procedo
procedo, to go before, go forward, advance, proceed, march on, move forward, go forth
BWL
Adherbal understood that it had gotten to the point where he had to abandon his kingdom
Frieze-Dennison Vergil
Could not find processerim in Logeion dictionaries.
processerim Verb: perfect active subjunctive 1st singular of procedo
- I Lit.
- A In gen.: procedere ad forum, Plaut. Cas. 3, 3, 2 (564): illuc procede, id. Capt. 5, 2, 1 (954): a portu, Cic. Fam. 16, 9, 1: ante agmen, Hirt. B. G. 8, 27, 4: nil cum procede re lintrem Sentimus, Hor. S. 1, 5, 20: pedibus aequis, Ov. P. 4, 5, 3: passu tacito, Val. Fl. 5, 351.—
- B In partic.
- 1 In milit. lang., to go or march forwards, to advance, Caes. B. C. 3, 34: lente atque paulatim proceditur, id. ib. 1, 80; id. B. G. 6, 25: agmen procedit, Cic. Tusc. 2, 16, 37; Curt. 7, 3, 19: processum in aciem est, Liv. 25, 21: ipsi jam pridem avidi certaminis procedunt, id. 3, 62, 6.—Cf. of ships, Caes. B. G. 7, 61; Verg. A. 4, 587.—
- 2 Of processions, to go on, set forward, move on, advance, etc.: funus interim Procedit: sequimur, Ter. And. 128; Hor. C. 4, 2, 49: tacito procedens agmine, Sil. 7, 91: vidisti Latios consul procedere fasces, id. 6, 443.—
- C Transf.
- 1 To go or come forth or out, to advance, issue: foribus foras procedere, Plaut. Ps. 2, 2, 12 (605): castris, Verg. A. 12, 169: extra munitiones, Caes. B. G 5, 43: in medium, Cic. Verr. 2, 5, 36, § 94: e tabernaculo in solem, id. Brut. 9, 37: in pedes procedere nascentem, contra naturam est, to be born feet first, Plin. 7, 8, 6, § 45: mediā procedit ab aulā, Ov. M. 14, 46.—
- b In gen., to show one's self, to appear: cum veste purpureā procedere, Cic. Div. 1, 52, 119: obviam alicui procedere, to go towards, go to meet, id. Sest. 13, 68; cf.: Jugurthae obvius procedit, Sall. J. 21, 1: obviam, id. ib. 53, 5: procedat vel Numa, Juv. 3, 138.—
- c In partic., to issue from the mouth, to be uttered: sed interdum voces procedebant contumaces et inconsultae, Tac. A. 4, 60 init.; Vulg. 1 Cor. 14, 36.—
- d Of stars, etc., to rise, come into view: Ecce Dionaei processit Caesaris astrum, Verg. E. 9, 47: vesper, id. ib. 6, 86.—
- e Of the moon, to wax, increase, Pall. 7, 3.—
- 2 Of plants, to put forth, spring forth, grow (ante-class. and in post-Aug. prose): antequam radices longius procedere possint, Varr. R. R. 1, 23, 5: plerumque germen de cicatrice procedit, Col. 4, 22, 4: gemma sine dubio processura, Pall. 7, 5, 3; 8, 3, 1 et saep.—
- 3 Of place, to project, extend: ita ut in pedes binos fossa procedat, Plin. 17, 21, 35, § 159: Lydia super Ioniam procedit, id. 5, 29, 30, § 110: promuntorium, quod contra Peloponnesum procedit, id. 4, 2, 3, § 6; Cels. 8, 1.—
- II Trop.
