subigo
subigo, to drive up, bring up
BWL
Gaul was conquered and subjugated
he could not be compelled to betray his allies
Frieze-Dennison Vergil
- I Lit. (mostly poet.): sues antequam aestus incipiat, subigunt in umbrosum locum, Varr. R. R. 2, 4, 6: qui adverso flumine lembum Remigiis subigit, i.e. rows up stream, Verg. G. 1, 202: naves ad castellum, Liv. 26, 7: classem ad moenia, Sil. 15, 218: saxum contra ardua montis, id. 13, 610: frondosum apicem ad sidera, id. 17, 641 et saep.: celsos sonipedes ocius subigit jugo, brings under the yoke, Sen. Hippol. 1002.—In mal. part.: ancillam, i.e. to lie with, Aus. Epigr. 142; cf. Suet. Caes. 49.—
- B In gen., to turn up from beneath, to break up, dig up, plough, cultivate; to work, knead; to rub down, sharpen, whet; to tame, break (class.; syn. domo): terram ferro, Cic. Leg. 2, 18, 45 fin.: locum subigere oportet bene: ubi erit subactus, areas facito, to turn over and over, turn up, Cato R. R. 161, 1: segetes aratris, Cic. Fragm. ap. Non. 401, 9: agrum bipalio, Col. 3, 5, 3: glebas, Cic. Agr. 2, 31, 84: vomere terram, Ov. M. 11, 31: arva, Verg. G. 1, 125.—Poet.: ratem conto, to work, move, Verg. A. 6, 302: pontum remis, i.e. to plough, furrow, Val. Fl. 1, 471: farinam in mortarium indito, aquae paulatim addito subigitoque pulchre: ubi bene subegeris, defingito, knead it thoroughly, Cato R. R. 74; so, corium pilis, id. ib. 18, 7: harenam argillae usque ad lentorem, id. ap. Plin. 17, 14, 24, § 111: panem, Plin. 18, 11, 27, § 105: aliquid oleo, id. 32, 10, 44, § 126: digitis opus, Ov. M. 6, 20: subigunt in cote secures, i.e. sharpen, Verg. A. 7, 627: pressa manu (pecudum) terga, to rub down, Col. 6, 30, 1: (beluam) facilem ad subigendum frenat, easy to be tamed, Cic. Rep. 2, 40, 67; cf. vitulos, Col. 6, 2, 1: ubera, Vulg. Ezech. 23, 3.—
- II Trop.
- A To put down, overcome, conquer, subjugate, subject, subdue, etc. (freq. in prose and poetry): plerique omnes subiguntur sub suum judicium, Naev. Bell. Pan. Fr. Inc. 7 (p. 18 Vahl.): Persas, Paphlagonas ... subegit solus, Plaut. Curc. 3, 78 (448): tertiam partem orbis terrarum, Cic. Rosc. Am. 36, 103: quos armis subegimus, id. Balb. 10, 25: Gallia devicta et subacta, Hirt. B. G. 8, 46: urbes atque nationes, Sall. C. 2, 2: totam inter Alpes fretumque Italiam armis, Flor. 1, 26, 9: Africam, Val. Max. 6, 9, 14; Just. 30, 3, 9: poëtae consuetudine subigere aures populi debent, Varr. L. L. 9, 11, 130: nos in deditionem, Curt. 7, 7, 38: vitulos, to break in, Col. 6, 2: bos subactus, id. 6, 3.—Plur. subst.: victi ac subacti, Cic. Font. 16, 36.—Absol.: mors amici subigit, Att. ap. Non. 2, 22.—In mal. part. (cf. signif. I.): Gallias Caesar subegit, Nicomedes Caesarem, Poët. ap. Suet. Caes. 49.—
- 2 To bring, incite, impel; to force, compel, constrain to any thing; constr. with ut, ad, or in aliquid; rarely with inf.: subegi, fenore argentum ab danistā ut sumeret, Plaut. Most. 3, 3, 14 (917): tu me numquam subiges, redditum ut reddam tibi, id. Curc. 4, 3, 8 (540): subigor, ut, etc., id. Trin. 4, 2, 6 (848); cf.: nec subigi queantur, ut, etc., id. Pers. 2, 2, 12 (194): ut ederet socios, subigi non potuit, Tac. A. 2, 40: egestate stipendii ad deditionem subigi, id. H. 3, 8: ad deditionem Volscos, Liv. 6, 2: hostes ad deditionem, id. 9, 41; 9, 1: urbes metu subactae in dicionem, id. 28, 43: hostes fame in deditionem, Curt. 7, 7, 18: vis subegit verum fateri, Plaut. Truc. 4, 3, 9 (783): Tarquiniensem metu subegerat frumentum exercitui praebere, Liv. 9, 41: subegit socios ignotae linquere terrae, Verg. A. 5, 794: ambitio multos mortalis falsos fieri subegit, Sall. C. 10, 5: injuria te subegit decernere, etc., id. ib. 51, 18; cf. Tac. A. 1, 39: insidiis subactus, Verg. A. 12, 494.—
- B (Acc. to I. B.) To cultivate, of the mind; to train, discipline (very rare): subacto mihi ingenio opus est, ut agro non semel arato sed novato et iterato, etc., Cic. de Or. 2, 30, 131: subacti atque durati bellis, Liv. 42, 52.
2) übtr., in od. zu etw. gegen seinen Willen durch äußere oder innere Nötigung hindrängen, vermögen, dazu bringen, zwingen, a) in einen Zustand, eine Lage: plerique omnes subiguntur sub suum (st. eius) iudicium, Naev. bell. Pun. fr. inc. 7 (p. 18 Vaklen). – gew. m. ad od. in u. Akk., Volscos ad deditionem, Liv.: nos ad necessitatem dedendi res, Liv.: hostes in deditionem, Curt.: post tot urbes vi captas aut metu subactas in deditionem, Liv. Vgl. Drak. Liv. 9, 41, 3. – b) zu einem Tun od. Lassen, mit folg. Infin. od. Acc. u. Infin., vis subigit verum fateri, Plaut.: meā vi subacta est facere, Plaut.: glebas subigas (me) proscindere ferro, Lucil. fr.: Tarquiniensem metu subegerat frumentum exercitui praebere, Liv.: subigitque fateri, quae etc., Verg.: aut metus aut iniuria te subegit, genus poenae novum decernere, Sall.: ambitio multos mortales falsos fieri subegit, Sall. Vgl. Dietsch Sall. Cat. 10, 5. Otto Tac. ann. 1, 39. A. 16. Drak. Sil. 1, 635. – m. folg. ut u. Konj., nec tu me quidem umquam subiges redditum, ut reddam tibi, Plaut.: haec verba subigunt me, uti mores barbaros discam, Plaut.: necessitas me subigit, ut te rogitem, Plaut.: ut ederet socios, subigi non potuit, Tac.: ut relinquant patriam atque cives, nullam vim umquam subacturam, Liv. – absol., nam eum pater eius subegit, Plaut.: non meā culpā saepe ad vos oratum mitto, sed vis Iugurthae subigit, Sall.: metu subactus Romulo rem aperit, Liv.: multitudine periclitantium subactus, sich gedrungen fühlend, Tac.: insidiis subactus, durch verräterischen Angriff dazu gedrängt, Verg.
II) prägn., wie κατεργάζομαι, niederarbeiten, 1) eig.: zerarbeiten, durcharbeiten, aufarbeiten, zurechtarbeiten, corium pilis, Cato: carnem in ipsis pecudum ferarumque coriis manibus pedibusque, mürbe machen, Mela: in cote secures, abreiben, schärfen, Verg.: parietes candelā linteisque puris, bohnen, Vitr.: pressā manu terga, tüchtig abreiben, Colum.: digitis opus, glatt streichen, schlichten, Ov.: pontum remis, aufwühlen, Val. Flacc. – So nun bes.: a) den Boden durcharbeiten, aufarbeiten, aufgraben, auf lockern, terrae solum, Lucr.: terram, Sen. u. Lact.: segetes aratris, Cic. fr.: agrum bipalio, Colum.: terras fissione glebarum, Cic.: humus subacta atque pura, Cic.: terrae gremium mollitum atque subactum, Cic.: scrobes subactae, aufgelockerte, lockere, Verg. Vgl. Moser Cic. de legg. 2, 45. p. 300. – b) eine Masse kneten, farinam, Cato: lutum inter manus, farinam calcibus, Mela: panem, Plin. – c) einen Stoff mit einer Flüssigkeit zurechtmachen, anmachen, abkochen, farina ex aqua frigida subacta, Cels.: calx ex oleo subacta, Vitr.: rosae folia ex passo (Rosinenwein) subacta, Cels. – d) im obszönen Sinne = unterkriegen, ancillam, Auson. epigr. 142, 2; vgl. (im Doppelsinne mit no. 2, c) Suet. Caes. 49, 4.
2) übtr.: a) zähmend, bildend zurechtarbeiten = α) Tiere zähmen, schulen, vitulos, Colum.: crocodilos, Solin.: belua facilis ad subigendum, Cic. – β) Menschen usw., tüchtig (gründlich) durchbilden, einüben, schulen, ipsi a pueris eruditi artibus militiae, tot subacti atque durati bellis, Liv.: alci rei consuetudine aures populi, durch G. für etwas heranbilden, Varro LL.: im Bilde, subacto mihi ingenio opus est, ut agro non semel arato, sed novato et iterato, Cic. de or. 2, 131. – b) jmd. physisch od. moralisch hart mitnehmen, mürbe machen, beugen, niederbeugen, vexari et subigi multo acrius (militem Romanum) quam Veientes, Liv.: victi malis subactique bello, Liv.: Cimbri et Teutoni simili inopiā subacti, Caes.: non adversa res ingentem eorum animum subegit, quin, quae virtute ceperant, simul cum anima retinerent, Ps. Sall. de rep. 2, 10, 7. – absol., mors amici subigit, Acc. tr. 316. – c) ein Volk, einen Staat, ein Land durch Waffengewalt unterkriegen, unterjochen, knechten, zu Paaren treiben, Priami patriam Pergamum armis equis exercitu, Plaut.: dimidiam partem nationum usque omnium intra viginti dies, Plaut.: populos armis, Cic.: omnes gentes Hispaniae bello, Nep.: isto bello non recreatus (wiedergeboren) neque restitutus, sed subactus (geknechtet) oppressusque populus Romanus est, Cic.: reges magni bello domiti, nationes ferae et populi ingentes vi subacti, Sall.: u. so bl. sub. maximas bellicosissimasque gentes, Nep.: urbes atque nationes, Sall.: verb. ipsos vincere ac subigere, Cic.: Galliam devincere subigereque, Hirt. b.G. – Partiz. subst., victi ac subacti, Cic. Font. 26 (36).
- 1. stroomopwaarts brengen [classem ad moenia; naves ad castellum stroomopwaarts roeien];
- 2. de akker bewerken, loswoelen [terram vomere; segetes aratris; opus digitis gladstrijken];
- 3. wrijven, masseren [tumorem cervicis];
- 4. (metaf.) onderwerpen, onder het juk brengen, overweldigen, bedwingen, onderdrukken [populos armis; urbes atque nationes; Asiam]; ook erotisch;
- 5. temmen [beluam];
- 6. ontwikkelen, scholen [homines bellis; ingenium];
- 7. hard aanpakken, plagen, in het nauw brengen, meestal pass.; ➤ inopiā subacti;
- 8. dwingen, noodzaken (tot: ad; in m. acc.; sub m. acc.; m. inf. of aci.; m. ut) [hostem ad (in) deditionem]; ➤ vis subigit verum fateri (Plaut.); ut ederet socios, subigi non potuit (Tac.).
