error
error, a wandering, straying, strolling
he leads the inexperienced men astray
error , ōris, m.: a wandering, 1.755; a winding maze, 5.591; mistake, error, 3.181; deception, 2.48. (errō)
error, ōris, m. [1. erro], a wandering.
- I In gen., a wandering, straying or strolling about (rare and mostly poet.).
- A Lit.: ad quos Ceres in illo errore venisse dicitur, Cic. Verr. 2, 4, 49, § 108: error ac dissipatio civium (sc. mercatorum), id. Rep. 2, 4, 7 Mos. (cf. erratio, I.): navium pars ex errore eodem conferebatur, Auct. B. Afr. 11; cf. Ov. H. 16, 29; id. M. 14, 484; id. Tr. 4, 10, 100; Verg. A. 1, 755; 6, 532 et saep.—Transf., of the motion of atoms, Lucr. 2, 132; of the meanderings of rivers, Ov. M. 1, 582; of the mazes of the labyrinth, id. ib. 8, 161; 167.—
- B Trop., a wavering, uncertainty: fluctuat incertis erroribus ardor amantum, Lucr. 4, 1077: nec, quid corde nunc consili capere possim, Scio, tantus cum cura meo est error animo, Plaut. Merc. 2, 3, 13 (347); cf. Liv. 9, 15; 45; 27, 47; Ov. F. 5, 362 al.; so, too, with obj. gen.: viarum, uncertainty, ignorance, Liv. 24, 17; cf. veri, Tac. H. 2, 72.—
- II In partic., a wandering from the right way, a going astray.
- A Lit. (very seldom): reduxit me usque ex errore in viam, Plaut. Ps. 2, 3, 2 (668); Curt. 5, 13 fin.—
- B Trop., a departing from the truth, an error, mistake, delusion (class.; cf.: erratum, vitium, peccatum): erroris ego illos et. dementiae complebo, Plaut. Am. 1, 2, 8 (470): opinionibus vulgi rapimur in errorem nec vera cernimus, Cic. Leg. 2, 17, 43; cf.: inducere imperitos in errorem, id. Brut. 85, 293; Nep. Hann. 9, 3: errore quodam fallimur in disputando, Cic. Rep. 3, 35: si errorem velis tollere, id. ib. 1, 24: errorem tollere, id. ib. 2, 10; id. Fin. 1, 11, 37: deponere, id. Phil. 8, 11, 32: eripere alicui, id. Att. 10, 4, 6: demere, Hor. Ep. 2, 2, 140 et saep.: mentis, i. e. distraction, insanity, Cic. Att. 3, 13, 2; cf. Hor. A. P. 454; Verg. G. 3, 513; so poet. of other kinds of mental perturbation, as fear, Ov. F. 3, 555; love, Verg. E. 8, 41; Ov. Am. 1, 10, 9; cf. ib. 1, 2, 35; id. M. 10, 342: aut aliquis latet error; equo ne credite, Teucri, some deception, Verg. A. 2, 48; cf. Liv. 22, 1: par forma aut aetas errorem agnoscentibus fecerat, Tac. A. 4, 63: jaculum detulit error in Idam, Ov. M. 5, 90.—
- β Esp., an error in language, a solecism, Quint. 1, 5, 47.—
- γ Rarely a moral error, fault (cf. erro, I. B. 2.), Ov. Pont. 4, 8, 20; cf. id. ib. 2, 2, 57; 2, 3, 92.—
- δ Error, personif., = Ἄτη, the inspirer of folly or judicial blindness, Ov. M. 12, 59.
