circa
in the neighborhood of Henna there are many pools and groves
the children and mothers stand round trembling in a long train
- Adv.
- A ( = circum, I. B.) Around, round about, all around, in the environs or neighborhood: gramen erat circa, Ov. M. 3, 411: ripaeque lacusque Responsant circa, Verg. A. 12, 757: at circa gravibus pensis affixa puella... remittat opus, Tib. 1, 3, 87: circaque quā tumor est, Cels. 5, 28, 3; 5, 28, 4: fluvius ab tergo; ante circaque velut ripa praeceps oram ejus omnem cingebat, Liv. 27, 18, 5; 28, 33, 2: circa Padus amnis, id. 21, 43, 4 Weissenb. ad loc.: caligo, quam circa umidi effuderant montes, Curt. 4, 12, 20: alibi quam Romao circaque, Plin. 26, 1, 1, § 1; Quint. 12, prooem. § 2; Tac. A. 2, 11.—
- B Circa esse, to be in the region around, in the neighborhood: ex montibus qui circa sunt, Liv. 1, 4, 6: Tarquinium moribundum cum qui circa erant excepissent, id. 1, 41, 1: sed non passi sunt ii, qui circa erant, Nep. Eum. 10, 4: eversa est turris quodque circa muri erat, Liv. 34, 29, 6: Corinthus et quae circa est regio, Plin. 24, 9, 42, § 69; Quint. 10, 7, 16. —Also freq. without esse, in connection with a subst.: multarum circa civitatum irritatis animis, the towns lying around, Liv. 1, 17, 4; 9, 2, 1; 27, 30, 3; 29, 29, 2; 42, 64, 2: angulus muri erat in planiorem patentioremque quam cetera circa vallem vergens ( = cetera loca quae circa erant), id. 21, 7, 5: corpora multa virūm circa, Verg. A. 7, 535; Plin. 3, 17, 21, § 124.—
- C Strengthened: undique circa and circa omnis ( = circum), round about, all around: frumento undique circa ex agris convecto. Liv. 42, 56, 8; 23, 19, 8; nam et circa omnia defecerunt, id. 9, 23, 10: cum tam procul Romani unica spes, circa omnia hostium essent, id. 21, 11, 12; cf. id. 9, 2, 7 Drak.: exhausto circa omni agro, id. 31, 38, 1; 24, 3, 3; Val. Fl. 8, 2; Flor. 1, 18, 12 Duker; Quint. 9, 2, 45.—
- II Prep. with acc.
- A In space.
- 1 ( = circum, II. B.) Prop., in the region which surrounds, about, around, on the sides of: quam (Hennam) circa lacus lucique sunt plurimi atque laetissimi flores omni tempore anni, Cic. Verr. 2, 4, 48, § 107: noctu ligna contulerunt circa casam eam, in quā quiescebat, Nep. Alcib. 10, 4: circa flumina et lacus frequens nebula est, Sen. Q. N. 5, 3, 1: circa equum Alexandri, Curt. 4, 15, 26: illi robur et aes triplex Circa pectus erat, Hor. C. 1, 3, 10; id. S. 2, 6, 34: quem circa tigres jacent, Ov. M. 3, 668.—
- 2 ( = circum, II. C.) Into... around, to... round about, etc. (first in Livy): Romulus legatos circa vicinas gentes misit, Liv. 1, 9, 2: legatis circa duodecim populos missis, id. 4, 23, 5; 28, 26, 11: circa domos ire, id. 26, 13, 1; 25, 9, 2; 39, 18, 2; 29, 22, 3: circa civitates missi legati, id. 21, 49, 7 Weissenb.; 31, 3, 5; Plin. 7, 37, 37, § 123; Suet. Aug. 49; id. Ner. 28: litteris circa praefectos dimissis, Liv. 42, 51, 1: custodes circa omnes portas missi, id. 28, 26, 11; 26, 13, 1.—
- 3 ( = circum, II. D.) With the prevailing idea of neighborhood, vicinity, in the region of, near to, near by: Capuam et urbis circa Capuam occupare, Cic. Agr. 1, 7, 22: circa Liternum posuit castra, in the neighborhood of, Liv. 23, 35, 6: tabernae erant circa forum, Quint. 6, 3, 38: circa Armeniae montes, Curt. 5, 1, 13: Acesinen amnem, Plin. 12, 5, 11, § 23: domum auream, Suet. Ner. 38: sacrificantem, id. Claud. 36.—
