αἰθήρ
αἰθήρ, ether, the brighter purer air, the sky (f. in Hom.; m. Attic)
- ether, the heaven (wrongly distinguished by Aristarch. from ἀήρ (q.v.) as upper from lower air); διʼ ἠέρος αἰθέρʼ ἵκανεν Il. 14.288; [Ζεὺς] αἰθέρι ναίων 2.412, Hes. Op. 18; νόμοι διʼ αἰθέρα τεκνωθέντες S. OT 867; αἰθὴρ μὲν ψυχὰς ὑπεδέξατο σώματα δὲ χθών IG 1.442, cf. E. Supp. 533; of the sky, both cloudless, νήνεμος αἰ. Il. 8.556, and clouded, ἐν αἰθέρι καὶ νεφέλῃσι 15.192, cf. 16.365; freq. in Trag., etc., A. Pr. 1044, 1088, Pers. 365, E. Ba. 150; αἰ. ζοφερός, ἀχλυόεις, A.R. 3.1265, 4.927; of the fumes of the Cyclops’ mouth, E. Cyc. 410.
- 2 air, Emp. 100.5.
- 3 fifth element, Pl. Epin. 981c, 984b, Arist. Cael. 270b22; but equivalent to πῦρ, Anaxag. 1,15.
- b = πῦρ τεχνικόν, Chrysipp.Stoic. 2.168, cf. Arist. Mu. 392a5.
- 4 the divine element in the human soul, Philostr. VA 3.34, cf. 42.
- II clime, region, E. Alc. 594 (lyr.).
I en la concepción arc., poét. o pop.
1 cielo, espacio celestial gener. concebido como cielo azul brillante, sin nubes por op. a ἀήρ ‘niebla’ o ‘espacio donde están las nubes’
ἣ τότ' ἐν Ἴδῃ μακροτάτη πεφυυῖα δι' ἠέρος αἰθέρ' ἵκανεν
(un pino) que habiendo crecido altísimo en el Ida a través de las nubes llegaba hasta el cielo azulπολέμιζον ὑπ' αἰθέρι, πέπτατο δ' αὐγὴ ἠελίου ὀξεῖα, νέφος δ' οὐ φαίνετο
luchaban bajo el cielo azul y el brillo del sol se extendía cegador, y no aparecían nubes
• por la noche cielo despejado, sereno
νήνεμος αἰθήρ
ἄσπετος αἰθήρ, πάντα δέ τ' εἴδεται ἄστρα
• op. οὐρανός y situado debajo de él
δι' αἰθέρος οὐρανὸν ἷκε
ἀπ' ὠράνω αἴθερος διὰ μέσσω
• a través de él Zeus produce los fenómenos meteorológicos procedentes del οὐρανός o del Olimpo
οὐρανόθεν δ' ἄρ' ὑπερράγη ἄσπετος αἰθήρ
ἀπ' Οὐλύμπου νέφος ἔρχεται ... αἰθέρος ἐκ δίης
ζοφεροῖο κατ' αἰθέρος ... στεροπὴν ... μεταπαιφάσσεσθαι
ἴκμενον οὖρον ἵει ... Ἀθήνη ... δι' αἰθέρος
Atena lanzó un viento favorable a través del cieloἦλθ' ἄνεμος ζέφυρος ... ἐκ Διὸς ... ἐξ αἰθέρος
• como un término tópico de dirección
φωνὴ δέ οἱ (Áyax) αἰθέρ' ἵκανεν
su voz llegó hasta el cieloκαπνὸς ... αἰθέρ' ἵκηται
ἀπ' Ἀχιλλῆος κεφαλῆς σέλας αἰθέρ' ἵκανε
ἐς τόνδ' αἰθέρ' ὄμμα σὸν μέθες
levanta tu vista al cieloλαμπὰς ... ἐς τὸν αἰθέρα ἀνέδραμε
2 cielo, morada de la divinidad, éter gener. de Zeus
αἰθέρι ναίων
ὁ Διὸς αἰ.
οἴκησιν Διός
δῶμα Διωνύσοιο πέλει πατρώιος αἰ.
αἰθέρος αἰχμαί
lanzas celestiales
• en racionalizaciones de la relig., identificado c. Zeus
Ζεύς ἐστιν αἰ.
