trans
trans, across, over, to the farther side of
- across, over, beyond, on the farther side of.
- A With verbs of motion: trans mare hinc venum asportet, Plaut. Merc. 2, 3, 19 (353); cf.: qui trans mare currunt, Hor. Ep. 1, 11, 27: hominum multitudinem trans Rhenum in Galliam transducere, Caes. B. G. 1, 35: vexillum trans vallum hostium traicere, Liv. 25, 14, 4: trans vallum transicere signum, id. 41, 4, 2; cf.: cineres transque caput jace, Verg. E. 8, 102: trans Apenninum coloniis missis, Liv. 5, 33, 9: curvos trans ripam miserat arcus, Ov. M. 9, 114: Naevus trans Alpes usque transfertur, Cic. Quint. 3, 12. —
- B With verbs of rest: Germani trans Rhenum incolunt, Caes. B. G. 1, 28: trans Tiberim hortos aliquos parare, Cic. Att. 12, 19, 1: si scisset, sibi trans Euphratem esse pereundum, id. Div. 2, 9, 22: domino trans ripam inspectante, id. Mil. 27, 174: eo ipso tempore trans mare fui, id. Inv. 1, 29, 45: trans flumen, id. ib. 2, 31, 97: tuae res gestae ita notae sunt, ut trans montem Taurum etiam de Matrinio sit auditum, id. Fam. 2, 15, 5: colonia, quae trans Padum omnia loca tenuere, Liv. 5, 33, 10: omnibus ultra castra transque montis exploratis, id. 22, 43, 7.—
- II In composition, trans before vowels, except i, and the consonants b, c, f, g, p, r, t, and v remains unchanged; before i, j, d, l, m, and n the orthography varies between trans and trā, e. g. transdo and trado, transduco and traduco, etc.; the fuller form predominates in Caesar. The s of trans disappears usually before another s, and always before sc, e. g. transilio, transcendo, transpicio, etc.; cf. Bramb. Aids to Lat. Orth. p. 38; Neue, Formenl. II. 734 sq.—
- B As to its signification, trans denotes,
- 1 Over, across; as, trado, traduco, transcurro, transeo, etc.—
- 2 Through, through and through; as, transfigo, transigo, traicio, transadigo, etc.—
- 3 Beyond, transalpinus.
iter ignotum ~s Tamesis ‥ alveum
ac sic quasi via facta ~s oceanum ‥ haereseos virus ‥ ferae ‥ vibrantes
currente ~s fluvium navi
alios ‥ ~s pellunt Gallias mare in aras
navis per mare velificat in forma crucis virga ~s malum posita
suffocatum cum ferro plumbarii ‥ ignito ~s tubam ductilem ad egestionis partes
Faran nunc oppidum ~s Arabiam junctum Sarracenis
~s ‥ pro super ponitur, ut transgressus, id est, supergressus
ultra fines ‥ ~s omnem horizontem in infinitum per ‥ occultas vias
Bosra est in deserto ~s Jordanem
quedam taberna ~s Tiberim vocabatur Emeritoria
quando ivit transmare in servitium regis
dum esset transmare in servitio regis
regem cito missis transpontum nunciis pro suprascriptis motibus accelerant
ne ‥ de ~s mare venientibus pateret ingressus
Henricus rex iijus transfretavit ad partes ~s mare
de transmarinis [v. l. transmare ] rediens
eum fecit archiepiscopum Ravenne et postea papam Rome. unde monostichon: transit ab R. [sc. Remis ] Gerebertus ad R. [sc. Ravennas ] trans papa vigens R. [sc. Romam ]
hi profecto ~s meritum suum divinae gratia pietatis salvantur
pateat ‥ ~s omnem humanam intelligentiam
trans hominem / induens fortitudinem(
temporalia ‥ ~s metam omnem atque modestiam diripere et asportare contendunt
Ruanus ‥ ~s omnem antiquorum patrum longevitatem ‥ vitam producit
verus homo, nichil inhumanum in membris ‥ habens, ~s hominem acceperat aptitudinem piscium
se agebat ~s ausus hominum
- 1. (v. plaats, op de vraag ‘waarheen?’) over, over . . . heen, naar de overkant van; ➤ vexillum ~ vallum traicere; ~ mare currere;
- 2. (v. plaats, op de vraag ‘waar?’) aan de andere kant van; ➤ ~ Rhenum incolere;
- 3. voorbij, verdergaand dan; ➤ ~ legem; III. prefix (voor consonanten en voor i vaak trā-, voor s vereenvoudigd tot trān-)
- 1. naar de overkant, eroverheen [trans-eo; trans-mitto];
- 2. erdoorheen, door(heen)- [trans-figo; trans-luceo; trans-lucidus];
- 3. aan de andere kant van [trans-marinus].