error, ōris, m. (erro), das Irren, I) im allg., das Umherirren, -schweifen, -streifen, der Irrgang, die Irrfahrt, A) eig.: a) v. pers. Subjj.: error ac dissipatio civium, Cic.: per tortuosi amnis sinus flexusque errorem volvens, im Zickzack gehend, Liv.: navium pars ex errore eodem conferebatur, Auct. b. Afr.: longo iactati errore, Sen.; vgl. pelagi erroribus actus, Verg. – b) v. der unsteten Bewegung der Atome, Lucr.: v. den Windungen, dem Sich-Schlängeln der Flüsse, Ov.: v. den Irrgängen des Labyrinths, Ov. – B) übtr., das Schwanken, die Ungewißheit, der Zweifel, qui tibi aestus, qui error, quae tenebrae erunt, Cic.: castra nihil aucta errorem faciebant, machten irre, Liv.: cum sic errores abstulit illa meos, Ov.: sequitur hunc errorem alius error, Papirius ne Cursor... an etc., Liv. – II) insbes., das Abirren-, Abschweifen vom rechten Wege, das Irregehen, A) eig.: a) v. leb. Wesen: reduxit me usque ex errore in viam, Plaut.: iumenta nullo regente decesserant militari viā et errore delata per quattuor stadia etc., Curt.: u. so errore viarum, Abirren vom rechten Wege, Liv.: cursus errore falli, durch die irrtümliche Richtung (bildl.), Cic. – b) v. Lebl., das Abirren des Geschosses, der Fehlschuß (ἁμάρτημα), Ov. met. 5, 90. – B) übtr., das Abirren vom rechten Wege, 1) als Zustand, der Irrtum = die Täuschung, der Wahn, a) im allg.: opinionis error, irrige Vorstellung, Cic.: in errorem ducere, Cic.: errore duci, Cic.: in errorem induci, rapi, Cic.: errorem tollere, Cic.: errorem demere, Hor.: errorem alci eripere, Cic.: convictis Epicuri erroribus, Cic. de nat. deor. 2, 1. – per errorem, Cic.: errore insidiatoris, durch den I. des Nachst. (in der Person des Königs), Liv.: u. so si par forma aut aetas errorem agnoscentibus fecerat, irre geleitet, getäuscht hatte, Tac. – m. obj. Genet., errore veri, Tac.: errore deceptus locorum, über usw., Verg. – zuw. meton., v. dem, was täuscht, die Täuschung, aliquis latet error, Verg.: errore se ab insidiis munire, Liv. – b) insbes.: α) der Wahn, die Verblendung, die Verstandesverwirrung, der Irrsinn, mentis, Cic.: fanaticus, Hor.: di meliora piis erroremque hostibus illum! Verg. georg. 3, 513. – β) der Liebeswahn, v. heftiger Liebe, error malus, Verg.: quoniam novus incĭdit error, Prop.: u. so errores, Ggstz. concessi amores, Apul. Vgl. die Auslgg. zu Verg. ecl. 8, 41. Ov. met. 10, 342; am. 1, 10, 9. – γ) v. Angst, Furcht, Ov. fast. 3, 555. – 2) als Handlung, der Irrtum = das Versehen, der Mißgriff, Fehler, a) im allg.: ferendus tibi in hoc meus error, Cic.: cuius errore eo esset deducta res etc., Nep. – b) insbes.: α) der Sprachfehler, v. Solözismen, Quint. 1, 5, 47. – β) das moralische Vergehen, die Verirrung, corrigere errorem paenitendo, Cic. fr.: errorem misero detrahe, labe carent, Ov. – 3) Error personifiziert = Ἄτη, als Urheberin aller törichten, übereilten, leidenschaftlichen Handlungen, die Verblendung, Ov. met. 12, 59.