- b As a less definite designation of place for in: Orestis liberi sedem cepere circa Lesbum insulam, Vell. 1, 2, 5: circa Mesopotamiam subsistere, Curt. 4, 9, 1: quod circa Syriam nascitur, Plin. 19, 3, 16, § 46; Quint. prooem. § 20: initia statim primi libri, id. 1, 5, 44; cf. finem, id. 4, 3, 5: virentes campos, Hor. C. 2, 5, 5: cum amor saeviet circa jecur, id. ib. 1, 25, 15 (cf. Petr. 17, 8: dolor saevit in praecordiis). So esp. freq. in medic. lang.: circa faciem, nares, aures, labra, Cels. 5, 28, 2; 5, 2, 8.—So in Livy, with names of places, approaching the more general use of later writers, v. infra, C.: quadriduum circa rupem consumptum, Liv. 21, 37, 3: compositis circa Opuntem rebus, id. 28, 7, 9: iisdem diebus circa Chalcidem Thoas... eandem fortunam habuit, id. 35, 37, 5 Weissenb. ad loc.; cf.: multos circa unam rem ambitus fecerim, id. 27, 27, 12 Weissenb. ad loc.—
- 4 ( = circum, II. E.) In respect to persons who surround one (as attendants, friends, adherents, etc.), around, about: multa sibi opus esse, multa canibus (sarcast. for indagatoribus) suis, quos circa se haberet, Cic. Verr. 2, 1, 48, § 126: ex iis trecentos juvenes inermes circa se habebat, Liv. 29, 1, 2: omnes, Suet. Aug. 48; id. Calig. 43: circa regem erat et Phrygum turba, Curt. 3, 1, 17: e spadonibus, qui circa reginam erant, id. 4, 10, 25: omne sed officium circa te semper obibat turba tui sexūs, Mart. 1, 91, 3: quod omnes circa te similes tui effecisti, Plin. Pan. 83, 3.—In the language of the imperial court: circa latus alicujus agere, to wait on, attend, Dig. 27, 1, 30.—Hence also without a verb: circa aliquem, = οἱ περί τινα, the attendants, companions of a person: omnibus vero circa eum gratuito aut levi fenore obstrictis, Suet. Caes. 27; id. Dom. 9; cf. Liv. 21, 49, 7 Drak.—
- B (Peculiar to the form circa). In time, designating nearness, proximity to a definite point of time, about (first in Livy; cf. circiter): postero die circa eandem horam in eundem locum rex copias admovit, Liv. 42, 57, 10: circa eum mensem, Plin. 9, 18, 33, § 69: lucis ortum, Curt. 5, 3, 7: lucem, Suet. Oth. 11: mediam noctem, id. Claud. 2: vernum aequinoctium, Col. 5, 6, 19: Kalendas et Idus Octobr., id. 5, 10, 8, 5, 10, 12; 5, 12, 2 al.; Plin. Ep. 1, 7, 4; Pall. 2, 4; 2, 7 al.—With definite numbers: septimum diem, Cels. 2, 6: undecimam horam, Suet. Caes. 88: lustra decem, Hor. C. 4, 1, 6; Scrib. 227.—With general designations of time: tempora illa, Quint. 11, 3, 143: tempora Peloponnesia, id. 12, 10, 4: Murenae Cepionisque conjurationis tempus, Vell. 2, 93, 1: Magni Pompeii aetatem, Plin. 33, 12, 55, § 156: mortem, id. 11, 37, 73, § 189: initia imperii, Suet. Claud. 7.—And in the designation of periods of time by persons who belonged to them (cf. ante): circa Demetrium Phalerea, about the time of Demetrius Phalereus, Quint. 2, 4, 41 Spald.: Tisiam et Coraca, id. 2, 17, 7: Philippum, id. 12, 10, 6: Ciceronem, Sen. Contr. 1 praef.: Attium, Vell. 1, 17, 1.—
- 2 In numerical designations, about, nearly, almost (first in Livy for the usual ad or circiter): ea fuere oppida circa septuaginta, Liv. 45, 34, 6: quingentos Romanorum, id. 27, 42, 8: decem milia Persarum, Curt. 4, 6, 30: sestertium vicies, Suet. Claud. 6: quartum milliarium, id. Ner. 48: selibram, Cels. 4, 19: singulas heminas, id. 7, 15.—
- C (Also peculiar to the form circa, and only in post-Aug. prose; esp. freq. in Quint., occurring more than seventy times.) Trop. for the designation of an object about which, as if it were a centre, any thing moves, is done, etc., around, about, in, in respect to, etc.; depending upon substt., adjj., or verbs.
