διά

διά, διά, through (+ gen); on account of (+ acc)

διά, poet. διαί (Aeol. ζά, q.v.), Prep. governing gen. and acc.— Rad. sense, through; never anastroph. [Prop. δῐᾰ: but Hom. uses ῑ at the beginning of a line, Il. 3.357, 4.135, al.: also ᾱ, metri gr., freq. in Hom., for which A. uses διαί in lyr., Ag. 448, al.]

A WITH GEN.
- I of Place or Space:
- - 1 of motion in a line, from one end to the other, right through, in Hom. freq. of the effect of weapons, διὰ μὲν ἀσπίδος ἦλθε . . ἔγχος καὶ διὰ θώρηκος . . Il. 3.357; δουρὶ βάλεν Δάμασον κυνέης διά 12.183; διʼ ὤμου . . ἔγχος ἦλθεν 4.481; in Prose, τιτρώσκειν διὰ τοῦ θώρακος X. An. 1.8.26; διὰ τοῦ ὀρόφου ἐφαίνετο πῦρ ib. 7.4.16: also of persons, διὰ Σκαιῶν πεδίονδʼ ἔχον ὠκέας ἵππους out through the Scaean gate, Il. 3.263; διʼ ἠέρος αἰθέρʼ ἵκανεν quite through the lower air even to the ether, Il. 14.288, cf. 2.458; διὰ Τρώων πέτετο straight through them, 13.755; διʼ ὄμματος . . λείβων δάκρυον S. OC 1250, etc.: also in Compos. with πρό and ἐκ, v. διαπρό, διέκ: in adverbial phrases, διὰ πασῶν (sc. χορδῶν), v. διαπασῶν: διὰ πάσης throughout, Th. 1.14; διὰ κενῆς idly, Id. 4.126, etc. (cf. III.1.c).
  - 2 of motion through a space, but not in a line, throughout, over, ἑπόμεσθα διὰ πεδίοιο Il. 11.754; διʼ ὄρεσφι 10.185, al.; ὀδύνη διὰ χροὸς ἦλθε through all his frame, 11.398; τεῦχε βοὴν διὰ ἄστεος Od. 10.118; διʼ ὁμίλου Il. 6.226, etc.; θορύβου διὰ τῶν τάξεων ἰόντος X. An. 1.8.16, cf. 2.4.26, etc.; later, in quoting an authority, ἱστορεῖ δ. τῆς δευτέρας in the course of . ., Ath. 10.438b.
  - 3 in the midst of, Il. 9.468; κεῖτο τανυσσάμενος δ. μήλων Od. 9.298; between, δ. τῶν πλευρέων ταμόντα Hp. Morb. 2.61: hence, of pre-eminence, ἔπρεπε καὶ δ. πάντων Il. 12.104; τετίμακε διʼ ἀνθρώπων Pi. I. 4(3).37; εὐδοκιμέοντι δ. πάντων Hdt. 6.63, cf. 1.25, etc.
  - 4 in Prose, sts. of extension, along, παρήκει δ. τῆσδε τῆς θαλάσσης ἡ ἀκτή Id. 4.39 (but πέταται δ. θαλάσσας across the sea, Pi. N. 6.48); λόφος, διʼ οὗ τὸ σταύρωμα περιεβέβληντο X. HG 7.4.22.
  - 5 in Prose, of Intervals of Space, δ. τριήκοντα δόμων at intervals of thirty layers, i. e. after every thirtieth layer, Hdt. 1.179; δ. δέκα ἐπάλξεων at every tenth battlement, Th. 3.21; cf. infr. II.3: of a single interval, δ. πέντε σταδίων at a distance of five stades, Hdt. 7.30, cf. 198; δ. τοσούτου μᾶλλον ἢ δ. πολλῶν ἡμερῶν ὁδοῦ at so short a distance, etc., Th. 2.29; δ. πολλοῦ at a great distance apart, Id. 3.94; δ. πλείστου Id. 2.97; διʼ ἐλάσσονος Id. 3.51; ὕδατα δ. μακροῦ ἀλόμενα Hp. Aër. 9, etc.
- II of Time,
- - 1 of duration from one end of a period to the other, throughout, δ. παντὸς [τοῦ χρόνου] Hdt. 9.13; διʼ ὅλου τοῦ αἰῶνος Th. 1.70; διʼ αἰῶνος S. El. 1024; διʼ ἡμέρας ὅλης Ar. Pax 27; διʼ ὅλης τῆς νυκτός X. An. 4.2.4, etc.: without an Adj., διʼ ἡμέρης all day long, Hdt. 1.97; δ. νυκτός Th. 2.4, X. An. 4.6.22 (but δ. νυκτός in the course of the night, by night, Act.Ap. 5.19, PRyl. 138.15 (i A. D.), etc.); δ. νυκτὸς καὶ ἡμέρας Pl. R. 343b; διʼ ἐνιαυτοῦ, διʼ ἔτους, Ar. Fr. 569.8, V. 1058; δ. βίου Pl. Smp. 183e, etc.; δ. τέλους from beginning to end, A. Pr. 275, Pl. R. 519c, etc.: with Adjs. alone, δ. παντός continually, A. Ch. 862 (lyr.), etc.; διʼ ὀλίγου for a short time, Th. 1.77; δ. μακροῦ E. Hec. 320; ὁ δ. μέσου χρόνος Hdt. 8.27.
  - 2 of the interval which has passed between two points of Time, δ. χρόνου πολλοῦ or δ. πολλοῦ χρ. after a long time, Id. 3.27, Ar. Pl. 1045; δ. μακρῶν χρόνων Pl. Ti. 22d: without an Adj., δ. χρόνου after a time, S. Ph. 758, X. Cyr. 1.4.28, etc.; διʼ ἡμερῶν after several days, Ev.Marc. 2.1; and with Adjs. alone, διʼ ὀλίγου Th. 5.14; οὐ δ. μακροῦ Id. 6.15, 91; δ. πολλοῦ Luc. Nigr. 2, etc.: with Numerals, διʼ ἐτέων εἴκοσι Hdt. 6.118, cf. OGI 56.38 (iii B. C.), etc.: but δ. τῆς ἑβδόμης till the seventh day, Luc. Hist.Conscr. 21: also distributively, χρόνος δ. χρόνου προὔβαινε time after time, S. Ph. 285; ἄλλος διʼ ἄλλου E. Andr. 1248.
  - 3 of successive Intervals, δ. τρίτης ἡμέρης every other day, Hdt. 2.37; δ. τρίτου ἔτεος ib. 4, etc.; δ. πεντετηρίδος every four years (with inclusive reckoning), Id. 3.97; διʼ ἔτους πέμπτου, of the Olympic games, Ar. Pl. 584 (but διʼ ἑνδεκάτου ἔτεος in the course of the eleventh year, Hdt. 1.62).
- III causal, through, by,
- - - a of the Agent, διʼ ἀλλέλων or -ου ἐπικηρυκεύεσθαι, ποιεῖσθαι, by the mouth of . ., Id. 1.69, 6.4, cf. 1.113; διʼ ἑρμηνέως λέγειν X. An. 2.3.17, etc.; τὸ ῥηθὲν ὑπὸ Κυρίου δ. τοῦ προφήτου Ev.Matt. 1.22; διʼ ἑκόντων ἀλλʼ οὐ δ. βίας ποιεῖσθαι Pl. Phlb. 58b; πεσόντʼ ἀλλοτρίας διαὶ γυναικός by her doing, A. Ag. 448 (lyr.); ἐκ θεῶν γεγονὼς δ. βασιλέων πεφυκώς X. Cyr. 7.2.24; διʼ ἑαυτοῦ ποιεῖν τι of oneself, not by anotherʼs agency, ib. 1.1.4, etc.; but also, by oneself alone, unassisted, D. 15.14, cf. 22.38.
    - b of the Instrument or Means, δ. χειρῶν by hand (prop. by holding between the hands), διʼ ὁσίων χ. θιγών S. OC 470; also δ. χερῶν λαβεῖν, δ. χειρὸς ἔχειν in the hand, Id. Ant. 916, 1258 (but τὰ τῶν ξυμμάχων δ. χειρὸς ἔχειν to keep a firm hand on, Th. 2.13); δ. στέρνων ἔχειν S. Ant. 639; ἡ ἀκούουσα πηγὴ διʼ ὤτων Id. OT 1387; δ. στόματος ἔχειν X. Cyr. 1.4.25; δ. μνήμης ἔχειν Luc. Cat. 9; αἱ δ. τοῦ σώματος ἡδοναί X. Mem. 1.5.6; δ. λόγων συγγίγνεσθαι to hold intercourse by word, Pl. Plt. 272b; δ. λόγου ἀπαγγέλλειν Act.Ap. 15.27; διʼ ἐπιστολῶν 2 Ep.Cor. 10.9, POxy. 1070.15 (iii A. D.).
    - c of Manner (where διά with its Noun freq. serves as an Adv.), δ. μέθης ποιήσασθαι τὴν συνουσίαν Pl. Smp. 176e; παίω διʼ ὀργῆς through passion, in passion, S. OT 807; δ. τάχους, = ταχέως, Id. Aj. 822, Th. 1.63 (but δ. ταχέων ib. 80, al.); δ. σπουδῆς in haste, hastily, E. Ba. 212; διʼ αἰδοῦς with reverence, respectfully, ib. 441; δ. ψευδῶν ἔπη lying words, Id. Hel. 309; αἱ δ. καρτερίας ἐπιμέλειαι long-continued exertions, X. Mem. 2.1.20; διʼ ἀκριβείας, δ. πάσης ἀκρ., Pl. Ti. 23d, Lg. 876c; δ. σιγῆς Id. Grg. 450c; δ. ξυμφορῶν ἡ ξύμβασις ἐγένετο Th. 6.10; οὐ διʼ αἰνιγμάτων, ἀλλʼ ἐναργῶς γέγραπται Aeschin. 3.121; διʼ αἵματος, οὐ δ. μέλανος τοὺς νόμους ὁ Δράκων ἔγραψεν Plu. Sol. 17: also with Adjs., δ. βραχέων, δ. μακρῶν τοὺς λόγους ποιεῖσθαι, Isoc. 14.3, Pl. Grg. 449b; ἀποκρίνεσθαι δ. βραχυτάτων ibid. d; cf. infr. IV.
  - 2 in later Prose, of Material out of which a thing is made, κατασκευάζειν εἴδωλα διʼ ἐλέφαντος καὶ χρυσοῦ D.S. 17.115; θυσίαι διʼ ἀλφίτου καὶ σπονδῆς πεποιημέναι Plu. Num. 8; βρώματα δ. μέλιτος καὶ γάλακτος γιγνόμενα Ath. 14.646e; οἶνος δ. βουνίου Dsc. 5.46.
- IV διά τινος ἔχειν, εἶναι, γίγνεσθαι, to express conditions or states, ἀγὼν διὰ πάσης ἀγωνίης ἔχων extending through every kind of contest, Hdt. 2.91; διʼ ἡσυχίης εἶναι Id. 1.206; διʼ ὄχλου εἶναι to be troublesome, Ar. Ec. 888; δ. φόβου εἶναι Th. 6.59; διʼ ἀπεχθείας γίγνεσθαι X. Hier. 9.2; ἡ ἐπιμέλεια δ. χάριτος γίγνεται ibid.; δ. μιᾶς γνώμης γίγνεσθαι Isoc. 4.138.
- - - b with Verbs of motion, δ. μάχης ἐλεύσονται will engage in battle, Hdt. 6.9; ἐλθεῖν Th. 4.92; δ. παντὸς πολέμου, δ. φιλίας ἰέναι τινί, X. An. 3.2.8; δ. δίκης ἰέναι τινί go to law with . ., S. Ant. 742, cf. Th. 6.60; δ. τύχης ἰέναι S. OT 773; διʼ ὀργῆς ἥκειν Id. OC 905; ἐμαυτῷ δ. λόγων ἀφικόμην I held converse with myself, E. Med. 872; δ. λόγων, δ. γλώσσης ἰέναι come to open speech, Id. Tr. 916, Supp. 112; δ. φιλημάτων ἰέναι come to kissing, Id. Andr. 416; δ. δικαιοσύνης ἰέναι καὶ σωφροσύνης Pl. Prt. 323a, etc.; δ. πυρὸς ἰέναι (v. πῦρ): in pass. sense, διʼ ἀπεχθείας ἐλθεῖν τινι to be hated by . ., A. Pr. 121 (anap.).
    - c with trans. Verbs, διʼ αἰτίας ἔχειν or ἄγειν τινά hold in fault, Th. 2.60, Ael. VH 9.32; διʼ ὀργῆς ἔχειν τινά Th. 2.37, etc.; δ. φυλακῆς ἔχειν τι Id. 7.8; διʼ οἴκτου ἔχειν τινά, διʼ αἰσχύνης ἔχειν τι, E. Hec. 851, IT 683; δ. πένθους τὸ γῆρας διάγειν X. Cyr. 4.6.6; διʼ οὐδενὸς ποιεῖσθαί τι S. OC 584.
B WITH Acc.
- I of Place, only Poet., in same sense as διά c. gen.:
- - 1 through, ἓξ δὲ δ. πτύχας ἦλθε . . χαλκός Il. 7.247; ἤϊξε δ. δρυμὰ . . καὶ ὕλην 11.118, cf. 23.122, etc.; δ. τάφρον ἐλαύνειν across it, 12.62; δ. δώματα ποιπνύοντα 1.600; ἐπὶ χθόνα καὶ δ. πόντον βέβακεν Pi. I. 4(3).41; φεύγειν δ. κῦμʼ ἅλιον A. Supp. 14 (anap.).
  - 2 through, among, in, οἴκεον διʼ ἄκριας Od. 9.400; ἄραβος δὲ δ. στόμα γίγνετʼ ὀδόντων Il. 10.375 (but μῦθον, ὃν . . δ. στόμα . . ἄγοιτο through his mouth, 14.91; so δ. στόμα ὄσσαν ἱεῖσαι Hes. Th. 65; ἀεὶ γὰρ ἡ γυνή σʼ ἔχει δ. στόμα Ar. Lys. 855); δ. κρατερὰς ὑσμίνας Hes. Th. 631; νόμοι διʼ αἰθέρα τεκνωθέντες S. OT 867 (lyr.).
- II of Time, also Poet., δ. νύκτα Il. 2.57, etc.; δ. γλυκὺν ὕπνον during sweet sleep, Mosch. 4.91.
- III causal:
- - 1 of persons, thanks to, by aid of, νικῆσαι δ. … Ἀθήνην Od. 8.520, cf. 13.121; δ. δμῳὰς . . εἷλον 19.154; δ. σε by thy fault or service, S. OC 1129, Ar. Pl. 145, cf. 160, 170: in Prose, by reason of, on account of, δʼ ἡμᾶς Th. 1.41, cf. X. An. 7.6.33, D. 18.249; οὐ διʼ ἐμαυτόν And. 1.144; so εἰ μὴ διά τινα if it had not been for . ., εἰ μὴ διʼ ἄνδρας ἀγαθούς Lys. 12.60; Μιλτιάδην εἰς τὸ βάραθρον ἐμβαλεῖν ἐψηφίσαντο, καὶ εἰ μὴ δ. τὸν πρύτανιν ἐνέπεσεν ἄν Pl. Grg. 516e, cf. D. 19.74; εἰ μὴ δ. τὴν ἐκείνου μέλλησιν Th. 2.18, cf. Ar. V. 558; πλέονʼ ἔλπομαι λόγον Ὀδυσσέος ἢ πάθαν γενέσθαι διʼ Ὅμηρον Pi. N. 7.21.
  - 2 of things, to express the Cause, Occasion, or Purpose, διʼ ἐμὴν ἰότητα because of my will, Il. 15.41; Διὸς μεγάλου δ. βουλάς Od. 8.82; διʼ ἀφραδίας for, through want of thought, 19.523; διʼ ἀτασθαλίας 23.67; διʼ ἔνδειαν by reason of poverty, X. An. 7.8.6; δ. καῦμα, δ. χειμῶνα, ib. 1.7.6; διʼ ἄγνοιαν καὶ ἀμαθίαν Pl. Prt. 360b, etc.: freq. also with neut. Adjs., δ. τί; wherefore?; δ. τοῦτο, δ. ταῦτα on this account; διʼ ὅ, διʼ ἅ on which account; δ. πολλά for many reasons, etc.
  - 3 = ἕνεκα, to express Purpose, διʼ ἀχθηδόνα for the sake of vexing, Th. 4.40, cf. 5.53; δ. τὴν τούτου σαφήνειαν with a view to clearing this up, Pl. R. 524c, cf. Arist. EN 1172b21; αὐτή διʼ αὑτήν for its own sake, Pl. R. 367b, etc.
C WITHOUT CASE as Adv. throughout, δ. πρό (v. supr. A.I.I); δ. δʼ ἀμπερές Il. 11.377.
D IN COMPOS.:
- I through, right through, of Space, διαβαίνω, διέχω, διιππεύω.
- II in different directions, as in διαπέμπω, διαφορέω; of separation, asunder, διαιρέω, διαλύω; of difference or disagreement, at variance, διαφωνέω, διαφέρω; or simply mutual relation, one with another, διαγωνίζομαι, διάδω, διαθέω, διαπίνω, διαφιλοτιμέομαι.
- III pre-eminence, διαπρέπω, διαφέρω.
- IV completion, to the end, utterly, διεργάζομαι, διαμάχομαι, διαπράττω, διαφθείρω: of Time, διαβιόω.
- V to add strength, thoroughly, out and out, διαγαληνίζω, etc.; cf. ζά.
- VI of mixture, between, partly, esp. in Adj., as διάλευκος, διάχρυσος, διάχλωρος, etc.
- VII of leaving an interval or breach, διαλείπω, διαναπαύω. (Cogn. with δύο, δίς.)

