circulus
circulus, a circular figure, circle
Frieze-Dennison Vergil
- a circular figure, a circle: circulus aut orbis, qui κύκλος Graece dicitur, Cic. N. D. 2, 18, 47: muri exterior, Liv. 36, 9, 12: circulus ad speciem caelestis arcūs orbem solis ambiit, Suet. Aug. 95.—
- B Esp.
- 1 In astronomy, a circular course, orbit: stellae circulos suos orbesque conficiunt celeritate mirabili, Cic. Rep. 6, 15, 15: aequinoctialis, solstitialis, septentrionalis, Varr. L. L. 9, § 24; Ov. M. 2, 516: lacteus, the Milky Way, Plin. 2, 25, 23, § 91; 18, 29, 69, § 230: signifer, Vitr. 6, 1, 1; 9, 8, 8.—
- 2 In geog., a zone or belt of the earth's surface: plura sunt segmenta mundi, quae nostri circulos appellavere, Graeci parallelos, Plin. 6, 34, 39, § 212 sqq.—
- C Trop., of time: mensis artiore praecingitur circulo, Sen. Ep. 12, 6. —
- II Meton.
- A Any circular body; a ring, necklace, hoop, chain, Verg. A. 5, 559; 10, 138; id. G. 3, 166; Plin. 14, 21, 27, § 132; Suet. Aug. 80.—
- B A circle or company for social intercourse (very freq.): in conviviis rodunt, in circulis vellicant, Cic. Balb. 26, 57; so with convivia also, Liv. 32, 20, 3; 34, 61, 5; 44, 22, 8; Domit. Mars. ap. Quint. 6, 3, 105; Tac. A. 3, 54; Nep. Epam. 3, 3; Mart. 2, 86, 11; 10, 62, 5: circulos aliquos et sessiunculas consectari, Cic. Fin. 5, 20, 56; per fora et circulos locuti sunt, Tac. Agr. 43; cf Quint. 12, 10, 74: quemcumque patrem familias arripuissetis ex aliquo circulo, Cic. de Or. 1, 34, 159; 1, 38, 174: de circulo se subducere, to withdraw from the assembly, id. Q. Fr. 3, 4, 1; Quint. 2, 12 10; cf.: densa circumstantium corona latissimum judicium multiplici circulo ambibat, Plin. Ep. 6, 33, 3.
juxta ~i et diametri regulam diameter terre sic inveniri poterit
j mitra alba breudata cum ‥ octo †lumbis [? l. limbis ] in ~o de purpura
de sameto ‥ breudato cum avibus in ~is
‘nodum querens in scirpo’ [] et angulum in ~o Ter. An. v 4. 38
~is includuntur diligentibus incantationibus munitis
magus quidam ‥ intra ~um quem sibi consignaverat obdormivit et dormiendo sese extra ~um transvertit. venientes igitur demones ‥ eum ‥ assumunt
venit ad locum constitutum et fecit magnum ~um crucis
in prima differentia est ~us, qui nichil significat, sed [in ] secunda unitas, que 10 significat
reducantur inferiores a nullo ~o, ex quo nil crescit
in prima differentia est ~us, qui nichil significat, sed [in ] secunda unitas, que 10 significat
reducantur inferiores a nullo ~o, ex quo nil crescit
~us denotat quod brevis valet tres semibreves
clamarunt saepe fortiter in omnibus ~is
ne aliquis sonet monetam domini regis, in qua moneta apparebit, nisi fracta fuerit infra ~um(
moneta ‥ circumcidebatur fere usque ad interiorem ~um
moneta ‥ habens in ~o nomen ‥ scriptum
[episcopus Linc’ ] ciphos quos invenit ~is vel pedibus redimitos comminuit conculcatos
ij ciphi parvi de murro veteres, sine pedibus, ~is et castonibus
ciphus cum pede et ~o(
frontes suas habebunt detectas, ut sue corone ~i pateant intuentibus
~us,ðæs seohringc ; pupilla,seo
[generantur lumbrici ] minuti albi sepius circa pudicum ~um
preuncto ~o pudibundo cum oleo
corimbi ‥ vel ~i,wingeard hringas
circus vel ~us,wiðþe
in ecclesia ‥ ~i pendentes testes sunt [resolutionis ]
fui in eadem ecclesia quando ~us ferreus rumperetur de ejus corpore
~us aureus,gelden trendel
archiepiscopus posuit in capite ducis [Normannie ] ~um aureum habentem in summitate per circuitum rosas aureas
regina ‥ gestabit ~um aureum gemmis ornatum ut honestius crines capiti ejus constringantur
ipsum ducem de predictis titulo, nomine et honore per gladii cincturam et pillei ac ~i aurei suo capiti imposicionem maturius investivit
galea [regis ], quam corone auree ‥ ~us circumcinxit
lego ‥ partem crucis in qua pendebat dominus Jesus, contentam in ~o precioso deaurato
viderunt candidum ~um, totum coenobium circumdantem, quasi per diem arcum caeli
corona vel ~us,wulderbeah
dedisse ‥ terram ‥ de Novo Parco ‥, reddendo inde ‥ j arcum cum j ~o pro alaudis annuatim
