procella
procella, a violent wind, storm, hurricane, tempest
- I Lit.: procella distat latitudine a vortice et a turbine disjectā nube verius quam ruptā, Plin. 2, 49, 50, § 133: turbinis inmanem vim provomit atque procellae, Lucr. 6, 447: imbres, nimbi, procellae, turbines, Cic. N. D. 3, 20, 51; Plaut. Trin. 4, 1, 17 (836): creber procellis Africus, Verg. A. 1, 85: stridens Aquilone procella, id. ib. 1, 102: si mugiat Africis Malus procellis, Hor. C. 3, 29, 58; 2, 9, 3: praecipites, Ov. Tr. 4, 6, 35: navis quassata procellā, id. ib. 5, 5, 17: raperent mea poma procellae, id. Nux, 163: procella nivem effuderat, Curt. 3, 13, 7: imbrem excusserant procellae, id. 4, 7, 14: Thalle, turbidā rapacior procellā, Cat. 25, 4.—With gen.: validi venti collecta procella, Lucr. 6, 124.—
- II Transf.
- A (Mostly in plur.) A storm, tumult, violence, commotion, vehemence: tempestates et procellas in illis fluctibus concionum, Cic. Mil. 2, 5 (also cited ap. Quint. 8, 6, 48, and particularly mentioned as a figure, id. 8, 6, 48, § 7): vita tranquilla et quieta remota a procellis invidiarum, Cic. Clu. 56, 153: ut procellam temporis devitaret, id. Verr. 1, 3, 8: patriae, id. Dom. 53, 137: agitari tribuniciis procellis, Liv. 2, 1; cf.: seditionum procellae, id. 28, 25: procellae civiles, civil commotions, Nep. Att. 10, 6; cf.: ferimur procellā, Verg. A. 7, 594; Ov. M. 13, 656.—
- B In milit. lang.
- 1 A charge, onset, sudden attack of cavalry: hac velut procellā ita consternavit equos, ut, etc., Liv. 37, 41 fin.: equestrem procellam excitemus oportet, id. 30, 18: equestris, id. 29, 2; Tac. H. 3, 53.—
- 2 In gen., of a fierce battle: hic secunda belli Punici procella desaevit, Flor. 2, 6, 12; Luc. 8, 203.—
- 3 Of a storm of eloquence: priusquam illam eloquentiae procellam effunderet (Ulixes), Quint. 11, 3, 158: contionum, id. 8, 6, 7.
quibus confugiunt undique de diversis locis miserrimi cives, tam avide quam apes alvearii ~a imminente
profusis lacrimarum fontibus serenitatem aetheris in ~arum [gl.: ~a dicta quod percellat, i. percutiat et evellat, nimborum, imbrium, ] turbines commutansscura
si ~a fortior aut nimbus perurgeret
quia hec est spes impii de qua dicitur quod spes impii est tanquam spuma que a ~a deicitur
ideo quasi anchorata est sub ecclesia sicut anchora sub navi ad eam tenendam ne tempestatibus et ~is [ME: ] obruaturstormes
qualiter navicula quedam ‥ post nimias tempestatum procellas ‥ prospero itinere pervenit ad portum
sagitarii ‥ tot simul emisere jacula ut illa ~a grandinea primitus equites dissiparent
sic quoque spumiferis undarum fluctibus aequat / errabunda vocans caelorum sidera sontes, / quis servata restat tenebrosis poena procellis
qui, dum transmarinis moraretur in locis, ecce, subita pestilentiae ~a Brittanniam corripiens lata nece vastavit
~am hujusce perturbationis
ut post tantas talesque ~as seculi hujus undique saevientes ad portam salutis aeternae te duce pervenire merear
sed ~is tribulationum incumbentibus cessare ab incepto opere coactus est
parcat illi Deus, et non sinat ut ~a turbinis hujus ab animo meo excutiat caritatem
fecit Orionas quando roborata ecclesie fide contra ~a mundi martyres emisit
versa est in tranquillitatem tempestuosa ~a
si qua proinde adversitatis incubuerit nubes, si qua ~a persecutionis ingruerit, si intonuerint mine
in nomine Christi precepit spiritui ~arum ne verbum attendere proponentes divinum presumeret impedire
- 1. storm(wind); ➤ ~ nivem effuderat;
- 2. (metaf.) het aanstormen, aanval [equestris; periculi]; ➤ -ae seditionum;
- 3. oproer, onrust [civiles; tribuniciae].