A adv. temp. mientras ἡ δὲ δ. πρὸ σμικρὴν παῖδ' ἀτίταλλε h.Ven.114, v. διαμπερής II, διαπρό.

B prep. c. verb. de movimiento real o figurado

I c. verb. intr. indic. direcc. hasta el otro lado

1 a través de un obstáculo, gener. c. gen. de:

a) animados, siendo el suj. armas, herramientas o pers. δι' ὤμου ... ἔγχος ἦλθεν Il.4.481, δι' αὐχένος Il.22.327, Od.22.16, δ. δὲ στήθεσφιν Il.5.41, δι' οὔατος ἦλθ' ἑτέροιο αἰχμή Il.20.473, δ. χειρός ἐλήλατο ... ἔγχος Il.13.595, cf. Hes.Sc.461, Theoc.25.230, δ. νευρῆς Meropis 2.2, ἔπαξε δ. φρενῶν ... ξίφος Pi.N.7.26, cf. A.Th.888, Plb.2.69.2

• en cirug. (χρή) ταμόντα δ. τῶν πλευρέων ἰᾶσθαι Hp.Morb.2.61

• armas defensivas δ. μὲν ἀσπίδος ἦλθε ... ἔγχος, καὶ δ. θώρηκος Il.3.357, cf. 4.135, 5.189, κυνέης δ. χαλκοπαρῄου Il.12.183, cf. Od.24.523, δ. στέρνοιο καὶ ἀσπίδος ... καὶ δ. θώρηκος Tyrt.8.25, cf. E.Heracl.738, Ph.1292

• vestimenta χροὸς ἀντετόρησεν ... δ. πέπλου Il.5.338, cf. 113, ξηραλοιφῶν εἵματος δ. πτυχῶν S.Fr.494

• ép. tb. c. ac. ἓξ δὲ δ. πτύχας ἦλθε ... χαλκός el bronce llegó a través de las seis capas (del escudo) Il.7.247

• de un árbol (πέλεκυς) ὅς τ' εἶσιν δ. δουρός (el hacha) que hiende el tronco, Il.3.61;

b) siendo suj. el dolor, sentimientos ὀδύνη δ. χροὸς ἦλθε el dolor le atravesó el cuerpo, Il.11.398, πεπαρμένος δι' ὀστέων Archil.95.3, cf. Hp.VC 4, (ἔρως) δ. πάσης ψυχῆς ... εἰσιών Pl.Smp.196a

• del sonido, noticias que entran a través, por δι' ὤτων A.Ch.56, S.OT 1387, El.737, δι' ὠτός Theoc.14.27

• poét. tb. c. ac. δ. φρένας ἤλυθ' ἰωή h.Merc.421

• c. suj. de fuerzas naturales δ. ῥινοῦ βοὸς ἔρχεταιatraviesa la piel de vacuno el frío, Hes.Op.515, cf. 519, βροντὴ δ' ἐρράγη δι' ἀστραπῆς S.Fr.578, δ. τοῦ ὀρόφου ἐφαίνετο πῦρ X.An.7.4.16

• c. suj. de abstr. y conceptos filosóficos que ‘atraviesan’ los obstáculos de la sensación (τὰ δοκοῦντα) δ. παντὸς πάντα περῶντα (las apariencias) atravesando todas a través de todo Parm.B 1.32, ὁ δ. παντὸς τεταμένος πόλος el polo tendido a través del todo Arist.Cael.293^b31, (Δίκη) δ. σκότου βλέπει E.Fr.555.2, δ. τοῦ ὕδατος ὁρῶν τὸν ἥλιον Pl.Phd.109c, cf. 82e.

2 indic. tránsito sin obstáculo a través de, por gener. c. gen. (a veces ac.) de:

a) puertas, pasos, c. suj. de pers. o asimilados δ. Σκαιῶν ἔχον ... ἵππους por las puertas Esceas condujeron los caballos, Il.3.263, cf. 5.752, οἳ μέν κ' ἐλθῶσι δ. ... ἐλέφαντος los (sueños) que pasen por la (puerta) de marfil, Od.19.564, cf. 566, δ. προθύροιο περῆσαι h.Merc.271, δ. πυλᾶν A.A.407, δ. θυρέων Hdt.1.9, θυρῶν S.Ai.301, cf. Theoc.14.42, δ. τᾶς θυρίδος Carm.Pop.7.6, Lyr.Alex.Adesp.5.8, UPZ 15.27 (II a.C.), δ. Συμπληγάδων E.IT 260, δ. τῶν στενῶν Plb.1.40.4, βιάζεσθαι δ. τοῦ πτώματος forzar el paso por la brecha Plb.5.4.9, tb. c. ac. δ. τ' ἄγκεα καὶ δ. βήσσας por barrancos y valles, Il.22.190, cf. 17.283, δ. πόρον A.Pers.501

• vías δ. ... κελε[ύ]θου B.9.47, E.Io 549, δ. δρυμ Milet 1(3).133.28 (V a.C.), cf. PSI 1239.11 (V d.C.)

• c. gen. de conductos fisiológicos οὔτε σῖτα δ. δέρης ἐδέξατο ni recibió alimento por la garganta E.Or.41, ῥεῖ δ. τῶν φλεβῶν Hp.Nat.Hom.12, δ. τοῦ βρόγχου Hp.Loc.Hom.14;

b) de espacios y superficies: terrestres a través, por incluso sobre διὰ ... πεδίοιο por la llanura, Il.11.754, cf. X.An.4.4.7, Plb.1.75.10, δ. χώρου Hes.Th.806, δ. ὄρεσφι por las montañas, Il.10.185, cf. h.Merc.231, h.Ven.69, δ. τῶν Πυρηναίων Plb.3.35.7, δ. ἄστεος por la ciudad, Od.10.118, Semon.8.74, E.Ba.840, δ. Θρῄκης Hes.Op.507, δ. χιόνος ... βαδίσαντες Hp.VM 16, δ. τοῦ κρυστάλλου Pl.Smp.220b

• tb. poét. c. ac. πεδίοιο δ. ῥωπήϊα Il.23.122, cf. h.Merc.75, δι' ἄκριας ἔρχεαι marchas por las alturas, Od.10.281, ᾤκεον ... δι' ἄκριας Od.9.400, cf. S.Fr.535.3, δ. ἄλσος E.IA 185

• esp. por parte de ríos ῥέει ... δ. γαίης el Alfeo Il.5.545, δι' Ἐρχομένου ... εἶσι (el Cefiso), Hes.Fr.70.23, ἐρευγόμενος ζὰ γαίας del Hebro, Alc.45.3, cf. A.Supp.1026, ῥέων ... δ. πάσης Εὐρώπης del Istro, Hdt.2.33, cf. Call.Del.105

• de superficies acuáticas δι' Ὠκεανοῖο περήσῃς Od.10.508, cf. Stesich.8.2, δι' ὕδατος ἀμβροσίοιο Titanomach.4, δ. πόντου Thgn.691, πέταται ... δ. θαλάσσας ... ὄνυμ' αὐτῶν su fama vuela sobre el mar Pi.N.6.48, cf. 64, SIG 814.23 (Acrefia I d.C.), δ. πόρου Plb.1.39.6, cf. 42.7, astrol. en PMich.148.2.1

• tb. poét. c. ac. δ. πόντον Hes.Op.635, Pi.I.3/4.59, δ. κῦμα Mimn.10.5, cf. A.Supp.14, E.HF 838, Hipp.753

• de espacios aéreos, celestes δι' ἠέρος Il.14.288, Eumel.19.5, cf. E.Hel.1479, δι' αἰθέρος Pi.O.1.6, E.Ba.1099, Hel.216, δι' αὔρας al viento S.OC 1261, δ. οὐρανοῦ Pl.Ti.39d, δ. τοῦ φωτός Apoc.21.24;

c) de espacios cerrados δι' οἴκου Hes.Fr.271.1, cf. S.Tr.864, E.Andr.710, δι' αὐλίου S.Ph.19

• tb. poét. c. ac. δ. δώματα, δῶμα por la(s) casa(s), por la(s) habitacion(es) δ. δώματα ποιπνύοντα Il.1.600, cf. Od.18.341.

3 a través de, entre, por entre colectivos y plu. βῆ δὲ δ. προμάχων Il.4.495, 5.562, δ. δὲ Τρώων πέτετ' volaba a través de los Troyanos, Il.13.755, δι' ὁμίλου por entre la multitud (de combatientes) Il.6.226, 12.191, 13.204, E.IA 1030, Rh.698, Choeril.20, οἵ μιν ἄγον δι' ἀγῶνος Il.23.696, δ. στρατοῦ E.Hec.889, θορύβου ... δ. τῶν τάξεων ἰόντος propagándose el rumor por las filas X.An.1.8.16, cf. 2.4.26

• de pueblos ἴθι δ. Λυδῶν ve a través del pueblo de los lidios Hippon.7.2, ἐπορεύθησαν δ. Χαλύβων X.An.4.7.15, ἀπελεύσομαι δ. ὑμῶν εἰς Σπανίαν marcharé a Hispania pasando entre vosotros, e.d. por vuestra ciudad, Ep.Rom.15.28

• no de pers. δ. σκηνῶν E.Rh.61, δ. τῶν διαστημάτων Plb.3.65.7, δ. πασῶν τῶν ἐκκλησιῶν 2Ep.Cor.8.18, δ. βοστρύχων (dirigir la mirada) por entre los rizos E.Or.1267, δ. νήσων X.HG.4.8.7

• tb. poét. c. ac. δ. τε σκόλοπας καὶ τάφρον ἔβησαν φεύγοντες Il.8.343, cf. 12.62, πέτεται δ. βοῦς Il.23.846, δ. σέλματα νηός por entre los bancos de remeros Archil.11.7, δι' ὅμιλον Pi.P.9.123, δ. Ὑπερβορέους Pi.I.6.23, δ. πόλεας E.Hel.223

• tb. c. abstr. y n. de acción, ép. en ac. θήσειν ... ἔμελλεν ... δ. κρατερὰς ὑσμίνας Il.2.40, cf. Hes.Th.631, 712, ἀρετὰ βαίνει δ. μόχθων E.Heracl.625, δ. πένθους τὸ γῆρας διάγειν X.Cyr.4.6.6.

4 mús. en giros elípticos διὰ πασῶν (sc. χορδῶν) a través de todas las cuerdas, diapasón, e.e. la octava Pherecr.31, Pl.R.432a, Arist.Ph.194^b28, Arist.Ph.195^a31, Aristox.Harm.52.13, δι' ὀξειᾶν la quinta Philol.B 6

• tb. poét. c. ac. δ. τέσσαρα la cuarta Io Phil.B 5

• subst. ἡ, τὸ δ. τεσσάρων Aristox.Harm.30.19, 57.1, 71.8, Theo Sm.51, Ptol.Harm.83.4, Macr.Comm.2.1.18, 19, Mart.Cap.9.950, 951, τὸ δὶς δ. πασῶν Plu.2.1019b, ἁρμονία ... ἡ δ. πασῶν Nicom.Harm.9

• fig. τὸ Διὰ τεσσάρωνDiatessaron o Armonía tít. de Taciano que comprende la armonización de los cuatro Evangelios, Eus.HE 4.29.6, Thdt.M.83.372A, v. διαπασῶν, διατεσσάρων.

5 sólo c. verb. tr. de un lado a otro, al o del otro lado incluso alrededor, por ép. c. ac. μέσον δ. κίον' ἐλάσσας habiendo pasado (una cuerda) por el centro de un pilar Hes.Th.522

• c. gen. δ. ... ὀχάνοιο χεῖρα τιθέμενοι colocando la mano al otro lado de la abrazadera del escudo, e.e. pasando la mano Anacr.47, αἰώρημα δ. δέρης ὀρέξομαι pasaré un dogal por el cuello E.Hel.353, λόφος ... δι' οὗ τὸ ἔξω σταύρωμα περιεβέβληντο altura alrededor de la cual habían trazado la empalizada exterior X.HG 7.4.22.

II indic. origen y materia, c.verb. intr. y tb. tr.

1 a través de, desde, a partir de, por c. gen. y frec. poét. c. ac. de:

a) partes del cuerpo y anímicas ἄραβος ... δ. στόμα γίγνεται ὀδόντων Il.10.375, (μῦθον) δ. στόμα ... ἄγοιτο Il.14.91, δ. στόμα ὄσσαν ἱεῖσαι μέλπονται Hes.Th.65, οἶκτος δ' οὖτις ἦν δ. στόμα A.Th.51, cf. 579, δ. στόμα χωροῦντα ... ἀφρόν E.Med.1173, cf. Call.Fr.24.20

• c. gen. ἔπος ... ἦλθε δ. στομάτων Thgn.18, cf. LXX De.8.3, Eu.Matt.4.4, αἰὼν δὲ δι' ὀστέων ἐρραίσθη la vida se le fue por los huesos Pi.Fr.111.5, δ. ὄμματος ... λείβων δάκρυον S.OC 1250, ὅσοισιν ἂν ... ῥεῦμα κινηθῇ δ. τῶν ῥινῶν Hp.VM 18, cf. Prog.24, δ. χροὸς ἔρρεεν ἱδρώς Call.Del.211;

b) indic. procedencia o generación real o fig. (νόμοι) δι' αἰθέρα τεκνωθέντες leyes nacidas a partir del éter S.OT 867, de pers., c. gen. δ. βασιλέων πεφυκώς nacido de reyes X.Cyr.7.2.24, cf. Didyma 356.9 (II d.C.), δ. προγόνων desde sus antepasados, por tradición, ISmyrna 632.4 (I d.C.)

• repetitivo ἄλλος δι' ἄλλου un (rey) procedente del otro, uno tras otro E.Andr.1248;

c) gener. δ. τούτου καὶ ἡ μαντικὴ πᾶσα χωρεῖ de ése (el Amor) procede toda la mántica Pl.Smp.202e, cf. 203a, δ. τῶν εἰκότων τὰς ἀποδείξεις ποιουμένοις λόγοις con argumentos que crean las conclusiones a partir de verosimilitudes Pl.Phd.92d, φαίνεται δὲ δ. τε τῶν ἄλλων ζῴων ἐπισκοποῦσι καὶ δ. τῶν ἐθνῶν parece a los que hacen investigaciones a partir de los demás animales y razas humanas ... Arist.Pol.1336^a5, del silogismo δ. τῶν κειμένων a partir de las premisas Arist.Top.100^a26

• en transf. οὐ γὰρ μόνον τῶν δ. τοῦ σώματος ἡδονῶν ἐκράτει, ἀλλὰ καὶ τῆς δ. τῶν χρημάτων (Sócrates) dominaba no sólo los placeres que se producen a partir del cuerpo, sino el procedente de las riquezas X.Mem.1.5.6;

d) en pap. indic. dependencia de, que dependen de, de parte de οἱ δ. Ἀνδρονίκου κυνηγοί los cazadores de Andrónico, PEleph.28.3 (III a.C.), cf. PTeb.61(b).290 (II a.C.), PSI 1098.43 (I a.C.)

• en una carta de parte de, POxy.2193.6 (V/VI d.C.).

2 a partir de, a base de a veces determina a un n., o a verb. como εἰμί, γίγνομαι c. gen. de:

a) palabras que indican medios materiales βένθος ὁμοῦ καὶ ἄρουρα δι' ὕδατος soy (habla el río Estrimón) caudal y sementera a la vez a partir del agua por la producción de una planta comestible AP 9.707 (Tull.Gem.), tb. c. ac. δ. καλάμας ἄρνες a base de paja (criar) carneros Hsch.δ 1041

• fig. δι' ἐλπίδος ζῆ καὶ δι' ἐλπίδος τρέφου E.Fr.826, cf. 898.13;

b) indic. la materia a base de, de μὴ δ. ξύλων ... χρῆσθαι no servirse de palos (para hacer tiendas), Plb.14.1.15, εἴδωλα δι' ἐλέφαντος imágenes de marfil D.S.17.115, (θυσίαι) δι' ἀλφίτου καὶ σπονδῆς ... πεποιημέναι Plu.Num.8, cf. AP 6.282 (Theodorus), βρώματα δ. μέλιτος καὶ γάλακτος γιγνόμενα alimentos hechos a base de miel y leche Ath.646e, οἶνος δ. βουνίου vino (perfumado) con castañuela Dsc.5.46, τροχ(ίσκος) δ. δορυκνίου pastilla a base de correhuela, medic. en PSI 1180.53, ἄμυλον διὰ θερμοῦ ὕδατος almidón (disuelto) en agua caliente, ICr.1.17.17.11 (Lebena I a.C.), δ. τεσσάρων cierto medicamento compuesto de cuatro substancias Cass.Fel.28, 66, 78, cf. en n. de específicos como διαμίσυος, διατεσσάρων, etc. q.u.;

c) fig., c. abstr. δ. τάξεως δεῖν γίγνεσθαι, ζῆν δ. νόμων Pl.Lg.780a, ὅτι δι' ἐπιθυμίας ἐστίν (la filosofía descubre) que (el encierro) es de deseo, e.e. está hecho de deseo Pl.Phd.82e, cf. Arist.Pol.1270^a19, ἡ μὲν (πολιτεία) ... δ. πλουσίων la (constitución) basada en los ricos Arist.Pol.1283^b6, δ. τούτων ... ὁ βίος καὶ ὑγιαίνοντι ... καὶ κάμνοντι Hp.VM 14;

d) como transf. en locuciones αἱ δὲ δ. καρτερίας ἐπιμέλειαι X.Mem.2.1.20, δ. γραμμῆς παίζοντες jugando al juego de la raya Pl.Tht.181a, ὥσπερ ὁ δ. πάντων κριτὴς ἀποφαίνεται como demuestra el juez a partir de todos los datos Pl.R.580a, cf. Sph.253c.

III c. suj. de pers. y rég. de n. de acción o abstr.

1 a través de, por medio de, por, con a veces indicando transgresión de cierto límite c. gen. δ. δίκης ἰὼν πατρί enfrentándote a tu padre con una querella S.Ant.742, cf. Th.6.60, δ. τύχης τοιᾶσδ' ἰών pasando por tal trance S.OT 773, ἥκω δι' ὅρκων καίπερ ὢν ἀπώμοτος vengo violando los juramentos aunque sea perjuro S.Ant.394, δι' ἐλευθερίας ... ἐξῆλθες llegaste a la libertad S.El.1509, δι' ὀργῆς ἧκον llegué con ira S.OC 905, πατρὶ ... δ. φιλημάτων ἰών cuando llegues con tus besos a tu padre E.Andr.416, δεῖ δ. δικαιοσύνης πᾶσαν ἰέναι Pl.Prt.323a, esp. δ. μάχης ἰέναι llegar a la guerra, enfrentarse Hdt.1.169, δ. μάχης ἐλθεῖν E.Hel.978, cf. HF 220, αὐτοῖς δ. φιλίας ἰέναι ir a la amistad con ellos X.An.3.2.8, ἔρχομαι δ. λόγων llego con palabras, dialogo E.IA 1194, cf. Med.872, esp. del sufrimiento δι' ὀδύνας ἔβας llegaste a través del sufrimiento, pasaste por el sufrimiento E.Alc.874, cf. Hipp.541, δ. φόνου ... χωροῦσι E.Andr.175, cf. Ph.1051

• esp. en la frase δ. τοῦ πυρός pasar por el fuego como situación extrema δ. πυρός ἦλθ' ἑτέρῳ λέχει pasó por el fuego por la otra mujer, e.e. fue capaz de todo por celos E.Andr.487, cf. El.1183, μετὰ Κλεινίου κἂν δ. πυρὸς ἰοίην con Clinias, aunque hubiera de pasar por fuego X.Smp.4.16, cf. Oec.21.7, Ar.Lys.133, 136, Posidipp.1.10, οὗτός ἐστιν ἐλθὼν δι' ὕδατος καὶ αἵματος ése es el que pasa por el agua y la sangre de Jesucristo, prob. el que pasa por el bautismo y la muerte 1Ep.Io.5.6

• en locución c. sent. administrativo τὸν δ. πάσης πολειτίας al que (pasó) por toda magistratura, SEG 32.1414 (Siria, imper.).

2 indic. modo, frec. c. verb. de ‘tener’ y acción en situación de, en estado de, en, con esp. grupos adv.:

a) ref. a sentimientos, estados τὸν τροχηλάτην, παίω δι' ὀργῆς golpeo con ira al cochero S.OT 807, cf. 344, δι' ἀσφαλείας ... τὰς πόλεις ᾤκουν Th.1.17, δ. μέθης ποιήσασθαι ... τὴν συνουσίαν celebrar la reunión en estado de embriaguez Pl.Smp.176e, παρασκευασθῆναι δι' ἀσεβείας Isoc.9.25, περαίνοιτο ἂν δ. σιγῆς se realizaría en silencio Pl.Grg.450c

• esp. c. ἔχω: σε ... δι' οἴκτου ... ἔχω te considero digna de lástima E.Hec.851, ταῦτ' ... δ. αἰσχύνης ἔχω E.IT 683, οὐ δι' ὀργῆς τὸν πέλας ... ἔχοντες no enfadándonos con que el vecino (haga lo que le plazca), Th.2.37, τὰ κατὰ τὸ στρατόπεδον δ. φυλακῆς ... ἔχειν Th.7.8, ἐμὲ ... δι' αἰτίας ἔχετε me consideráis responsable Th.2.60, cf. Ael.VH 9.32;

b) c. suj. no de pers. ἀγὼν ... δ. πάσης ἀγωνίης ἔχων certamen que se celebra en todas las modalidades Hdt.2.91, ὑφ' αὑτῇ δοῦλα δι' ἑκόντων ἀλλ' οὐ δ. βίας ποιοῖτο (todas las cosas) serían esclavizadas por ella (la persuasión) voluntariamente, no por la fuerza Pl.Phlb.58b;

c) en locuciones diversas ἀλλὰ (χρᾶσθαι) πάντως μᾶλλον ἢ δι' ἡσυχίης εἶναι sino (actuar) de cualquier forma que no sea estar en paz Hdt.1.206, δ. κενῆς en vano, para nada E.Tr.758, Ar.V.929, Pl.Com.188.21, Plb.2.50.5, LXX Ps.24.3 (v. διακενῆς);

d) próximo a un sentido ‘temporal’ (v. D II) δ. τέλους hasta el fin, totalmente μάθετε A.Pr.273, δ. τέλους ... τελεῖσθαι S.Ai.685, δ. τέλους εἶναι σοφούς ser sabios hasta el final E.Hec.1193, cf. Hp.Acut.7

• pero δ. τελέος continuamente Hp.Acut.(Sp.) 15

• δ. παντός hasta el final νικᾷ ... δ. παντός A.Eu.975, ἀκοῦσαι A.Pr.282, cf. PCair.Zen.107.7 (III a.C.)