de ij s. per vendicionem j arcus cum ~o redditus assise terre de Neupark
si fiat unus ~us 508 dencium, qui semel in anno integro solari cum horis 6 complet cursum suum
pro ~is et barris et doliis reparandis ad vinum regis
pro ~is et barris ad tonellos vini servandos
in ~is barillorum ad arma regis
in ‥ ~is positis in xxxiij doliis vini
in meremio empto pro ~is inde faciendis pro cuvis et doleis circulandis
W. A.coupere cepit pro ligamento vasis pro quolibet ~o j d., ubi debet cepisse nisi obolum
pro vase ligneo emendando cum ~is ligneis
cuperus cum suis instrumentis: ‥ hic ~us, A.a hope
in x ~is ligneis ad carectas circum modios ligandas
in jdrofbeam molendini ‥ religando cum ~is lingneis
in j ~o pro ‥ molari ligando Ib
in ~o empto prole ferne
in iiij ~is prospindle [campane ] ligando emptis
in j ~o argenti deaurat’ pro novo murro aule
murra cum quirculo argent’
j bacinum, duos ~os ferreos, tres tuniculas ‥
nec sacramenta inquantum signa sunt gracie dicuntur spiritualia, quia sic omne habens racionem signi, ut ~us ante tabernam ‥, esset spirituale
teres lunaris globi ~us
licet versicolor pavonis gloria tereti ~orum rotunditate praecellat
luna ‥ dicitur ‥ in ~i perfectione amphikyrtos
de zodiaco, xij signorum ~o, quae vertigine caeli volvuntur
~i vel zonae vocantur ex eo quod circuitu solis efficiuntur, e quibus aequinoctialis, quae media est zona, aequali spatio terras super subtusque circumflectitur, at solstitialis tam parum spatii sub terris quam brumalis agit super terras
nec minor obliquo signorum circulus arcu / ad Boream surgit
est meridianus ~us quidam transiens per polos mundi et per zenith capitis nostri. ‥ consimili modo dicitur ~us medie diei
iste ~us quem describit polus zodiaci circa polum mundi articum dicitur ~us articus
~us antarticus
rectangulus omnium ~orum magnorum in spera solos semidiametros continet
in illo novo orbe terrarum, quem ~us aequator ‥ ab hoc nostro orbe semovet
signifer lacteum ~um in Sagittario recipit et Geminis
substantia que sub ~o lune vocatur corruptibilis
intelligendum est unius cujusque quinque planetarum geminos esse ~os, quorum unus prolixus, alter brevis nominatur. ‥ major autem ~us, verbi gratia ad Saturnum, ille dicitur quem Saturnus spatio xxx annorum contra aplanon metitur; minor vero ~us supra eum collocatuselthedwir Arabice dictus, a Latinis quidem ~us brevis vel promovens poterit vocari
quilibet planeta preter solem tres habet ~os: sc. equantem, deferentem et epiciclum
Cinthia, Mercurius, Venus et sol, Mars, Jovis astrum, / Saturnus circlos sic habuere suos
istos ~os describit planeta, non quia deferatur in circumferentiis istorum ~orum, sed quia ~i in quorum circumferentiis defertur centrum planete vel epicycli planete sunt in eisdem superficiebus cum eis qui equidistant equatori et sunt eisdem concentrici
[humani intellectus ] ab ipso [Deo ] et per ipsum et in ipso et ad ipsum sunt, eodem namque intelligibili ~o volvuntur
volvente mensis septimi ~o
post totidem generationum ~os
post ~um annorum
~us Paschae magnus est qui, multiplicato per invicem solari ac lunari cyclo, dxxxij conficitur annis
ea quae totius anni ~us in celebratione dierum festorum poscebat
qui ‥ possint in quotlibet spatia temporum paschales protendere ~os(
~us decennovenalis,se niganteoþa getælcircul
post ambitum ~i regni ejus vigesimi et anni octavi
in anno regni regis Henrici xviij, cujus anni ~us lunarius fuit nonodecimus
paucis evolutis ~is dierum
habebit arruram sue carruce ‥ semper secundo Sabbato; et, si impedimentum habuerit vel per pluviam vel per diem festivum, nullam restitutionem habebit Sabbato sequenti, set expectabit ~um, sc. Sabbatum sequens
demonstracio propter quid est per causam, et e converso; ergo, si potest fieri demonstracio de efficiente, et e converso, ergo ~us
- 1. cirkel(omtrek), ring; ➤ coronae modici -i van matige omvang;
- 2. cirkelvormig lichaam, ring [eboreus];
- 3. (metaf.) kring, gezelschap, vergadering, groep; ➤ per fora et -os loqui;
- 4. (astron. t.t.) kringloop [stellarum];
- 5. (Mart.) ringvormige afdruk, kring.