- 1 TER-.—Of motion, across, over, to the farther side of: qui trans mare currunt, H.: multitudinem trans Rhenum traducere, Cs.: trans vallum signum traicere, L.: curvos trans ripam miserat arcūs, O.—Of position, across, beyond, on the other side of: Germani trans Rhenum incolunt, Cs.: trans Euphratem esse pereundum: domino trans ripam inspectante: trans Padum omnia loca tenere, L.—In composition (trāns before vowels, except i, and before b, c, g, p, r, t; trāns, very rarely trā, before f, v; trāns or trā before i, d, l, m, n; trān, rarely trāns, before s).—Over, across; as in trado, traduco, transcurro, transeo.—Through, through and through; as in transfigo, transigo, traicio, transadigo.—Beyond, in Transalpinus.
-
…maxime ratione fecit, quod noluit eum locum unde Helvetii discesserant vacare, ne propter bonitatem agrorum Germani, qui trans Rhenum incolunt, ; ex ; suis finibus in Helvetiorum fines transirent et finitimi Galliae provinciae Allobrogibusque essent…
Julius Caesar, Gallic War
-
…reservaretur sortium beneficio se esse incolumem. Item M. Metius repertus et ad eum reductus est. Hoc proelio trans Rhenum nuntiato, Suebi, qui ad ripas Rheni venerant, domum reverti coeperunt ; quos ubi qui proximi Rhenum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…His rebus gestis omni Gallia pacata, tanta huius belli ad barbaros opinio perlata est uti ab iis nationibus quae trans Rhenum incolerent legationes ad Caesarem mitterentur, quae se obsides daturas, imperata facturas pollicerentur. Quas legationes Caesar ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…die septimo pervenit ; inde in Allobrogum fines, ab Allobrogibus in Segusiavos exercitum ducit. Hi sunt extra provinciam trans Rhodanum primi. Helvetii iam per angustias et fines Sequanorum suas copias traduxerant et in Haeduorum fines pervenerant eorumque agros…
Julius Caesar, Gallic War
-
…communi re dicendum sibi et cognoscendum putaret, haec esse quae ab eo postularet primum ne quam multitudinem hominum amplius trans Rhenum in Galliam traduceret ; deinde obsides quos haberet ab Haeduis redderet Sequanisque permitteret ut quos illi haberent voluntate eius…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Haeduorum, Caesarem certiorem faciunt sese depopulatis agris non facile ab oppidis vim hostium prohibere. Item Allobroges, qui trans Rhodanum vicos possessionesque habebant, fuga se ad Caesarem recipiunt et demonstrant sibi praeter agri solum nihil esse reliqui .…
Julius Caesar, Gallic War
-
…et Latobrigis finitimis, uti eodem usi consilio oppidis suis vicisque exustis una cum iis proficiscantur, Boiosque, qui trans Rhenum incoluerant et in agrum Noricum transierant Noreiamque oppugnabant, receptos ad se socios sibi adsciscunt. Erant omnino itinera…
Julius Caesar, Gallic War
-
…fines triduum iter fecisset, inveniebat ex captivis Sabim flumen a castris suis non amplius milibus passuum X abesse ; trans id flumen omnes Nervios consedisse adventumque ibi Romanorum expectare una cum Atrebatibus et Viromanduis, finitimis suis nam his utrisque…
Julius Caesar, Gallic War
-
…minimeque ad eos mercatores saepe commeant atque ea quae ad effeminandos animos pertinent important, proximique sunt Germanis, qui trans Rhenum incolunt, quibuscum continenter bellum gerunt. Qua de causa Helvetii quoque reliquos Gallos virtute praecedunt, quod fere…
Julius Caesar, Gallic War
-
…frigore primo lapsa cadunt folia, aut ad terram gurgite ab alto quam multae glomerantur aves, ubi frigidus annus trans pontum fugat, et terris immittit apricis. Stabant orantes primi transmittere cursum, tendebantque manus ripae ulterioris amore .…
Vergil, Aeneid