary, mean, scanty, small: modicis regni terminis uti: ea, valde et modica et inlustria sunt, few in number: Graecis hoc modicum est, not frequent: pecunia, little: rem pateris modicam, a trifling affliction, Iu.: amici, humble, Iu.—As substn., a little: modico contentus, Iu.
-
…male dicendum non soleo descendere. nunc cum coactus dicam, si quid forte dicam, tamen id ipsum verecunde modiceque faciam, tantum ut, quoniam sibi me non esse inimicum potuit priore actione Fabius iudicare, nunc M .…
Cicero, pro Tullio
-
…flecti fingique non posse. quid vero haec auctoritas saepe enim est de ea dicendum, quamquam a me timide modiceque dicetur quid inquam, haec auctoritas nostra, qui a ceteris coniurationis causis abstinuimus, P. Sullam defendimus ,…
Cicero, pro Sulla
-
…autem quoniam pecuniam contemnis, et recte est enim ad volgi opinionem mediocris, ad tuam nulla, ad meam modica, de me silebo, de re loquar. si censenda nobis sit atque aestimanda res, utrum tandem pluris…
M. Tullius Cicero, Paradoxa stoicorum ad M. Brutum
-
…mihi persuadeo, materies digna facultate et copia tua. A principio enim coniurationis usque ad reditum nostrum videtur mihi modicum quoddam corpus confici posse, in quo et illa poteris uti civilium commutationum scientia vel in explicandis causis rerum novarum…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…aut prosit aut certe ne obsit rei publicae. C. Gracchi frumentaria magna largitio ; exhauriebat igitur aerarium ; modica M. Octavi et rei publicae tolerabilis et plebi necessaria ; ergo et civibus et rei publicae salutaris. In…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…, de disciplina civitatis, de hominum moribus, adsumamus eam quoque partem, sed ita, ut sit circumscripta modicis regionibus. Equidem omnia, quae pertinent ad usum civium, morem hominum, quae versantur in consuetudine vitae ,…
Cicero, de Oratore
-
…tenuitati, quamquam isdem ornamentis utetur horridius ; talem enim inducimus. Accedet actio non tragica nec scaenae, sed modica iactatione corporis, vultu tamen multa conficiens ; non hoc quo dicuntur os ducere, sed illo quo significant ingenue…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…. Magna laus meoque iudicio omnium maxima. est enim sapientis, quicquid homini accidere possit, id praemeditari ferendum modice esse, si evenerit. maioris omnino est consili providere ne quid tale accidat, animi non minoris fortiter ferre…
Cicero, Philippicae
-
…doleo ac mirifice quidem. cetera in magnis rebus. minae Clodi contentionesque ; quae ; mihi proponuntur modice me tangunt ; etenim vel subire eas videor mihi summa cum dignitate vel declinare nulla cum molestia posse. dices…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…, aut iam urgentis aut certe adventantis senectutis et te et me ipsum levari volo ; etsi te quidem id modice ac sapienter, sicut omnia, et ferre et laturum esse certo scio. sed mihi, cum de senectute…
M. Tullius Cicero, De Senectute