ostendere

ostendere [CL] 1 to show, exhibit; b (relic). c to produce (account, document, etc.) for inspection. d (terga ~ere) to turn in flight, to flee. ~erunt nummos suos Comm. Cant. III 115; cum ‥ mater sua ‥ Saxonicum poematicae artis librum, quem in manu habebat, ~eret Asser Alf. 23; martrinas pelles ‥ ut nulli venderent donec sibi prius ostensas compararet DB I 262va; 1202 ipse nunquam ~it vulnus usque nunc et vulnus quod ipse ~it recens est SelPlCrown 9.  b evulsum cadaveris lacertum et in sarcofago delatum ~erent Aldh. VirgP 32 p. 273; ossa in ‥ insula ‥ reservata sunt et de longinquo venientibus pro miraculo ~untur Lib. Monstr. I 2; ut sibi quadam singularis potentiae auctoritate preciperet ~i corpus tanti martyris Abbo Edm. 16; ut ~erentur legatis regis ‥ septem dormientium martiriales exuviae W. Malm. GR II 225.  c c1228 prout carta Gilberti de T. et confirmatio Willelmi R., †que [l. quas] illi habuerunt et ~erunt, testantur Ch. Chester 422; 1281 senescallus misas et expensas ‥ nobis ostendidit [sic] RGasc II 139; a1349 quesito ab abbate ‥ si quid haberet pro se ~ere ad informandam curiam de particulari taxatione temporalium Meaux III 26.  d nihil tunc de solita magnanimitate ausus, antequam in manus veniretur, terga ~it W. Malm. GR III 231. 2 to cause to be seen, reveal, expose. b (refl.) to appear. c (w. pred.) to show oneself to be, (pass.) to be shown to be. natura firma et solida quidquid protulerit ~it Theod. Laterc. 17; Domine, si fallit me conscientia mea, ~e mihi me ipsum et corrige me Anselm (Ep. 156) IV 19; Dominus post resurrectionem corpus suum ~it palpabile T. Chobham Praed. 110; tenens candelam rem ~ere potest, sed lumen facere non potest Id. Serm. 12. 47rb; s616 erectis vestibus quantis esset verberibus laceratus ~it M. Par. Maj. I 266.  b qualiter post obitum suum æthelbaldo se ~it et quae ventura essent sibi per signa manifestavit Felix Guthl. 52 tit p. 164; hodie ‥ obvolutum pannis quasi tectum et occultum se ~it Ailr. Serm. 30. 19; cum vellet Evam decipere ~it se in figura serpentis T. Chobham Praed. 203; ~erunt se dicto comiti in circiter quinque millibus de electissimis eorum Elmh. Hen. V 16.  c videte fratres quomodo iste antequam per laborem operum suorum agnoscatur, per providentiam Dei electus ~itur V. Cuthb. I 3; si talis miles Christi es qualem te ~is Wulf. Æthelwold 14; c1212 se per omnia mendacem ~it Gir. Ep. 5 p. 194. 3 to show, perform: a (miracle); b (entertainment). a sanitatum miracula in eodem loco solent ‥ ~i Bede HE II 16 p. 117; miracula multa ‥ ad tumbam illius ~ens W. Malm. GR III 253; aiunt eo loci multa miracula celitus ostensa Ib. III 261.  b 1519 in regardo dato iiijor interlusoribus comitis Arundele ~entibus ballivis et comparibus suis diversa interludia Med. Stage II 251; 1527 ~entibus et offerentibus joca sua (v. interlusor). 4 to point out, indicate. in monte constituto ~untur omnia regna hujus terrae Bede Ep. Cath. 93; ~untur ab accolis loca singula in quibus vel malae fortunae copiam vel bonae persensit inopiam W. Malm. GR II 121; tantum precedat eum et ~at illi viam Ailr. Serm. 1. 42. 217; locum scripture ubi [hec verba] reperiuntur ~ens Gir. IK I 2; 1202 levavit uthes et clamorem unde vicini ejus et villata de W. venerunt et per hoc quod ipse eis ~it illum fugientem secuti sunt eum cum clamore SelPlCrown 10. 5 to reveal, disclose, make known; b (in dream or vision). neque ultra cessavit ‥ arcana suae cogitationis ‥ aliis ~ere Bede HE V 2 p. 284; 1221 villata cognovit quod non levaverunt clamorem nec ‥ illud ~erunt coronatoribus PlCrGlouc 20; 1239 in bosco ‥ vidit vij homines cum arcubus et sagittis ‥ et istud ~it ‥ patri suo SelPlForest 70.  b quod ‥ Sergio papae in visione ~itur ut virum Dei honorifice susciperet Alcuin WillP 7 tit; [Æthelwold] sepultus est in cripta ‥ ubi eum requiescere debere sicut ipse nobis retulit, olim sibi caelitus ostensum est Wulf. Æthelwold 41; si vera sunt quae mihi nocturno tempore ostensa sunt Osb. V. Dunst. 17; non indecens opinor si quiddam quod ei divinitus ostensum est stilo commendem W. Malm. GR II 154; revelatio misterii quod tibi per sompnium Deus ~it Andr. S. Vict. Dan. 26; angelus ‥ dixit “Deus misit me ad te, ut mecum venires, et ~em tibi occulta ejus judicia’ Latin Stories 10. 