- A Of time, to advance, pass, elapse (class.): ubi plerumque noctis processit, Sall. J. 21, 2; Nep. Pel. 3, 3: jamque dies alterque dies processit, Verg. A. 3, 356: dies procedens, Cic. Tusc. 3, 22, 53: procedente tempore, in process of time, Plin. Ep. 6, 31, 17: si aetate processerit, Cic. Phil. 5, 18, 50: tempus processit, Caes. B. C. 3, 25: procedente die, Liv. 28, 15; Plin. Ep. 3, 20, 8: procedunt tempora tarde, Ov. Tr. 5, 10, 5: incipient magni procedere menses, Verg. E. 4, 12: pars major anni jam processerat, Liv. 3, 37.—
- B To come or go forth, to appear, to present or show one's self (poet. and post-Aug.): nunc volo subducto gravior procedere voltu, i.e. to conduct myself more gravely, to undertake more serious matters, Prop. 2, 10 (3, 1), 9: quis postea ad summam Thucydidis, quis Hyperidis ad famam processit? Petr. 2, 8.—
- 2 In partic., to go or get on, to advance, make progress (class.; cf. proficio): dicendi laude multum, Cic. Brut. 36, 137: in philosophiā, id. Fin. 3, 2, 6: honoribus longius, id. Brut. 48, 180; cf. id. Har. Resp. 23, 48: ad virtutis aditum, id. Fin. 3, 14, 48: ambitio et procedendi libido, a passion for getting on, for rising in the world, Plin. Ep. 8, 6, 3: longius iras, Verg. A. 5, 461: perspicuum est, quo compositiones unguentorum processerint, to what extent, how far, Cic. N. D. 2, 58, 146: ut ratione et viā procedat oratio, id. Fin. 1, 9, 29: eo vecordiae processit, ut, went so far in folly, Sall. J. 5, 2: Adherbal, ubi intellegit eo processum, id. ib. 21, 1; so, processit in id furoris, Vell. 2, 80, 2: eoque ira processit, ut, etc., Liv. 9, 26, 2: ex infimā fortunā in ordinem senatorium, et ad summos honores, Suet. Rhet. 1, 10.—
- C To run on, continue, remain: et cum stationes procederent, prope obruentibus infirmum corpus armis, i.e. guard duty returned so frequently as to seem continuous, Liv. 5, 48, 7: ut iis stipendia procederent, id. 25, 5, 8; 27, 11, 14; cf. aera, id. 5, 7, 12.—
- D To go on, continue, follow; esp. of speech, etc.: ad dissuadendum, Liv. 30, 35; cf. Plaut. Am. prol. 117: non imitor λακωνισμὸν tuum: altera jam pagella procedit, Cic. Fam. 11, 25, 2.—
- E To turn out, result, succeed, prosper (class.): parum procedere, Ter. And. 672; Liv. 1, 57; 38, 7: nonnumquam summis oratoribus non satis ex sententiā eventum dicendi procedere, Cic. de Or. 1, 27, 123: alicui pulcherrime, id. Phil. 13, 19, 40: alicui bene, id. Rab. Post. 1, 1: omnia prospere procedent, Cic. Fam. 12, 9, 2.—Impers. (cf. succedo): quibus cum parum procederet, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 12, 3; cf.: velut processisset Spurio Licinio, Liv. 2, 44, 1.—Absol., to turn out or succeed well: mane quod tu occoeperis negotium agere, id totum procedit diem, Plaut. Pers. 1, 3, 34 (114): ferme ut quisque quidque occoeperit, sic ei procedunt post principia, id. ib. 4, 1, 4 (452): Syre, processisti hodie pulcre, have succeeded finely, Ter. Ad. 979: si processit, Cic. Verr. 2, 3, 98, § 227: quod si consilia Andranodoro processissent, Liv. 24, 26, 5.—
- 2 To turn out favorably for, to result in favor of, to benefit, be of use to one: totidem dies emptori procedent, Cato R. R. 148: benefacta mea reipublicae procedunt, Sall. J. 85, 5; Ov. H. 9, 109.—
- 3 To be effectual: venenum non processerat, Tac. A. 15, 60: medicina processit, Col. 6, 6, 4.—
- F To go or pass for, to be counted or reckoned as any thing (ante- and post-class.): ut binae (oves) pro singulis procedant, shall be reckoned as one, Varr. R. R. 2, 2, 5; Dig. 5, 3, 32: quod ita procedit, si ea, cui donabatur, eum interposuit, ib. 24, 1, 11.—
- G To happen, take place, occur (ante-class.): numquid processit ad forum hodie novi? Plaut. Most. 4, 3, 7 (999).—
- H To come or proceed from, to be derived from (post-class.): res, quae a sacratissimis imperatoribus procedunt, Cod. Just. 7, 37, 3.— In part. pass.: in processā aetate, advanced, Scrib. Comp. 100.
B) prägn.: 1) v. Pers., vor die anderen vorgehen, vorausgehen, -rücken, tantum ante agmen legionum, quantum etc., v. Reiterei, Hirt. b. G. 8, 27, 4. – 2) übtr.: a) v. Örtl. usw., vorgehen, vorragen, hinausgehen, -rücken, sich hinaus erstrecken über usw., ut in pedes binos fossa procedat, Plin.: cubitus rotundus paulum procedit, Cels.: processerat litus, Plin. ep.: Hellas grandi fronte procedit, Mela: ut procedit Italia, Mela: ut inde procedit Africa Mela: Lydia super Ioniam procedit, Plin. – b) v. Sprossen, Knospen der Gewächse, hervorschießen, -sprießen, -brechen, germen de cicatrice procedit, Colum.: gemma processura, Pallad. – c) v. Fortgang eines Baues, vorrücken, magna pars operis Caesaris processerat, Caes. – u. v. den Werkleuten, quantum opere processerant, Caes. – v. Fortgang eines Schriftwerkes, procedente libro, Quint.: procedente iam opere, Quint.
