os

ōs, ōris (no gen. plur.), n. [kindr. with Sanscr. āsya, os, vultus, facies],

• the mouth (syn. bucca): quam tibi ex ore orationem duriter dictis dedit, Enn. ap. Non. p. 512, 8: ex ore in ejus os inflato aquam dato palumbo, Cato R. R. 90: ad haec omnia percipienda os est aptissimum, Cic. N. D. 2, 54, 184: oris hiatus, id. ib. 2, 47, 122: os tenerum pueri, Hor. Ep. 2, 1, 126: fetidum, Cic. Pis. 7, 13: trilingue, Hor. C. 2, 19, 31: os loquentis Opprimere, Ov. M. 3, 296: in ore omnium esse, to be in everybody's mouth, to be the common talk: in ore est omni populo, Ter. Ad. 93: istius nequitiam in ore vulgi atque in communibus proverbiis esse versatam, Cic. Verr. 2, 1, 46, § 121: Harmodius in ore est, id. Tusc. 1, 49, 116: in ore omnium, id. Verr. 2, 2, 23, § 56: habere aliquid in ore, to have a thing in one's mouth, be constantly talking of it, id. Fam. 6, 18, 6; id. ib. 5, 16, 2; id. Fin. 3, 11, 37; id. Att. 14, 22, 2: poscebatur ore vulgi dux Agricola, with one voice, one consent, unanimously, Tac. Agr. 41.—So, uno ore, unanimously, Ter. Phorm. 625; id. And. 96; Curt. 10, 2, 18; Cic. Lael. 23, 86; Sen. Ep. 81, 31: uno omnes eadem ore fremebant, Verg. A. 11, 132: volito vivus per ora virūm, soon become famous, Enn. ap. Cic. Tusc. 1, 15, 34 (Epigr. v. 4 Vahl.): virūm volitare per ora, Verg. G. 3, 9: in ora vulgi, or hominum pervenire, or abire, to get into people's mouths, become the common talk, Cat. 40, 5; Liv. 2, 36, 3: ire per ora Nomen, Sil. 3, 135: hic Graecā doctrinā ore tenus exercitus animum bonis artibus non induerat, i.e. only as far as his tongue, only so as to talk, Tac. A. 15, 45.—Hence, os suum aperire (eccl. Lat.), to begin to speak, Vulg. Job 33, 2; id. Eccles. 51, 33 et saep.: os alicujus aperire, to cause to speak, id. Ezech. 33, 22; cf. id. ib. 24, 27; 3, 27.—But: aperuerunt super me os suum, sicut leo, threatened, Vulg. Psa. 21, 13: os sublinere alicui, to cheat, befool, v. sublino.—
• • B Esp.: pleno ore, i. e. heartily, zealously: ea nescio quomodo quasi pleniore ore laudamus, Cic. Off. 1, 18, 61.—
• II Transf.
• • A In gen.: the face, countenance (syn.: vultus, facies), acutis oculis, ore rubicundo, Plaut. Ps. 4, 7, 118 (1220): figura oris, Ter. Eun. 317: iratorum, Cic. Off. 1, 29, 102: in ore sunt omhia, in eo autem ipso dominatus est omnis oculorum, i.e. every thing depends on the countenance, id. de Or. 3, 59, 221: in tuo ore vultuque acquiesco, id. Deiot. 2, 5: concedas hinc aliquo ab ore eorum aliquantisper, come out from them, out from their presence, leave them alone, Ter. Heaut. 572. —So of lower animals: insignis et ore Et rutilis clarus squamis, Verg. G. 4, 92: ore rubicundo (gallina), Plin. 10, 56, 77, § 156: ales cristati cantibus oris, Ov. M. 11, 597: coram in os aliquem laudare, to praise one to his face, Ter. Ad. 269: alicui laedere os, to insult one to his face, id. ib. 864: praebere os, to expose one's self to personal insults, id. ib. 215; so, os praebere ad contumeliam, Liv. 4, 35: in ore parentum liberos jugulat, before their parents’ eyes, Sen. Ben. 7, 19, 8: quae in ore atque in oculis provinciae gesta sunt, Cic. Verr. 2, 2, 33, § 81: in ore omnium cotidie versari, id. Rosc. Am. 6, 16: ut esset posteris ante os documentum Persarum sceleris sempiternum, id. Rep. 3, 9, 15: illos aiunt epulis ante ora positis excruciari fame, Macr. Somn. Scip. 1, 10, 13: ante ora conjugum omnia pati, Liv. 28, 19, 12.—So of the face, front, as indicative of modesty or impudence: os habet, linguam, perfidiam, = Engl. cheek, Plaut. Mil. 2, 2, 33 (188): os durum! you brazen face! Ter. Eun. 806: os durissimum, very bold, Cic. Quint. 24, 77: impudens, Ter. Eun. 597: quo redibo ore ad eam, quam contempserim? with what face? id. Phorm. 917; cf. id. ib. 1042; id. Heaut. 700; Liv. 26, 32.—Hence, transf., boldness, effrontery, impudence: quod tandem os est illius patroni, qui, etc., Cic. de Or. 1, 38, 175: nostis os hominis, nostis audaciam, id. Verr. 2, 2, 20, § 48; id. Rab. Post. 12, 34: non, si Appii os haberem, id. Fam. 5, 10, a, 2; id. ib. 9, 8, 1.—On the contrary: os molle, modest, bashful: nihil erat mollius ore Pompeii, Sen. Ep. 11, 3.—
  • B The head: Gorgonis os pulcherrimum, cinctum anguibus, Cic. Verr. 2, 4, 56, § 124: truncis arborum antefixa ora, Tac. A. 1, 61. —
  • C Speech (poet.): ora sono discordia signant, Verg. A. 2, 423.—
  • D A mouth, opening, entrance, aperture, orifice: os lenonis aedium, Plaut. Ps. 4, 1, 41 (945): porta velut in ore urbis, Liv. 25, 11 fin.: ingentem lato dedit ore fenestram, Verg. A. 2, 482: Ponti, Cic. Verr. 2, 4, 58, § 129: os atque aditus portus, id. ib. 2, 5, 12, § 30: specūs, entrance, Tac. A. 4, 59: vascula oris angusti, Quint. 1, 2, 28: ulceris, Verg. G. 3, 454: Tiberis, Liv. 1, 33: venarum, Cels. 2, 7.— Also of the sources of a stream: fontem superare Timavi, Unde per ora novem, etc., Verg. A. 1, 245.—
  • E The beak of a ship: ora navium Rostrata, Hor. Epod. 4, 17.—
• F Os leonis, lion's-mouth, a plant, Col. 10, 98.—
• G The edge of a sword: interfecit in ore gladii, Vulg. 1 Reg. 15, 8; id. 4 Reg. 10, 25 et saep.