- 1 Upon substantives: circa eosdem sensus certamen atque aemulatio, Quint. 10, 5, 5: circa S litteram deliciae, id. 1, 11, 6: verba dissensio, id. 3, 11, 5: memoriam suam vanitas atque jactatio, id. 11, 2, 22: hoc opiniones, id. 2, 15, 1; Plin. 8, 16, 19, § 48: quem pugna est, Quint. 8, 6, 1; 7, 1, 15: voces inani studio, id. 8, prooem § 18 et saep: rura sermo, Plin. 18, 1, 1, § 5: classicum brevis et expeditus labor, Plin. Ep. 3, 9, 13: hospitia nullum fastidium, id. Pan. 20, 3: publica circa bonas artes socordia, Tac. A. 11, 15: principem novo exemplo, i. e. in principe, Suet. Claud. 14.—
- 2 Upon adjectives: non circa plurium artium species praestantem, sed in omnibus eminentissimum, Quint. 12, 10, 12: jus nostrum attentior, id. 4, 5, 21: studia mentis erectae, id. 1, 3, 10: lites raras ridiculi, id. 7, 1, 43: praecepta utiles sententiae, id. 10, 1, 52; 6, 1, 42 al.: corporis curam morosior, Suet. Caes. 45: victum indifferens, id. ib. 53: deos ac religiones neglegentior, id. Tib. 69: administrationem imperii vacuus, id. Dom. 3 al.: summa scelera distentum, Tac. A. 16, 8 fin.: adfectationem Germanicae originis ultro ambitiosi, id. G. 28: excessus otiosus, id. Or. 22: se animati, Just. 14, 1, 3 al. —
- 3 Upon verbs: facetum quoque non tantum circa ridicula opinor consistere, Quint. 6, 3, 19: hoc disputatum est, id. 1, 5, 34: priores erratur, id. 2, 5, 26: formas litterarum haerere, id. 1, 1, 21, cf. id. 5, 10, 114; Suet. Aug. 71. res tenues morari, Quint 1, 1, 35: consilium elegendi successoris in duas factiones scindebantur, Tac. H. 1, 13: Medeam, Thyestem (tragoedias) tempus consumas, id. Or. 3: successorem omnia ordinari, Suet. Claud. 45: ceremonias, item circa omnium ordinum statum quaedam correxit, id. ib. 22.☞ Circa very rarely follows its case: quem circa, Cic. Verr. 2, 4, 48, § 107; Ov. A. A. 2, 577; id. 3, 668; cf. circum, II. fin.
instandard ejusdem [molendini ] ~a fodiendo et ramiendo
Licitfeld est villa ‥ longe a frequentia urbium, nemorosa ~a regio, rivulus aque propter fluit
civitas Eboraca et tota regio ~a infidelis ‥ exstitit
totam ~a regionem incendio ‥ deturpavit
tocius circaregionis
fugientem per unam leucam vel ~a precedentes turme Christianorum plene prosecute sunt
valoris xl librarum vel ~a
ad ‥ omnia ‥ exercenda que in premissis et ~a necessaria ‥ fuerint(
erro caput circa
cum ‥ videret ceteras pausantes ~a se sorores
resederunt ~a me, unus ad caput et unus ad pedes
invenit ‥ virgas ad curiam ~a domum
in chorea que ~a cemiterium circumfertur
habeat celerarius campum et fenum ~a campum tantum ‥ ad equos molendini
quando plura corpora congregantur ~a unum punctum undique
pro clausura ~a curiam, que dicitur Burghyard
cordulis, quibus seipsos cingebant ~a camisiam vel carnem(
splen pultis ‥ est quedam superfluitas sanguinea ~a cerebrum pulli equini contenta
sunt ‥costours ~a totam cameram ejusdem coloris
prior claustri ‥ in claustro vel ~a claustrum semper debet esse
in capite manerii ‥ xvj bordarii ~a aulam manebant
cuilibet vidue ‥ ~a corpus meum vigilanti
folia sunt aspera ~a terram
~a mediam noctem
~a galli cantum
~a medietatem secundi nocturni
~a meridiem
~a annum Dominice Incarnationis dclxxiiijm
~a invicem pia caritate concordes(
mira illi ~a ecclesias devotio
sinceritas devotionis et fidei ‥ quam Anglicana semper ecclesia ~a ‥ Romanam ecclesiam consecravit(
[Stephanus rex ] ~a puniendos compatiens et affligendos emollitus
qualiter ~a ‥ personas ecclesiasticas Anglie ‥ se habuerint Romani
Christianitatis vestrae integritas ~a sui conditoris cultum fidei est ardore succensa(
civitas ~a hujusmodi tota detinetur
qui diu regem est obsequutus ~a candelabrum regis
secundum quod attenditur ~a sillabam
quatinus ~a expedicionem ‥ negocii diligenter ‥ intendatis
messor ‥ vigilabit noctu ~a blada domini in autumpno
de expensis factis ~a daeriam
in garcionibus euntibus ~a diversa negocia
~a †aqueductu [(v.? l. aqueductum ]
cuidam medico pro cura sua ~a oculos domini J.