II) bildl.: A) im allg.: a) übh.: pr. ultra (in der Rede), Quint.: non minus prospectu pr. quam gradu, Quint.: liberius altiusque pr., über sein Thema hinausgehen, Sall.: ebenso ne in infinitum procedat disputatio nostra, sich versteige, Colum.: nec ultra minas processum est, Liv. – in dando et credendo longius pr., zu weit gehen, Cic.: in multum vini processisse, im W. ziemlich viel geleistet haben, ziemlich angetrunken sein, Liv.: longius pr. iras, Verg.: eo processit vecordiae, ut etc., ging, trieb es so weit in seinem W., Sall.: in id furoris processerat, ut etc., Vell.: nec hactenus in benevolentia processit, sed etc., Val. Max. – quo ciborum condītiones processerint, wie weit man es getrieben hat mit usw., Cic.: mentio eo processit, ut etc., gedieh so weit, Liv. – bes. nach einem gesteckten Ziele fortschreiten, vorwärts kommen, Fortschritte machen, in etw. so u. so weit kommen, es bringen, steigen, Hyperidis ad famam pr., Petron.: in philosophia tantum, so tief eindringen, Cic.: eo magnitudinis, Sall.: honoribus longius, Cic.: dicendi non ita multum laude, Cic. – b) das Bild hergenommen v. öffentlichen Auftreten, Erscheinen vor der Menge, nunc volo subducto gravior procedere vultu, würdiger auftreten, ernstere Dinge vornehmen, Prop.: übtr., v. Lebl., posteaquam philosophia processit (aufgetreten, ins Leben getreten ist), nemo aliter philosophus sensit, in quo modo esset auctoritas, Cic. de div. 1, 86: scherzh., altera iam pagella procedit, die zweite Seite rückt schon vor (= ich fange schon die zw. Seite an), Cic. ep. 11, 25, 2. – c) von jmd. ausgehen, herrühren, ab imperatoribus, de aula, Cod. Iust. 7, 37, 3. – d) in der Berechnung fort gehen, fortlaufen, fortgelten, angerechnet werden, gelten, im Kriegsw., stipendia, aera alci procedunt, Liv. u.a. (s. Drak. Liv. 5, 48, 7. Oudend. Frontin. strat. 4, 1, 22). – im Landb., singulae (oves) pro binis ut procedant, Varro. – dah. übtr., jmdm. zugute kommen, nützen, procedunt totidem dies emptori, Cato: mea bene facta rei publicae procedunt, Sall.: illi procedit rerum mensura tuarum, Ov. – e) der Zeitdauer nach seinen Fortgang haben, fortgehen, währen, dauern, stationes procedunt, Liv.: quot (dies) farturae iam processerint, Colum. – u. vorkommen, vorfallen, numquid processit ad forum hic hodie novi? Plaut. most. 999. – u. vor sich gehen, erfolgen, stattfinden, statthaben, quod ita procedit, si etc., Ulp. dig. 24, 1, 11. § 7: procedit m. Infin., igitur non procedit (es geht nicht an, es ist ganz überflüssig) quaerere, an heredi et in heredem danda sit, Paul. dig. 10, 4, 12. § 6: ut procedat (damit es angehe) in fure manifesto tractare de condictione, Ulp. dig. 13, 1, 10 pr. – f) v. der Zeit, fortgehen = fortschreiten, vorrücken, adeo procedunt tempora tarde, Ov.: dies procedens, Cic.: procedente tempore, im Verlauf der Zeit, Plin. u. Plin. ep.: procedentibus annis, Petron.: in processa aetate, im vorgerückten Alter, Scrib. Larg.: v. der Pers., si (puer) aetate processerit, Cic. – u. verlaufen, verstreichen, verrinnen, ita tempus procedere, Sall.: multum diei processerat, Sall.: iam et processerat pars maior anni, Liv.: cum iam nox processisset, Nep. – und v. Handlungen usw. in der Zeit, procedente actu, procedente cruciatu, im Verlauf der usw., Quint.
