multiplex
multiplex, with many folds, much-winding
- I Lit.: alvus est multiplex et tortuosa, Cic. N. D. 2, 54, 136.—
- II Transf.
- A That has many windings or concealed places: vitis serpens multiplici lapsu et erratico, Cic. Sen. 15, 52: domus, the labyrinth, Ov. M. 8, 158.—
- B In implied comparisons, manifold, many times as great, far more: id efficiebat multiplex gaudium rei, Liv. 7, 8, 1: multiplex caedes utrimque facta traditur ab aliis, i. e. far greater than I state it, id. 22, 7, 3: praeda, id. 2, 64, 4.—
- C That has many parts, manifold, many, numerous, various: lorica, Verg. A. 5, 264: cortex, Plin. 16, 31, 55, § 126: fetus, Cic. N. D. 2, 51: folia, Plin. 18, 7, 10, § 58.—Extensive, large, wide, spacious: spatium loci, Lucr. 2, 163: domus, Sen. Hippol. 523: aerumna, Plaut. Ep. 4, 1, 3 (528): potestates verborum, Auct. Her. 4, 54, 67: genus orationis, Cic. Brut. 31, 119: multiplices variique sermones, id. Or. 3: large multiplici constructae sunt dape mensae, of many courses or dishes, Cat. 64, 304: multiplex et tortuosum ingenium, i. e. inconstant, changeable. fickle, Cic. Lael. 18, 65: animus, id. ib. 25, 92: natura, id. Cael. 6, 14: vir multiplex in virtutibus, Vell. 2, 105, 2: ingenium, dexterous, sly, Cic. Att. 6, 2, 2.—Poet.: multiplex avis, rich in ancestors, Sil. 5, 543.—Hence, adv.: multĭplĭcĭter, in manifold or various ways (mostly post-Aug.): multipliciter fatigari, Sall. Or. 2 ad Caes.: locum intueri, Quint. 7, 4, 22: varie et multipliciter, id. 1, 6, 32: tam saepe ac tam multipliciter, Gell. 14, 1, 21.
II) übtr.: A) v. Lebl.: a) aus vielen Teilen oder Abteilungen bestehend, -zusammengesetzt, in viele Teile zerfallend, vielteilig, kompliziert (Ggstz. simplex), propositio, causa, Quint. – b) aus vielen Arten bestehend, von vielfacher-, von vielerlei Art, verschiedenartig, mannigfaltig, vielseitig, reichhaltig, aerumna, Plaut.: cura, Sall. hist. fr. u. Curt.: curae, Catull.: exspectatio, Curt.: officium (Tätigkeit), Quint.: ab alqo m. bellum geritur, Liv. – cuius (Socratis) m. ratio disputandi rerumque varietas, viels., für u. wider sich auslassende Erörterung, Cic.: m. variaque doctrina, Suet.: materia m., Quint.: multiplices variique sermones, Cic.: vagum illud orationis et fusum et multiplex genus, Cic.: historia m., Suet. – praeturae iurisdictio, res varia et multiplex ad suspiciones et simultates, mannigfaltigen (reichhaltigen) Stoff darbietend zu usw., Cic. – c) vieldeutig, verborum ancipites aut multiplices potestates, Cornif. rhet. 4, 67. – B) v. Pers.: a) im allg., vielteilig = vielseitig, Plato, qui varius et multiplex et copiosus fuit, Cic. – vir multiplex in virtutibus, navus, agilis etc., Vell. – b) insbes., v. Charakter: α) gleichs. vieldeutig, schwer zu ergründen, occultae hominum voluntates multiplicesque naturae, Cic. ep. ad Brut. 1, 1. § 1. – β) (wie πολλαπλοῦς) mit der Gesinnung vielfach wechselnd, unbeständig, proteusartig, animus, Cic.: m. ingenium et tortuosum, Cic.: hāc ille (Catilina) tam variā multiplicique naturā, Cic. – ➳ Akk. Plur. neutr. multiplica b. Gell. 19, 7, 16.
