pronuntio
pronuntio, to make publicly known, publish, proclaim, announce
- I Lit.
- A In gen.: palam de sellā ac tribunali pronuntiat, sese ejus nomen recepturum, Cic. Verr. 2, 2, 38, § 94: cum consules amplius de consilii sententiā pronuntiavissent, id. Brut. 22, 86: sententiam, to deliver the verdict, id. Fin. 2, 12, 36: judex ita pronuntiavit, pronounced the decision, id. Off. 3, 16, 66: re auditā, pronuntiare, id. Fin. 1, 7, 24: leges, id. Phil. 1, 10, 24: signum, Hirt. B. G. 8, 15: proelium in posterum diem, Liv. 24, 14: iter, id. 30, 10; Curt. 4, 8, 16; 7, 2, 1: rem in venundando, to notify at the time of sale, Cic. Off. 3, 16, 66: jusserunt pronuntiare, ut, etc., Caes. B. G. 5, 33, 3; cf.: pronuntiare jusserunt, ne quis ab loco discederet, id. ib. 5, 34: rerum omnium maximus judex, cujus est non argumentari sed pronuntiare verum, Lact. 3, 1, 11.—Of a public crier: pronuntiare victorum nomina, Cic. Fam. 5, 12, 8; Suet. Dom. 10.—
- B In partic.
- 1 To nominate, appoint as public officer: aliquem praetorem, Liv. 24, 27; Suet. Caes. 41.—
- 2 To sentence (post-class.); with inf.: protectores pronuntiati vertere solum in exilio, Amm.15, 3, 12; cf.: ad bestias, Tert. Res. Carn. 16; Dig. 40, 1, 23.—
- 3 To promise, proclaim, offer as a reward: praemia militi, Liv. 2, 20; 31, 45: pecuniam, Cic. Clu. 29, 78: tribunis vocatis nummos, Sen. Ep. 118, 3; Suet. Caes. 19: militibus donativum, id. Galb. 16: beneficia, id. Ner. 24: munus populo, id. Caes. 26: quippe Darius mille talenta interfectori Alexandri daturum pronuntiari jusserat, Curt. 3, 5, 15.—Absol.: pronuntiasse (sc. nummos), Cic. Planc. 18, 45.—
- II Transf.
- A To speak any thing in public, to recite, rehearse, declaim, deliver, pronounce, etc.: versus multos uno spiritu pronuntiare, Cic. de Or. 1, 61, 261; 1, 19, 88; 2, 19, 79; id. Div. 2, 5, 14; Auct. Her. 4, 56, 69; Quint. 11, 3, 12 sq.; Plin. Ep. 3, 5, 12 et saep.—
- 2 Esp., to act, perform on the stage: intente instanterque, Plin. Ep. 5, 19, 16: actores pronuntiare dicuntur, Varr. L. L. 6, § 58 Müll.: Lucceia mima centum annis in scenā pronuntiavit, Plin. 7, 48, 49, § 158.—
- B To tell, announce, relate, narrate, report: cum eam rem scisset et non pronuntiasset, Cic. Off. 3, 16, 66: mercatores quibus ex regionibus veniant, pronuntiare cogunt, Caes. B. G. 4, 5, 2: quae gesta sunt pronuntiare, id. ib. 7, 38: aliquid sincere, id. ib. 7, 20: alius jam capta castra pronuntiat, id. ib. 6, 36.—
- C To utter, pronounce (cf.: appello, dico): neque tamen ad particula accentu acuto pronuntiatur, Gell. 6 (7), 8, 8, § 2: Castorem mediă syllabă productă, Quint. 1, 5, 60; 9, 4, 34: verba corrupte, Gell. 13, 30, 2.
- —Hence, prōnuntĭātum (prōnunc-), i, n. In logic, a proposition, axiom; a translation of the Gr. ἀξίωμα, Cic. Tusc. 1, 7, 14; cf. Gell. 16, 8, 8.