B) prägn.: 1) v. der Beförderung in Würden u. Ehren, vorrücken, befördert werden, steigen, ambitio et procedendi libido, Plin. ep. 8, 6, 3: ut nonnulli ex infima fortuna in ordinem senatorium atque ad summos honores processerint, Suet. rhet. 1, p. 269, 5 Roth (p. 121, 12 Reiff.). – 2) v. glücklichen od. unglücklichen Fortgang, Erfolg, den eine Pers. od. Sache hat: a) v. Pers., den u. den Erfolg haben, processisti hodie pulchre, hast heute Glück gehabt, heute schien dein Glücksstern, Ter.: pr. recte, Enn. u. Hor. – b) v. Handlungen u. Zuständen usw., den u. den Fortgang od. Erfolg haben, so und so vonstatten gehen, ablaufen, et bene procedit, Ter.: si bene processit, Cic.: quia primo processit parum, Ter.: u. so pr. non satis ex sententia, Cic.: alci parum, Cic. u.a.: alci bene, pulcherrime, Cic.: prospere pr., Cic.: tardius, Sall.: ubi multa agitanti nihil procedit, Sall. – u. ganz prägn., absol. = einen guten Fortgang haben, nach Wunsch gehen, gut-, glücklich vonstatten gehen, -ablaufen, glücken, si processit, wenn es gut geht, glückt, Cic.: bene processit, Cic.: alci nihil procedit, Sall.: quod neque insidiae consuli procedebant, Sall.: alci consilia procedunt, Liv.; vgl. Drak. Liv. 2, 44, 1. ➳ Part. Perf. pass., processā aetate (s. oben no. II, A, f), Scrib. Larg. 100. – Synkop. Infin. Perf. processe, Turpil. com. 137.
➳ part. passif : in processa ætate Scrib. Comp. 100, dans un âge avancé.
- 1. voorwaarts gaan, voortschrijden, naar voren komen of gaan [e, de castris pedibus aequis; alci obviam of obvius; foribus foras; ad litus; in, ad forum; ex portu uitlopen]; ➤ (m. sup.) ~ visum naar buiten gaan om te kijken;
- 2. (milit.) uitrukken, oprukken, marcheren [ad dimicandum; in aciem]; ➤ agmen procedit;
- 3. in het openbaar verschijnen of optreden, zich vertonen [ornato capillo; in medium zich onder de menigte begeven; in contionem in de volksvergadering optreden];
- 4. tevoorschijn komen, ontspruiten, ontspringen; ➤ arbores procedunt; lacrimae ~ noluerunt;
- 5. zich uitbreiden, zich uitstrekken, uitsteken; ➤ procedunt vineae; promunturium procedit;
- 6. (Tac.) (v. uitingen) aan iem. ontglippen; ➤ voces inconsultae procedebant;
- 7. (metaf., v. niet-lev.) opschieten, vorderen, vooruitgaan; ➤ magna pars libri processerat; procedente opere;
- 8. verdergaan, een punt bereiken, zo ver gaan [liberius altiusque buiten zijn onderwerp gaan; eo magnitudinis tot die graad van]; ➤ eo ira processit ut;
- 9. (v. personen) vorderingen maken, vooruitkomen, het brengen tot, stijgen (in: abl.; in m. abl.) [in philosophia; honoribus longius]; ➤ ad summos honores ~;
- 10. (v. tijd) voortschrijden, verstrijken; ➤ multum diei processerat; procedente tempore, procedentibus annis in de loop van;
- 11. toegerekend worden, gelden, tellen; ➤ dies emptori procedunt; stipendia alci procedunt;
- 12. succes hebben, (goede) uitwerking hebben, slagen; ➤ parum procedit consuli res; venenum non processerat; medicina processit; consilia procedunt; — lukken, succesvol verlopen: nihil alci procedit; — ten goede komen, nuttig zijn [rei publicae].