Dum audientiam et Circulum lumina jam in plateis accensa solverent, etc.S. Augustin. lib. de Utilitate credendi cap. 9 :
Dic mihi utrum si quis fabellam libenter audiret,... vel in convivio, vel in aliquo Circulo, ullove consessu, videretur ne tibi curiosus ?Lex Bajwar. tit. 67. § 5 :
Cum sex in Ecclesia conjuret, et cum 12. ad staplum Regis, in Circulo et in hasla, hoc est, in Ramo, cum verborum contemplatione conjurare studeat.Quo loco
in circulo, videtur esse
in hominum cœtu. Circulis coire, in leg. 11. Cod. Th. de Hæretic. (16. 5.)
Circuli Cardinalium, de quibus Ceremoniale Roman. lib. 3. pag. 324. Vide Haga.
Eidem Henrico IV. Patriciatus honorem Romani contribuunt, eumque præter Imperialem coronam, Aureo Circulo uti decernunt.Petrus Diac. lib. 4. Chron. Casin. cap. 119. de Lothario Imp. :
Ipse vero in civitate coronam Circuli Patricialis accepturus remansit.Acerbus Morena in Histor. Rerum Laudensium pag. 117.
Sequenti igitur proximo die Dominico prædictus Papa Paschalis cum suis Cardinalibus in ipsa Ecclesia S. Petri Missam honorifice et cum magno gaudio celebravit, ipsoque die in capite Imperatori Circulum Aureum tantummodo imposuit. Sequenti vero die Martis, in quo fuit festum S. Petri ad Vincula, prædictus Dom. Papa Paschalis Dom. Federicum Imperatorem et serenissimam Augustam Beatricem conjugem suam ex coronis auro purissimo, et multis pretiosissimis gemmis decoratis coronavit in ipsa Ecclesia S. Petri. Circulumetiam, non
coronamRegibus tribuit Chronicon Montis-Sereni ann. 1134 :
Imperator celebrat Pascha Halverstat, ubi quidam de Principibus Danorum Magnus nomine, hominium ei faciens, regnum Daniæ ab ipso suscepit, et postquam præstitit juramentum, Imperatori ad Ecclesiam procedenti, Circulo decoratus Aureo, gladium præportavit.An. 1152. de Friderico Imp. :
Qui proximum Pentecoste Merseburg celebrans, Sueno Regi Daciæ Circulum Regium concessit.Et ann. 1158 :
Dux Bohemiæ concesso sibi ab Imperatore Circulo nominatur.De quo Ducum Bohemiæ Circulo, Wladislao Duci a Friderico Imp. indulto, multa commentatur Bohuslaus Balbinus in Epitome Rerum Bohemicarum lib. 3. cap. 10. 14. Vita S. Conwoionis Abbat. Rotonensis num. 11 :
Salomon RexVide Familias nostras Byzantinas pag. 139. et Dissert. 28. ad Joinvillam.(Britanniæ Armoricæ) appellatur, non quod revera esset ; sed quia Circulo aureo et purpura, concessione Caroli Augusti, utebatur : idcirco hoc nomine censebatur.
Ibi quoque Regina, regio diademate, non tamen coronata, sed circulata processit.Vide Corona Ducalis. . MS. :
Alibi :El fu vestu d'un paille Alexandrin, Et en son chef un Chapelet d'or fin,
Le Cercle d'or li ert el chief assis.
de Morœulex Chartul. 21. Corb. fol. 101 :
Je doins et devis a Contesse me fille pour son mariage vin cent livres de Parisis... et avec aura elle... couronnes, Chercles et fremaus, etc.MS. :
Vide infra in Corona.Car dessus le chief li a mis Le Chercle d'or qui reflambre.
Lego... annulum meum aureum uxori dom. Symonis de Brumsser militis, et ipsi Brumssero Circulum meum aureum, quem in manu mea portavi.
Assiete. Gregor. Magnus. lib. 5. Epist. 56 :
Cocleares vero et Circulos quos direxisti, suscepimus.