I ¶ 1 annoncer ouvertement, à haute voix ; raconter, exposer : Cæs. G. 7, 20, 8 ; quæ gesta sunt Cæs. G. 7, 38, 3, exposer les événements ; quibus ex regionibus veniant Cæs. G. 4, 5, 2, raconter de quels pays ils viennent || cum rem eam scisset et non pronuntiasset Cic. Off. 3, 66, sachant la chose et ne lʼayant pas déclarée ¶ 2 porter à la connaissance du public, exposer dans un écrit, discourir, sʼexprimer : Cic. de Or. 1, 66 ; 2, 131 ; 3, 56, etc.; Off. 1, 4 ; 3, 66 ; Nat. 1, 113.
II ¶ 1 proclamer, publier [par héraut] : Cic. Fam. 5, 12, 8 ; Cæs. G. 5, 51, 3, etc. ; [dans une assemblée] aliquem prætorem Liv. 24, 27, 3, proclamer qqn élu préteur || publier lʼordre de [avec ut subj.] Cæs. G. 5, 33, 3 ; [avec ne ] Cæs. G. 5, 34, 1, lʼordre de ne pas..., la défense de || [avec prop. inf.] publier que, porter à lʼordre de lʼarmée que : Cæs. G. 5, 31, 4 ¶ 2 prononcer [un arrêt, une sentence] : Cic. Fin. 2, 36 ; Br. 86 ; Off. 3, 66, etc. ; [av. prop. inf.] de tribunali pronuntiat sese recepturum Cic. Verr. 2, 2, 94, du haut du tribunal il prononce quʼil recevra...; [pass. pers.] Ac. 2, 146 ¶ 3 [t. offic.] : sententiam alicujus Cæs. C. 1, 2, 5, exposer, proposer au vote du sénat lʼavis de qqn [en parl. du consul], cf. Cic. Fam. 1, 2, 1 ¶ 4 promettre publiquement : Cic. Clu. 78 ; Planc. 45 ; Liv. 2, 20, 12 ; Sen. Ep. 118, 3 ; Suet. Cæs. 19, etc. ¶ 5 déclamer, débiter à haute voix : versus multos uno spiritu Cic. de Or. 1, 261, déclamer beaucoup de vers dʼune seule haleine, cf. Cic. de Or. 1, 88 ; 2, 79 ; Div. 2, 14 ; Plin. Min. Ep. 5, 19, 6, etc. ; si versus pronuntiatus est syllaba una brevior aut longior Cic. Par. 26, si dans le débit un vers est trop court ou trop long dʼune seule syllabe ¶ 6 prononcer une lettre, un mot : Quint. 1, 5, 60 ; 9, 4, 34 ; Gell. 6, 8, 2 ; 13, 20, 2.
- 1. verkondigen, luid aankondigen, vertellen, berichten of melden [causam legatis; futura]; ➤ dolore prohibeor ~ quae gesta sunt (Caes.); alius capta iam castra pronuntiat (Caes.) schreeuwt;
- 2. openbaar uitroepen of bekendmaken [senatūs consultum per praeconem; leges; alqm praetorem iem. tot pretor];
- 3. (milit.) (a) een bevel laten uitgaan (m. ut, ne; aci.); ➤ Ambiorix pronuntiari iubet ut procul tela coniciant (Caes.); duces totā acie ~ iusserunt ne quis a loco discederet (Caes.); pronuntiatur primā luce ituros (Caes.); (b) aankondigen, bekendmaken [proelium in posterum diem];
- 4. in het openbaar beloven of toezeggen [populo munus; nummos in tribus of tribubus vocatis]; ➤ ~ militi praemia qui primus castra intrabit;
- 5. (v.e. consul) de door de senatoren geuite meningen afkondigen, om vervolgens daarover te laten stemmen; ➤ sententiam ~;
- 6. (v.e. rechter) (a) een oordeel vellen, beslissen (over: de; m. aci.) [modesto iudicio de viribus]; ➤ re auditā ~; (b) uitspreken [graviorem sententiam];
- 7. (retor. t.t.) voordragen, reciteren [poëmata Graece et Latine; summā voce versūs multos uno spiritu];
- 8. (bij verkoop) de fouten enz. v.e. artikel aangeven, tonen; ➤ in vendendo eam rem scire et non ~;
- 9. (gramm.) (juist) uitspreken [litteram; syllabam].