ŏs, ossis (collat. form ossum, i, Varr. ap. Charis. p. 112 P.; Att. ap. Prisc. p. 750 ib.; Tert. Carm. adv. Marc. 2, 196: ossu, u, Charis. p. 12 P.—In plur.: OSSVA for OSSA, freq. in inscrr., Inscr. Orell. 2906; 4361; 4806; Inscr. Osann. Syll. p. 497, 1; Cardin. Dipl. Imp. 2, 11: ossuum for ossium, Prud. στεφ. 5, 111), n. [prop. ossis for ostis, kindred with Sanscr. asthi, os; Gr. ὀστέον; Slav. kostj], a bone (class.).

• I Lit.: quid dicam de ossibus? Cic. N. D. 2, 55, 139: cur hunc dolorem cineri ejus atque ossibus inussisti? (i. e. mortuo), id. Verr. 2, 1, 44, § 113; id. ib. 2, 5, 49, § 128: ossa legere, to gather up the bones that remain after burning a corpse, Verg. A. 6, 228; Sen. Ira, 2, 33, 6: condere, to bury, Verg. A. 5, 47: ossa legere, to extract fragments of bone from a wound, Sen. Ben. 5, 24, 3; id. Prov. 3; Quint. 6, 1, 30: tum vero exarsit juveni dolor ossibus ingens, in his bones, i.e. in his inmost part, in his soul, Verg. A. 5, 172: cui versat in ossibus Durus amor, id. G. 3, 258; id. A. 6, 55; cf. Vulg. Job 4, 14.—
• • B Transf., the hard or innermost part of trees or fruits: arborum ossa, i.e. the inside wood, the heart, Plin. 17, 27, 43, § 252: olearum ac palmularum, i.e. the stones, Suet. Claud. 8.—
• II Trop., the bones, the solid parts or outlines of a discourse: utinam imitarentur (Atticos dicendo), nec ossa solum, sed etiam sanguinem, Cic. Brut. 17, 68; cf. id. Fin. 4, 3, 6; Quint. 1, p. 34.