• δ. τάχεος, τάχους, δ. ταχέων con rapidez, en seguida δ. τάχους θανεῖν morir lo antes posible S.Ai.822, ἐλεύσεται S.Tr.595, πάρεστι Hp.VM 16, cf. Th.1.63, 80, X.HG 7.5.6

• δ. σπουδῆς con prisa, apresuradamente E.Ba.212, X.HG 6.2.28, Ael.NA 7.45;

e) c. γίγνομαι, εἶναι ser (propio) de δι' ὄχλου τοῦτ' ἐστί τοῖς θεωμένοις eso es propio del populacho para los espectadores, e.e. vulgar Ar.Ec.888, pero δι' ὄχλου σοι γεινόμενος siendo motivo de molestia para ti, PSI 1334.3 (III d.C.), δ. χαρίτων εἶναι ser, llegar a ser motivo de agradecimiento X.Hier.9.2, δ. φόβου εἶναι estar asustado Th.6.59

• δι' εὐχῆς εἶναι rogar τοῦτο ... μοι δι' εὐχῆς ἐστιν PBremen 20.6 (II d.C.), ἐ]στ[ί]ν μοι δι' εὐχῆς τὸ [ὑγιαίνειν] σε ruego por tu salud, SB 8002.3 (III d.C.).

IV c. verb. intr. y tr., indic. situación y retención entre, en medio de gener. c. gen. de:

a) individuos concretos y partes del cuerpo: c. plu. c. idea de preeminencia ἔπρεπε καὶ διὰ πάντων Il.12.104, τετίμακεν δι' ἀνθρώπων Pi.I.3/4.55, εὐδοκιμέων δ. πάντων sobresaliendo entre todos por su buena fama Hdt.6.63, cf. 1.25

• sin idea de preeminencia κεῖτ' ... τανυσσάμενος δ. μηλῶν yacía tendido en medio de sus rebaños, Od.9.298, δ. πόνων πάντων φανείς S.Ph.760, ὄμμα δ. καλυμμάτων ἔχουσ' E.IT 372

• c. sg. y plu. c. partes del cuerpo y mente entre, en medio de esp. la(s) mano(s) αἰχμὴ δ. χεροῖν αὐτοῖς πρέπει A.Pers.239, cf. Supp.193, Th.433, δ. χειρὸς ἔχειν S.Ant.1258, E.Ba.1071, Hipp.165, Democr.B 279, δ. χερῶν ... λαβῶν habiéndome tomado en sus manos, e.e. en su poder S.Ant.916, cf. Arist.Pol.1308^a27, LXX Ge.33.10, δ. στέρνων ἔχειν tener en medio del pecho S.Ant.639, δ. μέσης τῆς κεφαλῆς Hp.VC 1, ἡ γυνή σ' ἔχει δ. στόμα la mujer siempre te tiene en la boca, e.e. siempre habla de ti Ar.Lys.855, cf. X.Cyr.1.4.25, πᾶσι δ. στόματος estar en boca de todos Theoc.12.21, τἀκίνητα δ. φρενῶν φράσαι decir lo que está quieto dentro de la mente S.Ant.1060, δ. μνήμης ἔχειν tener en la memoria Luc.Cat.9;

b) de escritos o registros históricos, administrativos Ἡρόδοτος ἱστορεῖ δ. τῆς δευτέρας Heródoto registra en la segunda (de sus Historias), Ath.438b

• δ. γραφείου en la oficina del registro, en el registro κατὰ συγγραφὴν ... τὴν ἀναγραφεῖσαν διὰ τοῦ γραφίου según contrato registrado en la oficina del registro, UPZ 118.9 (II a.C.), cf. 136, PAmh.110.21 (ambos I a.C.), PRyl.65.4 (I d.C.), POxy.3560.5 (II d.C.), καθ' ὁμολογίαν τελειωθεῖσαν διὰ γραφείου κώμης Καρανίδος PSI 1324.17 (II d.C.);

c) en locuciones adv. δι' ὅλου ἵδρωσε rompió a sudar por todas partes Hp.Epid.3.17.1, cf. Arist.Mete.387^b28

• δ. μέσου en medio τὸ δ. μέσου ἔθνος el pueblo que está en medio Hdt.1.104, δ. μέσου τούτων ῥέοντες Hdt.4.48

• subst. οἱ δ. μέσου los del partido moderado Th.8.75, X.HG 5.4.25, τὸ δ. μέσου la clase media Arist.Pol.1296^a8.

V c. valor auxiliar o intermediario

1 por medio de, por, con poét. c. ac. de pers. με δ. δμῳὰς ... εἷλον con el auxilio de las criadas me cogieron, Od.19.154

• c. gen., de portavoces e intérpretes δι' ἀγγέλων ἐπικηρυκεύεσθαι anunciar a través de, e.e. por boca de mensajeros Hdt.1.69, cf. E.Hec.1004, IEryth.9.25 (IV a.C.), δι' ἑρμηνέως λέγειν X.An.2.3.17, cf. BGU 1567B.15 (III d.C.), δ. τοῦ προφήτου Eu.Matt.1.22, del escribano ἐγράψαμεν τὴν ἐπιστολὴν ... δ. χειρὸς Φλαουίου ... δ. τὸ μὴ ... ἡμᾶς ἐπίστασθαι γράμματα SEG 36.590.31 (Berea II d.C.)

• frec. en pap. por medio de δ. Εὐφρανίου ὑμῖν ἔγραψα os mandé una carta por Eufranio, POxy.2151.3, cf. SB 12594.5 (ambos III d.C.)

• esp. en los pagos por persona interpuesta, por medio de un representante, BGU 1343.3 (II/I a.C.), 1292.3 (I a.C.), PTeb.367.13 (III d.C.)

• en la teol. crist. por mediación δ. ... τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, δόξα, τιμή, κράτος Mart.Pol.20.2, cf. A.Io.18.10, ref. a la encarnación ἄνθρωπον αὐτὸν δ. παρθένου γεννηθῆναι Iust.Phil.Dial.75.4

- frec. c. verb. tr. por medio de, con el auxilio de, mediante:

a) gener. de abstr. y palabras, poét. c. ac. ἣν δ. μαντοσύνην mediante su mántica (condujo las naves) Il.1.72

• c. gen. (γνώμη) ἐκυβέρνευσε πάντα δ. πάντων Heraclit.B 41, δ. μούσας καὶ μετάρσιος ᾖξα por medio del saber me alcé sublime E.Alc.962, δι' ἁρπαγῆς Hdt.1.3, μὴ ... ἔφυγον δ. ἀνάγκας no se exiliaron por obligación, e.e. por la fuerza, SIG 306.53 (Tegea IV a.C.), ἡ τροφὴ γὰρ δ. μάχης τούτοις su alimentación (de los carnívoros) es por medio de la lucha Arist.PA 655^a13, ὀμνύειν δ. τοῦ πυρός jurar mediante el fuego del altar, e.e. por el fuego D.54.40, οὐδέποτε ... οἱ θεοὶ ἐνφανεῖς δι' ἐπιστάσεων γεγένηνται nunca los dioses se han hecho visibles mediante apariciones, Didyma 496A.4, cf. 5, 6 (II d.C.), δ. ὁράματος TAM 5.1055.14 (Tiatira), ἐὰν ... δι' ὅπλων γένηται καὶ δ. φόβον si se produce por las armas y a causa del miedo Pl.R.557a

• de dif. tratos (τό) μεταβλητικόν ὂν δ. τε δωρεῶν καὶ μισθώσεων καὶ ἀγοράσεων el intercambio que es por medio de dones, pagos y adquisiciones Pl.Sph.219d, el amoroso δ. χάριτος καὶ ... δι' ἡδονῆς Pl.Sph.222e, cf. Smp.191c;

b) esp. ref. a las varias formas de expr. lingüíst. δι' ἀγγελίας ὀρθάς Pi.P.4.279, c. gen. πέρας γὰρ οὐδὲν μὴ δ. γλώσσης ἰόν E.Supp.112, cf. Andr.95, Emp.B 39.2, δ. λόγων, λόγου: δ. λόγου κάμψαι κακά E.Supp.748, cf. Pl.Plt.272b, Prt.347c, Plb.3.58.8, SEG 8.531.21 (I a.C.), Act.Ap.15.27, en transf. δ. λόγων ἀγῶνες Gorg.B 11.13

• elípt. c. adj. subst. τέρας ... δ. κακῶν ἐθέσπισας relatas enigmáticamente un prodigio con (palabras) funestas S.Tr.1131, cf. E.Hel.309, δ. παύρων λέγω A.Fr.99.4, δ. βραχέων ποιεῖσθαι τοὺς λόγους hablar con brevedad, decir en pocas palabras Isoc.14.3, δ. μακρῶν Gorg.B 11a.37, Pl.R.378a, δ. βραχυτάτων Pl.Grg.449d, δι' ἀπορρήτων en secreto Plb.2.48.4, de argumentos δ. δισσῶν ... ἐπιδείξω τρόπων Gorg.B 11a.5, de la escritura δ. γραμμάτων Hdt.2.102, δ. τῆς ἐπιστολῆς Plb.5.102.2, cf. 2Ep.Cor.10.9, POxy.1070.15 (III d.C.), δι' αἵματος, οὐ δ. μέλανος con sangre, no con tinta Demad.23

• del lenguaje oracular δ. θεσπισμάτων Hdt.2.29, cf. 8.134, δι' αἰνιγμῶν ἐρῶ Ar.Ra.61, συνέστησαν δ. τῶν χρησμῶν ICr.1.19.2.8 (Malla II a.C.), προδηλοῦντος δ. τοῦ μαντείου SIG 1157.12 (I d.C.)

• en las teorías del Logos y el Verbo εἰ πάντα δ. τοῦ λόγου ἐγένετο, οὐχ ὑπὸ τοῦ λόγου ἐγένετο Origenes Io.2.10

• de la música, E.IA 1036

• de las formas poéticas δ. ἀμοιβαίων por medio de estrofas alternadas Theoc.8.61.

2 instrum. por medio de, de, con c. gen. y tard. c. ac.:

a) ref. a concr. χερσὶ ... Κρονίων ῥίψαις δι' ἀμφοῖν disparando el Cronión con sus dos manos Pi.P.3.57, δ. ψήκτρας καθαίρονθ' ἵππον con almohaza limpiando la yegua S.Fr.475, δ. δορὸς ... ἢ λόγων ξυναλλαγαῖς E.Supp.602, cf. 905, δ. σφραγισμάτων E.Fr.1063.9, δ. ψηφισμάτων Didyma 281.16 (I d.C.), 343.22 (I/II d.C.), δ. προκλήσεως ἐνεβάλοντο D.45.31, cf. Hyp.Lyc.13, δ. τῶν ἔργων πολιορκεῖν sitiar con máquinas de guerra Plb.1.48.10, διώρυγες, δι' ὧν ποτίζεται ἡ γῆ pozos con los que se riega la tierra, PSI 1143.15 (II d.C.), γραφόμενον ... διὰ τοῦ π escrito con la pi Gal.16.729, δ. χειρόςen mano de pagos PMich.189.8 (II d.C.);

b) c. abstr. y n. de acción δ. πλείονος ἀκριβείης ἐστί necesita de mayor exactitud (la medicina), Hp.VM 9, δι' αἰδοῦς εἶπον dije con respeto E.Ba.441, δι' ἀκριβείας Pl.Tht.184c, οἳ δ. πίστεως αὐτοῖς ἑαυτοὺς ἐνεχείρισαν los que confiados se entregaron a ellos X.An.3.2.8, οἱ μὲν δι' ἐμπειρίας συντετάχθαι δοκοῦσι los que parecen haber escrito tratados con experiencia Onas.proem.7, δ. τέχνης Arist.Pol.1281^b12, μὴ κρίνειν δ. μάχης τὰ πράγματα Plb.1.15.4, tard. c. ac. δ. τέχνην ... ποιοῦνται Chrys.M.62.203.

C indic. causa y motivo, o agente frec. c. verb. tr.