δῖος αἰθήρ
ὁρᾷς ... τὸνδ' ἄπειρον αἰθέρα ...; τοῦτον νόμιζε Ζῆνα, τόνδ' ἡγοῦ θεόν
νόμοι ... δι' αἰθέρα τεκνωθέντες
• como el lugar donde se diluye el πνεῦμα o ψυχή de la vida
αἰθρ μὲμ φσυχὰς ὑπεδέχσατο, σμ[ατα δὲ χθν
πνεῦμα μὲν πρὸς αἰθέρα, τὸ σῶμα δ' εἰς γῆν
αἰ. ἔχει νιν ἤδη
ἀποθανεῖν καὶ ἀναμιχθῆναι τῷ αἰθέρι
ψυχὴ δ' ἐ<κ> κραδίης δράμ' ἐς αἴθερον εἴκελος αὔρῃ
• como el quinto elemento del que están compuestos los dioses
ὁ αἰθήρ ... ὃν ἡγεῖσθαι χρὴ γένεσιν θεῶν εἶναι
el éter ... del que hay que creer que proceden los dioses (pero cf.
3 fig. c. gentilicios país, cielo
†αἰθέρα τὰν† Μολοσσῶν
Ἐρεχθεΐδαι ... διὰ λαμπροτάτου βαίνοντες ἁβρῶς αἰθέρος
Λιβυκὸν αἰθέρ' εἰσβαλών
II en distintas especulaciones
1 en las cosmogonías el Éter hijo de Érebo y Noche,
Νυκτὸς δ' αὖτ' αἰθήρ τε καὶ Ἡμέρη ἐξεγένοντο
•
• en las cosmogonías órficas, hijo de Crono (tiempo) y hermano de Caos, Orph.Fr.78
• padre de Faetón
Πρωτόγονος φαέθων περιμήκεος Αἰθέρος υἱός
2 en filosofía éter interpretado de manera muy variada por los comentaristas posteriores: ya como distinto del aire y próximo al fuego, ya como no distinguido del aire
πῶς γαῖα καὶ ἥλιος ἠδὲ σελήνη αἰθήρ τε ξυνὸς γάλα τ' οὐράνιον ... ὡρμήθησαν γίγνεσθαι
(empezaré diciendo) cómo tierra y sol y luna y éter común y Vía Láctea ... se lanzaron a nacer
• junto c. ἀήρ una de las dos materias primeramente diferenciadas del torbellino original
ἀμφότερα ἄπειρα ἐόντα
ἀήρ τε καὶ αἰθὴρ ἀποκρίνονται ἀπὸ τοῦ πολλοῦ τοῦ περιέχοντος
Ἀναξαγόρας δὲ καταχρῆται τῷ ὀνόματι τούτῳ οὐ καλῶς· ὀνομάζει γὰρ αἰθέρα ἀντὶ πυρός
• en Emp. interpretado como uno de los cuatro elementos, el aire
πῶς ὕδατος γαίης τε καὶ αἰθέρος ἠελίου τε κιρναμένων εἴδη τε γενοίατο
αἰθὴρ παφλάζων
el aire que burbujea (al salir de una clepsidra metida en agua)γαῖά τε καὶ πόντος πολυκύμων ἠδ' ὑγρὸς ἀὴρ Τιτὰν ἠδ' αἰθὴρ σφίγγων περὶ κύκλον ἅπαντα
tierra y mar de muchas olas y húmedo aire y titán éter que todo lo envuelve en círculoχθόν' ἐγκυκλουμένου αἰθέρος
Οὐρανὸς ἀθροίζων ἄστρ' ἐν αἰθέρος κύκλῳ
• para Pl. es el lugar
ἐν ᾧπέρ ἐστι τὰ ἄστρα
ἀήρ
ἀειθεὴρ ὅτι ἀεὶ θεῖ περὶ τὸν ἀέρα ῥέων
• Arist. sigue a Pl. en la concepción espacial y etimológica
αἰθέρα προσωνόμασαν τὸν ἀνωτάτω τόπον, ἀπὸ τοῦ θεῖν ἀεί
οὐρανοῦ δὲ καὶ ἄστρων οὐσίαν μὲν αἰθέρα καλοῦμεν
• el éter como uno
τῶν ἁπλῶν στοιχείων
τίς βλέποντα σώματ' ἐξεργάζεται; αἰθήρ, ὅθεν σὺ θεοπόνητ' ἔχεις λέχη
¿quién produce los cuerpos animados? El éter de donde tú tienes una esposa fabricada por los diosesαἰ. ἐν τῇ ψυχῇ
Αἰθήρ, κόσμου στοιχεῖον ἄριστον
3 vapor ardiente que exhala el Cíclope
φάρυγος αἰθέρ' ἐξανεὶς βαρύν
καπνῷ δ' ἀχλυόεις αἰθήρ
• rayo, fuego
ἐπαστράψας ... ἐκ Διὸς αἰθήρ
III n. de perro, X.Cyn.7.6.
