primitiae
primitiae, the first yield, first-fruits
prīmitiae, ārum, f.: the first fruits; first offerings, 11.16; beginnings, first essays, 11.156. (prīmus)
prīmĭtĭae (prīmĭcĭae), ārum, f. [primus], the first things of their kind, firstlings.
- I Lit., first-fruits: primitias Cereri farra resecta dabant, Ov. F. 2, 520; id. M. 8, 274; Plin. 18, 2, 2, § 8: pomiferi Laribus consuevimus horti Mittere primitias, Calp. Ecl. 2, 64; Vulg. Exod. 22, 29.—
- B Transf., of other things: primitiae metallorum, the first produce of the mine, Tac. H. 4, 53: vitis, the first shoots, Col. 4, 10, 2: plantae, id. 10, 147.—
- II Trop.: primitiae juvenis miserae, his first unhappy essays, Verg. A. 11, 156: tori, the first nuptial joys, Sil. 3, 111: armorum, the first-fruits of war, Stat. Th. 11, 285: lacrimarum, id. ib. 6, 146: primitiae et quasi libamenta ingenuarum artium, Gell. praef.: spectaculi, Ap. Met. 10, 29, 16; commeatus, the beginning of navigation, id. ib. 11, 5, 27 Oud.; dormientium, the first to rise from the dead, Vulg. 1 Cor. 15, 20; 15, 23.
prīmitiae, ārum, f. (primus), das Erste, die Erstlinge, der Früchte, Ov. u. Plin.: metallorum, die Erstlingsgaben, erste Ausbeute, Tac. – poet. übtr., armorum, Anfang des Krieges, Stat.: tori, der erste Genuß der Ehe, Sil.: vitis, die ersten Keime, Colum.: spolia et primitiae, Erstlinge des Sieges. Verg.: miserae, Erstlingsversuch, erste Waffentat, Verg. – ➳ Sing. prīmitia, ae, f., die frühe Jugend, Itala num. 18, 12: a primitia, Commodian. instr. 1, 11 (12), 18.
~ias ‥ frugum vel animantium Domino consecrari lex praecepit, ~ias auri et argenti ad opus tabernaculi jussit conferri, i. optima quaeque in metallis
sancta Domini, ~ias vel decimas de oleo et vino
~ie duobus modis dicuntur: vel primaria et primitiva vel precipua in fructibus
nam et mel, licet prohibeatur a sacrificio, sicut assidue improperando proponis, mellis tamen ~ie offeruntur
omnes decimas quas pater ejus possiderat in annona, in vino, et ~iis
decimationes et ~ias ecclesiis subtrahunt
nondum decimas vel ~ias solvunt
in decimis, premiciis, oblacionibus
rex ‥ decimas et ~ias omnium collegiorum ‥ remisit
~iarum frugum et annualis mellis
quod autem a magis primo omnium gentium velut nationum ~ias [? l. ~iis ] adoratur omnium Creatorem ‥ significant esse venturum
in ~ias eorum qui de eadem insula credendo salvati sunt, duo regii pueri ‥ speciali sunt Dei gratia coronati
qui hanc solempnitatem electionis gentium ~iis [AS: ] consecrasti imple mundum gloria tuafrumcendo
ut incipiamus etiam in hoc seculo quasdam ~ias illius pacis degustare
vos circa litteram et syllabam, et circa hujusmodi elementares doctrine ~ias, vestrum adhuc ingenium exercetis
quod opus nomini vestro credidi consecrandum, non inveniens cui magis oris mei ~ias offerrem, quam Domini sacerdoti
in unoquoque tempore celebrantur tres dies jejuniorum qui dicuntur ~ie quia eis sic dispensatum fuit
ipsam supinans ut ~ias pudoris acciperem violencia tota violare paravi
ista nonnullas resurrectionis sue ~ias ‥ velut ante plenam messem prelibare meretur
[Jesus ] amoris primicie / splendor invariabilis
letalis conflictus ~ie utrumlibet persolvuntur
a ~iis pubertatis sue usque ad exitum vite
inter ~ias dominationis sue et in recentia unctionis regie
quod ‥ vir ‥ a ~iis adolescentie sue vobis ‥ fideliter ‥ servierit
juvenes monachi, ad artem dioleticam in ~iis eorum deputati, circa logicam et philosophiam per octo annos ‥ insistent
prīmĭtĭæ, (13) ārum f. (primus), ¶ 1 prémices : Ov. F. 2, 520 ; Plin. 18, 8 || primitiæ metallorum Tac. H. 4, 53, les prémices des mines = des métaux vierges ¶ 2 débuts, commencement : miseræ primitiæ Virg. En. 11, 156, malheureux débuts ; primitiæ lacrimarum Stat. Th. 11, 285, premières larmes.
➳ sing. primitia Commod. Instr. 1, 11, 18.
- 1. (v. vruchten) eerstelingen;
- 2. (poët.; postklass.) eerste opbrengst, eerste productie [metallorum];
- 3. (Verg.) (metaf.) eerste poging; eerste wapenfeit [iuvenis]; ➤ a -is van het begin af aan, totaal.
De primitiis vero statuimus, ut laici per censuram Ecclesiasticam compellantur ad tricesimam vel quadragesimam partem, usque ad quinquagesimam nomine Primitiæ persolvendam.Synodus Nemausensis ann. 1284. cap. de Decimis :
De primitiis vero dicimus, et juri esse consentaneum reputamus, et sic in Nemausensi diœcesi præcipimus observari, quod Primitiæ Ecclesiæ illi dentur de proventibus seu fructibus prædiorum decimæ persolvantur, cum non debeat una eademque Ecclesia censeri : nomine autem Primitiarum, seu pro primitiis ad minus sexagesima pars de vino et blado Ecclesiis debet solvi, etc.
Ut sexagesima pars offeratur eorum, quæ gignuntur a terra, etc.
Primitias earum rerum de quibus præstatur decima, dari volumus per trentenam, juxta modum ecclesiæ Carcassonensis.
Primitias de fructibus vestris et de laboratu debetis offerre ad altare, id est, spicas novas et uvas et fava. Alias Primitias ad domum presbyteri de omni fructu debetis portare, et presbyter eas benedicat.
quæ veniunt ad altare, ut ab eis secernantur quæ mox ad domum presbyteri deferri dicebantur, in quo positæ fuerint, discimus ex Chartul. S. Vincentii Cenoman. fol. 55 :
Omnes autem Primitias de Curtangis habebit presbyter, illis exclusis quæ veniunt ad altare, scilicet agnorum, vitulorum, porcellorum et lanarum, quarum presbyter tertiam et monachi duas partes habebunt.
Primitiæ, in Charta ann. 1089. tom. 3. novæ Gall. Christ. inter Instr. col. 197. et in Charta ann. 1254. tom. 6. col. 66.
æ, in Statutis MSS. Augerii Episc. Conser. ann. 1280 :
Nullus decimam, vel Præmissiam, vel oblationem alteri ecclesiæ debitam recipiat.Occurrit rursum infra.
Primitiassolvere, præstare Stat. Synod. eccl. Castr. ann. 1358. cap. 5. ex Cod. reg. 1592. A :
Sicut agricola tenetur decimare et Primitiare quod sibi remanet, ita Dominus quidem de acervo non decimato accipit ;.... nomine autem Primitiarum seu pro Primitiis, ad minus quadragesima pars de blado et vino, ecclesiis debet persolvi.
prīmitiae ārum, f
- primus, the first yield, first-fruits: Primitias Cereri farra dabant, O.: de rege superbo, first-fruit of victory over, etc., V.— Fig.: miserae, first deeds of arms, V.