1 por causa de, por c. ac. y poét. c. gen.:

a) de pers. y su esfera: rigiendo palabras que significan voluntad, decisión, etc., y gen. o adj. pos. de dioses, pers. y personif Ἴλιον ... ἕλοιεν Ἀθηναίης δ. βουλάς Il.15.71, κυλίνδετο πήματος ἀρχὴ ... Διὸς ... δ. βουλάς Od.8.82, cf. Hes.Th.465, 572, Op.71, 122, Sc.318, δ. μῆτιν Ἀθήνης Il.10.497, δ. μήδεα πατρός Hes.Th.398, μὴ δι' ἐμὴν ἰότητα Ποσειδάων ... πημαίνει Τρῶας Il.15.41, γυναικείας δ. βουλάς Od.11.437, E.Andr.362

• sólo c. ac. del dios o pers. por, a causa de, gracias a o por culpa de, merced a δ. μεγάθυμον Ἀθήνην Od.8.520, 13.121, δ. χρυσέην Ἀφροδίτην Hes.Th.822, 962, 1005, cf. Ibyc.1(a).9, δι' Ἔριν A.A.697, δι' Ἥραν E.Hel.261, cf. SIG 552.10 (Fócide III a.C.), δ. τς θες τ[σ]δε νικντι τοὶ Σελινόν[τιοι gracias a estos dioses vencen los selinuntios, IGDS 78.1 (Selinunte V a.C.), δι' ὑβ[ρ]ιστὴν βασιλῆα Hes.Fr.30.17, δ. ... Ὅμηρον Pi.N.7.21, δ. γυναῖκα E.Andr.649, δ. ἕνα ἄνδρα Hdt.3.82, δ. Περικλέα Pl.Grg.515e, cf. 516e, δ. παῖδα Theoc.20.41, δ. τοὺς ... πονηρούς UPZ 16.12 (II a.C.), c. pron. pers. δ. σέ Timocr.5.3, S.OC 1129, E.Andr.158, Ar.Au.1546, Ec.972, PEnteux.3.8, 9.10, UPZ 14.32 (II a.C.), δι' ἐμέ E.Hel.198, δι' ἡμᾶς Πελοποννησίους Th.1.41, cf. X.An.7.6.33, οὐ δι' ἐμαυτόν And.Myst.144, frec. en el giro εἰ μὴ δ.: εἰ μὴ δ. τὸν πρύτανιν, ἐνέπεσεν ἄν si no hubiera sido por el prítanis, hubiera caído Pl.Grg.516e, cf. Lys.12.60, Isoc.5.92, D.19.74

• c. ac. de abstr. y pron. pos. δ. ὑμετέρην κακότητα Sol.11.1, cf. 4, σὴν δ. μαργοσύνην Anacr.44, ζὰ τὰν σὰν ἰδέαν Theoc.29.6, σὴν δ. καμμονίην Eleg.Alex.Adesp.SHell.962.14, δ. τεὰν δύναμιν Pi.P.2.20, γῆμεν ἑὸν δ. κάλλος Od.11.282, sólo c. ac. de abstr. y concr. ὃν ... κτεῖνε δι' ἀφραδίας Od.19.523, δι' ἀτασθαλίας Od.23.67, cf. h.Ven.203, δι' εὐσέβειαν B.3.61, cf. Didyma 367.9 (I a.C.), δι' αἷμ' ἄνιπτον A.A.1460, δ. ἀπειροσύνην E.Hipp.195, cf. Hel.304, δ. τὴν Ἰλίου ἅλωσιν Hdt.1.5, δ. εὐηθίην Hdt.3.139, οὐ γὰρ δ. δόξαν, ἀλλὰ δι' ἀλήθειαν Antipho Soph.44A.2.21, τοῦ καλοῦ τοῦ δ. τὸν νόμον κρινομένου Gorg.B 11.16, δ. τὸν ἔρωτα Pl.Smp.179c, cf. Theoc.10.10, δ. τὴν ἀδικίαν Pl.Smp.193a, Prt.360b, δ. τὴν τοῦ γένους ἀγχιστείαν Is.1.37, δι' ὀργάν Call.Lau.Pall.97, δ. τὰς ἐπιφερομένας δίκας Arist.Pol.1302^b24, 1304^b29, πάντα ταῦτα ἔχω δ. τὴν θάλαττανtengo todo eso gracias al mar dicho por un ateniense, X.Ath.2.12, ἀπορίαι ... αἱ μὲν δι' ἄγνοιαν ... αἱ δὲ δι' ἔνδειαν dificultades, unas a causa de la ignorancia, otras de la necesidad X.Mem.2.7.1, cf. Plb.1.19.7, δι' ἐμὲ γελῶντες riéndose a causa mía X.Smp.1.15, ἠναγκασμένους ... δ. τὸν καιρὸν ἐκχωρῆσαι obligados a salir a causa de la ocasión, e.e. por causa mayor Plb.3.28.2, cf. IG 2².1329.16 (II a.C.)

• jur. δι' ἣν αἰτίαν συνήσχημαι καὶ ἵνα PEnteux.84.15, 9.10 (ambos III a.C.)

• poét. y tb. tard. c. gen. δ. θεῶν πόλιν νεμόμεθ' ἀδάματον A.Th.233, πέσοντ' ἀλλοτρίας διαὶ γυναικός A.A.448, κακῶν γὰρ δ. A.A.1133, ποιμένος κακοῦ διαί A.Fr.132.c.8, Ἕκτορος τύχης διαί A.Fr.296, τὴν τῶν ὥρκων ... σύγχυσιν ... δι' Ἀθηνᾶς τε καὶ Διὸς γεγονέναι que la ruptura de los juramentos se produjo por culpa de Atenea y Zeus Pl.R.379e, δ. τῆς ἐνδείας Didym.M.39.612A;

b) c. elementos concretos esp. para indicar la causa científica y filosófica οὐ δ. τὸ θερμὸν ... πυρεταίνουσιν Hp.VM 17, βαρυφώνους εἶναι δ. τὸν ἠέρα Hp.Aër.6, ῥυφέοντες δι' οὐδὲν ἄλλο ἢ δ. τὴν ἰσχὺν τοῦ βρώματος Hp.VM 6, δ. τὴν ... κίνησιν Pl.Ti.57c, δ. καῦμα X.An.1.7.6

• c. términos filosóficos abstr. διὰ δὴ ταύτην τὴν χρείην Hp.VM 3, δι' οἵας προφάσιας Hp.VM 2, cf. Aër.15, δ. τὴν αὐτὴν ἀνάγκην Hp.VM 10, δ. τύχην καὶ δ. τὸ αὐτόματον Arist.Ph.195^b31

• c. inf. subst. δ. τὸ μὴ ἀφίστασθαι Hp.Fract.33, cf. Pl.Prt.317c, Phlb.42b, X.Cyr.1.4.5, Arist.Mete.384^b28, Plb.3.90.3, PCair.Zen.66.5 (III a.C.), Epiph.Const.Haer.52.2.2

• c. pron. dem., relat., interr. δ. τοῦτο Emp.B 67.2, Hp.VM 12, δι' ἅ νιν εἰσιδεῖν θέλω los motivos por los que quiero verlo S.OT 768, δι' ὅ Hp.Acut.55, δι' ὅπερ Th.6.84 (tb. en crasis διόπερ q.u.), δ. τόδε Hp.Acut.60, δ. τί Hp.VM 20

• frec. escrito διατί, c. transf. en locuciones, subst. τὸ δ. τί el por qué, la causa Arist.APo.85^b28, Ph.194^b19, Plot.4.4.31, δι' ὅτι Hdt.2.24, Th.1.77, frec. escrito διότι q.u.

2 indic. fin o propósito con el fin de, para δι' ἀχθηδόνα con el fin de molestar Th.4.40, δ. τὴν τούτου σαφήνειαν con el fin de aclarar ese punto Pl.R.524c, cf. Arist.EN 1172^b21.

3 tard. por, en favor de, en provecho de ἔγραψα ... δ. ἐμοῦ ... ἵνα ... escribí defendiendo mi causa, para que ..., Melit.Fr.Pap.82.18, cf. 20, 23, δ. τοὺς στρατιότας (sic) PAbinn.37.7 (IV d.C.).

II indic. agente por medio de, por c. gen. de pers. o asimilados ἧς ... τάφος πάντων Ἀχαιῶν δ. χερὸς σπουδὴν ἔχειν cuyo enterramiento es apresurado por mano de todos los aqueos E.Hec.673, cf. Plb.1.9.6, esp. c. pron. reflexivo τί ποιοῦσα ἑκατέρα ... αὐτὴ δι' αὑτήν qué efecto produce cada una (justicia e injusticia) por sí misma Pl.R.367b, τῶν δι' ἑαυτῶν κτησαμένων (diferente) de los (reyes) que han conquistado (el poder) por sí mismos X.Cyr.1.1.4, cf. D.18.249, pero ἔπειθε ... τά τε φανερὰ δι' αὑτοῦ ποιεῖσθαι convenció (al anciano) de que pusiera sus inmuebles en sus manos Is.8.37

• c. ἔχειν, εἶναι estar, tener en su poder ἐσκόπουν ὅπως ... δι' αὑτῶν ἔσοιτο ἡ οὐσία estudiaban de qué manera estaría la propiedad en su poder Is.6.35, cf. Arist.Pol.1301^b12, δι' αὑτῶν ἔχειν τὴν πόλιν tener la ciudad en su poder D.15.14, αἱ γὰρ ἀρχαὶ ... δ. τῶν βελτίστων ἔσονται Arist.Pol.1318^b34

• tb. c. ac. ἀλλ' αὐτὸν δι' αὑτὸν τὰ αὑτοῦ πράττειν; ¿o (debe) él ocuparse por sí mismo de sus cosas? Pl.R.370a

• incluso c. la v. pas. κρίνεται δ' ἀλκὰ δ. δαίμονας ἀνδρῶν Pi.I.5.11, τὴν ἐπαχθεῖσαν δι' ὑμᾶς πρώτην ὑπομονήν Phld.Cont.18.11.

D c. rég. de espacio o tiempo

I rigiendo magnitud o cantidad física, c. gen. a una distancia de δ. σταδίων ὡς πέντε Hdt.7.30, δ. εἴκοσί κου σταδίων Hdt.7.198, φόρετρον ... δ. σχοί(νων) γ' precio del transporte (de tantas artabas) a una distancia de tres esquenos, PMich.145.3.5.9 (II d.C.), δ. πολλῶν ἡμερῶν ... ὁδοῦ a muchos días de camino Th.2.29

• en locuciones para indicar cantidad δ. πολλοῦ a gran distancia Th.3.94, ὕδατα ... δ. μακροῦ ... ἀγόμενα aguas traídas de muy lejos Hp.Aër.9, δι' ἐλάσσονος a menor distancia Th.3.51, δι' ἐγγυτάτου Th.8.96, δι' ἴσου δὲ τὰ πεφυτευμένα (árboles) plantados a la misma distancia X.Oec.4.21.

II indic. duración, frec. c. verb. intr. de mov.

1 durante poét. e inscr. dialectales c. ac. de:

a) palabras que indican un lapso de tiempo determinado ἐπελθὼν νύκτα δι' ἀμβροσίην Il.10.41, cf. 142, 2.57, Alcm.1.62, Thgn.672, Emp.B 84.2, διὰ νύκτα de, por la noche, Il.10.297, Hes.Th.481, 788, Carm.Naup.7, δ. πέδε καὶ δέκα Ϝέτ[ι]ια durante quince años, IPamph.3.5 (IV a.C.), cf. Schwyzer 665A.13 (Orcómeno IV a.C.)

• c. gen. δ. πάσης τῆς νυκτός Hdt.8.12, cf. X.An.4.6.22, Plb.2.59.2, Act.Ap.5.19, PRyl.138.15 (I d.C.), POxy.2153.21 (III d.C.), ζὰ νυκτός Phlp.Comp.3.3, δι' ἡμέρας durante el día Hdt.1.97, Ar.Nu.1053, Telecl.30, Hermipp.73.6, Th.7.82, X.Cyn.4.11, δι' ἔτους al año Hdt.2.22, Ar.V.1058, Pl.Ti.23a, X.Lac.2.4, PTor.Choachiti 12.5.36 (II a.C.), δ. χειμῶνος Pl.Ti.74c, δ. τῆς ἑβδόμης durante una semana Luc.Hist.Cons.21;

b) palabras que designan un lapso o ciclo vital, poét. c. ac. δ. ζωήν Hes.Th.606, δ. γλυκὺν ... ὕπνον Mosch.4.91

• c. gen. πάντα δ. αἰῶνος παρέσονται Emp.B 110.3, cf. Simon.36.12, A.A.554, S.El.1024, LXX De.5.29, δ. ζωῆς A.Fr.187a, Call.Fr.67.4, δ. τοῦ πλοῦ τούτου τῆς ζωῆς Pl.Lg.803b, δ. βίου A.Ch.611, Pl.Phd.75d, cf. X.Mem.1.2.61, Didyma 50.2A.68 (imper.), IPE 1².32.7 (Olbia III a.C.), IManisa 36.8 (II d.C.).

2 δ. χρόνου pasado un tiempo, a lo largo del tiempo, con el tiempo

a) c. tema de pres. (y perf.) φυομένους παντοῖα δ. χρόνου εἴδεα θνητῶν Emp.B 115.7, cf. S.Ph.758, Hp.Acut.45, ἰδοῦσα δ. χρόνου τὸ ὄν Pl.Phdr.247d, δ. χρόνου τοσούτου Hdt.4.1

• tb. δ. χρόνου cada cierto tiempo Hp.Aër.4

• δ. μακροῦ χρόνου o δ. μακροῦ durante largo tiempo ηὔχουν A.Pers.741, cf. E.Hec.320, Hp.Prog.5, Pl.Ti.22d, δ. πολλοῦ Luc.Nigr.2, δι' ὀλίγου por poco tiempo, al poco tiempo Democr.B 235, Hp.VM 16, δ. παντὸς τοῦ χρόνου Hdt.2.25

• incluso δ. παντός todo el tiempo, perpetuamente ἐμοὶ ξυνείη δ. παντὸς εὔφρων S.Ai.705, ἀτέκνους ἀγάμους τ' εἶναι δ. παντός E.Alc.888, cf. Th.1.38, Hp.Epid.3.17.16, Arist.HA 564^a11, LXX Ps.15.8, 68.24, UPZ 59.6 (II a.C.), BGU 1078.2 (I d.C.), PLund Univ.Bibl.2.1.3 (II d.C.), PMag.7.234, Eu.Matt.18.10, Eu.Marc.5.5;

b) c. aor. (y perf.) después de mucho tiempo, pasado el tiempo μῶν τἀμὰ δ. χρόνου σ' ἀνέμνησεν κακῶν; E.El.504, cf. X.Cyr.5.5.13, παραγεγονότες Plb.1.66.8, χρόνος δὴ δ. χρόνου προὔβαινέ μοι tiempo tras tiempo pasaba para mí, e.e. tiempo y tiempo S.Ph.285.