funium triplicium, immo ~icium, tenacitate
ideo ~ici veste fulget et leonibus currum trahentibus
multiplici quibus en bona munere grata ministro
~iciore ‥ faenore cumulatus
fructum ‥ ~icem credentium populorum pius agri spiritalis cultor invenit
multiplices auri nec numerantur opes
sororis copula et ~icibus xeniis muneratus
talentum ‥ cum usuris ~icibus suo largitiori restituisset
tradidit mihi duas epistolas in quibus erat ~ex supputatio omnium rerum, quae erant in duobus monasteriis
requirens eum, ~icis annaliter et eo plus infirmitatis attritus molestia
~ex [] numerus qui habet in se minorem numerum bis ‥ aut multipliciter, ut duo ad unum : ~ex Trevisa
~ex [] subparticularis numerus est qui comparatus ad inferiorem sibi numerum continet eum multipliciter : ~ex Trevisa
cum xviiij anni kalendarii nostri non exequent xxx annos Arabum nec sint submultiplices nec ~ices ad illos
de ~ici et submultiplici et eorum speciebus et quando numerus excedit alium ‥ tunc dicitur numerus excedens ~ex ad alterum et numerus qui exceditur submultiplex ad ipsum
~ex est major minoris cum eum minor numerat
si proposite fuerint due quantitates in quibus duarum aliarum multiplicitates quantitatum equales, dueque minores a duabus majoribus demantur, unaqueque scilicet a sua ~ice, erit ‥
~ex est quando major numerus totus in se precise continet totum minorem multipliciter sicut binarius unitatem
multiplici Christus reddat tibi munera mitis
erat ‥ vir ille cum religione simplex, tum eruditione ~ex
nec mirum tamen si is, qui ~ex et varius fuit in religione, nunc mente mutabilis existat et intencione
[Christus ] est ~ex
maliciosi, ~ices, impuri, perfidi
hostiarii sunt, qui stant pro foribus templi Dei, excludentes ~es, simplices sinentes intrare
multiplici specie cunctorum compta colorum
post ~ices militiae caelestis agones
haec autem tam ~ex curiositas et exaltatio et delectatio
barbararum ‥ gentium ~ices tribulationes
de promptuario suo affert ~icem colorum venustatem
propter suas ~icitas inobedienceas
verba legis propter aliqua verba equivoca vel ~icia in ipsa contenta, possunt habere diversos sensus
augeat et numerum populi per dogmata verbi / ut multiplicia laetus mercede laboris
qualiter oporteat dividi ea quorum ~ex est significatio
~ex designatio in omnibus misticis observari debet si in una vero veritas stare non poterit
- 1. veelvoudig, complex [domus (v.h. labyrint); lorica maliënkolder];
- 2. veelvuldig, talrijk [fetus; familia];
- 3. veelsoortig, velerlei [fortuna];
- 4. vele malen groter, veel groter [clades]; m. quam: damnum ~ quam pro numero est; — subst. n het veelvoudige;
- 5. (metaf.) veelzijdig, veelvormig, gecompliceerd [orationis genus; res; ingenium; natura; cura]; ➤ Plato, qui varius et ~ fuit.
有數叠。紊亂。數般。豐。— animus vel — ingenium 口是心非。— proavis 裝世家出身者。— domus 繁間迷心之屋。Multiplices foetus 子多者。
Suggest a Translation
See an image
- multus+PARC-, with many folds, much-winding: alvus.—With many windings, full of concealed places: vitis serpens multiplici lapsu: domus, the labyrinth, O.—Manifold, many times as great, far more: multiplex caedes utrimque facta, is exaggerated, L.: multiplici captā praediā, L.: multiplex quam pro numero damnum est, L.—As substn.: multiplex accipere, many times as much, L.—Of many parts, manifold, many: lorica, V.: fetūs: multiplici constructae dape mensae, Ct.—Fig., varied, complicated: res: sermones.—Changeable, versatile, inexplicable: ingenium: natura.
-
…. Quis ignorat, ei, qui mathematici vocantur, quanta in obscuritate rerum et quam recondita in arte et multiplici subtilique versentur Quo tamen in genere ita multi perfecti homines exstiterunt, ut nemo fere studuisse ei scientiae vehementius videatur…
Cicero, de Oratore
-
…ad terram, eadem, ut se erigat, claviculis suis quasi manibus quidquid est nacta complectitur, quam serpentem multiplici lapsu et erratico, ferro amputans coercet ars agricolarum, ne silvescat sarmentis et in omnis partis nimia fundatur .…
M. Tullius Cicero, De Senectute
-
…in loco considerant, consurrexisse omnes illi dicuntur et senem sessum recepisse ; quibus cum a cuncto consessu plausus esset multiplex datus, dixisse ex eis quendam Atheniensis scire quae recta essent, sed facere nolle. multa in nostro collegio…
M. Tullius Cicero, De Senectute
-
…atque una cum summo imperatore sustinuit ; muta est huius temporis accusatio. praeturae iuris dictio, res varia et multiplex ad suspiciones et simultates, non attingitur. at vero in summo et periculosissimo rei publicae tempore etiam ab inimicis…
Cicero, pro Flacco
-
…ac mihi videtur matrem valde, ut debet, amare teque mirifice. sed est magnum illud quidem verum tamen multiplex pueri ingenium ; ; in ; quo ego regendo habeo negoti satis. quoniam respondi postremae tuae paginae…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…Tvlli Ciceronis De Optimo Genere Oratorvm oratorvm genera esse dicuntur tamquam poetarum ; id secus est, nam alterum est multiplex. Poematis enim tragici comici epici melici etiam ac dithyrambici, quo magis est tractatum a Latinis, suum cuiusque…
M. Tullius Cicero, De Optimo Genere Oratorum
-
…e Tartarea te nebrica abstractu m plaga Trici pitem eduxit Hy dra generatu m canem Haec i nteremit to rtu multiplica bili Draco nem auriferam optu tu adservantem a rborem Multa a lia victrix no stra lustravi t manus, Nec…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…qui id fieri poterit, si ne in uno quidem quoque unus animus erit idemque semper, sed varius commutabilis multiplex quid enim potest esse tam flexibile, tam devium, quam animus eius, qui ad alterius non modo sensum…
M. Tullius Cicero, De Amicitia
-
…dicturum, locus in subselliis occupetur, compleatur tribunal, gratiosi scribae sint in dando et cedendo loco, corona multiplex, iudex erectus ; cum surgat is qui dicturus sit, significetur a corona silentium, deinde crebrae assensiones ,…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
…urbibus conlocavit et in domus etiam introduxit et coëgit de vita et moribus rebusque bonis et malis quaerere. cuius multiplex ratio disputandi rerumque varietas et ingenii magnitudo Platonis memoria et litteris consecrata plura genera effecit dissentientium philosophorum, e quibus…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes