revolvere

revolvere [CL] 1 to roll back (w. ref. to Exod. xxi 22); b (w. ref. to Luc. xxiv 2); c (transf.). findunt se ‥ aque et apparuit terra ‥ et revolute in latus geminum ad instar muri dextera et leva steterunt (Carthagus 64) VSH I 196.  b feminis ‥ et viris revolutum lapidem et ablato suo corpore linteamina monstravit Bede Hom. II 9. 139; lapidem revolutum ab ostio Ailr. Inst. Inclus. 31 p. 672.  c postquam sarcofagi opertorium revolutum est, corpus ‥ integrum ‥ repertum est Ord. Vit. IV 16 p. 286. 2 to unwind, unroll, unfold. b to unroll (scroll), open (book). c to unfold (fig.), explain. lanea filorum stamina ex glomere et panuculis revoluta [gl.: i. operta, involuta, gewundene] ‥ vilescunt Aldh. VirgP 9; sudarium ~entes quo capud ejus cingebatur V. Cuthb. IV 14.  b lector lectrixve volumina sacra revolvant Aldh. CE 3. 58; librum prophetae clausum accepit sed revolutum legit Bede Luke 373; instituitque novos veterum munimenta revolvens / hic monachos Æthelwulf Abb. 111; psalterium ‥ quod usque hodie monachorum concio psalmodiis intenta ‥ ~it Ord. Vit. III 2 p. 41; quidam omnes libros ~unt et nihil addiscunt P. Blois Ep. 12. 38C; c1210 Wintoniensis armiger / presidet ad scaccarium, / ‥ / regis revolvens rotulum (In Episcopos 96) Pol. Songs 10.  c “~e illam [munditiam cordis] michi ut videam.” ‥ monachus ~it ei munditiam cordis sui Anselm Misc. 325; eorum gesta ‥ hic enucleatim ~ere res esset amentie W. Malm. GP I 14; non ‥ queritur jam si sint bone vite ‥ solummodo si sciant notas ~ere ‥ antiphonas cantare O. Cheriton Cant. 65. 3 to twist round, roll, coil. b to wrap. lana ‥ / filatim que revolvitur (Æthelwald) Carm. Aldh. 2. 147; to lap up, ~ere Levins Manip. 27.  b sacratum corpus cum divinarum laudum venerantia in sindone ‥ ~it Felix Guthl. 51 p. 162; Pega ‥ sacrum corpus ‥ in sindone ~it Ord. Vit. IV 15 p. 278. 4 to cause to return, bring round again (in quot. pass. as middle). b (in phr. anno revoluto) one year later; c (w. ad or usque & acc., indicating return to same date a year later). d (w. ordinal number & gen.) the (first, etc.) year of (period or event lasting several years) having passed. e (intr.) to revolve, come round again. sacrosancta Penticostes solemnitas revoluta Aldh. Met. 1 p. 67; diurna et nocturna horarum intervalla ‥ septem sinaxeos intercapedine revoluta rotantur Ib. 2 p. 71; 1086 duo magni cicli sunt revoluti (v. revolutio 3c).  b innocentes ‥ non statim quarto die passi sunt, sed quarto die anno revoluto Beleth RDO 70. 78; s30 Christus baptizatur. eodem anno revoluto, Christus aquam convertit in vinum Ann. Exon. f. 5v.  c 1304 a festo S. Michaelis anno domini J. abbatis xviijo usque ad idem festum anno revoluto Rec. Elton 108; 1330 pro feodo suo, a festo sancti Martini, ‥ usque ad idem festum anno revoluto ExchScot 339; 1343 ad eundem diem anno revoluto Ac. Durh. 171; 1416 a quintodecimo die mensis Junii proximo futuro usque ad quintum decimum diem ejusdem mensis anno revoluto Cl 266 m. 21d.; 1417 a festo Pentecostes anni sextidecimi, usque idem festum anno revoluto ExchScot 280.  d quadragesimo peregrinationis ejus anno revoluto Willib. Bonif. 8 p. 55.  e per ~entem dierum alternationem Aldh. Met. 1 p. 68; omnes ‥ astrologi docent ~ere annos ab origine mundi ab introitu solis in ariete Ashenden AM f. 2v. 2. 5 to turn back, to fold back. cum ‥ vestimenta ‥ cautis luminibus explorant revoluta Gosc. Edith 71; labia ‥ grossa vel nimium revolata [l. revoluta] foris significant hominem plus simplicem M. Scot Phys. 68; 1342 manicis ‥ sendalo revolutis (v. reversare 2). 6 to turn over: a (soil); b (page of book); c (goods at market; also fig.); d (p. ppl.). a cum fima respersa fuerint, mox ~atur terra et fima tegantur Cart. Glouc. III 218.  b simulque cum dicto folio revoluto, invenit Gundulfus prior, “fidelis servus etc.” [Matth. xxiv 45] W. Malm. GP I 72.  c deambulans in nundinis ‥ merces contrectans volvit et ~it Simil. Anselmi 35; cum multas virtutes quasi merces varias ‥ comportaverit ad celestes nundinas profecturus ‥ vetula, mors seculi sc., ‥ cepit ~ere sarcinulas ejus et scrupulosius explorare P. Blois Ep. 27. 93B.  d 1444 una tabula revoluta et depicta pro ornamento summi altaris; item una tabula deaurata cum imagine beate Marie virginis infixa in eadem Deeds Newcastle 51. 7 (fig.) to turn over in the mind, to ponder, reflect on, meditate on; b (w. obj.); c (w. secum, in mente, or sim.); d (w. indir. qu.); e (w. relegere). refricare, ~ere GlC R 114.  b cujus numeri misterium iterata replicatione ~ens Aldh. Met. 1 p. 62; episcopos ‥ admonuit ‥ ut legem Dei jugiter ~erent Ord. Vit. IV 8 p. 237; divine legis ferventer opaca revolvit. Ib. V 18 p. 438; si gaudet, miser est; si ridet, flenda revolvit L. Durh. Dial. IV 243; 1167 ~ite ‥ libellum ‥ abominationum J. Sal. Ep. 200 (235); 1309 quando ille qui impetitur ad promocionem heredum defuncti ‥ iterum ~at compotum suum ad probandum contrarium illius quod heres asserit Reg. Cant. 1025.  c versipellis et ingeniosa mulier multa secum ~ebat Ord. Vit. VII 7 p. 182; ~e apud te, imo intra te, in mente, que in libris sunt legalibus et libris prophetarum Ad. Scot QEC 832A; nobile ‥ elogium alta mente ~ens Gir. TH III 48; 1396 dum ad mentem ~imus ‥ quantis graciis ‥ vestre celsitudinis benignitas nos ‥ communivit Lit. Cant. III 49.  d 1168 potuerant cardinales ‥ ~ere quid susceperint in mandatis J. Sal. Ep. 243 (241); 1460 menti imprimite †diligenter quod [l. diligenterque] ~ite quomodo poteritis resistere homini tam perverso Paston Let. 610.  e in intimis meis ‥ ea lego et relego, volvo et ~o sepe coram Deo Anselm (Ep. 148) IV 3; Cesaree domus totum relege et ~e progressum P. Blois Ep. 67. 213B. 8 (w. ad or in & acc.) to throw back, revert to, relapse into. b (pass.) to fall back, be thrown back. presbyteri ‥ repetentes prohibitas feminas in immunditiam ‥ se ~erunt Anselm (Ep. 374) V 318; ~ere et ~ere in eundem turbinem amaritudinum qui totiens revolutus es in eandem vertiginem libidinum Ib. (Med. 2) III 81; pronuntiavit Gundulfum episcopum, Walterum abbatem fore, tertium ad lubrica seculi ~endum W. Malm. GP I 72.  b repercussu quodam statim ~itur ita quod, si accederet [navis], eam cito periclitare faceret (Brendanus 9) VSH II 273.