1. ōs, ōris, n. (altindisch ās, der Mund), I) das Antlitz, Gesicht, A) im allg.: 1) eig., Plaut., Cic. u.a.: os suum non solum ostendere, sed etiam offerre, Cic.: per ora hominum traduci, Liv.: incedunt per ora vestra magnifici, Sall.: alci os percutere, Sen.: alci os sublinere, s. sub-lino: alcis os inspuere, jmdm. ins G. spucken, Serv.: alqm coram in os laudare, Ter.: os praebere ad contumeliam, sich persönlichen Beschimpfungen aussetzen, Liv.: alci esse ante os, vor Augen sein, Cic.: in ore sunt omnia, jede Wirkung beruht auf dem Ausdruck des Gesichtes, Cic.: in ore alcis agere, vor jmds. Augen sich zeigen, Sall. fr. u. Tac. (s. Heräus Tac. hist. 3, 36, 3): u. so in ore eius iugulari, Tac.: in foro atque in ore omnium cotidie versari, Cic.: quae in ore atque in oculis provinciae gesta sunt, Cic. – 2) meton., das Gesicht in bezug auf den Charakter, wir die Stirn, quo tandem ore domos quasi in captivo habitu reversuros? Curt. 6, 6 (21), 10: bes. von der Dreistigkeit, Unverschämtheit, durum, Unverschämtheit, Cic.: ferreum, dreiste Stirn, Suet. – u. so absol., Academiae, Cic.: si Appii os haberem, Cic. – B) als Vorderseite eines Kopfes, die Maske, Larve, Gorgonis, Cic.: ora corticibus sumunt horrenda cavatis, Verg.: truncis arborum antefixa ora, Vorderschädel, Tac. – II) der Mund, das Maul, 1) eig.: cadit frustum ex ore pulli, Cic.: ingerere alci in os tritici grana, Cic.: inserere in os minima mansa, Cic. – os aquā implere, Wasser in den Mund nehmen, Sen.: alqd intra os recipere, in den Mund nehmen, Solin.: aperire os suum (um zu reden), Vulg.: aperire ora fatis futuris, für die Weissagungen der Zukunft den Mund öffnen, d.i. das zukünftige Schicksal offenbaren, Verg.: in ore atque in lingua habere verba haec, im M. u. auf den Lippen haben, Gell.: alqm semper in ore habere, im Munde haben, Cic.: in ore est, Cic., od. alci semper od. valde in ore esse, Cic. (s. Kühner Cic. Tusc. 1, 116): omnibus in ore esse, Cornif.: in ore atque sermone omnium esse, Cic.: in ore vulgi esse, Cic. (u. so nec quicquam magis in ore vulgi, Tac.): in ore hominum agere (leben), Tac.: Postumius in ore erat (sc. hominum), Liv.: in ora hominum abire, Liv., od. volitare per ora virûm, Enn. fr., zum Gerede dienen: so auch in ora vulgi pervenire, Catull.: verbum ecquod umquam ex ore huius excĭdit, in quo quisquam posset offendi? Cic.: non putas fas esse verbum ex ore exire cuiusquam, quod non iucundum et honorificum ad aures tuas accĭdat? Cic.: uno ore, einstimmig, einhellig, zB. consentiunt uno ore omnes, Cic.: uno ore omnes omnia bona dicunt, Ter.: omnium ore Rubellius Plautus celebratur, Tac.: mille ora, Val. Flacc. 6, 37: ora mille linguaeque totidem, Apul. met. 11, 25. – v. Hühnern, der Schnabel, Plin. 10, 156. – übtr., ex totius belli ore ac faucibus, Cic. Arch. 21. – 2) meton.: a) Zunge, Mundwerk, Sprache, Aussprache, Organ, os promptum (geläufiges), Quint.: os planum, Plin. ep.: os confusum, Plin. ep.: os (freches Mundwerk) habeat, linguam (kecke Zunge, Zungenfertigkeit), Plaut.: arrogantia oris, die anmaßende Rede, Tac.: tanta erat commendatio oris atque orationis (seines Organs u. seiner Rede), ut etc., Nep. – b) die Mundart, der Dialekt, os Latinum, Plin. ep.: os Hispanum, Gell. – c) die Sprache als Mittel zum Unterricht usw., philosophorum ingenia Socratico ore defluentia, aus der Schule des S., Vell.: ardor oris, der Beredsamkeit, Vell.: os Pindari, Dichtersprache, Gesang, Vell. – 3) übtr.: a) die Mündung = die Öffnung, der Eingang, das Loch, portus, Cic.: ponti, Cic.: specus, Liv.: ora et exitus specuum, Tac.: dolii, Liv.: fornacis, Ofenloch, Plin.: ulceris, Verg. – b) von Flüssen, α) die Mündung, Tiberis, Liv. 1, 33, 9. – β) die Quelle, ora novem Timavi, Verg. Aen. 1, 245. – c) ora navium rostrata, die Schiffsschnäbel, Hor. epod. 4, 17. – d) ora leonis, eine Pflanze, Löwenmaul, Colum. poët10, 98. – ➳ Genet. Plur. orium, Cassian. de incarn. Chr. 7. 5, orum, Fragm. Bob. de nom. (V) 561, 11: Dat u. Abl. oribus, Varro LL. 7, 64. Verg. Aen. 8, 486. Curt. 7, 5 [20], 7. Arnob. 1, 64 u. 3, 10. Augustin. serm. 34, 6. Pallad. 3, 25, 9.

2. os, ossis, Genet. Plur. ossium, n. (vgl. altindisch asthi, Bein, Knochen, griech. ὀστέον), I) das Gebein, der Knochen, das Bein, Plur. ossa = die Gebeine, das Gerippe, Cic. u.a.: dolorem cineri eius atque ossibus inussisti, Cic.: ossa beluae, Gerippe, Plin.: so auch lacertarum et serpentium, Vitr. – ossa legere, s. 2. lego no. I, 1. – (in) ossibus, in den Gebeinen, im Innersten, Verg. – im Bilde, vom Redner, imitari non ossa (gleichs. das Gerippe) solum, sed etiam sanguinem, Cic.: u. von der Magerkeit im Ausdruck, ossa nudare, gleichs. das Fleisch von den Knochen schaben, Cic. – II) übtr.: 1) das Harte od. Innerste in Bäumen od. Früchten, arborum, Plin.: olearum ac palmularum, Kerne, Suet. – Plur. ossa = die steinharte, den Kern einer Frucht (zB. der Pfirsiche) umschließende Schale, Gargil. Mart. de arb. pomif. c. 2. no. 1. 2. 3 u. 5. – 2) meton., der aus einem Knochen gearbeitete Schreibgriffel, osse arare (poet. = beschreiben), Titin. com. 160: ceram ossibus scribere (beschreiben), Isid. orig. 6, 9, 2. – ➳ Nbf. a) ossum, ī, n., Gell. fr. b. Charis. 139, 3 u. bei Prisc. 7, 37. Ps. Tert. poët. adv. Marc. 2, 195. Apul. apol. 49; vgl. Charis. 138, 21 u. Prisc. 6, 69 (dagegen Mart. Cap. 3. § 303): Genet. Plur. ossōrum, Soran. Lat. p. 30, 7: p. 92, 24 u. p. 93, 10: Dat. ossis, Acc. ann. fr. inc. 8 bei Prisc. 6, 69. – b) ossu, Charis. 139, 4. Prisc. 6, 69: Plur.: ossua, Corp. inscr. Lat. 1, 1010 u. 6, 8775: Genet. ossuum, Pacuv. tr. 102. Prud. perist. 5, 111. Tert. de res. carn. 30 sqq.: Genet. ossuorum, Ps. Cypr. de aleat. 6. – c) ossīva, Corp. inscr. Lat. 1, 957. – d) ossa, ae, f., wovon Genet. Plur. ossārum, Oribas. 21, 16.