III sólo c. gen., usos distributivos de ... en, cada δ. τριήκοντα δόμων de treinta en treinta hiladas de ladrillos Hdt.1.179, δ. δέκα ἐπάλξεων cada diez almenas Th.3.21, δ. τεσσάρωνde cuatro en cuatro, en filas de cuatro columnas Hist.Aug.Gall.18.5

• temporal cada δι' ὄρθρων γ' οὔποτ' ἐξελίμπανον θρυλοῦσ' no dejaba de repetir cada mañana E.El.909, c. numerales gener. ordinales δ. τρίτου ἔτεος Hdt.2.4, δι' ἔτους πέμπτουcada cuatro año de los Juegos Olímpicos, Ar.Pl.584, cf. Pl.Criti.119d, X.Ath.1.16, 3.5, Cyn.6.3, Arist.HA 546^b10, frec. medic. κλυσμῷ ... χρῆσθαι διὰ τρίτης ἡμέρης Hp.Acut.(Sp.) 3, cf. 62, sólo c. el numeral δ. τρίτης cada tercer día Hp.Fract.6, δ. τεσσάρων Hp.Prog.20, δ. δύο ἐσθίοντες comiendo un día sí y otro no Epiph.Const.Haer.29.5.3.

•DMic. di-*65-pa-ta.

•Rel. lat. dis, aaa. zi-; ¿de *δισ-α?

διά [ῐᾰ, mais v. fin] adv. et prép. marquant une idée de séparation :

A adv. propr. en séparant :

1 en déchirant, en divisant : διά τ’ ἔπτατο ὀϊστός, Il. 5, 99, et le trait s’enfonça (litt. vola) en déchirant (l’armure et les chairs) ; τοὺς διὰ μελεϊστὶ ταμών, Od. 9, 291, litt. les ayant coupés en les divisant membre par membre, c. à d. les ayant dépecés ; cf. Il. 12, 308 ; 13, 507 ; 17, 314 ; Od. 21, 120 ; avec un gén. détermin. διὰ δ’ ἧκε σιδήρου, Od. 21, 328, et il a envoyé (la flèche) sur le fer (c. à d. sur les douze haches) en le traversant ; διὰ δ’ αὐτοῦ πεῖρεν ὀδόντων, Il. 16, 405, et (lui) déchirant (la joue) il lui enfonça (sa lance) à travers les dents ; avec un adv. διὰ δ’ ἀμπερές, Il. 11, 377 ; 17, 309 ; Od. 21, 422, et traversant d’outre en outre ||

2 en se dispersant de côté et d’autre : διά τ’ ἔτρεσαν, Il. 17, 729, ils fuient de côté et d’autre tremblants de peur ; ἐπὴν σχεδίην διὰ κῦμα τινάξῃ, Od. 5, 363, lorsque les vagues auront disjoint les planches de mon radeau ; κλέος διὰ ξεῖνοι φορέουσι, Od. 19, 333, les étrangers vont annonçant (litt. portant) sa gloire de côté et d’autre ; cf. Il. 2, 655 ; 20, 280 ; Od. 15, 322, etc.

B prép. avec le gén. et l’acc. : Génitif :

I avec idée de séparation, d’ord. en mauv. part : en déchirant, en séparant, d’où :

1 avec mouv. en traversant, à travers : διὰ μὲν ἀσπίδος ἦλθε ἔγχος καὶ διὰ θώρηκος, Il. 3, 357, la lance pénétra à travers le bouclier et à travers la cuirasse ; de même δι’ ὤμου, Il. 4, 481 ; διὰ φρενῶν, Pd. N. 7, 26, à travers l’épaule, à travers la poitrine ; en prose, τιτρώσκειν διὰ τοῦ θώρακος, Xén. An. 1, 8, 26, blesser en pénétrant à travers la cuirasse ; φαίνεται πῦρ διὰ τοῦ ὀρόφου, Xén. An. 8, 4, 16, le feu brille à travers la toiture ||

2 avec mouv., mais sans idée de violence, en parl. d’un espace ouvert ou libre, à travers : ἔρχεσθαι διὰ πεδίοιο, Il. 11, 754, aller à travers la plaine ; αἴγλη δι’ αἰθέρος οὐρανὸν ἷκεν, Il. 2, 458, le jour, traversant les régions supérieures, se répandit par le ciel ; διὰ θαλάσσας πέταται, Pd. N. 6, 48, il vole à travers la mer ; Ἀλφειὸς ῥέει Πυλίων διὰ γαίης, Il. 5, 545, l’Alphée coule à travers le pays des Pyliens ; ῥέων διὰ Εὐρώπης, Hdt. 2, 33, coulant à travers l’Europe ; θορύβου διὰ τῶν τάξεων ἰόντος, Xén. An. 1, 8, 16, le bruit se propageant à travers les rangs ; διὰ πασῶν (s. e. χορδῶν) Plat. Rsp. 432a, en parcourant toutes les cordes ||

3 sans mouv. entre, parmi : κεῖτο τανυσσάμενος διὰ μήλων, Od. 9, 298, il était couché, étendu au milieu de ses troupeaux ; fig. διὰ μέθης, Plat. Conv. 176e, dans l’ivresse ; en ce sens, διά entre dans un grand nombre de construct. où il forme avec son rég. des locut. équivalentes à un adjectif, à un adverbe ou à un verbe : δι’ ὀργῆς, Soph. O.R. 807, en colère, irrité; δι’ ἡσυχίης εἶναι, Hdt. 1, 206, être en repos, tranquille ; δι’ ὄχλου εἶναι ou γίγνεσθαι, Ar. Eccl. 888, être ou en venir à être dans l’embarras ; διὰ φόβου ἔρχεσθαι ou εἶναι, Thc. 6, 59, en venir à craindre ou être en crainte ; διὰ τάχους, Soph. Aj. 822, ou διὰ ταχέων, Xén. An. 1, 5, 9 = ταχέως, en hâte, promptement ; διὰ σπουδῆς, Eur. Bacch. 212 = σπουδαίως, en hâte, vivement ; δι’ ἀκριβείας, Plat. Rsp. 404a = ἀκριβῶς, exactement, avec soin ; δι’ αἰτίας ἔχειν τινά, Thc. 1, 35 ; 2, 60 ; ou ἄγειν τινά, El. V.H. 9, 32 = αἰτιᾶσθαι, accuser qqn ; δι’ οἴκτου ἔχειν τινά, Eur. Hec. 851, prendre qqn en pitié, s’apitoyer sur qqn ; διὰ μάχης ἐλθεῖν τινι, Eur. I.A. 1415 (cf. Hdt. 6, 9 ; Thc. 4, 92) engager un combat contre qqn ; διὰ πολέμου, διὰ φιλίας ἰέναι τινί, Xén. An. 3, 2, 8, se mettre en guerre, en relations d’amitié avec qqn ; διὰ λόγων συγγίγνεσθαι, Plat. Pol. 272b, engager un entretien ; διὰ βραχέων τοὺς λόγους ποιεῖσθαι, Isocr. 297b ; ou διὰ μακρῶν, etc. Plat. Gorg. 449b, parler brièvement, longuement ; δι’ οὐδενὸς ποιεῖσθαί τι, Soph. O.C. 584, tenir qqe ch. pour rien, ne faire aucun cas de qqe ch. ||

4 à la distance de : δι’ ἄλλων εἴκοσι σταδίων ἄλλος ποταμός ἐστι, Hdt. 7, 198, à vingt autres stades il y a un autre fleuve ; διὰ πολλοῦ, Thc. 3, 94, à une grande distance ; δι’ ἐλάττονος, Thc. 3, 51, à une moindre distance, plus près ; δι’ ἐγγυτάτου, Thc. 8, 96, très près ; particul. avec idée d’intervalles successifs : διὰ τριήκοντα δόμων, Hdt. 1, 179, à un intervalle de 30 rangées de briques, c. à d. de 30 en 30 rangées de briques ; διὰ δέκα ἐπάλξεων, Thc. 3, 21, à un intervalle de 10 créneaux, de 10 en 10 créneaux ; — avec idée de temps, en parl. d’une action passée, à la distance de, après : διὰ χρόνου πολλοῦ, Hdt. 3, 27, ou διὰ πολλοῦ χρόνου, Ar. Pl. 1045, ou διὰ μακρῶν χρόνων, Plat. Tim. 22b, après un long temps ; avec un subst. seul : διὰ χρόνου, Xén. Cyr. 1, 4, 28 ; Plat. Phædr. 247b, etc. après un certain temps ; ou avec un adj. seul : διὰ μακροῦ, Arr. An. 5, 2, 8 ; Luc. As. 46, longtemps après ; particul. avec idée d’intervalles successifs : διὰ τρίτης ἡμέρης, Hdt. 2, 37, après le 3e jour, chaque 3e jour, tous les deux jours (avec calcul inclusif); διὰ πεντετηρίδος, Hdt. 3, 97, à chaque période de quatre ans ; δι’ ἔτους πέμπτου, Ar. Pl. 583, tous les quatre ans, en parl. des jeux Olympiques ; δι’ ἐνιαυτοῦ, δι’ ἔτους, Xén. Ath. 1, 16, etc. chaque année ||

5 avec idée de distance ou de séparation en hauteur, au-dessus, fig. ἔπρεπε διὰ πάντων, Il. 12, 104, il l’emportait sur tous ; εὐδοκιμέων διὰ πάντων, Hdt. 6, 63, renommé par-dessus tous ; διὰ πάντων θέης ἄξιον, Hdt. 1, 25, digne d’être vu par dessus tout ||

II p. suite de la distance qui sépare deux points extrêmes, avec idée de prolongement :

1 le long de : διὰ τῆς θαλάσσης, Hdt. 4, 39 ; Thc. 1, 63, le long de la mer ; λόφος δι’ οὗ τὸ σταύρωμα περιεβέβληντο, Xén. Hell. 7, 4, 22, une colline par laquelle passait la palissade dont ils s’étaient entourés ; ἱστορεῖ διὰ τῆς δευτέρας, Ath. 438b, il raconte au cours de son second (livre) ; — en parl. du temps, durant, pendant (après Hom.) : δι’ ἐνιαυτοῦ, Xén. An. 4, 6, 22, toute l’année ; διὰ παντὸς τοῦ χρόνου, Hdt. 9, 13, δι’ ὅλου τοῦ αἰῶνος, Thc. 1, 70 ; ou abs. δι’ αἰῶνος, Soph. El. 1024, pendant toute la durée du temps, tout le temps ; δι’ ἡμέρης, Hdt. 1, 97, pendant le jour ; abs. avec un adj. seul : διὰ παντός, Eschl. Ch. 862, continuellement ||

2 p. suite, jusqu’à : διὰ τῆς ἑβδόμης, Luc. H. conscr. jusqu’au 7e jour ; διὰ τέλους, du commencement à la fin, Xén. Cyr. 3, 3, 35 ; d’où continuellement, complètement, Eschl. Pr. 273 ||

III avec idée d’agent, d’instrument ou de moyen, en passant par, d’où par l’entremise de, au moyen de, par :

1 en parl. de l’organe, au moyen duquel se fait l’action : δι’ ὄμματος λείβειν δάκρυον, Soph. O.C. 1252, laisser couler une larme de ses yeux (litt. à travers) ; αἱ αἰσθήσεις αἱ διὰ τῶν ῥινῶν, Plat. Prot. 334e, les sensations perçues par les narines ; διὰ χειρῶν ou χειρὸς θιγεῖν, Soph. O.C. 471 ; ou λαβεῖν, Soph. Ant. 1258 ; ou ἔχειν, ibid. 916, ou κομίζειν, Plut. Cim. 5, toucher de ses mains ; prendre, tenir, porter dans ses mains ; fig. διὰ μνήμης ἔχειν, Luc. Cat. 9, conserver dans sa mémoire ||

2 p. anal. en parl. d’une pers. qui sert d’agent ou d’intermédiaire : δι’ ἀγγέλου λέγειν, Hdt. 7, 203, faire dire par un envoyé; δι’ ἑρμηνέως λέγειν, Xén. An. 2, 3, 17, parler au moyen d’un interprète ; p. opp. à ὑπό: τὸ ῥηθὲν ὑπὸ κυρίου διὰ τοῦ προφήτου, NT. Matth. 1, 22, la parole dite par le Seigneur, transmise par le prophète ; p. opp. à ἐκ : ἐκ θεῶν γεγονώς, διὰ βασιλέων πεφυκώς, Xén. Cyr. 7, 2, 24, descendant des dieux, né des rois ; δι’ ἑαυτοῦ κτᾶσθαί τι, Xén. Cyr. 1, 1, 4, acquérir qqe ch. par soi-même ; δι’ ἑαυτοῦ ποιεῖν τι, Dém. 194, 9 ; 605, 10, faire qqe ch. par soi-même, c. à d. seul, sans l’aide de personne ||

3 postér. en parl. de la matière au moyen de laquelle on fait qqe chose, ou que l’on mêle à qqe ch. : εἴδωλα δι’ ἐλέφαντος καὶ χρυσοῦ, DS. 17, 115, images faites d’ivoire et d’or ; βρώματα διὰ γάλακτος καὶ μέλιτος, Ath. 646e, mets composé de lait et de miel ; οἶνος διά τινος, Diosc. 5, 28 ; 5, 56, etc. vin mélangé ou parfumé de qqe ch. ||

4 postér. à cause de (en ce sens διά se construit chez les class. avec l’acc.) NT. Rom. 12, 1 ; 15, 30 ; 1 Cor. 1, 13 ; 2 Cor. 10, 1. Accusatif :

I (en poésie) à travers, par :

1 avec idée de violence, en déchirant, en perçant : ἓξ δὲ διὰ πτύχας ἦλθε χαλκός, Il. 7, 247, l’airain pénétra à travers les six replis (du bouclier) ||

2 sans idée de violence, en traversant, à travers, par : διὰ τάφρον ἐλαύνειν, Il. 12, 62, pousser un char à travers un fossé; ἐρχόμενον κατὰ ἄστυ διὰ σφέας, Od. 7, 40, allant par la ville, au milieu d’eux ; διὰ πόντον, Pd. I. 3, 59, à travers la mer ; διὰ δῶμα, Od. 7, 139, à travers ou par la maison ; διὰ στόμα ὄσσαν ἱεῖσαι, Hés. Th. 65, litt. lançant leur parole par la bouche ||

3 p. suite, le long de, à travers, par : δι’ ἄκριας, Od. 9, 400, (les Cyclopes qui habitaient) le long des hauteurs ; — avec idée de temps, au cours de, durant, pendant : διὰ νύκτα, Il. 2, 57, pendant la nuit ; διὰ γλυκὺν ὕπνον, Mosch. 4, 91, pendant le doux sommeil ||

II p. anal.