quoniam de ~ore stellarum mentionem fecisti, quas Graeci planetas vocant
domum illam [sc. laberintum ] Cretae egredi non potuit, quae mille parietibus intextum ~orem habuit
hae omnes stellae, quas ~ores appellamus, iisdem vagantur spatiis quibus et sol
nec error / seduxit vana specie molimina mentis
~ores forte ‥ locorum distantia reddat veniales
‥ quod falsum, prout est a fallendo, in effectu est ab humano ~ore
utroque modo potuit supernaturaliter talis doctrina revelari, sed neutro modo sine ~ore potuit ab homine tradi primo
nec est opinio Augustini, sed ~or Heracliti
si in receptis ‥ inveniatur herror, paratus est ‥ herrorem illum corrigere
‥ in hermofroditis, set hoc est ex ~ore nature
hoc esset orbare eas propria perfectione, quod esset magnus ~or in natura
omittens priscos ‥ communesque cum omnibus gentibus ~ores, quibus ante adventum Christi ‥ omne humanum genus obligabatur astrictum
Gregorius ‥ nostris parentibus ~orem tetrae gentilitatis abstulit
porrige dexteram tuam ‥ plebi ‥ misericordiam tuam postulanti per quam ‥ ~ores [AS: ] declinet humanosgidvolo
vae ‥ dolor de aerumnoso ~ore filiorum Adae
de ‥ sceleribus et ~oribus atque illicitis copulationibus
in hac ‥ peregrinatione nature fragilis ~ore plerumque deviatur in tenebras peccatorum
blasphemus heresiarcha ‥ discipulis pecunia ‥ corruptis recens scriptum ‥ per eosdem peregre transmisit, ut vetus ~or ‥ in futuros ‥ annos porrigeretur
resumens fere omnes ~ores et hereses quos ‥ ille pseudo-propheta ‥ J. Wyclif ‥ ab antiquo paganismo revocaverat
rex ‥ cum ~ores non correxerit ‥, episcopus ‥ civitatem Londoniarum ‥ erat interdicto suppositurus
per ~orem et favorem et manutenementum ‥ injuriam fecerunt ‥ justiciarii
assignabimus ‥ justiciarios itinerantes pro gaola de N. deliberanda et ~oribus apud S. Martinum Magnum ‥ corrigendis(
quia in recordo et processu loquele ‥ ac in redditione judicii ejusdem loquele ‥ ~or intervenit manifestus ‥
brevia ‥ de ~ore in curia vicecomitum factum corrigendo(
in brevi de ~ore corrigendo et de processu ejusdem
en brief derrour
errŏr, (8) ōris, m. (erro), ¶ 1 action dʼerrer çà et là, course à lʼaventure, détour, circuit : Cic. Verr. 2, 4, 108 ; Off. 1, 103 ; Rep. 2, 7 ; Virg. En. 1, 755 || [fig.] incertitude, indécision, ignorance : Pl. Merc. 347 ; Lucr. 4, 1077 ; Cic. Nat. 1, 2 ; Off. 3, 19 ; veri Tac. H. 2, 72, ignorance de la vérité ; [avec interr. ind.] : error, Cursorne Papirius... an.. Liv. 9, 15, 11, lʼincertitude de savoir si... ou si..., cf. 1, 24, 1 ¶ 2 erreur, illusion, méprise : Cic. Leg. 2, 43 ; Br. 293 ; Fin. 1, 37 ; errorem deponere Cic. Phil. 8, 32, ouvrir les yeux, revenir de son erreur ; errorem facere Liv. 27, 47, 4, causer une méprise [alicui Sen. Ep. 67, 6, induire qqn en erreur] || égarement de lʼesprit, délire, aberration, folie : error mentis Cic. Att. 3, 13, 2, ou error seul chez les poètes( Hor. P. 454 ; Virg. G. 3, 513 ) || [poét.] moyen de tromper, piège, tromperie : Virg. En. 2, 48 ; Liv. 22, 1, 3 || faute, manquement, erreur : Ov. P. 4, 8, 20.
- 1. misvatting, misverstand, vergissing; ➤ errore duci zich vergissen; in errorem induci, rapi; per errorem per abuis; opinionis ~ verkeerde voorstelling; (van: gen.) ~ veri;
- 2. het afdwalen, afwijken van de goede weg; ➤ alqm ex errore in viam reducere; ~ viae het verdwalen; intorquet iaculum quod detulit ~ in Idan (Ov.);
- 3. aarzeling, onzekerheid (m. afh. vr.; mbt., over: gen.); ➤ sequitur hunc errorem alius ~, Papiriusne . . . an . . .; ~ nominum; errorem facere alci iem. van de wijs brengen;
- 4. verblinding, waan(zin) [mentis];
- 5. (poët.) verblinding door liefde [malus];
- 6. vergissing, fout; ➤ sive ipsorum perturbatio sive error aliquis;
- 7. (mor.) misslag, vergrijp; ➤ corrigere errorem paenitendo het weer goedmaken door berouw te tonen; errorem misero detrahe;
- 8. het rondzwerven, het rondtrekken, zwerftocht; ➤ ~ ac dissipatio civium; ~ pelagi op zee; ad quos Ceres in illo errore venisse dicitur;
- 9. (poët.) dwaalweg (v.e. labyrint);
- 10. (poët.) kromming, kronkeling; ➤ errorem volvere zigzaggend stromen; implere errore vias wegen vol bochten aanleggen;
- 11. (Lucr.) onregelmatige beweging (v. atomen);
- 12. (Ov.) Error (personif.) Verblinding (als demon, veroorzaker v. dwaze handelingen).