1 os [CL] 1 mouth (of person or animal, also w. ref. to beak of bird); b (as organ of taste); c (as organ of speech); d (as organ of sexual intercourse, v. et. lingua 1d); e (fig.). Castalidas nimphas non clamo cantibus istuc / examen neque spargebat mihi nectar in ore Aldh. Aen. pref. 11; clausit manum suam contra os ejus V. Greg. p. 93; equus ‥ spumas ex ore demittere ‥ coepit Bede HE III 9 p. 145; hic oscen ‥ i. avis quelibet ore canens Osb. Glouc. Deriv. 87; ligno ‥ in ore [taxi] ex transverso locato Gir. TH I 25; castor ‥ quando amplius fugere non potest proprio ore abscidit genitalia T. Chobham Serm. 9. 38rb; Sampson frangit ora leonis et Daniel draconis Vers. Cant. 25.  b creavit Deus hos tanquam nececarium instrumentum gustus, in cujus radice interius sunt duo foramina Ps.-Ric. Anat. 29.  c ora ‥ scientium obturantes Gildas EB 66; prophetico ore dicens V. Cuthb. II 8; recte primo ammonet aurem quemque citius accommodare docenti sero autem os ad docendum aperire Bede Ep. Cath. 16; nullus supersedeat outhorn ‥ ore et cornu juxta preceptum heretemiorum regni (Leg. Angl. Lond 19) GAS 656 (v. cornu 4c); 1290 pro hutesio levato cornu et ore (v. hutesium a); os duplex odias; ad mensam non paciaris / detractus Dietarium 57.  d qui semen in os miserit, vij annos peniteat: hoc pessimum malum Theod. Pen. I 2. 15.  e oblato sibi per apostolos pane Verbi ‥ mox aperuerunt ora sui cordis Bede Hab. 1249; os cordis aperuit ad discendam ab ipsa Sapientia interius veritatem quam alios foras doceret Id. Prov. 1038A; quia totius vitae tuae gratias in ore mentis assidue tibi et libentissime susurramus Anselm (Ep. 7) III 109; sapor dilectionis nec oculis nec auribus agnoscitur, sed solo cordis ore delectabiliter gustatur Ib. (Ep. 59) III 174; eadem ‥ lege ‥ et ab eodem omnium auctore dentes in ecclesie ore dispositi J. Ford Serm. 50. 3. 2 (in phr.): a (in or ex ore) on the lips or from the mouth (of someone as relator of information). b (ex ore & gen.) in the name (of), on behalf of. c (ore ad os) mouth to mouth, face to face (cf.Num. xii 8). d (as nickname, os auri or aureum) golden mouth (w. ref. to John Chrysostom); e (w. ref. to Gregory the Great). f (os Dei or sim., w. play on verbum; w. ref. to) prophet; g (w. ref. to) Christ. a s1139 omnibus esse in ore quod ‥ W. Malm. HN 473 p. 31; 1236 hujusmodi excepcio de bastardia quam ‥ Bartholomeus profert versus eandem Isabellam non potest ‥ stare in ore predicti Bartholomei CurR XV 1793 p. 453; 1242 sciatis quod quedam secreta nostra posuimus in ore Rustiani ‥ quem ad vos mittimus, vobis referenda RGasc I 6b; 1242 mittimus ad vos R. de C. et P. B., in quorum ore posuimus quedam vobis exponenda Ib. I 92a.  b summa vero querele eorum in hoc niti videbatur, quod Willelmus comes Eboraci in capitulo Eboracensi precepit, ex hore regis, hunc Willelmum eligi Hexham I 142; precepit ex ore regis, ut exiret de capella M. Par. Maj. III 227.  c qui cum eo ore ad os loqui meruerunt Bede Cant. 1206; nonne Abraham vidit te dum loquebatur tecum ore ad os? Anselm Misc. 325; fratris colloquium ore ad os petiit Ord. Vit. X 19 p. 114; s1198 qui ‥ ore ad os vobis loqui merebuntur Gerv. Cant. Chr. I 571; 1224 ore ad os et per ‥ litteras precepimus ut ‥ Pat 425.  d Johannes Constantinopolitanus Crisostomus quem Graeci Crisostomum, i. os auri clamant Comm. Cant. II 3.  e a gente Romana quae pre ceteris mundo intonat sublimius proprie de aurea oris ejus gratia, os aureum appellatur V. Greg. p. 100.  f figurative ‥ os Domini prophetae dicuntur Andr. S. Vict. Sal. 22.  g os autem Dei Unigenitus Dei est ‥ . hujus oris osculum sponsa quesit G. Stanford Cant. 227; mentior si non de ore veritatis hec discipulis repromissio in evangelio sonat J. Ford Serm. 5. 3; sic per os veritatis caritatis illa plenitudo ‥ erat significanda Ib. 48. 6; [Christus] dicitur os [Trevisa:mowþ] Dei quia per ipsum Deus mundo loquitur Bart. Angl. I 21. 3 (oretenus al. div.): a from the mouth. b by word of mouth (usu. dist. from litteratorie or sim.). a egressa ecclesiam diversi coloris et quantitatis vermes evomuit; totaque simul prurulenta sanie ore tenus stillabat, quod horror erat cernere Mir. Wulfst. I 20; facies oretenus subinde plana; pro naso, preter duo narium foramina, nullam eminentiam habens Gir. TH II 21.  