吟。誦。傳喧。分各意。指名。當衆許。吐出貨之病。— pugnam in posterum diem 傳令次日交戰。— non possum utrum liceat necne 吾不能决此事之可否。
Suggest a Translation
See an image
- to make publicly known, publish, proclaim, announce: decretum: leges: in vendundo eam rem, disclose: amplius de consili sententiā: palam de sellā, sese eius nomen recepturum.—To utter, render, pronounce, decide: sententiam, deliver judgment: graviore sententiā pronuntiatā, Cs.: iudex ita pronuntiavit, decided.—To proclaim, give word, announce, fix, order: proelio in posterum diem pronuntiato, L.: iusserunt pronuntiare, ut impedimenta relinquerent, Cs.: ne quis ab loco discederet, Cs.: pronuntiatur, primā luce ituros, Cs.—In the senate, to formulate, announce, put to vote: Sententiam Calidi, Cs.—To hold out, promise, proclaim, offer: Plancium pronuntiasse, divisisse: praemia militi, L.: pecuniam.—To proclaim, choose by acclamation: eos praetores, L.—To recite, rehearse, declaim, deliver, pronounce: versūs multos uno spiritu: memoriter multa.—To tell, announce, relate, narrate, report, assert: mercatores quibus ex regionibus veniant, pronuntiare cogunt, Cs.: iam capta castra, Cs.
-
…habuisse ; nam cum de intercessione referretur, quae relatio fiebat ex senatus consulto, primaque M. Marcelli sententia pronuntiata esset, qui agendum cum tribunis pl. censebat, frequens senatus in alia omnia iit. stomacho est scilicet…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…praedae in urbem inrumperent urbemque delerent. haec atque eiusdem generis complura ut ab hominibus doctis magna cum misericordia fletuque pronuntiantur. Quibus rebus commoti legati milites ex opere deducunt, oppugnatione desistunt ; operibus custodias relinquunt. indutiarum quodam genere…
Julius Caesar, Civil War
-
…Hoc loco Chrysippus aestuans falli sperat Chaldaeos ceterosque divinos, neque eos usuros esse coniunctionibus, ut ita sua percepta pronuntient Si quis natus est oriente Canicula, is in mari non morietur, sed potius ita dicant Non et natus…
M. Tullius Cicero, De Fato
-
…quaeque ad omnis, nisi providemus, arbitror pertinere, ea pro me ipso ex animi mei sensu ac dolore pronuntio ; quae ad huius vitae casum causamque pertinent et quid hic pro se dici velit et qua condicione contentus sit…
Cicero, pro S. Roscio Amerino
-
…illa numeraretur. ea posteaquam numerata est, contentus hac iniquitate iste non fuit ; palam de sella ac tribunali pronuntiat, Sl QVIS ABSENTEM STHENIVM REI CAPITALIS REVM FACERE VELLET, SESE EIVS NOMEN RECEPTVRVUM et simul ut ad causam…
Cicero, in Verrem
-
…ceteri ex patribus, sic hic, qui illud lumen progenuit, ex filio est nominandus is igitur iudex ita pronuntiavit cum in vendendo rem eam scisset et non pronuntiasset, emptori damnum praestari oportere. Ergo ad fidem bonam statuit…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…lumen progenuit, ex filio est nominandus is igitur iudex ita pronuntiavit cum in vendendo rem eam scisset et non pronuntiasset, emptori damnum praestari oportere. Ergo ad fidem bonam statuit pertinere notum esse emptori vitium, quod nosset venditor…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…labris attigissent. Ea Menedemus exemplis magis quam argumentis conabatur refellere ; memoriter enim multa ex orationibus Demostheni praeclare scripta pronuntians docebat illum in animis vel iudicum vel populi in omnem partem dicendo permovendis non fuisse ignarum, quibus ea rebus…
Cicero, de Oratore
-
…omnia iam venditis decumis anno tertio te edixisse dico ; quae si rei publicae causa faceres, in vendundo essent pronuntiata ; quia tua causa faciebas, quod erat imprudentia praetermissum, id quaestu ac tempore admonitus reprehendisti. illud vero…
Cicero, in Verrem