error ōris, m
- cf. 1 erro, a wandering, straying, strolling: ad quos Ceres in illo errore venisse dicitur: civium: dic Errores tuos, V.: finem rogant erroris, O.: pelagi erroribus actus, V.—A going astray, missing the way: iumenta errore delata per quattuor stadia, Cu.: (iaculum) detulit error in Idan, O.—A winding, meandering, maze, intricacy: fessae erroribus undae, O.: flexus, O.—Fig., a doubt, uncertainty, ambiguity: nominum, L.: errores abstulit illa meos, O.: viarum, ignorance, L.: Graiarum iubarum, confusion, V.—A going astray, going wrong, error, mistake, delusion: mentis: rapiin errorem: errorem tollere: cui demptus per vim mentis error, H.: pro errore venia, Ta.: me malus abstulit error, infatuation, V.: quoniam novus incidit error, Pr.: aliquis latet error, snare, V.—Person., delusion, O.
-
…semel es periturus amore, utere non alio limine dignus eras. quae tibi sit felix, quoniam novus incidit error ; et quodcumque voles, una sit ista tibi. Tu licet abiectus Tiberina molliter unda Lesbia Mentoreo vina bibas…
Propertius, Elegies
-
…mixta papaveribus. quae modo decerpens tenero pueriliter ungui proposito florem praetulit officio, et modo formosis incumbens nescius undis errorem blandis tardat imaginibus. tandem haurire parat demissis flumina palmis innixus dextro plena trahens umero. cuius ut accensae Dryades…
Propertius, Elegies
-
…furto Pasiphaë, mixtumque genus prolesque biformis Minotaurus inest, Veneris monumenta nefandae ; hic labor ille domus et inextricabilis error ; magnum reginae sed enim miseratus amorem Daedalus ipse dolos tecti ambagesque resolvit, caeca regens filo vestigia. Tu…
Vergil, Aeneid
-
…lenisque Amphrysos et Aeas, moxque amnes alii, qui, qua tulit impetus illos, in mare deducunt fessas erroribus undas. Inachus unus abest imoque reconditus antro fletibus auget aquas natamque miserrimus Io luget ut amissam. Nescit ,…
Ovid, Metamorphoses
-
…; ne tibi sit duros montes et frigida saxa, Galle, neque expertos semper adire lacus quae miser ignotis error perpessus in oris Herculis indomito fleverat Ascanio. namque ferunt olim Pagasae navalibus Argon egressam longe Phasidos isse viam ,…
Propertius, Elegies
-
…illud pulcherrimum existimat. Vicit ergo utilitas honestatem Immo vero honestas utilitatem secuta est. Itaque, ut sine ullo errore diiudicare possimus, si quando cum illo, quod honestum intellegimus, pugnare id videbitur, quod appellamus utile ,…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…etiam Caelius, magis est ut ipse moleste ferat errasse se, sicuti non numquam in eodem homine me quoque erroris mei paenitet, quam ut istius amicitiae crimen reformidet. itaque a maledictis impudicitiae ad coniurationis invidiam oratio est vestra…
Cicero, pro Caelio
-
…, L. Afrani, cur hunc non audistis tam doctum hominem, tam eruditum, prius quam in istum errorem induceremini C. ipsi Pomptino, necessario meo, iam non est integrum ; religionibus enim susceptis impeditur. O…
Cicero, in Pisonem
-
…mores, animum, corpus, actionem vitae, casus cuiusque eventusque fingi. O delirationem incredibilem non enim omnis error stultitia dicenda est. quibus etiam Diogenes Stoicus concedit aliquid, ut praedicere possint dumtaxat, quali quisque natura et…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…aut vitiis, nihil de officio, nihil de dolore, nihil de voluptate, nihil de perturbationibus animi et erroribus, quae saepe cadunt in causas et ieiunius aguntur, nihil, inquam, sine ea scientia quam dixi graviter…
M. Tullius Cicero, Orator