ConsuetudineDe ejusmodi circulis pœnitentium agunt Capit. Aquisgr. ann. 789. cap. 77. Capitul. 1. incerti anni cap. 45. et lib. 1. Capitul. cap. 79.antiqua partibus interioris Franciæ usque hodie mos inolevit, ut quisquis propinquiorem sibi parentem gladio jugulaverit, et postea pœnitentia ductus ad Pontificem crimen admissi facinoris detulerit, ipso decernente Pontifice, ex ipso gladio ferrei nexus componantur, et collum peccatoris, venter atque brachia strictim innectantur ex ipsis ferreis vinculis : sicque de propria patria et solo patrio pellatur : interim quousque divina pietas eadem vincula solvi præcipiat, primum Romæ, dehinc per diversa Sanctorum loca veniam criminis efflagitando peregre proficisci cogitur.
nudi cum ferro vadunt, et dicunt se data sibi pœnitentia ire vagantes, etc. Horum meminere præterea Scriptores complures, Greg. Tur. de Gloria Confess. cap. 87. de Vitis Patr. cap. 15. Bertha Sanctimonialis in Vita S. Adelheidis num. 26. Rudolphus Fuldensis in Vita S. Liobæ cap. 25. Vita S. Medardi ex Cod. Resbac. cap. 14. tom. 8. Spicilegii Acher. Vita S. Willibaldi cap. 38. n. 7. apud Gretzer. Metellus in Quirinalib. Charta Alfonsi Regis Hispan. apud Bivarium in Addit. S. Braulionis pag. 65. Rodolphus Trotarius lib. 5. Miracul. S. Benedicti num. 19. Vita S. Nicetii Episc. Lugdun. num. 8. Acta S. Quirini Mart. num. 21. Acta S. Willelmi pueri Mart. num. 2. Hist. Relationis S. Richarii num. 14. Altfridus in Vita S. Ludgeri Episcopi Mimigard. num. 20. Radulfus in Vita S. Richardi Episc. Cicestr. lib. 1. num. 98. Mirac. S. Remacli cap. 3. Hist. mortis S. Leonis IX. PP. num. 10. Mirac. S. Bavonis lib. 3. Miracula S. Galli lib. 2. cap. 34. Reinerus in Catalogo Hæreticor. pag. 92. Miracula S. Walburgis num. 4. Vita S. Apiani Monachi num. 13. Matth. Westmonast. pag. 353. Vita S. Joannis Abb. Reomaensis num. 6. Vita ejusdem ex Roverio num. 3. Vita B. Stephani Abbatis Obasin. lib. 1. cap. 24. Synaxaria in S. Arsenio 13. Decembris, Menæa in S. Acacio 26. Novembris, in S. Theodosio Antiocheno 11. Jan. et 5. Febr. in S. Romano Cilice 9. Feb. in SS. Cyro et Marama 28. Febr. 23. Mart. in S. Georgio, Mirac. S. Adalberti Egmund. cap. 26. Folcard. de Mirac. S. Bertini cap. 4. lib. 2. cap. 25. Joannes Monach. in Vita S. Bernardi Pœnitent. num. 11. Miracula S. Winoci cap. 15. 16. Mirac. S. Bertæ cap. 1. 6. Aimoinus lib. 2. de Miracul. S. Germani cap. 13.
Si quis solidi circulum exteriorem inciderit, etc.
Septem ex ære circuli ad signa pendentes argentei 5. reliqui ex auricalco.
Cloccæ optimæ quindecim cum earum Circulis quindecim. Armillascampanarum funibus pendentes vocat Adrevaldus in libro de Miraculis S. Benedicti cap. 26.
Missa S. Johannis aut redimat den. 1. Circulos 12. prouvatia avena mod. 1. mense Mart.Tabularium S. Remigii Remensis :
Summa... facularum 977. perticarum Circulorum 157. scindularum 995. axilium 987.Ubi circuli videntur esse
qui ad cupasdicuntur in Lege Wisigot. lib. 8. tit. 3. § 8. id est, quibus cupæ colligantur. Tabular. Prioratus de Domina in Delphinatu fol. 108 :
Et 5. sextarios avenæ de Caballaco, per vindemias 2. Circulos plicatos ad tinam, etc.Occurrunt eadem verba fol. 127.
Circuluspro vinculo dolii passim legitur, ut apud Lobinellum in Hist. Britan. tom. 2. pag. 399. in Tabulario S. Vincentii Cenoman. non semel, in Charta Ludovici Pii ann. 832. in Hist. San-Dionysiana Felibiani pag.
Circulis vasa cingere.