b s1239 favorem omnem promisit ore tenus, sed per nuntium suum literas ‥ deferentem latenter injunxit (Lit. Imp.) M. Par. Maj. III 632; si non ante judicium ore tenus convinci possunt, post judicium convinci poterunt per juratam Bracton f. 289; 1262 ita quod vix habent victualia, prout vobis plenius oretenus explanabimus cum ad vos venerimus RL II 218; 1280 resignavit dictus magister Adam oretenus et litteratorie prebendam Reg. Heref. 63; non minus tempus requiritur ad narrandum oretenus quam ad legendum in libro Holcot Wisd. 205; c1343 tam oretenus quam litteratorie FormOx 159. 4 mode of utterance, pronunciation, delivery. semilonga vero et longa similes sunt in figura, dissimiles vero in proporcione et ore secundum vocem Haudlo 88. 5 word, voice. prius delectatione languescens sed apostolorum opere et ore sanatum Bede Acts 965; cum vero legis, et os Dei in aure tua est Ad. Scot QEC 15. 827B. 6 specific mode of speech, jargon. in ore medici vocatur frigiditas Gad. 135. 1 (v. frigiditas 2b). 7 allowance, bouche. 1205 iiij dolia vini ‥ ad os nostrum (v. dispensabilis 1); 1237 eligi faciant viginti dolia vini ad os regis Cl 259; Bernardo Bourdet et Radulfo fratri ejus, pro expensis orum suorum per xx dies in toto per quos fuerunt extra curiam pro negociis regis ‥ vij s. vj d. AcWardr 76; 1300 custodi garderobe regis, percipienti per annum ducentas libras pro expensis oris sui, clericorum et scutiferorum suorum qui solebant comedere in aula regis et non comedunt ibidem amplius Ib. 84; 1408 pro ore nostro CalPat 429; 1461 archicoco pro ore nostro CalPat 80. 8 (thing that resembles) mouth, aperture, opening, orifice: a (feature of landscape or river); b (bodily organ); c (artefact). a Hebraeum nomen congruit qui pithona os abyssi dicunt Bede Acts 978; at vero puteus putidum qui eructuat ignem / est os inferni Alcuin SS Ebor 991; fumo in ora cavernarum immisso quo latrones fugati pertinatiam amisere W. Malm. GR IV 377; c1230 dicit quod nullus habet consuetudinem a ponte de Jarum usque ad os Tesye ex parte episcopi nisi solus episcopus, et Petrus de Brus ex parte altera Feod. Durh. 253.  b quidam infernum interpretantur ‥ os vulvae et terram quae non satietur aqua [cf. Prov. xxx 16] Bede Prov. 1025; os pupille dicunt sonare Physon. et si hoc verum est, sicut ad pupillam visio, sic ad os locutio referri potest; nam in ore lingua est qua loquimur, in oculo pupilla qua videmus Ad. Scot QEC 16. 828D; ut profluat in os stomachi [Trevisa: in þe mouþ of þe stomak] Bart. Angl. IV 11 p. 111; ab ore stomachi ad cor multi sunt anfractus Gilb. I 10v. 1; in ore matricis est appetitus et delectatio coitus Ric. Med. Anat. 231; isofagus est membrum ‥ a radicibus lingue incipiens usque ad meri, i. os stomachi, protensum SB 26; precordia apud veteres dicebatur os stomachi SB 35.  c Philippus interpretatur os lampadis Bede Acts [viii 35] 963 (v. lampas 1e); si facias fistulam bino ore unde aqua intret, simplici unde exeat Id. Ep. Cath. 29; os in ventre mihi [fornaci] est, quadrato in gutture nares Alcuin Carm. 64. 2. 5; multa brevi cohibens os lampadis ore rotundo, / ut reor, ad votum, Petre, petita dedit L. Durh. Dial. III 255; aperto dolii ipsius ore Gir. GE II 10 p. 214; convertit os patere ad palmam suam: et stetit liquor in patera, et sola gutta cecidit quam magus immisit (Patricius) NLA II 282; rex continuo pulverem in eam mitti jussit et lapidem grandem in ejus ore poni et igni accendi Strecche Hen. V 183. 9 (os gladii) edge of sword (cf.Exod. xvii 13 or Luc. xxi 24). s1066 rex Anglorum Haroldus ‥ in ore gladii regem Haraldum comitemque Tostium ‥ occidit Fl. Worc. I 226; in ore gladii penitus prostraverunt G. Steph. 8; c1173 quia presumptuose et inique gladii exercuerunt officium, in ore gladii corruerunt P. Blois Ep. 42. 124A; plures trucidarunt in ore gladii Diceto YH 407; c1242 sicut preceptum est Sauli universa percutiatur et interficiatur in ore gladii Gros. Ep. 98; omnes in ore gladii perierunt M. Par. Maj. I 249. 10 (pl.) bridle. a bridylle, ‥ frenum, ora, bajulum CathA. 11 face (also pl.): a (of person); b (of heavenly body). a tristia rorifluis umectant imbribus ora Aldh. VirgV 1907; qui ‥ mansueto corde et ore sereno bona ‥ operatur Bede Ep. Cath. 29; ora fluunt lacrimis, pectora mesta dolent Alcuin Carm. 9. 192; lurida cui gelidus pallor praetexerat ora Id. SS Ebor 1141; erumpens vapor nardifluus quaesitorem suum in ora reverberavit Gosc. Transl. Aug. 17C; sanguine mixte per ora volvuntur lachryme (Albanus) NLA I 30.  b cujus judicium obscura demergit / ‥ / radiancia solis ora revelat J. Howd. Cant. 2. 12 foremost part, front. ora, frons GlC O 246.

