multa
multa, a money penalty, fine, amercement
multa2, much, very, exceedingly, greatly, earnestly
- a penalty involving loss of property, a fine, amercement, mulct; in the most ancient times riches consisted only in the possession of flocks and herds; it accordingly signified, at first, a fine in cattle; but in later times, when money was the measure of wealth, it signified a pecuniary fine (whereas poena denotes a punishment of any kind, e. g. corporal punishment, imprisonment, capital punishment): vocabulum ipsum multae M. Varro non Latinum, sed Sabinum esse dicit, Gell. 11, 1, 5: multam Osce dici putant poenam quidam. M. Varro ait poenam esse, sed pecuniariam, Paul. ex Fest. p. 142 Mull.: cum pecore diceretur multa, Varr. L. L. 5, § 95 Müll. The highest penalty in the earliest times was thirty head of cattle, the lowest a sheep, in specifying which the word ovis is used as of the masculine gender: ego ei unum ovem multam dico, I condemn him to pay, fine him, a legal formula ap. Gell. 11, 1, 4: multae dictio ovium et bovium, Cic. Rep. 2, 9, 16.—Later, of a pecuniary fine: multa praesens quingentum milium aeris in singulas civitates imposita, Liv. 10, 37: multam alicui dicere, to decree, award, Cic. Phil. 11, 8, 18: indicere, Plin. 18, 3, 3, § 11: subire, Ov. F. 5, 289: committere, to deserve, incur, Cic. Clu. 37, 103: exigere, Varr. L. L. 5, § 177 Müll.: remittere, Cic. Phil. 11, 8, 18: irrogare (of the plaintiff, or people's tribune), to propose that the accused be fined a certain sum, id. Mil. 14, 36; so, petere, id. Clu. 33, 91: aliquem multā et poenā multare, id. Balb. 18, 42: multam alicui facere, Gell. 7, 14, 8: certare, to contend on both sides whether or not the proposed fine should be paid: duo tribuni plebis ducentum milium aeris multam M. Postumio dixerunt: cui certandae cum dies advenisset, Liv. 25, 3: multae certatio, Cic. Leg. 8, 3, 6: multa erat Veneri, for the benefit of Venus, id. Verr. 2, 2, 9, § 25: multa gravis praedibus Valerianis, a heavy loss, great damage, id. Fam. 5, 20, 4.—
- II In gen., a penalty: singulos jure jurando adigam non aliter quam stantes cibum capturos esse ... hanc multam feretis, etc., Liv. 24, 16, 13: haec ei multa esto: vino viginti dies Ut careat, Plaut. As. 4, 1, 55 (800).
- adj. fem., v. multus.
ut ‥ debita solummodo ~ta pecuniae regi ultori daretur
transgressores vel gravi pecuniarum ~ta vel vite dispendio affitiens
pecuniaria ‥ xx solidorum ~cta punitus
pene seu ~cte pecuniarie in delictis hujusmodi notoriis reprobe sunt
pro unodawnbwyd estivo ~cto aries trium annorum pinguis
tribute ‥ ~ta
~ta, -te, i. pena
habet ‥ dolum, furtum, rapinam, ~cta injusta
- 1. (materiële) straf, geldboete; ➤ -am alci dicere vaststellen; -am petere eisen; -am committere oplopen; -ae certatio;
- 2. alg. straf.
Collectitia pecunia. Gasp. Barthii Gloss. apud Ludewig. tom. 3. Reliq. MSS. pag. 357. ex Hist. Palæst. Fulcherii Carnot.
Muta, Quodvis vectigal. Charta Arnulph. imper. ann. 897. apud Meichelbec. tom. 1. Hist. Frising. pag. 147 :
Ut homines ecclesiæVide Muta 1.(Frisingensis) licentiam habeant hoc sine Multa, seu navigio sive cum carris afferre.
- a money penalty, fine, amercement, mulct: multae dictio ovium et boum: multa praesens quingentum milium aeris, L.: Flacco multam dixit, decreed: subire, O.: committere, incur: inrogare (of the prosecutor), propose: multa erat Veneri, for the benefit of Venus: multa gravis praedibus Valerianis, great damage. —A penalty: furoris multam sufferre: hanc multam feretis, L.