•Deriv. en *-r de la raíz que se encuentra en
1. als gebied hemel, ether, lucht:
2. als ademstroom lucht:
3. als element (filos.) ether.
4. personif.
-έρος, ἡ.
- 1
The upper air, in which the clouds float and the meteorological phenomena take place: ἐν αἰθέρι καὶ νεφέλῃσιν Il. 15.20. Cf. Il. 8.556, 558 = Il. 16.300, Il. 11.54, Il. 15.686, Il. 16.365, Il. 18.207, 214, Il. 19.379: οὖρον ἐπαιγίζοντα διʼ αἰθέρος Od. 15.293. Cf. Od. 19.540.
Regarded as the home and realm of Zeus: αἰθέρι ναίων Il. 2.412. Cf. Il. 4.166, Il. 13.837, Il. 14.258, Il. 15.192, 610: Od. 15.523.
As the way to or from heaven: αἴγλη διʼ αἰθέρος οὐρανὸν ἷκεν Il. 2.458. Cf. Il. 17.425, Il. 19.351 : ἐξ αἰθέρος ἔμπεσε πόντῳ Od. 5.50 (on the way from Olympus).
- 2
Clear air as opposed to mist (ἀήρ) : ἐλάτη διʼ ἠέρος αἰθέρʼ ἵκανεν Il. 14.288, πολέμιζον ὑπʼ αἰθέρι Il. 17.371 (cf. 368).
- 1
- 1sky, heaven
- a lit. ἐρήμας διʼ αἰθέρος O. 1.6 φαεννὸν ἐς αἰθέρα O. 7.67 αἰθέρος ψυχρῶν ἀπὸ κόλπων ἐρήμου (Schr.: ψυχρᾶς codd.) O. 13.88 πίτναν τʼ ἐς αἰθέρα χεῖρας ἁμᾶ N. 5.11 φλὸξ ἀνατελλομένα συνεχὲς παννυχίζει, αἰθέρα κνισάεντι λακτίζοισα καπνῷ I. 4.66
- b met. ἀρετὰ ἐν σοφοῖς ἀνδρῶν ἀερθεῖσʼ ἐν δικαίοις τε πρὸς ὑγρὸν αἰθέρα N. 8.42 λάμπει δὲ χρόνῳ ἔργα μετʼ αἰθέρʼ ἀερθέντα fr. 227. 3.
- c frag. ]φαεννὸς αἰθήρ[ Pae. 3.17 αἰθερ[ Pae. 7.11
αἰνῶ σε, ὁ θεὸς τῶν θεῶν, ... ὁ τὸν αἰθέρα ἀνακρεμάσας μετεώρῳ ὑψώματι
te alabo a ti, el dios de los dioses, el que colgó el éter en una altura por encima de la tierra
οὐρανὸς μὲν κεφαλή, αἰ. δὲ σῶμα
el cielo es tu cabeza, el éter tu cuerpo
- Iether, the brighter purer air, the sky, above the ἀήρ (q. v.); Ζεὺς αἰθέρι ναίων Il.
- IIa clime, region, Eur.
-
…αὐλὴν εἰσοιχνεῦσιν, διὰ τὴν λίαν φιλότητα βροτῶν. φεῦ φεῦ, τί ποτʼ αὖ κινάθισμα κλύω πέλας οἰωνῶν ; αἰθὴρ δʼ ἐλαφραῖς πτερύγων ῥιπαῖς ὑποσυρίζει. πᾶν μοι φοβερὸν τὸ προσέρπον. μηδὲν φοβηθῇς · φιλία γὰρ ἅδε τάξις πτερύγων…
Aeschylus, Prometheus Bound
-
…διδάσκαλος. στέλλου, κομίζου, σῷζε τὸν παρόντα νοῦν. ὁρμωμένῳ μοι τόνδʼ ἐθώυξας λόγον. λευρὸν γὰρ οἷμον αἰθέρος ψαίρει πτεροῖς τετρασκελὴς οἰωνός · ἄσμενος δέ τἂν σταθμοῖς ἐν οἰκείοισι κάμψειεν γόνυ. στένω σε τᾶς οὐλομένας τύχας ,…