2 os, ossum [CL] 1 bone: a (human); b (animal). c tusk of elephant or of other animal used as ivory; d (understood as symbol of strength, virtue, or sim., also fig.). e (in gl. or expl.). a dispersiones ossium discerptionesque membrorum Gildas EB 74; tali femineam sontes molimine spinam / excruciare student, membratim quatenus ossa / si fieri posset, vacuarent cruda medullis Aldh. VirgV 1995; ligatur ossuum fractura, convalescit egrotus cum gratia W. Malm. GP III 100 p. 218; sonus fit quoniam transitus est strictus et angustus, sc. per quedam foramina que transeunt usque ad ossanaria [? l. ossa naris], et ita per concavitates narium Quaest. Salern. B 312; 1201 ita quod iij ossa ex capite ejus per illam verberacionem extracta fuerunt SelPlCrown 2; tres plagas ei fecerunt in capite et j plagam in sinistro brachio ita quod ei brusaverunt parvum ossum ejusdem brachii PlCrGlouc 102; in [in]teriori concavitate ossis petrosi [ear-drum] ‥ manet aer quietus; ibi enim determinantur omnes vocis differentie Ps.-Ric. Anat. 27; 1272 hoss’ [l. ossa] fendidit (v. findere 1a); tulit unam de costis ejus carnem et ossam [v. l. ossa] ‥ illam [Evam] edificavit in mulierem Eul. Hist..  b beluae ‥ quae in suis verticibus ossa serrata velut gladios gestant Lib. Monstr. II 12; a1075 ne ossa mortuorum animalium quasi pro vitanda animalium peste alicubi suspendantur Conc. Syn. 614; cum comederet in refectorio ad prandium servientum, os piscis ex transverso adhesit gutturi ejus et inde graviter anxiata manum apposuit ut extraheret Canon. G. Sempr. 148v; os cordis cervi, ‥ G. os de quer’ de cerf MS BL Sloane 5 f. 10va; os de cost’ cervi viij, ij pecie ij d. Invent. Med. 79.  c ebur ‥ os est elephantis quod nimiae castitatis animal et frigidi sanguinis esse ferunt Bede Cant. 1167; eburneis, de ossibus elefantis. ebur os ejus dicitur Gl. Leid. 22. 4; de spodio sunt diverse opiniones ‥ alii [dicunt] quod sit os elefantis combustum Quaest. Salern. B 276; puerulus deinde ‥ in os crucifixi reversus est, non gradiens vel pedes movens, sed leniter spacium aeris inane pertransiens (Godricus) NLA I 482; 1431 lego M. C. ‥ unum os unicorni hernesiatum cum una cathena argentea deaurata de trefoill Reg. Cant. II 450; 1582 verthingales strenior fact’ ‥ pro les bent et oss’ cet’ Ac. LChamb. 9/73f. 11v (cf. ib. 5/35 p. 280: with bent and whale bone).  d Scriptura ‥ ossuum vocabulo fortia solet ac spiritalia facta designare Bede Hab. 1250; in ossibus solida virtutum opera, in umbilico ‥ infirma adhuc et imperfecta bonorum actio designatur Id. Prov. 950; vere crura dilecti mei ossa patientie ac longanimitatis ipsius J. Ford Serm. 30. 6; omnes quidem virtutes ossa sunt propter fortitudines [v. l. fortitudinem] quam habent T. Chobham Praed. 242.  e ’ os, ossis’ et ‘ossum, ossi’ declinaverunt antiqui et, ideo ut sit differentia singularis et pluralis numeri, per duo u scribunt moderni Abbo QG 17 (39); hoc in loco quidam falsi correctores sed veri corruptores pro ‘ossuum’ quarte declinationis genitivo ‘ossium’ tertie scribi faciunt et legi, nescientes ‥ ab ‘ossu’ indeclinabili et quarte declinationis et non ab ‘osse’ tertie hunc regulariter genitivum descendere Andr. S. Vict. Sal. 26; os, ossis, antiqui tamen malebant dicere hoc ossum Osb. Glouc. Deriv. 387. 2 (pl.) bones of dead person, mortal remains, or relics of a saint; b (alch., ossa Adae)s. dub.. ossa illius [sc. Lucae] ad tutelam regni Romanorum Constantinopolim translata leguntur Aldh. VirgP 24; rex Hyglacus ‥ cujus ossa in Rheni fluminis insula ‥ reservata sunt et de longinquo venientibus pro miraculo ostenduntur Lib. Monstr. I 2; reliquias ossium sancti Cudberhti episcopi totius familiae probatissimi viri de sepulchro proposuerunt elevare V. Cuthb. IV 14; de Joseph ‥ solo Scriptura refert quod ejus ossa de Aegypto translata et in Sychem sunt tumulata Bede Acts 957; non ‥ hec sola ecclesia tanto debet munere gloriari cum tanta ossuum multitudo multis possit ecclesiis satis esse Ailr. SS Hex 11 p. 192; quia alii peregrini cum multo labore tendunt ad querendum ossa [ME: bones, sontes banes] alicujus sancti, sicut beati Jacobi vel Egidii AncrR 135.  b accipiatur igitur de ossibus Ade et de calce sub eodem pondere; et sint sex ad lapidem Tagi et quinque ad lapidem unionis; et terantur simul cum aqua vite Bacon NM 550. 3 (transf., of fruit) stone. alie immutantur et non immutant ut panis, alie vero nec immutant nec immutantur ut ossa cerasarum, alie immutant et immutantur ut piper Quaest. Salern. B 49; ossa dactilorum et mirobolan[orum] Gilb. I 78v. 2; S. Sim. Itin. 46; Netter DAF II 101 (v. dactylus 3a); os dactuli, pire de date MS BL Add. 17866 f. 43ra. 4 bobbin (for lace-making). 1560 laquei de auro operat’super ossa Ac. LChamb. 54 f. 35 (cf. ib. 57 f. 27v: 1564 laquei aur’ et argent’ operat’super bobbins).