6 to make known, teach, explain. ad ~endam primae declinatonis in ablativo finalitatem Aldh. PR 133; de quo cum dixit “vos estis lux mundi’ et postea omnibus lucere in domo debere ~it V. Greg. p. 101; per opera justitiae ‥ quam non humana prudentia repperit nec legalis institutio docet sed per evangelium loquens Dominus ‥ ~it Bede Ep. Cath. 67; quod ad me pertinet, breviter ~am Anselm (Ep. 308) IV 230; beatus Paulus apostolus aperte ~it quid significant ista Ailr. Serm. 26. 38. 346; ut scripto conarer ~ere quibus potissimum exercitiis in cella debeat intendere Ad. Scot QEC prol. 801A; et ~e differentiam inter duplum et quadruplum Mens. & Disc. (Anon. IV) 70. 7 to show, demonstrate, prove; b (w. acc. & inf.); c (w. quod or quia & indic.); d (w. quod or quia & subj.); e (w. indir. qu.). ut ‥ exemplum patientiae ipsius ~eretur Felix Guthl. 38 p. 120; cum talia plurima suppetant argumento, satis sit ~isse in numeris Abbo QG 22 (48); dicit quod sue assercioni amore veritatis adhesit. quod ~it per hoc, quod libencius esset pro conclusione alia, si sibi probaretur esse vera Ockham Dial. 751.  b ut ~at Patrem et Filium unum esse Deum verum Bede Ep. Cath. 122; si corpus illud est corpus Christi, quomodo se ~at esse membrum Christi Anselm (Ep. 345) V 283; illa pellicea tunica ‥ ~ebat illum esse terrenum Ailr. Serm. 9. 30. 256.  c ~itur quia quattuor fuerunt milites Comm. Cant. III 118; sed Dominus ~it quod parum adhuc profecerat Ailr. Serm. 33. 14; cum de re sermo dicitur predicari, ~itur quod ei talis nuncupatio aptatur J. Sal. Met. 887D; si amas, ~e quia amas Bald. Cant. Serm. 11. 16. 514; ~it quod necesse habet intrare T. Chobham Serm. 17. 63vb; primo ~it quod talis generacio punitur per confusionem temporalem Holcot Wisd. 147.  d palam ~it quia ille stultus sit vocandus Bede Prov. 1008; cur non satis tibi videtur ostensum quod grammaticum esse substantiam et grammaticum esse qualitatem nequaquam sibi repugnent invicem ‥ ? Anselm (Gram. 11) I 156.  e simul ‥ ~ens quomodo placaretur Gildas EB 42; sermo prolixior erit ut ~am quanta vitia in eo sub pretextu virtutum pullularint W. Malm. GR IV 312. 8 to show forth, manifest (feeling, quality, or sim.). b to offer (advice). devotae mentis effectum ~ens Aldh. PR 143; priusquam Deus ~at iram suam Anselm (Ep. 369) V 313; ut fidem et dilectionem ~amus in amicum nobis carissimum W. Malm. GR I 93; voluit ~ere et misericordiam suam Ailr. Serm. 12. 17. 281; apostolus conversionem cordis sui ~ens per contemptum vanitatis Bald. Cant. Serm. 9. 20. 422; de ostensa clemencia Dei in occultis judiciis suis Elmh. Hen. V 17.  b ~entes consilium justum, contestamur ‥ ut recorderis quam fugitiva sit vita presens W. Malm. GR I 81. 9 to represent. una ‥ substantia duabus radicibus equiparatur, et radix substantie sunt 2—et substantiam quaternarius ~it numerus Rob. Angl. (I) Alg. 68. 10 to make a show of, pretend. interim ille perversa compositione verba facere ‥ deinde religionem ~ere, et denuo eadem repetere Osb. V. Dunst. 14. 11 (p. ppl. as sb. n.): a manifestation or performance of miracle. b portent of future event. c strange phenomenon, marvel. a mentis excessum ‥ convertens per ostenta viz. praestigiorum suorum Bede Retract. 1016; cujus incarnata divinitas innumeris virtutum claruit ostentis Gosc. Aug. Maj. 61B.  b portentum vel prodigium vel ostentum, fortacen Ælf. Gl. 108; novi alicujus ‥ futuri casus ostentum Gir. IK I 2.  c ostentum, monstrum GlC O 284; sicut orientales plage propriis quibusdam et sibi innatis ‥ precellunt ostentis, sic et occidentales ‥ suis naturae miraculis illustrantur Gir. TH pref. p. 21. 12 (as division of time, usu. reckoned as) sixtieth part of an hour, one minute. scinditur ‥ hora ‥ in ostenta quorum lx faciunt horam Bacon VI 48. 13 (astr., as division of the zodiac) sixtieth part of a moment, ” of ar. mathematici ‥ dum ‥ punctos singulos in momenta xl, momenta singula in ostenta lx distribuunt Bede TR 3 p. 183; 798 in quibusdam locis ‥ ipsi punctus aliter atque aliter conputantur. ‥ etiam et ostenta aliter calculatores ponunt, aliter etiam mathematici solent dividere Alcuin Ep. 155.