pro tempore quo fuit occupatus ‥ ~a ‥ facturam gutterarum
volo quod [x m. ] disponantur ~a edificacionem ‥ capelle
dum ‥ malefactores fuerunt in foresta ~a venacionem perquirendam
excitamur attente ~a juvandum negocium defensionis regni
debet invenire unum hominem ‥ ~a fima extraenda
~a ordinis disciplinam melius observandam solliciti sint priores
negligenciam ~a libros tractandos
in questionum ~a bigamiam solutionibus
de aliis ~a istum articulum nichil scit
ab illis divisis deorsum versus austrum per magnam ~am usque in mare et a ~a predicta versus occidentem usque ad divisas saline [] Rainpatrick, Dumfr
in hieme ad intervallum quod fit inter nocturna et matutinas laudes, si major prior abest, [prior claustri ] eandem ~am facit quam majorem priorem debere facere ‥ dictum est. ‥ facit et aliam ~am, cum ‥ servitores in refectorio cenant ‥, observans ne aliqui ‥ alicui vanitatintendant
†cirtam suam debet prelatus facere intra officinas et extra. quis enim ociis vacabit vel inordinatis motibus operam dabit ‥, si pastorem suum et prelatum presentem prospexit?
constitui debet aliquis frater qui totius claustri sub decano curam gerat, qui ab officio circuitus sui ~a vocatur. ‥ qui etiam ~a post completorium circumeat claustrum
tercius et quartus prior, qui circuitores sunt monasterii, quos alio nomine ~as vocamus, claustrum circuire debent et ecclesiam atque cetera monasterii loca ‥, sagaciter observantes et explorantes incurias et negligencias fratrum et statuti ordinis prevaricatores
I adv., ¶ 1 autour, tout autour à lʼentour : campus ante montibus circa sæptus erat Liv. 28, 33, 2, la plaine en avant était fermée tout autour par des montagnes ; montes qui circa sunt Liv. 1, 4, 6, montagnes qui sont voisines (à lʼentour) || aliquot circa urbes Liv. 10, 34, 13, plusieurs villes des environs ; urbes circa subigit Liv. 30, 9, 2, il soumet les villes voisines ; omnia contra circaque hostium plena erant Liv. 5, 37, 8, tout, en face et à lʼentour, était plein dʼennemis ¶ 2 = utrubique : duabus circa portis Liv. 23, 16, 8, aux deux portes de part et dʼautre ; binæ circa eminebant falces Liv. 37, 41, 7, des deux côtés sortaient deux faux ; quattuor legionum aquilæ per frontem, totidem circa Tac. H. 2, 89, les aigles de quatre légions sur le front, autant sur les côtés.
II prép. avec acc. ¶ 1 autour de : circa urbem Liv. 7, 38, 7, autour de la ville ; quam circa lacus lucique sunt plurimi Cic. Verr. 2, 4, 107, autour dʼelle [ville dʼHenna] il y a un très grand nombre de lacs et de bois sacrés ; (canes) quos iste dixerat esse circa se multos Cic. Verr. 2, 1, 133, (des chiens) quʼil avait en grand nombre, disait-il, dans son entourage ; circa se habens duos filios Liv. 42, 52, 5, ayant ses deux fils à ses côtés || dans le voisinage de : circa montem Amanum Cæs. C. 3, 31, 1, dans les parages du mont Amanus || [fig.] à propos de, par rapport a, à lʼégard de, au sujet de, [époque impériale] : omne tempus circa Thyestem consumere Tac. D. 3, consacrer tout son temps à Thyeste [tragédie]; circa eosdem sensus certamen Quint. 10, 5, 5, lutte (émulation) touchant les mêmes idées ; circa verba dissensio Quint. 3, 11, 5, dissentiment sur des mots ; publica circa bonas artes socordia Tac. Ann. 11, 15, indifférence publique pour les connaissances utiles || vers : circa initia primi libri Quint. 1, 5, 44, vers le (au) commencement du premier livre ; circa finem Quint. 4, 3, 5, vers la fin ¶ 2 à la ronde, de tous côtés, dʼun endroit à un autre successivement : multis circa finitimos populos legationibus missis Liv. 4, 12, 9, de nombreuses ambassades ayant été envoyées à tous les peuples voisins à la ronde ; circa domos ire Liv. 26, 13, 1, parcourir les maisons à la ronde ; litteras circa præfectos dimittere Liv. 42, 51, 1, envoyer un message à tous les commandants de garnisons ; litteris circa Latium missis Liv. 8, 11, 10, des lettres étant envoyées dans tout le Latium (de tous côtés dans le Latium) ¶ 3 [sens temporel] : aux environs de, vers : circa eamdem horam Liv. 42, 57, 10, vers la même heure ; circa lucis ortum Curt. 5, 3, 7, vers le lever du jour ; circa lucem Sen. Nat. 5, 8, 2, vers le point du jour || circa captas Carthaginem et Corinthum Plin. 14, 45, vers lʼépoque de la prise de Carthage et de Corinthe ; circa Demetrium Phalerea Quint. 2, 4, 41, à peu près du temps de Démétrius de Phalère ¶ 4 [avec noms de n.] environ : oppida circa septuaginta Liv. 45, 34, 6, places fortes au nombre de soixante-dix environ ; circa quingentos Romanorum sociorumque victores ceciderunt Liv. 27, 42, 8, parmi les Romains et les alliés, environ cinq cents tombèrent victorieux.