1 ōs, (6) ōris, n.

I ¶ 1 bouche, gueule : Cic. Nat. 2, 122 ; Pis. 13, etc. ; alicujus postremum spiritum ore excipere Cic. Verr. 2, 5, 118, recueillir sur les lèvres le dernier souffle de qqn, cf. Virg. En. 4, 684 || esse in ore omnium, in ore vulgi Cic. Verr. 2, 2, 56 ; 1, 121 ; ou omnibus in ore Cic. Læl. 2, être dans la bouche de tout le monde, faire lʼobjet des propos de la foule ; volitare per ora virum Enn. d. Cic. Tusc. 1, 34, voler sur les lèvres des hommes ; in ore (semper) habere aliquid, aliquem, avoir constamment qqch., qqn à la bouche, citer cons^t qqch., qqn : Cic. Fam. 6, 18, 5 ; 5, 16, 2 ; Fin. 2, 22 ; 3, 37 ; habent in ore nos ingratos Cic. Att. 14, 22, 2, on parle constamment de mon ingratitude ; orationi Cæpionis ore respondit Ælius Cic. Br. 169, à ce discours Ælius fit une réponse par la bouche de Cépion [prononcée par...] || uno ore Cic. Læl. 86, dʼune seule voix, unanimement ; ore tenus Tac. Ann. 15, 45, jusquʼà la bouche seulement, en parole seulement ; quasi pleniore ore laudare aliquid Cic. Off. 1, 61, louer qqch. comme dʼune voix plus pleine, avec plus dʼenthousiasme ¶ 2 organe de la parole, voix, prononciation : Nep. Alc. 1, 2 ; Virg. En. 2, 423 ¶ 3 entrée, ouverture : in Ponti ore et angustiis Cic. Verr. 2, 4, 129, à lʼentrée et dans le détroit du Pont-Euxin ; in ore portus Cic. Verr. 2, 5, 30, à lʼouverture du port || embouchure : Liv. 1, 22, 9 || source : Virg. En. 1, 245 || proue de navire : ora navium rostrata Hor. Epo. 4, 17, le bec des navires muni dʼun éperon.

II ¶ 1 visage, face, figure : Cic. Cat. 4, 1 ; Off. 1, 102 ; de Or. 3, 221 ; os Gorgonis Cic. Verr. 2, 4, 124, la tête de Méduse, cf. Tac. Ann. 1, 61 ; aliquem in os laudare Ter. Ad. 269, louer qqn en face ; in ore omnium versari Cic. Amer. 16, se montrer à la face de tous, être sous les yeux de tout le monde, cf. Cic. Verr. 2, 2, 81 ; Tac. H. 3, 77 ; alicui ante os esse Cic. Rep. 3, 15, être sous les regards de qqn ; ante ora conjugum Liv. 28, 19, 12, sous les regards des épouses ; incedunt per ora vestra magnifici Sall. J. 31, 10, ils marchent devant vous, hautains || os ducere Cic. Or. 86, grimacer, cf. Cic. de Or. 3, 222 ¶ 2 [fig.] physionomie, air [en tant quʼexpression des sentiments, cf. frons ] : quod habent os ! Cic. Rab. Post. 34, quel front ils ont ! ore durissimo esse Cic. Quinct. 77, être de la dernière impudence ; os hominis cognoscite Cic. Verr. 2, 4, 66, apprenez à connaître lʼeffronterie du personnage, cf. Cic. de Or. 1, 175 ; Clu. 65, etc.

➳ d.-abl. pl. oribus Varro L. 7, 64 ; Virg. En. 8, 486.

2 ŏs, (8) ossis, gén. pl. ossium, n. , ¶ 1 os, ossement : cineri atque ossibus alicujus solacium reportare Cic. Verr. 2, 5, 128, rapporter une consolation aux cendres et aux restes [os] de qqn, cf. Cic. Verr. 2, 1, 113 || [poét.] moelle des os = fond de lʼêtre : exarsit juveni dolor ossibus ingens Virg. En. 5, 172, un violent ressentiment sʼalluma dans le cœur du jeune homme || [fig.] ossa Cic. Br. 68, le squelette [= les dehors, lʼapparence] ; ossa nudare Cic. Fin. 4, 6, décharner des os [avoir un style décharné] ¶ 2 [la partie la plus intime dʼun arbre, dʼun fruit] cœur, noyau : Plin. 17, 252 ; Suet. Claud. 8.