Aeschylus, Prometheus Bound
-
…αἰθὴρ πόντῳ. τοιάδʼ ἐπʼ ἐμοὶ ῥιπὴ Διόθεν τεύχουσα φόβον στείχει φανερῶς. ὦ μητρὸς ἐμῆς σέβας, ὦ πάντων αἰθὴρ κοινὸν φάος εἱλίσσων, ἐσορᾷς μʼ ὡς ἔκδικα πάσχω .…
Aeschylus, Prometheus Bound
-
…ὅπῃ πληθύνεται. ἔδοξεν Ἀργείοισιν οὐ διχορρόπως, ἀλλʼ ὥστʼ ἀνηβῆσαί με γηραιᾷ φρενί · πανδημίᾳ γὰρ χερσὶ δεξιωνύμοις ἔφριξεν αἰθὴρ τόνδε κραινόντων λόγον · ἡμᾶς μετοικεῖν τῆσδε γῆς ἐλευθέρους κἀρρυσιάστους ξύν τʼ ἀσυλίᾳ βροτῶν · καὶ μήτʼ ἐνοίκων μήτʼ ἐπηλύδων…
Aeschylus, Suppliant Women
-
…νέφος ἔστεφε δῖα θεάων χρύσεον, ἐκ δʼ αὐτοῦ δαῖε φλόγα παμφανόωσαν. ὡς δʼ ὅτε καπνὸς ἰὼν ἐξ ἄστεος αἰθέρʼ ἵκηται τηλόθεν ἐκ νήσου, τὴν δήϊοι ἀμφιμάχωνται, οἵ τε πανημέριοι στυγερῷ κρίνονται Ἄρηϊ ἄστεος ἐκ σφετέρου · ἅμα…
Homer, Iliad
-
…· πάσχειν δὲ κακῶς ἐχθρὸν ὑπʼ ἐχθρῶν οὐδὲν ἀεικές. πρὸς ταῦτʼ ἐπʼ ἐμοὶ ῥιπτέσθω μὲν πυρὸς ἀμφήκης βόστρυχος, αἰθὴρ δʼ ἐρεθιζέσθω βροντῇ σφακέλῳ τʼ ἀγρίων ἀνέμων · χθόνα δʼ ἐκ πυθμένων αὐταῖς ῥίζαις πνεῦμα κραδαίνοι, κῦμα δὲ πόντου…
Aeschylus, Prometheus Bound
-
…ἐγερτὶ κινῶν ἄνδρʼ ἀνὴρ ἐπιρρόθοις κακοῖσιν, εἴ τις τοῦδʼ ἀκηδήσοι πόνου. χρόνον τάδʼ ἦν τοσοῦτον, ἔστʼ ἐν αἰθέρι μέσῳ κατέστη λαμπρὸς ἡλίου κύκλος καὶ καῦμʼ ἔθαλπε · καὶ τότʼ ἐξαίφνης χθονὸς τυφὼς ἀείρας σκηπτόν οὐράνιον ἄχος, πίμπλησι…
Sophocles, Antigone
-
…ἄλλοτʼ ἄλλον πημονὴ προσιζάνει. οὐκ ἀκούσαις ἐπεθώυξας τοῦτο, Προμηθεῦ. καὶ νῦν ἐλαφρῷ ποδὶ κραιπνόσυτον θᾶκον προλιποῦσʼ, αἰθέρα θʼ ἁγνὸν πόρον οἰωνῶν, ὀκριοέσσῃ χθονὶ τῇδε πελῶ, τοὺς σοὺς δὲ πόνους χρῄζω διὰ παντὸς ἀκοῦσαι. ἥκω…
Aeschylus, Prometheus Bound
-
…Ἥρα νιν ἤθελʼ ἐκβαλεῖν ἀπʼ οὐρανοῦ · Ζεὺς δʼ ἀντεμηχανήσαθʼ οἷα δὴ θεός. ῥήξας μέρος τι τοῦ χθόνʼ ἐγκυκλουμένου αἰθέρος, ἔθηκε τόνδʼ ὅμηρον ἐκδιδούς, Διόνυσον Ἥρας νεικέων · χρόνῳ δέ νιν βροτοὶ ῥαφῆναί φασιν ἐν μηρῷ Διός ,…
Euripides, Bacchae
-
…, τοὺς δʼ αὖτε καὶ ὑπνώοντας ἐγείρει. τὴν μετὰ χερσὶν ἔχων πέτετο κρατὺς ἀργεϊφόντης. Πιερίην δʼ ἐπιβὰς ἐξ αἰθέρος ἔμπεσε πόντῳ · σεύατʼ ἔπειτʼ ἐπὶ κῦμα λάρῳ ὄρνιθι ἐοικώς, ὅς τε κατὰ δεινοὺς κόλπους ἁλὸς ἀτρυγέτοιο ἰχθῦς ἀγρώσσων…
Homer, Odyssey