- 1. (v. plaats) (a) om . . . heen, rondom; (b) (dicht)bij, in de omgeving van; ➤ circa Liternum posuit castra; (c) in het rond naar; ➤ litteris ~ praefectos dimissis;
- 2. (v. tijd) (postklass.) om, tegen, ongeveer; ➤ ~ eandem horam;
- 3. (bij getallen) (postklass.) tegen de, ongeveer [~ septuaginta];
- 4. (postklass.) over; ➤ disputare ~ alqd.
Evangelium circa Joannem, apud Anonymum de Baptismo hæreticorum edito a Rigaltio.
Circada. Vide in hac voce.
Concedimus ut Circas et vigilias non faciant, propter perpetuas Ecclesiæ observantias, nisi in obsidione civitatis.Vetus Charta apud Perardum in Burgundicis pag. 180 :
Terram quoque Dineti, quam Calumniabatur, wirpivit, et Circam castelli, quam vi extorquebat, similiter relaxavit.Charta Agnetis Comitissæ Nivernensis ann. 1191. in Tabulario Autissiodor. fol. 52 :
Omnes illos... ab exercitu et chevalchia et excubatione, scilicet a custodia villæ de nocte, quæ Cerchia dicitur, quittavimus et franchivimus.Charta Guillelmi Decani Catalaunens. ann. 1267. in Tabulario Campaniæ Bibl. Regiæ fol. 428 :
Super eo quod idem Rex asserebat se in nostris nemoribus villarum nostrarum.... grueriam et Cerchiam habere, nobis contrarium asserentibus.Occurrit iterum in alia Charta ejusdem anni ibid.
Caceria. Item in Charta Ricardi Abbat. S. Cornelii Compend. ann. 1203. ex Tabul. Compend. :
Se habere diceret in boscis nostris... Cercheiam, chacheriam, grueriam, advocatiam.
Item, et super eo quod cum ad nos Abbatem et Conventum Bezuensemprædictos Cerchia, seu vigilum cura, dic tæ villæ Bezuensis pertineat, in quibus nos Reverendus Pater perturbavit,... dicto videlicet Episcopo dicente et asserente, quod ad ipsum tanquam Gardiatorem dictæ villæ Bezuensis redditiones, acceptiones, et custodia dictarum clavium, necnon proclamatio, Cerchia seu vigilum cura pertinebat.
ut deputentur seniores, qui circumeant Monasterium horis quibus vacant Fratres lectioni. Vita S. Petri Abbatis Cavensis n. 20 :
Forte tunc senior quidam ex more Monasterii cum Circam faceret, Monachum illum a longe, quasi cum alio loquentem, audivit.Ubi perperam editum,
cum circa faceret, quod non adverterunt viri eruditi. Hugo Flaviniac. in Chronic. pag. 248 :
Nam Circam matutinis exactis faciebam.Bernardus Mon. in Consuet. Cluniac. MSS. cap. 4. de Priore claustrali :
Egressis autem omnibus de Ecclesia, Prior accipit sconsam, quam ea hora candela intus accensa omni nocte parat illi hebdomadarius ad faciendam Circam.Vide Petr. Damian. lib. 6. Ep. 26. pag. 554. Hinc qui circas facit Monachus
Circuitores Monasterii, quos alio nomine Circas vocant, juxta S. Benedicti præceptum certis horis circuire debent Monasterii officinas, observantes injurias et negligentias Fratrum, et statuti ordinis prævaricationes.Statuta S. Dunstani :
Secundum Regulæ præceptum constitui debet aliquis Frater, qui ab officio circuitus sui Circa vocatur. Est enim ejus officium circuire claustrum, ne forte inveniatur frater acediosus, aut alicui vanitati deditus.] Adde Statuta Petri Venerabilis cap. 66. et Eckeardum de Casibus S. Galli cap. 3.
