σφε
σφε-, th. d’un pron. pers. épq. et ion. de la 3e pers., lui, elle, usité aux formes suiv. :
I sg. : dat. σφιν, enclit. à lui, à elle, Hh. 18, 19 ; 30, 9 ; Eschl. Pers. 759 ; Soph. O.C. 1490 ; acc. σφε, masc. et fém. Eschl. Sept. 451, Eum. 580 ; Soph. O.R. 761, O.C. 40, etc. ||
II pl. σφεῖς, σφεῖς, σφέα ; gén. σφέων, par contr. σφῶν ; dat. σφίσι(ν) ; acc. σφέας [ᾰ] par contr. σφᾶς, eux, elles, Il. 18, 311 ; Od. 3, 134 ; Hdt. 7, 168 ; Thc. 5, 46, etc. ; dans Hom. touj. en parl. des pers., excepté Od. 9, 70 ; 10, 355 ; qqf. joint à αὐτοί : σφῶν αὐτῶν, Il. 12, 155 ; 19, 302, d’eux-mêmes ; σφέας αὐτούς, Od. 12, 225 ; σφᾶς αὐτούς, Hés. Th. 34, eux-mêmes ; acc. plur. neutre, σφε, Thcr. Idyl. 15, 80 ; dans les inscr. att. d’ordin. construit ainsi : σφῶν αὐτῶν, CIA. 4, 27 a (445 av. J.-C.) etc. ; σφίσιν αὐτοῖς, Mitth. 2, 219, 9 (395 av. J.-C.) ; σφᾶς αὐτούς, CIA. 1, 56, 3 (412 av. J.-C.) ; mais quelquefois seul : περὶ σφῶν, CIA. 1, 40, 41 (424 av. J.-C.) ; les formes σφῶν, σφίσιν, σφᾶς ont d’ailleurs été peu à peu éliminées de cette combinaison, et remplacées par le pron. réfléchi ἑαυτῶν ou αὑτῶν ; sel. le résumé fait par Meisterhans la proportion des exemples où se maintiennent les formes en σφ- (σφῶν, σφῶν αὐτῶν, σφίσιν αὐτοῖς, σφέτερα αὐτῶν) est la suiv. : de 448 à 395 av. J.-C. 14 σφ- contre 1 ἑαυτ- (ou αὑτ-) ; de 395 à 300 aucun σφ-, 54 ἑαυτ- (ou αὑτ-) ; de 300 à 30 aucun σφ-, 107 ἑαυτ- (ou αὑτ-) ; v. Meisterh. p. 120, § 59, 3 ; p. ext. :
1 pron. pers. de la 1re pers. pl. : ἡμῖν ἐνί σφισι, A. Rh. 2, 1278, en nous-mêmes ; σφᾶς αὐτούς, Clém. 170, nous-mêmes, usage blâmé par Luc. Sol. 8, 9 ||
2 pron. pers. de la 2e pers. pl. : μετὰ σφίσιν, Il. 10, 398, avec vous ; σφὶν (v. ci-dessous) αὐτοῖς, Hés. O. 56, à vous-mêmes ||
3 chez les Att. pron. réfléchi de la 3e pers. eux-mêmes, elles-mêmes, Att. ; qqf. p. ἀλλήλους, Hés. Sc. 403 ; Xén. Lac. 1, 5 ; παρά σφιν ἑκάστῳ, Il. 5, 195, p. παρά σφεων ἑκάστῳ, auprès de chacun d’eux ||
III duel : dat. σφωΐν à eux deux, acc. σφωέ, eux deux : voir σφωέ ||
➳ σφε élidé en σφ’, Il. 19, 265 ; Pd. P. 5, 116 ; Eschl. Sept. 630, 739 ; Soph. Aj. 1389, O.R. 1505 ; O.C. 605, etc. ; éol. ἄσφε, Alc. 69 || pl. nom. σφέα, seul. Hdt. 1, 46, 89 ; 2, 119 ; 3, 53 ; 7, 50 ; gén. σφέων, monosyllab. dans Hom. Il. 18, 311 ; Od. 3, 134 ; σφείων, seul. dans la locut. ὦσαν ou ὦσαι ἀπὸ σφείων, Il. 4, 535 ; 5, 626 ; 13, 148, 688 ; dat. σφίσι, qqf. encl. σφισι, Il. 17, 453 ; 22, 288 ; Eschl. Pr. 482 ; éol. ἄσφι, Sapph. fr. 48 Bgk ; ion. et poét. σφι [ῐ] encl. Soph. O.C. 421 ; ou σφίν [ῐ] Hdt. 7, 149 ; encl. Eschl. Pr. 262, 457, etc. ; Soph. Aj. 570, El. 1070, etc. ; Eur. Med. 393, etc. ; par élis. σφ’, Il. 3, 300 ; 8, 4, etc. ; Hés. Sc. 325, 404, etc. ; lac. φιν, Call. Dian. 125, 213, etc. ; encl. syracus. ψιν, Sophr. (Dysc. Pron. 126b) ; acc. σφέας, Il. 12, 43 ; Od. 12, 225 ; encl. et monosyll. long, Od. 8, 315 ; qqf. monosyll. bref, Il. 5, 567 ; Thcr. Idyl. 21, 16 ; Opp. H. 2, 231 ; p. contr. att. σφᾶς, Soph. Aj. 839, Ant. 128, etc. ; épq. σφεῖας, Od. 13, 213 ; éol. et syracus. ψε, Thcr. Idyl. 4, 3.