1 avec idée d’agent, d’instrument ou de moyen : νικῆσαι διὰ Ἀθήνην, Od. 8, 520, avoir vaincu par l’entremise ou avec l’aide d’Athènè : σῴζεσθαι δι’ ὑμᾶς, Xén. An. 5, 8, 13, être sauvé par vous ; λέγονται Ἀθηναῖοι διὰ Περικλέα βελτίους γενέσθαι, Plat. Gorg. 515e, les Athéniens, dit-on, sont devenus meilleurs, grâce à Périclès ||

2 p. suite, par le fait de, à cause de : δι’ ἐμὴν ἰότητα, Il. 15, 41, par ma volonté; Ἀθηναίης διὰ βουλάς, Il. 15, 71, par la volonté d’Athènè; δι’ ἀφραδίας, Od. 19, 523 ; δι’ ἀτασθαλίας, Od. 23, 67, par folie ; δι’ ἔνδειαν, Xén. An. 7, 8, 6, par besoin, à cause de (leur) pauvreté ; particul. dans la loc. εἰ μὴ διά: Μιλτιάδην εἰς τὸ βάραθρον ἐμβαλεῖν ἐψηφίσαντο, καὶ εἰ μὴ διὰ τὸν πρύτανιν ἐνέπεσεν ἄν, Plat. Gorg. 516e, ils votèrent que Miltiade serait précipité dans le barathre, et sans le prytane (litt. si ce n’eût été par l’intervention ou à cause du prytane) il y aurait été jeté; εἰ μὴ διὰ τὴν ἐκείνου μέλλησιν, Thc. 2, 18, n’eût été sa lenteur, sans sa lenteur ; avec les pron. démonstr., relat. ou interrog. διὰ τοῦτο, διὰ ταῦτα, Att. pour cette raison, pour ces motifs ; δι’ ὅ, Att. à cause de quoi, par suite de quoi ; διὰ τί; Att. pourquoi? — Ttf. dans les inscr. att. διά, en ce sens avec l’accus., ne se rencontre qu’à partir de la fin du 4e siècle av. J.-C. (ἕνεκα seul usité antérieur.), dans des inscr. de 322, 318, etc. av. J.-C. (v. Meisterh. p. 174, 12).

C En compos. διά marque :

I une idée de séparation :

1 en séparant, en divisant (v. διαιρέω, διαλύω) ||

2 de côté et d’autre, ici et là (v. διαπέμπω, διαφορέω) ||

3 d’une façon différente, diversement (v. διαφέρω, διαφωνέω) ||

4 l’un avec l’autre, l’un contre l’autre (v. διαλέγομαι, διαγωνίζομαι) ||

5 en partie (v. διάλευκος, διάχλωρος) ||

II une idée de pénétration, à travers (v. διαβαίνω, διαγίγνεσθαι, διαφαίνω) ||

III une idée de supériorité (v. διαπρέπω, διαφέρω) ||

IV une idée d’achèvement (v. διαπράττω, διεργάζομαι) ; d’où, par renforcement d’un verbe simple, διατελέω, διαφθείρω, etc. ||

➳ [ῑ] à l’arsis, au commenc. du vers, Il. 3, 357 ; 4, 135 ; 7, 251 ; 11, 435. — διά monosyll. (*δϳά, cf. ζα-) Ar. Nub. 916, Av. 1752, Eccl. 1156. Par anastrophe διά après son rég. : κυνέης διά, Il. 12, 183 ; ὅντε διά, Hés. O. 3 ; φρυκτωρῶν διά, Eschl. Ag. 576 ; ἣν διά, Hermésian. (Ath. 597e). Sur διαί p. διά, v. διαί.

Étym. indo-europ. *dis, séparément ; cf. δίς, lat. dis-.

διά en διαί
1. adv. van plaats, steeds tmes.
a. door(heen), door en door: διὰ τάφρον ὀρύξας na een geul gegraven te hebben Od. 21.120 (tmes.).
b. uiteen: διὰ δ’ ἔτρεσαν zij stoven uiteen Il. 17.729 (tmes.).
2. in compos.
a. van plaats door ... heen, naar de overzijde: bijv. διαβαίνω; uiteen: bijv. διαπέμπω.
b. van tijd voortdurend, dóór-: bijv. διαπαλαίω; tot het eind: bijv. διατελέω.
c. overdr. voor scheiding of verschil uiteen: bijv. διάνδιχα, διαφέρω, διαιρέω.
d. overdr. geheel een al, helemaal: bijv. διαγιγνώσκω; om (succesvolle) voltooiing aan te geven, bijv. διαφεύγω.
e. overdr. met ... erdoor, bijv. διάχρυσος.
3. prep.
a. met gen.
i. van plaats door(heen): ἀντικρὺ ... δι’ ὤμου ... ἔγχος ἦλθεν de speer ging dwars door zijn schouder Il. 4.481; διὰ Τρώων πέτετο hij vloog tussen de Trojanen door Il. 13.755; αὗται οὔπω εἶχον διὰ πάσης καταστρώματα die (schepen) hadden nog geen dek over het hele schip Thuc. 1.14.3; langs: παρήκει διὰ τῆσδε τῆς θαλάσσης ἡ ἀκτή de kust strekt zich uit langs deze zee Hdt. 4.39.2.
ii. van tijd (interval) na: διὰ χρόνου πολλοῦ met lange tussenpauzes Hdt. 3.27.3; διὰ τρίτης ἡμέρης elke tweede dag Hdt. 2.37.
iii. instrument of Agens (pers.) door middel van, met: διὰ χερῶν οὕτω λαβών na me zo te hebben vastgegrepen Soph. Ant. 916; δι’ ὁσίων χειρῶν θιγεῖν met schone handen aanraken Soph. OC 471; λέγειν δι’ ἀγγέλων via bodes laten weten Hdt. 7.203.1; δι’ ἑαυτοῦ zelfstandig, door eigen toedoen.
iv. toestand of wijze in (een toestand van): δι’ ὀργῆς in woede Soph. OT 807; διὰ μέθης in dronkenschap Plat.Smp. 176e; δι’ ἡσυχίας εἶναι je rustig houden Hdt. 1.206.2; διὰ τάχους snel Soph. Ai. 822.
b. met acc.
i. arch., poët. van plaats of tijd door, in: διὰ τάφρον ἐλαύνομεν ἵππους wij drijven de paarden door de gracht Il. 12.62 (of tmes.); βῆ διὰ δῶμα hij ging door het huis Od. 7.139; διὰ νύκτα μέλαιναν in de zwarte nacht Il. 10.297.
ii. van middel of oorzaak (pers., zaak, omstandigheid) door middel van, wegens, door toedoen van: νικῆσαι ... διὰ ... Ἀθήνην de overwinning behalen door toedoen van Athena Od. 8.520; δι’ ἀτασθαλίας ἔπαθον κακόν door hun arrogantie verging het hen slecht Od. 23.67; λέγονται Ἀθηναῖοι διὰ Περικλέα βελτίους γενέσθαι men zegt dat de Atheners door toedoen van Pericles betere mensen werden Plat. Grg. 515e; διὰ ταῦτα daardoor; διὰ τί; waarom?