Cherche, in Stat. MSS. monial. Congregat. Casal. Bened. cap. 7 :
Ordonnons qu'il y aura deux Cherches, lesquelles on prendra pour un an, et seront anciennes et meures de mœurs, lesquelles iront par sepmaines circuir les officines du monastere, pour voir si on ne trouvera point aucunes caquetant ou faisant aultres choses illicites.
Erant et qui vigilias agebant contra noctis incommoda, usque adeo non tædebat operæ ullius, aut oneris privatim obeundi, fratres illos, qui et illud in primis, ne qua frequentia alienorum hominum, quantumvis industriorum, professionis quietem interturbaret, summopere curabant.Certe
dormitoriaobeundi curam spectasse
Circatores, seu ut vocatur,
Circinnatores, docet Adhalardus in Statutis Corbeiensis Monast. lib. 2. cap. 6 :
Ab ipsis etiam Circinnatoribus, horis quibus vacant Fratres lectioni, observanda, et inventa acrius castiganda sunt.Circatoris officium præterea describitur in libro Ordinis S. Victoris Parisiensis MS. cap. 40 :
Circator eligatur de totius Congregationis religiosioribus et ferventioribus ordine, qui nec malitiose pro privato odio unquam clamet alios, nec pro privata amicitia taceat negligentias quorumcunque. Ad hujus officium spectat officinas Monasterii circuire, et observare negligentiasAntiquæ Consuetudines Monasteriorum S. Benedicti n. 8.fratrum, et ordinis prævaricationes, Quotiens Circam facit, adeo religiose et ordinate debet incedere, ut terrorem incutiat spectatoribus suis, et exemplum religiositatis ostendat. Adeo autem tacite et severe debet facere Circam, ut nulli unquam loquatur, vel signum faciat ; sed tantummodo studiose scrutari debet et inspicere offensiones et negligentias. Omni tempore potest facere Circam excepta hora Capituli et Collationis, quando scilicet ostia claustri jam firmata sunt... Iste diligenter debet attendere, ne unquam aliquis sine causa horis regularibus desit, et ne quisquam loquatur, ubi vel quando non debet.
Circatores etiam duos, qui omnibus horis, dum fratres vigilabant, circuibant monasterium, ne quis frater deesset proprio loco : si autem defuisset, statim in tabulis notabatur, etc.Ibid. n. 11 :
Prædicti circatores hoc observabant, si aliquem ridentem, vel aliquid susurrantem conspexerant, statim tabulis notabatur, et benignissime corripiebatur tempore opportuno.Adde Bernardum Monach. in Consuet. Cluniac. MSS. cap. 5.
Et quia nocte extra orationes publicas in suo cubili unusquisque vigilat, circumeunt cellulas singulorum, et aure apposita, quid faciant diligenter explorant, etc.
Circator veniat, dictum scelus omne revolvat.
Fratres ad horas Canonicas colligere, signo pulsato, ut est apud Eckeardum Jun. de Casibus S. Galli cap. 3 :
Primo signo ad vesperas pulsato, Circator fratres collecturus, ostio domus hospitii appropiat.Unde eidem Scriptori
Exactores, seu
Tertia feria exactoribus, quos Circatores vocamus, culpas eorum magistro rememorantibus, omnes exuere jubentur.Et infra :
Ab Exactoribus illum cur tardaret inclamantibus.Ex B. Dorotheo Doctr. 11. colligitur Canonarchæ officium fuisse dormientes Monachos excitare ad vigilias media nocte in Ecclesia obeundas. Vide Capitula Monachorum S. Galli ann. 817. cap. 14. 25. Statuta Ord. Præmonstrat. dist. 2. cap. 4. dist. 4. cap. 8. Benedictum XI. PP. in Epist. apud Wadding. in Regesto tom. 3. pag. 18. etc. Dinamius Patricius in Vita S. Maximi Episc. Regiensis :
Quadam nocte imminente celeberrima B. Andreæ solennitate, cum deputatus ego essem qui ad vigilias excitarem, etc.