Qui harpatorem, qui cum Circulo harpare potest, in manu percusserit, etc.
Galhardus de Bladin,... et Willelmus de Bladin.... debent... unam vaccam vayram et unum Circulum gallinarum sporlæ in mutatione domini.Vide Gallinagium.
Faire un tour par la ville.
Circulus a nostris morrude ab ore, quia mourre vocant os cum prominentibus labris, Galli rouget, Santones perlon, Massilienses galline, Agathenses rondele a corporis rotunditate, Neapolitani Cocchou quasi coccygem, maris Illyrici accolæ organo a voce. Musculos magnos habet et carnosos, unde a Gallis quibusdam refait vocatur, quasi dicas bene curatum et saginatum.
Cerchio, Gall.
Ordinamus quod nullus tabernarius vel habens canipam debeat retinere ramum aulive nec alicujus arboris fructifere, sed circulum et garbolam cum ramo arboris non producentis fructum debeat retinere.- Stat. Casalis sæc.
Item statutum est quod aliquis non possit extrahere aliqua axiamenta seu lignamina nec rebias et salices carrazias et Circullos nec aliqua alia ligna, etc.
- circus, a circular figure, circle: quiκύκλοςGraece dicitur: muri exterior, L.—Esp., in astronomy, a circular course, orbit: stellae circulos suos conficiunt: ubi circulus axem ambit, i. e. at the pole, O.—A circle, ring, necklace, hoop, chain: Flexilis obtorti auri, V.: crinīs subnectit auro, V.— A circle, company, social gathering: in circulis vellicant: in circulum, N.: circulos consectari: per circulos locuti sunt, Ta.: sermones serentium, L.
-
…aut alveolum poscere aut quaerere quempiam ludum aut sermonem aliquem requirere, cumque non habeant ingenuas ex doctrina oblectationes, circulos aliquos et sessiunculas consectari. quin ne bestiae quidem, quas delectationis causa concludimus, cum copiosius alantur, quam…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…in minoribus navigiis rudem esse se confiteri, quinqueremis autem aut etiam maiores gubernare didicisse. Tu mihi cum in circulo decipiare adversari stipulatiuncula et cum obsignes tabellas clientis tui, quibus in tabellis id sit scriptum, quo ille capiatur…
Cicero, de Oratore
-
…eaque duplex, altera contentionis, altera sermonis, contentio disceptationibus tribuatur iudiciorum, contionum, senatus, sermo in circulis, disputationibus, congressionibus familiarium versetur, sequatur etiam convivia. Contentionis praecepta rhetorum sunt, nulla sermonis, quamquam…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…spes ut nulla sit aliquando non modo privatos verum etiam magistratus liberos fore. hac tamen in oppressione sermo in circulis dumtaxat et in conviviis est liberior quam fuit. vincere incipit timorem dolor, sed ita ut omnia sint plenissima…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…, qui ipsi Cornelio invident, non est difficillimum mitigare. more hominum invident, in conviviis rodunt, in circulis vellicant non illo inimico, sed hoc malo dente carpunt. qui amicis L. Corneli aut inimici sunt aut…
Cicero, pro Balbo
-
…tamquam sale perspergatur omnis oratio. Effudi vobis omnia quae sentiebam, quae fortasse, quemcumque patremfamilias adripuissetis ex aliquo circulo, eadem vobis percontantibus respondisset. Haec cum Crassus dixisset, silentium est consecutum ; sed quamquam satis eis ,…
Cicero, de Oratore
-
…ex illis sempiternis ignibus, quae sidera et stellas vocatis, quae globosae et rotundae, divinis animatae mentibus, circulos suos orbesque conficiunt celeritate mirabili. Quare et tibi, Publi, et piis omnibus retinendus animus est in custodia…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…lacunosum ; cumque duae formae praestantissimae sint, ex solidis globus sic enim σφαῖραν interpretari placet, ex planis autem circulus aut orbis, qui κύκλος Graece dicitur, his duabus formis contingit solis ut omnes earum partes sint inter se…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…de iudicibus duo praetorii sederunt, Domitius Calvinus is aperte absolvit ut omnes viderent et Cato is diribitis tabellis de circulo se subduxit et Pompeio primus nuntiavit. aiunt non nulli ut Sallustius me oportuisse accusare. his ego iudicibus committerem…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
-
…venus piscium x xvii, mercurius virginis xv, luna tauri iii. tertia altitudinum ratio caeli mensura, non circuli, intellegitur, subire eas aut descendere per profundum ae ris oculis aestimantibus. huic conexa latitudinum signiferi obliquitatisque causa…
Pliny the Elder, Natural History