往前。繼緖。執儀文以進。遇有。由此。自從。— aetate 漸老。— bene 事顺。— via et ratione 以計謀而行。— obviam ei 往迎接彼。Stipendia ei procedunt 其錢糧未斷。Hoc procedit 此有用。此合式。Procede tu huc 汝來此可也。Eo ira processit 其怒至於此。Procedente tempore 日久。渐。
Suggest a Translation
See an image
往前。繼緒。執儀文以進。偶有。—aetate 渐老。— bene 事顺。—via etratione 以計謀而行。— obviam ei往迎接彼。Stipendia ei procedunt 其錢糧未斷。Hoc peocedit此有用。此合式。Procede tu huc 汝來此可也。Eo ira processit 其怒至於此。Procedente tempore 日久。漸。
Suggest a Translation
See an image
- to go before, go forward, advance, proceed, march on, move forward, go forth: in portum: nil procedere lintrem Sentimus, H.: pedibus aequis, O.: lente atque paulatim proceditur, Cs.: processum in aciem est, L.: huic tota obviam civitas processerat, had gone out to meet: Vidit classem procedere velis, V.—To go forth, go out, advance, issue: castris, V.: extra munitiones, Cs.: e tabernaculo in solem: mediā ab aulā, O.—To come forward, show oneself, appear: cum veste purpureā: procedat vel Numa, Iu.: Ecce processit Caesaris astrum, hath risen, V.: voces procedebant contumaces, i. e. were heard, Ta. —Fig., of time, to advance, pass, elapse: ubi plerumque noctis processit, S.: Iam dies processit, V.: dies procedens: tempus processit, Cs.: procedunt tempora tarde, O.: incipient magni procedere menses, V.: pars maior anni iam processerat, L.—To come forth, appear, arise: posteaquam philosophia processit: altera iam pagella procedit, i. e. is already begun.—To get on, advance, make progress: in philosophiā: ad virtutis habitum: longius iras, V.: eo vecordiae processit, ut, went so far in folly, S.: nec ultra minas processum est, L.: eoque ira processit, ut, etc., L.—To run on, continue, remain: cum stationes procederent, i. e. guard duty was unremitting, L.: ut iis stipendia procederent, L.: Illi procedit rerum mensura tuarum, i. e. is passed to her credit, O.—To turn out, result, succeed, prosper: processisti pulcre, you have succeeded finely, T.: si bene processit: ubi id parum processit, failed, L.: quasi ei pulcherrime priora (maledicta) processerint: omnia prospere procedent: benefacta mea rei p. procedunt, are of service, S.—Impers: velut processisset Spurio, L.
-
…submitti posset, scuto ab novissimis uni militi detracto, quod ipse eo sine scuto venerat, in primam aciem processit centurionibusque nominatim appellatis reliquos cohortatus milites signa inferre et manipulos laxare iussit, quo facilius gladiis uti possent. Cuius…
Julius Caesar, Gallic War
-
…facile resisti posset. Itaque re frumentaria quam celerrime potuit comparata magnis itineribus ad Ariovistum contendit. Cum tridui viam processisset, nuntiatum est ei Ariovistum cum suis omnibus copiis ad occupandum Vesontionem, quod est oppidum maximum Sequanorum, contendere…
Julius Caesar, Gallic War
-
…cum suis omnibus copiis ad occupandum Vesontionem, quod est oppidum maximum Sequanorum, contendere triduique viam a suis finibus processisse. Id ne accideret, magnopere sibi praecavendum Caesar existimabat. Namque omnium rerum quae ad bellum usui erant summa…
Julius Caesar, Gallic War
-
…ad arma concurri oporteret ; signum tuba dandum ; ab opere revocandi milites ; qui paulo longius aggeris petendi causa processerant arcessendi ; acies instruenda ; milites cohortandi ; signum dandum. Quarum rerum magnam partem temporis brevitas et incursus hostium…
Julius Caesar, Gallic War
-
…essent ; dies noctisque festinare, vigilare, neque insomniis neque labore fatigari. Postremo, ubi multa agitanti nihil procedit, rursus intempesta nocte coniurationis principes convocat ad M. Porcium Laecam ibique multa de ignavia eorum questus docet se…
Sallust, Catilina
-
…amore locum. quod si quis monitis tardas adverterit auris, heu referet quanto verba dolore mea Quid iuvat ornato procedere, vita, capillo et tenuis Coa veste movere sinus, aut quid Orontea crinis perfundere murra, teque peregrinis…
Propertius, Elegies
-
…ruina restinguam. Deinde se ex curia domum proripuit. Ibi multa ipse secum volvens, quod neque insidiae consuli procedebant et ab incendio intellegebat urbem vigiliis munitam, optumum factu credens exercitum augere ac, priusquam legiones scriberentur, multa…
Sallust, Catilina
-
…inritat animi virtutem, effringere ut arta naturae primus portarum claustra cupiret. ergo vivida vis animi pervicit et extra processit longe flammantia moenia mundi atque omne immensum peragravit mente animoque, unde refert nobis victor quid possit oriri, quid…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…. hic manus heroum, placidis ut constitit oris, mollia composita litora fronde tegit. at comes invicti iuvenis processerat ultra raram sepositi quaerere fontis aquam. hunc duo sectati fratres, Aquilonia proles, hunc super et Zetes ,…
Propertius, Elegies
-
…clara aeternaque habetur. Sed diu magnum inter mortalis certamen fuit, vine corporis an virtute animi res militaris magis procederet. Nam et, prius quam incipias, consulto et, ubi consulueris, mature facto opus est. Ita…
Sallust, Catilina