Cerchier) seu Circatoris dignitatem abrogatam in Ecclesia Metensi a Cardinale Lotharingo Episcopo Metensi. Nec scio an hac olim donatus Adventius ejusdem Ecclesiæ Episcopus, qui in Epistola ad Nicolaum PP. apud Baron. ann. 863. scribit se, priusquam Episcopatum adipisceretur,
in Excubiis templi Beati Stephani Protomartyris occupatumfuisse. Id etiam rursum infert in alia Epistola apud eumdem Baronium ann. 865. n. 58. tametsi
Excubiæut plurimum
Dicebat etiam præfatus Episcopus, quod prædecessores sui et ipse fuerant et erant in possessione et saisina custodiendi Ecclesiam B. Mariæ Parisiensis, ac fieri faciendi Excubias, seu guetum in ipsa, et in certis locis prope ipsam, per Burgenses et Officiarios suos in vigilia festi Assumptionis B. M. Virginis in principio deTe Deum , qui cantatur in fine Vigiliarum, et ante principium Laudum, usque in crastinum diem ; inceduntque et incedere consueverunt in dictis vigiliis Baillivus, Officiarii, et alii deputati ex parte Episcopi ad faciendum guetum in dicta Ecclesia, ne aliquod malum ibidem fiat.
Visitatores, in Concilio Laodiceno cap. 56. in Gloss. MSS.
Circada. Charta Ludovici II. Regis Ludov. Pii F. apud Mabillonium tom. 5. Vitar. SS. Ordin. S. Benedicti pag. 526 :
Cum autem ipsi Episcopi Circationes suas ibi agere deberent, ad eorum mansionatica daretur, quod in Capitularibus antecessorum nostrorum præscriptum habetur.
Visitatoresdicti. Vita S. Gisleberti
de Sempringham:
Sollicitudinem omnium Cœnobiorum Dom. Rogero Priori Maltonæ commisit .... sub eo vero singulis gradibus marium et feminarum unum vel duos, quos Circatores, vel summos Scrutatores appellant, qui omnium domorum statum diligenter inspicerent, et ut oporteret, corrigerent.De his
Circatoribusagunt idem Gislebertus in Regula sua pag. 705. 706. tom. 2. Monastici Anglic. Statuta Ord. Præmonstrat. dist. 2. cap. 4. Burchardus Mon. de Casib. S. Galli cap. 8. extremo, et Gervasius Abb. Præmonstrat. Epist. 47.
Circitores, seu
Circuitores, (qua voce utitur leg. 6. § 1. D. Excusat.) vocant Concilium Laodicenum, et Justinianus leg. 41. C. de Episcop. et Cleric.
Per omnes Parochias et Monasteria mos est Episcopis Circuire, in Concil. Cabilonensi ann. 650. cap. 11. Auctor. Prædestinati lib. 1. hæresi 22 :
Hos Origenes ita perfecte superavit, ut eorum causa Periodeutes fieret, et per singulas quasque urbes per Orientem eundo prædicaret.
Per vos seu Inquisitores vestros, qui inter vos Circatores vulgariter nuncupantur.
Circatoris, seu Visitatoris. Vide Statuta ejusdem Ord. dist. 3. cap. 1. 2. 8.
Circaexerceri potest ; dicitur de artium præfectis, in Stat. ant. Florent. lib. 3. cap. 191. ex Cod. reg. 4621 :
Custodes prædicti artium.... possint in locis et per loca suæ custodiæ seu Circhæ ire et stare.Unde
Nec teneaturapud Laur. in Amalth.(saltarius) subesse Circatoribus communis Mutinæ, etc. Circitores, publici urbis custodes,
Circutat: ubi etiam
Circuo,
Circumeo, lustro.
Factis orationibus... Circatis, ut mos est, stratis, Circat necessaria a capite usque ad finem, ne forte quis ibi soporatus fuerit remanendo ; indeque ad Monasterium revertens, Circat omnia altaria et angulos membrorum Ecclesiæ, etc.
Li fius du Marchis Cierca la cité, pour voir se ele estoit bien garnie de vitaille, et si com il Cerchoit ; il trouva les bannieres de Salehadi.Hinc efficta vox
Cercher, pro
quærereapud nos, quod qui quærunt, loca circumeant. Vide Oct. Ferrarium qui id etymi non probat, et a
quæritarededucit.
Salvo pacto, quod pro Circanda parochia semper tertio anno nobis donetur.Vide mox Circada.
Illucessit ergo dies, venit hora capituli, fuit ibi Abbas, qualiter suos socios scandalizaverit, quos prius ammonere debuit ; etiam quid Circarie egerit et repererit enarravit, etc.
Statutum est quod potestas teneatur Circas civitatis Mutinæ cavari facere et aptari.Alia ann. 1327. apud Murator. tom. 2 : Antiq. Ital. med. ævi col. 508 :
Statutum est quod Circhæ, quæ sunt circa civitatem, recavari debeant et reaptari.Stat. Palav. lib. 2. cap. 70. pag. 129 :
Statutum est quod nulla persona... præsumat de die vel de nocte piscari vel piscari facere in fossis, redefossis vel sparafossis rochæ, castri et Circha Buxeti, etc.Chron. Petri Azarii apud eumd. Murator. tom. 16. Script. Ital. col. 355 :
Faldas ad palancatum erectas posuerunt,... summo mane obsessores aggressionem fecerunt, et projectis lignis in Circhis in pluribus partibus, refossum subito transierunt, etc.