➳ forme ossum, ī, n. , v. Char. 139, 3 ; Prisc. Gramm. 7, 37 || ossu Char. 139, 4 ; Prisc. Gramm. 6, 69 ; pl. ossua CIL 1, 1219, etc. ; gén. ossuum Pacuv. 102 ; ossuorum Ps. Cypr. Aleat. 6.

os , oris. n.
口。臉。當面。河口。— horrendum 嚇人之面。Ulceris os 瘡邊。In ore habere id 此事不離口。Ora domus 門戸。Venire in ora hominum 出名。In ore est omni populo 衆人言此。Discordia ora 各國之話。Ora venarum 痔瘡。Uno ore 齊聲言。Durissimo ore esse 無耻。In ore ejus 于其常面。Os habere 頋臉。Os leonis 苦賈菜。

Suggest a Translation
See an image

os , ossis. n.
骨頭。Ossa, ium. plur. 枯骨。Versus in ossa componere 作碑文。Ossa fructus 果皮核。

Suggest a Translation
See an image

ŏs, ōris, n.: bocca; ● omni populo Ter; ● in ore (semper) habēre, aver (sempre) sulla bocca; ● parlare continuamente di; ● in ora (hominum o vulgi) venīre (pervenīre; ● abīre), andare sulla bocca (divenir oggetto delle chiacchiere) della gente; ● ore tenus, fino alla bocca; ● superficialmente; vacua dentibus ora Tac bocche prive di denti; cui gravis oris odor Ov chi ha l'alito pesante; vulgi Cic), essere sulla bocca di tutti; per ora ire Sil (ferri [Virg], andar di bocca in bocca; Graecā doctrinā ore tenus exercitus Tac dotto solo a parole nella filosofia greca

muso, grugno (di animali); ● becco (di uccelli)

leonis ora Col bocche di leone (fiori)

testa; Gorgonis os Cic la testa della Gorgone

foce (d'un fiume).

ŏs, ossis, n.: osso; ● ossa legĕre, raccogliere le ossa (d'un morto, dopo la cremazione); ● l'intimo, le viscere; ossibus. implicet ignem Virg appicchi il fuoco alle sue più intime fibre

qui haec ossa et hanc maciem probant Tac che approvano questi scheletri e questa estrema magrezza (i.e. questo stile così secco e spoglio di ornamenti)

● cuore (d'un albero); nòcciolo (d'un frutto)

♢ gen. pl. ossĭum, ossŭum Crist, ossuōrum Cipr, ōs Ov.

ōs (1) ōris (no genplur.), n

• the mouth: ad haec omnia percipienda os est aptissimum: tenerum pueri, H.: os loquentis Opprimere, O.: e foliis natos Ore legunt (apes), V.: Gallica Temperat ora frenis, i. e. controls the horses, H.: nidum sibi construit ore, beak, O.: hostilia Ora canum, jaws, O.— Prov.: equi frenato est auris in ore, H.—The organ of speech, mouth, tongue, lips: in orest omni populo, in everybody's mouth, T.: istius nequitiam in ore volgi esse versatam: Postumius in ore erat, was the common talk, L.: consolatio, quam semper in ore habere debemus, to talk of constantly: poscebatur ore volgi dux Agricola, unanimously, Ta.: uno ore dicere, with one consent, T.: Uno ore auctores fuere, ut, etc., unanimously advised, T.: volito vivus per ora virūm, become famous, Enn. ap. C.: in ora hominum pro ludibrio abire, become a by-word of mockery, L.: quasi pleniore ore laudare, with more zest.—The face, countenance, look, expression, features: figura oris, T.: in ore sunt omnia, i. e. everything depends on the expression: concedas hinc aliquo ab ore eorum aliquantisper, leave them alone, T.: ad tribunum ora convertunt, looks, Cs.: agnoscunt ora parentum, V.: ales cristati cantibus oris, O.: coram in os te laudare, to your face, T.: nulli laedere os, insult to his face, T.: qui hodie usque os praebui, exposed myself to insult, T.: ut esset posteris ante os documentum, etc.: ante ora coniugum omnia pati, L.: Ora corticibus horrenda cavatis, masks, V.—As expressing boldness or modesty, the face, cheek, front, brow: os durum! brazen cheek! T.: os durissimum, very bold front: quo redibo ore ad eam, with what face? T.: quo ore ostendi posse?etc., L.: in testimonio nihil praeter vocem et os praestare.—Boldness, effrontery, impudence: quod tandem os est eius patroni, qui, etc.: nostis os hominis.—A voice, speech, expression: ora sono discordia signant, V.: ruit profundo Pindarus ore, H.: falsi ambages oris, O.— A mouth, opening, entrance, aperture, orifice, front: ante os ipsum portūs, L.: ingentem lato dedit ore fenestram, V.: os atque aditus portūs: Tiberis, L.: per ora novem, etc., sources, V.: ora navium Rostrata, beaks, H.—Fig., a mouth: ex totius belli ore ac faucibus.

os (2) ossis, genplur. ossium, n

• a bone.—Sing: devoratum, Ph.: ferrum ex osse revolsum est, O.: duro sudem vix osse revulsit, O.—Plur: cur hunc dolorem cineri eius atque ossibus inussisti?: ossa legere (after burning a corpse), V.: condere, bury, V.—The marrow, inmost part: exarsit iuveni dolor ossibus ingens, in his bones, V.: per ima cucurrit Ossa tremor, V.: tremis ossa pavore, H.— Fig., in plur, the bones, outlines: imitari nec ossa solum, sed etiam sanguinem.