- pluracc. n. of multus, much, very, exceedingly, greatly, earnestly: multa Pomptinum obtestatus, S.: haud multa moratus, V.: multa fleturum caput, H.
-
…quem videtis. extra ordinemne pecunia est data immo vero nummus nu ; l ; lus sine litteris multis commotus est. quae est igitur i ; st ; a accusatio, quae ; f…
Cicero, pro Fonteio
-
…pergrandis pecunia. hic est Dio, iudices, nunc beneficio Q. Metelli civis Romanus factus ; de quo multis viris primariis testibus multorumque tabulis vobis priore actione satis factum est, HS deciens numerata esse ut eam causam ,…
Cicero, in Verrem
-
…; sed tamen sunt alia maiora. nam bellicas laudes solent quidam extenuare verbis easque detrahere ducibus, communicare cum multis, ne propriae sint imperatorum. et certe in armis militum virtus, locorum opportunitas, auxilia sociorum, classes…
Cicero, pro Marcello
-
…Rhenum attingunt multum ad eos mercatores ventitant et ipsi propter propinquitatem quod Gallicis sunt moribus adsuefacti. Hos cum Suebi multis saepe bellis experti propter amplitudinem gravitatem civitatis finibus expellere non potuissent, tamen vectigales sibi fecerunt ac multo humiliores infirmiores…
Julius Caesar, Gallic War
-
…publicam gerendam nudi veniunt atque inermes, nulla cognitione rerum, nulla scientia ornati. Sin aliquis excellit unus e multis, effert se, si unum aliquid adfert, aut bellicam virtutem aut usum aliquem militarem ; quae sane nunc…
Cicero, de Oratore
-
…enim mea gratia familiaritatibus continetur, quae late patere non possunt, propterea quod consuetudines victus non possunt esse cum multis ; sed, si quid possumus, ex eo possumus quod res publica nos coniunxit cum bonis. ex quibus…
Cicero, pro Milone
-
…Sex. Roscio dicta tantum commendationis habuit ut non ulla esset quae non digna nostro patrocinio videretur. Deinceps inde multae, quas nos diligenter elaboratas et tamquam elucubratas adferebamus. nunc quoniam totum me non naevo aliquo aut crepundiis ,…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
…. De Scauro et Rutilio breviter licet dicere, quorum neuter summi oratoris habuit laudem, et est uterque in multis causis versatus. Erat in quibusdam laudandis viris, etiam si maximi ingeni non essent, probabilis tamen industria ;…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
…quid esset facturus scire possemus. nunc se res sic habet. volitat, furit ; nihil habet certi, multis denuntiat ; quod fors obtulerit id acturus videtur ; cum videt quo sit in odio status hic rerum, in…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…in philosophia pauca esse ei nota, cui non sint aut pleraque aut omnia. nam nec pauca nisi e multis eligi possunt nec, qui pauca perceperit, non idem reliqua eodem studio persequetur. sed tamen in vita occupata…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
MULTA[POENA]
(also spelled mulcta, and possibly from mulgeo, “a milking”). The Roman term for a fine, inflicted either by a magistrate for disobedience or insubordination, or at the motion of an official by the decision of the people at the Comitia Tributa, or prescribed in laws, wills, etc., in case any one contravened them. It originally consisted in cattle, sheep, or oxen; then, after B.C. 430, the Lex Iulia Papiria permitted the payment in money according to a fixed scale (a sheep=10 asses, an ox=100 asses). The lowest amount of the multa inflicted by a magistrate in virtue of his office was a sheep; when acts of disobedience were repeated, the fine could be raised to 30 oxen (suprema multa). Against heavier penalties, such, in particular, as were imposed by the tribunes of the people on account of political crimes—e. g., when a general had waged war unskilfully or had exceeded the limits of his power—an appeal to the Comitia Tributa was granted, and they were decided by that body in the regular legal manner. The fines imposed by the people were always, and those imposed by the magistrates usually, set apart for sacred purposes; otherwise they fell to the Treasury, as was the rule under the Empire. This also received a part of the penalties fixed by laws; the other was given to the plaintiff. Fines for contravention of the clauses of a will were either paid to the funds of a temple or to the community to which the testator belonged, and at Rome to the Treasury. See Huschke, Die Multa (Leipzig, 1882); and the article poena.