逼。搓柔。壓服。壓。推上。拘束。平服。磨難。煩。習。種地。調熟。攙雜。合麫。耕深。作尖。磨。刮。— opus digitis (abl.) 紡線。— eum maledictis 甚駡彼。— equi terga 磨馬背。— scrobem 穵深。— terram 耕地。— jugo 上軛。
Suggest a Translation
See an image
- sub+ago, to drive up, bring up: adverso flumine lembum Remigiis, i. e. drive up stream, V.: navīs subigi ad castellum iussit, L.—To turn up from beneath, break up, dig up, plough, cultivate, work, knead, rub down, sharpen, whet, tame, break: terram ferro: glaebas: arva. V.: digitis opus, O.: in cote securīs, V.: (belua) facilis ad subigendum, easy to be tamed.—Fig., to put down, overcome, conquer, subjugate, subject, subdue, reduce: partem orbis terrarum: urbīs atque nationes, S.: insidiis subactus, V.—To bring, incite, impel, force, compel, constrain, reduce: subigi nos ad necessitatem dedendi res, L.: hostīs ad deditionem, L.: Tarquiniensem metu subegerat frumentum exercitui praebere, L.: subegit (filium) socios ignotae linquere terrae (i. e. in terrā), V.: ambitio multos mortalīs falsos fieri subegit, S.: (eos), ut relinquant patriam, L.—Of the mind, to cultivate, train, discipline: subacto mihi ingenio opus est: subacti atque durati bellis, L.
-
…satis placebant. Postea vero, quam in Asia Cyrus, in Graecia Lacedaemonii et Athenienses coepere urbis atque nationes subigere, lubidinem dominandi causam belli habere, maxumam gloriam in maxumo imperio putare, tum demum periculo atque negotiis compertum…
Sallust, Catilina
-
…plurima mento canities inculta iacet ; stant lumina flamma, sordidus ex umeris nodo dependet amictus. Ipse ratem conto subigit, velisque ministrat, et ferruginea subvectat corpora cymba, iam senior, sed cruda deo viridisque senectus. Huc…
Vergil, Aeneid
-
…et manibus melioris reddere fetus, esse videlicet in terris primordia rerum quae nos fecundas vertentes vomere glebas terraique solum subigentes cimus ad ortus ; quod si nulla forent, nostro sine quaeque labore sponte sua multo fieri meliora videres .…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…homines crudele fieri potest, sed aliena a re publica nostra videtur. Nam profecto aut metus aut iniuria te subegit, Silane, consulem designatum genus poenae novum decernere. De timore supervacaneum est disserere, cum praesertim diligentia clarissumi…
Sallust, Catilina
-
…; pro his superbiam, crudelitatem, deos neglegere, omnia venalia habere edocuit. Ambitio multos mortalis falsos fieri subegit, aliud clausum in pectore, aliud in lingua promptum habere, amicitias inimicitiasque non ex re, sed ex…
Sallust, Catilina
-
…Sed ubi labore atque iustitia res publica crevit, reges magni bello domiti, nationes ferae et populi ingentes vi subacti, Carthago, aemula imperi Romani, ab stirpe interiit, cuncta maria terraeque patebant, saevire fortuna ac miscere…
Sallust, Catilina
-
…fuisse quondam diligentis. Sed tamen prioribus equitum partibus secundis additis i ccc fecit equites numerumque duplicavit. Postea bello subegit Aequorum magnam gentem et ferocem et rebus populi Romani imminentem, idemque Sabinos cum a moenibus urbis reppulisset, equitatu…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…figurata, cervices autem natae ad iugum, tum vires umerorum et latitudines ad aratra extrahenda. quibus cum terrae subigerentur fissione glebarum ab illo aureo genere, ut poetae loquuntur, vis nulla umquam adferebatur ferrea tum vero proles exorta…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…a pueritia ut non posset non confiteri ; eum agere rapere rem publicam, cui nulla virtus, nullae bello subactae et ad imperium adiunctae provinciae, nulla dignitas maiorum conciliasset eam potentiam, sed forma per dedecus pecuniam et nomen…
Cicero, Epistula ad Octavianum
-
…sustulisses, ut exegit, edixit ; refecit, rettulit, reddidit adiuncti verbi prima littera praepositionem commutavit, ut subegit, summovit, sustulit. quid in verbis iunctis quam scite insipientem non insapientem, iniquum non inaequum, tricipitem…
M. Tullius Cicero, Orator