profanus
profanus, out of the temple, not sacred, common, profane, unholy
- I Lit.: profanum quod non est sacrum, Plautus: Sacrum an profanum habeas parvi penditur, Paul. ex Fest. p. 228 Müll.; cf.: profanum est, quod fani religione non tenetur, Fest. p. 253 ib.: Trebatius profanum id proprie dici ait, quod ex religioso vel sacro in hominum usum proprietatem conversum est, Macr. S. 3, 3, 2: loci consecrati an profani, Cic. Part. 10, 36; opp. sacrum, Plaut. Merc. 2, 3, 27 (361) cum omnia illā victoriā suā profana fecisset, Cic. Verr. 2, 4, 55, § 122: res profanae et usu pollutae, Tac. A. 13, 57: flamma, Ov. F. 6, 440: usus, Plin. 15, 30, 40, § 135.—Of persons: procul o, procul este, profani, Conclamat vates, ye uninitiated, Verg. A. 6, 258: Cereris ritus vulgare profanis, Ov. A. A. 2, 601; profanum vulgus, Hor. C. 3, 1, 1: vulgus, Gell. N. A. praef. fin.—
- II Transf.
- A Wicked, impious (poet.): mens profana, Ov. M. 2, 833: verba, id. Tr. 3, 5, 48: odia, Stat. Th. 1, 1: profanus Phorbas, Ov. M. 11, 413; sit spes fallendi, miscebis sacra profanis, Hor. Ep. 1, 16, 54.— Subst. prŏfānum, i, n., wickedness, impiety (post-Aug.): civilium bellorum profano, Plin. 16, 4, 3, § 7.—
- B Unlearned, ignorant (post-class.); with gen.: litterarum profani (opp.: doctrina initiati), Macr. Somn. Scip. 1, 18; Min. Fel. Oct. 5: qui profani sunt a sacramento veritatis, strangers to, Lact. 2, 15, 2: a veritate, id. 2, 16, 13; 7, 24, 10.—
- C Ill-boding (poet.): profanus bubo, Ov. M. 6, 431; avis, id. ib. 5, 543.— Hence, adv.: prŏfānē, wickedly, profanely (post-class.); illudere, Lact. 6, 23, 10: de divinitate disputare, Min. Fel. Oct. 8.
quia absurdum est in sacris sordes negligere que dedecerent in prophanis, ‥ precipimus quod ‥ pallia altaris ‥ munda custodiantur
ne ‥ in hujusmodi capellis, oratoriis, et locis prophanis ‥ missas celebrare ‥ presumant
si cum matre quis fornicaverit, xv annos peniteat ‥: et hoc tam ~um incertum [l. incestum ] ‥ dicitur
spurcas ethnicorum culturas et ~ae gentis idolothita
cotidieque ruunt idolorum fana profana, / et populi Christus resonabat in ore fidelis
repetii Turcos quos ‥ relinquo ut ~os et reposco Christianos
ab ydolorum cultura et prophanis ritibus ydolatrie ‥ ad fidei lineas ‥ convertit patriam
locum prophanissimum, in quo effusus fuit sangwis multorum martirum ut Romanam curiam elegerunt
vita ‥ monachi ‥ cuncta admittit que docet perfectio Christiana, cuncta dimittit quae a Christi vestigiis eadem perfectio judicat esse ~a
Priapi prophana parans
quod credere ~um est ut non illuc fluant gurgites quo inmane monstrum ingreditur
stuprum sceleris calcantem corde profanum
sancta omnia loca destruxit. ‥ sic illo in tempore prophanus nemine obstante tyrannidem exercebat
quam ~o tumore caecatus ‥ desipuit
cum ‥ nostri temporis oculi non solum vana sed etiam ~a sepius voluptate capiantur
- 1. ongewijd, niet-heilig, profaan [locus; usus; animalia onrein]; ➤ honores bello facere -os ontheiligen;
- 2. (poët.) niet ingewijd [vulgus niet ingewijd in de dienst v.d. muzen];
- 3. (poët.; postklass.) goddeloos, misdadig, schandelijk [mens; verba; princeps];
- 4. (poët.; postklass.) onheilspellend [avis; bubo];
- 5. (eccl.) heidens; afvallig, ketters.
- pro+fanum, out of the temple, not sacred, common, profane, unholy: loci: aedificia: flamma, O.: animalia, unclean, Ta.: sacra profanaque omnia spoliare: procul este, profani, ye uninitiated, V.: Cereris ritūs volgare profanis, O.: volgus, H.—Wicked, impious: mens, O.: verba, O.—Plurn. as subst: miscebis sacra profanis, H.—Ill-boding: bubo, O.
-
…, signa, tabulas pictas, vasa caelata mirari, ea privatim et publice rapere, delubra spoliare, sacra profanaque omnia polluere. Igitur ii milites, postquam victoriam adepti sunt, nihil reliqui victis fecere. Quippe secundae res…
Sallust, Catilina
-
…et iuga coepta moveri silvarum, visaeque canes ululare per umbram, adventante dea. Procul o procul este, profani, conclamat vates, totoque absistite luco ; tuque invade viam, vaginaque eripe ferrum nunc animis opus, Aenea…
Vergil, Aeneid
-
…, ex qua praesertim periculi nihil ostenderetur, delere et exstinguere. itaque aedificiis omnibus, publicis privatis, sacris profanis, sic pepercit quasi ad ea defendenda cum exercitu, non oppugnanda venisset. in ornatu urbis habuit victoriae rationem…
Cicero, in Verrem
-
…sacrificando Ianum esse voluerunt, quod ab eundo nomen est ductum, ex quo transitiones perviae iani foresque in liminibus profanarum aedium ianuae nominantur. Nam Vestae nomen a Graecis ea est enim quae ab illis Ἑστία dicitur ; vis autem…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…causa nulla est. atque ille L. Mummius, cum Thespiadas, quae ad aedem felicitatis sunt, ceteraque profana ex illo oppido signa tolleret, hunc marmoreum Cupidinem, quod erat consecratus, non attigit. verum ut ad…
Cicero, in Verrem
-
…nobilius, nihil Syracusis quod magis visendum putaretur. has tabulas M. Marcellus, cum omnia victoria illa sua profana fecisset, tamen religione impeditus non attigit ; iste, cum illa propter diuturnam pacem fidelitatemque populi Syracusani sacra religiosaque…
Cicero, in Verrem
-
…recitavit, in quo cum aliis multis scriptum etiam illud est, id quod audistis, loca sacra et religiosa profana haberi in ea causa esse dixit domum meam a religiosissimo sacerdote, P. Clodio, consecratam. gaudeo mihi…
Cicero, de Haruspicum Responso
-
…nemini video dubium esse, iudices, quin apertissime C. Verres in Sicilia sacra profanaque omnia et privatim et publice spoliarit, versatusque sit sine ulla non modo religione verum etiam dissimulatione in omni genere…
Cicero, in Verrem
-
…nihil apud civem Romanum, denique nihil istum, quod ad oculos animumque acciderit, neque privati neque publici neque profani neque sacri tota in Sicilia reliquisse. Vnde igitur potius incipiam quam ab ea civitate quae tibi una in amore…
Cicero, in Verrem
-
…an inculti, celebres an deserti, coaedificati an vasti, obscuri an rerum gestarum vestigiis nobilitati, consecrati an profani. in temporibus autem praesentia praeterita futura cernuntur ; in his ipsis vetusta recentia instantia paulo post aut aliquando futura…
M. Tullius Cicero, De Partitione Oratoria