Étym. indo-europ. *se-, soi-même et -bhi, instrum. pl. ; dans σ-φι(ν), le σ- est un degré zéro de *se ; cf. οὗ, lat. si-bī.
σφε, encl. pron. de la 3e pers. épq. et ion. seul. à l’acc. sg., pl. et duel, v. σφε-.
σφε (σφῐ(ν), σφῐσῐν, σφί̆σῐ(ν); σφε.) 3rd. pers. pron., pl. of ἕ: perhaps reflex. fr. 163: never pl. pro s.
- 1 dat.,
- a σφι (enclitic), λιπαρὸν κόσμον Ὀλυμπίᾳ, ὅν σφι Ζεὺς γένει ὤπασεν (Blepsiadai) O. 8.83 λύρα δέ σφι βρέμεται καὶ ἀοιδά (byz.: σφισι codd.: i. e. τοῖς πρυτάνεσι) N. 11.7 τέρας δʼ ἑὸν εἶπέν σφι (the Cretans) Pae. 4.40
- b σφιν, (before vowel, save N. 6.50 at period end), κέκληνται δέ σφιν ἕδραι i. e. after them O. 7.76 ἔγειρʼ ἐπέων σφιν οἶμον λιγύν O. 9.47 ὠκυπόρων ἀπὸ ναῶν ὅ σφιν ἐν πόντῳ βάλεθʼ ἁλικίαν P. 1.74 γλῶσσαν ἐπεί σφιν ἀπένεικεν ὑπερποντίαν P. 5.59 καί σφιν ἐπὶ γλυκεραῖς εὐναῖς ἐρατὰν βάλεν αἰδῶ P. 9.12 σὺν δʼ ἀέθλοις ἐκέλευσεν διακρῖναι ποδῶν, ἅντινα σχήσοι τις ἡρώων, ὅσοι γαμβροί σφιν ἦλθον P. 9.116 παροιχομένων γὰρ ἀνέρων ἀοιδαὶ καὶ λόγοι τὰ καλά σφιν ἔργʼ ἐκόμισαν N. 6.30 ἐπεί σφιν Αἰακίδαι ἔπορον ἔξοχον αἶσαν N. 6.46 βαρὺ δέ σφιν / νεῖκος Ἀχιλεὺς ἔμπεσε N. 6.50 ἀλλʼ οὔ σφιν ἄμβροτοι τέλεσαν εὐνὰν θεῶν πραπίδες I. 8.30 ἔσχον Δᾶλον, ἐπεί σφιν Ἀπόλλων δῶκεν ὁ χρυσοκόμας Ἀστερίας δέμας οἰκεῖν Pae. 5.40 ]παντα σφιν ἔφρα[ς Pae. 8.86 ]σφιν ἐγειρον[ (Πac˙; σπιν Πpc) Πα. 13. a. 17.
- c σφίσι(ν), εὔφρων ἄρουραν ἔτι πατρίαν σφίσιν κόμισον λοιπῷ γένει O. 2.14 ἕποιτο μοῖρα καὶ ὑστέραισιν ἐν ἁμέραις ἀγάνορα πλοῦτον ἀνθεῖν σφίσιν P. 10.18 ἐν φρασὶ πάξαιθʼ ὅπως σφίσι μὴ κοίρανος ὀπίσω Μέμνων μόλοι N. 3.62 οὐ θαῦμα σφίσιν ἐγγενὲς ἔμμεν ἀεθληταῖς ἀγαθοῖσιν N. 10.50 λάμπει δὲ σαφὴς ἀρετὰ ἔν τε γυμνοῖσι σταδίοις σφίσιν I. 1.23 ]σφίσιν μάλα πρᾶξον δικαίως Pae. 8.11 ἀλλαλοφόνους ἐπάξαντο λόγχας ἐνὶ σφίσιν αὐτοῖς (v. αὐτός, 1. d.) fr. 163.
- d σφισι(ν), (σφισιν before vowels) enclitic αὐτὰ δέ σφισιν ὤπασε τέχναν πᾶσαν O. 7.50 μέλει τέ σφισι Καλλιόπα O. 10.14 κασίγνητοί σφισιν ἀμφότεροι ἤλυθον P. 4.124 μετὰ γὰρ κεῖνο πλευσάντων Μινυᾶν, θεόπομποί σφισιν τιμαὶ φύτευθεν P. 4.69 εἰ γάρ σφισιν ἐμπεδοσθενέα βίοτον ἁρμόσαις διαπλέκοις (Tricl.: σφιν codd.: σύ ἱν Maas) N. 7.98 τέρπονται, παρὰ δέ σφισιν εὐανθὴς ἅπας τέθαλεν ὄλβος Θρ. 7. 7.
- 2 σφε enclitic
- a = αὐτούς. τὸ δʼ ἐλάσιππον ἔθνος ἐνδυκέως δέκονται θυσίαισιν ἄνδρες οἰχνέοντές σφε δωροφόροι P. 5.86 πίσω σφε Δίρκας ἁγνὸν ὕδωρ I. 6.74
- b = αὐτά· τό σφʼ ἔχει κυπαρίσσινον μέλαθρον (the harness of the victorious chariot) P. 5.39