- pro+1 CEL-, a violent wind, storm, hurricane, tempest: nimbi, procellae, turbines: stridens Aquilone, V.: si mugiat Africis Malus procellis, H.: raperent mea poma procellae, O.: procella nivem effuderat, Cu.—A storm, tumult, violence, commotion, vehemence: tempestates et procellas in illis fluctibus contionum: procellam temporis devitare: seditionum procellae, L.: procellae civiles, civil commotions, N.: ferimur procellā, V.—A charge, onset, sudden attack: haec velut procella consternavit equos, L.: equestris, L.
-
…porta, ruunt et terras turbine perflant. Incubuere mari, totumque a sedibus imis una Eurusque Notusque ruunt creberque procellis Africus, et vastos volvunt ad litora fluctus. Insequitur clamorque virum stridorque rudentum. Eripiunt subito nubes caelumque diemque…
Vergil, Aeneid
-
…etiam absenti prosunt tibi, Cynthia, venti aspice, quam saevas increpat aura minas. nullane placatae veniet fortuna procellae haecine parva meum funus harena teget tu tamen in melius saevas converte querelas sat tibi sit poenae nox et iniqua…
Propertius, Elegies
-
…nubes rettuleris in deos, referendae certe erunt tempestates, quae populi Romani ritibus consecratae sunt. ergo imbres nimbi procellae turbines dei putandi ; nostri quidem duces mare ingredientes inmolare hostiam fluctibus consuerunt. Iam si est Ceres a gerendo…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…optatos et, cum reflavit, affligimur. Haec igitur ipsa fortuna ceteros casus rariores habet, primum ab inanimis procellas, tempestates, naufragia, ruinas, incendia, deinde a bestiis ictus, morsus, impetus ; haec ergo…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…iudicum scitote esse coniectum. en causam cur lex tam egregia tamque praeclara maximo imbri, tempestate, ventis, procellis, turbinibus, inter fulmina et tonitrua ferretur, ut eos iudices haberemus quos hospites habere nemo velit. scelerum…
Cicero, Philippicae
-
…conlocassem, frontis tuae nubeculam aut conlegae tui contaminatum spiritum pertimescerem. Alios ego vidi ventos, alias prospexi animo procellas, aliis impendentibus tempestatibus non cessi sed bis unum me pro omnium salute obtuli. itaque discessu tum meo omnes…
Cicero, in Pisonem
-
…, extremum sensum ad memoriam rei publicae reservabat, cum me intuens flentem significabat interruptis ac morientibus vocibus quanta inpenderet procella mihi, quanta tempestas civitati et cum parietem saepe feriens eum qui cum Q. Catulo fuerat ei communis crebro…
Cicero, pro Caelio
-
…potest, qui spe amplissimorum praemiorum ad rem publicam adducti metu crudelissimorum suppliciorum carere non possumus equidem ceteras tempestates et procellas in illis dumtaxat fluctibus contionum semper putavi Miloni esse subeundas, quia semper pro bonis contra improbos senserat, in…
Cicero, pro Milone
-
…consecratam iam aram tollendam ex auctoritate pontificum censuit neque ullum est passus ex ea dedicatione litterarum exstare monumentum tu, procella patriae, turbo ac tempestas pacis atque oti, quod in naufragio rei publicae, tenebris offusis, demerso populo…
Cicero, de Domo sua
-
…tamen flagrantem invidia propter interitum C. Gracchi semper ipse populus Romanus periculo liberavit alia quaedam civem egregium iniqui iudici procella pervertit. ceteri vero aut, repentina vi perculsi ac tempestate populari, per populum tamen ipsum recreati sunt atque…
Cicero, pro Sestio