- and praep., later for circum.
- II. Adv, around, round about, all around, near: gramen erat circa, O.: ripae Responsant circa, V.: ex montibus qui circa sunt, which are around, L.: sed non passi sunt ii, qui circa erant, who were at hand, N.: multarum circa civitatum inritatis animis, the surrounding towns, L.: corpora multa virūm circa, V.: farre ex agris circa undique convecto, all around, L.: cum circa omnia hostium essent, L.—
- IIII. Praep.with acc.(sometimes after or separated from the acc.). — In space, about, around, on the side of, surrounding, encompassing: quam (Hennam) circa sunt flores: ligna contulerunt circa casam, N.: aes triplex Circa pectus, H.: quem circa tigres iacent, O. — Around, about, among, through: Romulus legatos circa vicinas gentes misit, L.: circa domos ire, L.: circa civitates miserat nuntios, L.—In the region of, near to, near by: urbīs circa Capuam occupare: circa Liternum posuit castra, in the neighborhood of, L. —In vague designations of a place, in, at, about: Circa virentīs campos, H.: cum amor Saeviet circa iecur, H.: quadriduum circa rupem consumptum, L.: circa unam rem ambitūs facere, L.—Of persons as attendants, around, with, attending, accompanying: canes quos circa se haberet: trecentos iuvenes circa se habebat, L. — In time, about: circa eandem horam, L.: Circa lustra decem, H. —In numerical designations, about, nearly, almost: circa quingentos Romanorum, L.—Fig., about, in respect to: circa adfectationem originis, Ta.
-
…esset ; debere eum aiebat suam quoque rationem ducere ; multa sibi opus esse, multa canibus suis, quos circa se haberet. non possum illa planius commemorare quam ipsum Ligurem pro testimonio dicere audistis. quid est, Verres…
Cicero, in Verrem
-
…diei ex urbe profectus iter ad legiones habebat, quas a Caesare acceptas in Apulia hibernorum causa disposuerat. dilectus circa urbem intermittuntur ; nihil citra Capuam tutum esse omnibus videtur. Capuae primum sese confirmant et colligunt dilectumque colonorum ,…
Julius Caesar, Civil War
-
…ad omnia rescribes et quando te exspectem facies me, si tibi videtur, certiorem. Scr. in Tusculano circa xiii K. Sept a. . M. CICERO S. D. M. FADIO GALLO. amoris…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…timetis cum omni egentium atque improborum manu, cum omnibus copiis, cum omni argento et auro Capuam et urbis circa Capuam occuparint his ego rebus, patres conscripti, resistam vehementer atque acriter neque patiar homines ea me consule expromere…
Cicero, de Lege Agraria
-
…ad Misenum vi Nonas venturus aicebatur, id est hodie. sed praemisit mihi odiosas litteras hoc exemplo Scr. circa finem m. Apr. a. . ANTONIVS TRIB. PL. PRO PR. CICERONI IMP. SAL…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…loco discedit omnibusque copiis ad Asparagium Dyrrachinorum pervenit atque ibi idoneo loco castra ponit. His temporibus Scipio detrimentis quibusdam circa montem Amanum acceptis imperatorem se appellaverat. quo facto civitatibus tyrannisque magnas imperaverat pecunias, item a publicanis suae provinciae…
Julius Caesar, Civil War
-
…atque integra. versat se ; quaerit quid agat. dicit quidam ex illis canibus quos iste Liguri dixerat esse circa se multos, tu, Verres, hic quod moliare nihil habes, nisi forte vis ad perpendiculum columnas exigere…
Cicero, in Verrem
-
…summo est aequata agri planities et aquae perennes, tota vero ab omni aditu circumcisa atque directa est ; quam circa lacus lucique sunt plurimi atque laetissimi flores omni tempore anni, locus ut ipse raptum illum virginis, quem iam…
Cicero, in Verrem
-
…inlaetabile matris transfundam gremio quae me prius ima sub umbras mergat humus simul haec terraque et sanguine voltum sordida magnorum circa vestigia regum vertitur, et tacite maerentibus imputat undas. Et iam sacrifici subitus per tecta Lycurgi nuntius implerat lacrimis…
Statius, P. Papinius, Thebais
-
…Cremera magno campi interuallo pecora, quamquam rara hostium apparebant arma, decurrerent. et cum improuidi effuso cursu insidias circa ipsum iter locatas superassent palatique passim uaga, ut fit pauore iniecto, raperent pecora, subito ex insidiis consurgitur…
Livy, ab Urbe Condita