διά, durch, zwischen. Zu Grunde liegt der Begriff der Trennung, »in zwei Teile« ; Wurzel ΔϜι, verwandt δύο, δίς, Latein. duo, bis, viginti, dis-, Sanskrit. vi, s. Curtius Grundz. der Griech. Etymol. 1.39, 204.
Als Adverb. kann διά gebraucht zu sein scheinen in dem Ausdrucke διὰ πρό, was aber wohl besser als ein Wort geschrieben wird, διαπρό.
Als Praeposit. wird διά verbunden:
A. Mit dem genitiv.: Durch ;
1) vom Raume, und zwar
   a) durch einen Raum hindurch u. wieder heraus, z.B. διʼ ὤμου, διʼ ἀσπίδος u. ä., ἦλθεν ἔγχος, drang durch die Schulter, durch den Schild hindurch, oft bei Hom.; ἔπαξε διὰ φρενῶν ξίφος Pind. N. 7.26 ; vgl. P. 3.57 ; τιτρώσκειν διὰ θώρακος, durch den Panzer hindurch verwunden, Xen. An. 1.8.26 ; φαίνεται πῦρ διὰ τοῦ ὀρόφου, das Feuer schlägt durch das Dach heraus, 7.4.16. Aehnl. διὰ τοῦὕδατος ὁρῶν ἥλιον, durch das Wasser hindurch die Sonne sehen, Plat. Phaed. 109c. – Διὰ τέλους, bis zum Ende hindurch, vollständig, Aesch. Prom. 270 ; διὰ πασῶν (sc. χορδῶν), durch alle Saiten, Töne hin, gänzlich, Plat. Rep. IV.432 n ; bes. von der Oktave.
   b) ohne die Bezeichnung des Wiederherauskommens, mitten durch, durch etwas hin ; bes. bei Verbis der Bewegung : διὰ νήσου ἰὸν Od. 12.335, u. öfter ; διὰ θαλάσσας πέταται Pind. N. 6.50 ; ἐλῶσι διὰ ἠπείρου μακρᾶς Aesch. Eum. 75 ; οἴκτου διʼ οἴκων ὁρμωμένου Soph. Tr. 861 ; ῥέων διʼ Εὐρώπης Her. 2.33 ; διὰ τῶν νεκρῶν διεξήϊε 7.238 ; διʼ οὐρανοῦ πορεύεσθαι, Plat. Tim. 39d ; διὰ πυρὸς ἰέναι, Xen. Symp. 4.16 u. öfter ; vgl. διὰ πολλῶν τε καὶ δεινῶν πραγμάτων σεσωσμένοι An. 5.5.8 ; – διὰ πάντων ἐλθεῖν, alles durchmachen, Xen. Cyr. 1.2.15 ; ἀπὸ τῆς ἀρχῆς διὰ πάντων ἄχρι τῆς τελευτῆς διεξῆλθον Dem. 18.179. – Homer setzt bei mehreren Verbis der Bewegung den genitiv. πεδίοιο ohne Präposition, wo in Attischer Prosa der genitiv. mit διά stehn würde ; Il. 4.244 αἵ τʼ ἐπεὶ οὖν ἔκαμον πολέος πεδίοιο θέουσαι. Scholl. Aristonic. ἡ διπλῆ διὰ τὸ ἐλλείπειν τὴν διά πρόθεσιν, ἵνʼ ᾖ διὰ πεδίου ; Il. 23.372 οἱ δʼ ἐπέτοντο κονίοντες πεδίοιο, Scholl. Aristonic. ἡ διπλῆ, ὅτι ἐλλείπει ἡ διά, διὰ πεδίοιο ; Il. 5.222, 6.2, 38, 507, 8.106, 13.820, 14.147, 18.7, 21.247, 22.23, 23.364, 518, 521, Scholl. Aristonic. zu allen diesen Stellen ; eben so ist gebraucht der genitiv. νειοῖο Il. 10.353 ἑλκέμεναι νειοῖο βαθείης πηκτὸν ἄροτρον, Scholl. Aristonic. ἡ διπλῆ, ὅτι ἐλλείπει ἡ διά, διὰ νειοῖο. – Seltener
   c) nebenhin, längs, παρήκει διὰ τῆσδε τῆς θαλάσσης ἡ ἀκτή Her. 4.39 ; vgl. Od. 10.391 ; παρὰ τὴν χηλὴν διὰ τῆς θαλάσσης Thuc. 1.63. Oefter Sp., παριέναι διὰ μειρακίου, Aristaenet. 1.13. Bei Her. 3.103, διὰ τῶν ὀπισθίων σκελέων, ist es = durch beide Schenkel mitten hindurch. – An b) schließt sich
   d) ὁ δʼ ἔπρεπε καὶ διὰ πάντων, eigtl. durch alle hin zeichnete er sich aus, d.i. vor allen, Il. 12.104 ; so τετίμακε διʼ ἀνθρώπων Pind. I. 3.55 ; εὐδοκιμέων διὰ πάντων βασιλέων Her. 6.63 ; u. allgemein, διὰ πάντων θέης ἄξιον, vor allen, 1.25 : vgl. 8.37 ; ähnlich ὑμῖν διὰ πάντων ἥκιστα 8.142 ; womit διʼ οὐδενὸς ποιεῖσθαι, Soph. O.C. 590, zu vergleichen, was B.A. 35 = οὐδενὸς π. gesetzt wird.
   e) Wie διὰ μάχης ἐλθεῖν τινι, Eur. I.A. 1415, ἰέναι, Her. 6.9 Thuc. 4.92, ἀπικέατο τῷ Ἁρπάγῳ Her. 1.169, eigtl. »durch den Kampf hindurchgehen«, d.i. »kämpfen« bedeutet, so dient διά zunächst bei ἰέναι u. ä. Verben, dann auch mit ἔχειν, εἶναι, bes. bei Dichtern u. Sp., zur Bezeichnung des Beharrlichen, Ausdauerns u. Festhaltens eines Thuns oder Zustandes, und wird dann eine Umschreibung für ein einfaches Verbum, mit dem Nebenbegriff der Dauer, kann auch oft durch ein Adv. gegeben werden, vgl. Villoison Anecd. II.79 : διὰ ἀγάπης, ἀμελείας, ἐπαίνου, ψόγου, μνήμης ἔχειν, = ἀγαπᾶν, ἀμελεῖν usw.; διʼ αἰδοῦς ὄμμα ἔχειν Eur. I.A. 1000 ; Bacch. 441 ; διʼ αἰτίας ἔχειν, = αἰτιᾶσθαι, Thuc. 2.60, wie διʼ αἰτίας ἄγειν, Ael. V.H. 9.32 ; διʼ ἀκριβείας εἰρῆσθαι, ἐπίστασθαι, = ἀκριβῶς, Plat. Rep. III.404a, u. öfter ; διʼ ἀπεχθείας γίγνεσθαι, = ἀπεχθάνεσθαι, Xen. Hier. 9.1 ; vgl. Aesch. Prom. 122 ; διὰ γλώσσης ἰέναι, reden, Eur. Suppl. 114 ; διὰ μιᾶς γνώμης γενέσθαι, einmütig sein, Isocr. 4.188 ; διὰ δικαιοσύνης ἰέναι, auf dem Wege der Gerechtigkeit wandeln, Plat. Prot. 323a ; διὰ δίκης ἰέναι τινί, Soph. Ant. 738 Thuc. 6.60 ; διʼ ἐλπίδος ἔχειν, Herodn. 2.1.16 ; διʼ ἐπιθυμίας εἶναι, Plat. Phaed. 82e ; διʼ ἐχθρᾶς γενέσθαι, Ar. Ran. 1112 ; διʼ ἡδονῆς ἔχειν, Herodn. 4.6.4 ; διὰ μάχης ἔρχεσθαι, Her. 6.9 ; Thuc. 2.11 ; διὰ πολλῶν μαθημάτων γενόμενος Luc. Macrob. 22 ; διὰ μνήμης ἔχειν, Catapl. 9 ; auch εἶναι, φέρειν, Herodn. 2.2.19 ; διʼ οἴκτου ἔχειν, λαβεῖν, Eur. Hec. 851, Suppl. 206 ; διʼ ὀργῆς ἥκειν, ἔχειν, = ὀργίζεσθαι, Soph. O.C. 909 ; Thuc. 2.37, 5.29 ; διʼ ἡσυχίας εἶναι, Her. 1.206 ; διὰ πάσης ἀγωνίης ἔχειν, 2.91 ; vgl. διʼ ὀργῆς παίειν, im Zorn, O.R. 807 ; διʼ ὄχλου εἶναι, = ὀχληρόν, Thuc. 1.73 ; διὰ πολέμου, διὰ φιλίας ἰέναι, Xen. An. 3.2.8 ; διὰ φιλημάτων ἰέναι, unter Küssen, Eur. Andr. 416 ; διὰ στόματος ἔχειν, Cyr. 1.4.25, wie Plut. Lucull. 1, stets im Munde führen ; διὰ τιμῆς ἔχειν, ἄγειν, = τιμᾶν, Plut. Demetr. et Ant. 4 ; Hdn. 2.2.17 ; Luc. Merc.cond. 33 ; διὰ τύχης τοιᾶσδʼ ἰών Soph. O.R. 775 ; διʼ ὑποψίας, φροντίδος ἔχειν, Plut. Rom. 15 ; Herod. 3.2.9 ; διὰ φόβου ἔρχεσθαι, εἶναι, Eur. Or. 747 ; Thuc. 6.59 ; διὰ φυλακῆς ἔχειν, in Gewahrsam halten, Thuc. 7.8 ; aufbewahren, Dion.Hal. 4.15. So διὰ βραχέων, in kurzem, διὰ βραχυτάτων, Lys. 16.9 ; διὰ πάντων, in allen Stücken, Plut. C.Gracch. 6 ; διὰ κεφαλαίων (summarisch) ἀναμνήσω ὑμᾶς Aesch. 2.25 ; διὰ τάχους, Thuc. 2.18 u. öfter, wie διὰ ταχέων, = ταχέως, Xen. An. I.5.9. Man vgl. noch διὰ χειρὸς ἔχειν, in der Hand haben, Soph. Ant. 1243, s. unten ; handhaben, ἡνίας, Plut. Num. 6 ; öfter Luc. πρᾶγμα ; ähnl. διὰ στέρνων ἔχειν, so gesinnt sein, Plut. Ant. 635.
   f) διὰ τοσούτου, in einem großen Zwischenraum, Thuc. 2.29, u. öfter, διὰ πολλοῦ, διὰ ὀλίγου, z.B. 3.94, 6.11, wo man διαστήματος ergänzt ; διʼ ἄλλων εἴκοσι σταδίων ἄλλος ποταμός ἐστι, in einem Zwischenraum von 20 Stadien, Her. 7.198 ; διʼ ἐλάσσονος, näher, Thuc. 3.51 ; οἱ ἄπωθεν καὶ μάλιστα οἱ διὰ πλείστου 3.115 ; διʼ ἐγγυτάτου, 8.96 ; διὰ δέκα ἐπάλξεων πύργοι ἦσαν, immer nach zehn, 3.21. Vgl. noch ἐν τῷ διὰ μέσου χρόνῳ, Her. 8.127.
2) von der Zeit, von Her. an, bes. bei Attikern;
   a) die Dauer bezeichnend, eine Zeit hindurch, διʼ ἡμέρας, διὰ νυκτός, den ganzen Tag, die Nacht hindurch, z.B. δικάζειν, Her. 1.97 u. öfter ; auch mit dem Zusatz ὅλης, Xen. An. 5.2.4 u. comici ; διʼ ἔτους, das ganze Jahr hindurch, Her. 2.32 ; Ar. Vesp. 1058 ; διʼ αἰῶνος, immer, Aesch. Ch. 26 u. sonst ; auch διὰ παντὸς τοῦ αἰῶνος, Xen. Cyr. 2.1.19 ; u. so διὰ παντός allein, Soph. Aj. 691 ; διʼ ὀλίγου, kurze Zeit hindurch, Thuc. 1.77 ; διὰ βίου, zeitlebens, Plat. Phaed. 75d ; Plut. Caes. 57 ; δ. παντὸς β., Plat. Symp. 203d ; διά τε τοῦ ἔρωτος καὶ ἔξω γενόμενος, während der Liebe, Phaedr. 236c ; dah. διὰ τέλους, bis ans Ende, Soph. Aj. 670 ; Xen. Cyr. 3.3.35 u. sonst ; dah. = beständig, Andoc. 1.6 ; Lys. 6.30, u. öfter bei Rednern. So ist auch Xen. Cyr. 7.2.24 zu fassen : πρῶτον μὲν ἐκ θεῶν γεγονώς, ἔπειτα δὲ διὰ βασιλέων πεφυκώς, durch eine fortlaufende Reihe von Königen von den Göttern abstammend.
   b) Einen Zeitabstand bezeichnend, seit, nach ; διὰ χρόνου, nach einiger Zeit, auch nach langer Zeit, Lys. 1.12 ; Plat. Rep. I.328c ; Phaedr. 247b ; Xen. Cyr. 1.4.28 ; διὰ πολλοῦ χρόνου, Ar. Plut. 1045 ; διὰ μακρῶν χρόνων, Plat. Tim. 22d ; u. allein, διὰ μακροῦ, Arr. An. 5.2.8 ; Luc. Asin. 46 ; διʼ ἐτῶν δέκα, Pol. 22.26, der auch διὰ προγόνων, seit den Vorfahren, sagt, 22.4. Mit Ordinalzahlen wird die Wiederkehr einer Handlung nach einem bestimmten Zeitraume bezeichnet : διὰ τρίτης ἡμέρας, alle drei Tage, Her. 2.37 ; διὰ πεντετηρίδος, alle fünf Jahre,3.97 (aber διʼ ἑνδεκάτου ἔτους, nach Verlauf von elf Jahren, 1.62); διʼ ἔτους πέμπτου συνάγειν, Ar. Plut. 584 ; διʼ ἐνάτου ἔτους, Plat. Legg. I.624b.
3) durch, vermittelst, was zunächst räumlich ist, φθόγγος με βάλλει διʼ ὤτων Soph. Aj. 1078 ; vgl. El. 727 ; διʼ ὄμματος λείβειν δάκρυον O.C. 1252 ; διʼ ὁσίων χειρῶν θιγεῖν 471 ; διὰ χειρῶν κομίζειν, in den Händen tragen, Plut. Cim. 5 ; vgl. διὰ χειρὸς ἄγειν, Soph. Ant. 916 ; Plut. Pomp. 22 ; διʼ ὀλίγου πόνου κεκτημένος Thuc. 7.70 ; αἱ αἰσθήσεις αἱ διὰ τῶν ῥινῶν, Plat. Prot. 334c ; διὰ τοῦ στόματος, Phaedr. 250d ; τῶν ἡδονῶναἳ διὰ τοῦ σώματός εἰσιν. d.i. körperliche, sinnliche, Phaed. 65a ; vgl. Xen. Mem. 4.5.3, u. πάντα διὰ στόματος ἡδέα, 1.4.5. Uebh. vermittelst, durch, διʼ ἑρμηνέως λέγειν, Xen. An. 2.3.17 u. öfter, wie Pol. 5.83 ; διʼ ἀγγέλου λέγειν, Her. 7.203 ; vgl. Aesch. 3.95 ἀφικνεῖται οὐκέτι διʼ ἀγγέλων ἀλλʼ αὐτός ; u. πέμψας διὰ τῶν μαθητῶν Matth 11.2 ; γέγραπται διὰ τοῦ προφήτου 2.5 ; vollständig τὸ ῥηθὲν ὑπὸ κυρίου διὰ τοῦ προφήτου, 1.22 ; auch εἶδον διʼ ἐκείνων Her. 1.113, 117 ; πεσεῖν ἀλλοτρίας διὰ γυναικός, durch Schuld, Aesch. Ag. 442 ; διʼ ὧνπερ χειρῶν ὤλετο Soph. O.R. 822. Zu beachten ist Plat. Theaet. 184d, wo ᾧ ὁρῶμεν u. διʼ οὗ ὁρῶμεν unterschieden wird. – Διὰ λόγων συγγενέσθαι, Plat. Polit. 272d ; διὰ τοῦ ἐμοῦ στόματος ἐλέχθη Phaedr. 242d ; vgl. auch διʼ ἑκόντων ἀλλʼ οὐ διὰ βίας ποιεῖσθαι, Phil. 58a ; Aesch. 3.121 sagt οὐ διʼ αἰνιγμάτων ἀλλʼ ἐναργῶς γέγραπται. Etwas anders διὰ μέλανος γράφειν, Plut. Sol. 17 ; διὰ ποιήματος λόγον ἐξενεγκεῖν, ibd. 26. Bei Sp. sogar zur Angabe des Stoffes, βρώματα διὰ γάλακτος καὶ μέλιτος, Ath. XIV.646e ; διʼ ἀλφίτου πεποιημέναι θυσίαι, Plut. Num. 8, wie εἴδωλα κατασκευάζειν διʼ ἐλέφαντος καὶ χρυσοῦ, DS. 17.115 ; u. noch auffallender κυάθιον διʼ ἀργυρίου, Poll. 6.105. – Besonders häufig, wie man διὰ τοιούτων αἰτιῶν, Plat. Tim. 57c, διʼ ἐμοῦ γιγνόμενα, ibd. 41c sagt, ist im Att. διʼ ἑαυτοῦ, durch sich selbst, ohne fremde Beihilfe, selbstständig, z.B. κτᾶσθαί τι, Xen. Cyr. 1.1.4 ; διέλυε τὰ χρήματα, aus eigenen Mitteln, Dem. 88.12 ; vgl. Pol. 7.8 u. öfter ; bes. ποιεῖσθαί τι, Dem. 51.22 ; ἀπολογίαν διὰ σαυτοῦ ποίησαι Aesch. 3.242. Dah. διʼ ἑαυτοῦ ἔχειν, in seiner Gewalt haben, πόλιν, βουλευτήριον, Dem. 15.14, 22.38 ; ὅπως διʼ ἑαυτῶν ἔσοιτο ἡ οὐσία Isae. 6.36. – Die Gramm. bezeichnen bes. die Orthographie durch γράφεται διὰ τοῦ ᾱ, ῶ usw.
B. Mit dem accusativ.
1) vom Orte, nur p., durch, genau in demselben Sinne, wie die Attische Prosa διά mit dem genitiv. vom Raume gebraucht. Hom. Il. 10.298 βάν ῥʼ ἴμεν –, ἂμ φόνον, ἂν νέκυας, διά τʼ ἔντεα καὶ μέλαν αἷμα, Scholl. Aristonic. ἡ διπλῆ, ὅτι –. καὶ ὅτι πτῶσις ἐνήλλακται, διʼ ἐντέων καὶ μέλανος αἵματος ; Il. 10.469 und Scholl. Aristonic.; Il. 15.1 αὐτὰρ ἐπεὶ διά τε σκόλοπας καὶ τάφρον ἔβησαν, Scholl. Aristonic. ἀντὶ τοῦ διὰ σκολόπων καὶ τάφρου, ὡς τὸ »διά τʼ ἔντεα καὶ μέλαν αἷμα (Il. 10.298)«. ἢ τὸ ἑξῆς διέβησαν τούς τε σκόλοπας καὶ τὴν τάφρον (dies Letztere spricht Friedländer dem Aristonicus ab); vgl. Il. 7.247, 5.858 ; ob in dgl. Stellen Tmesis anzunehmen sei, oder nicht, wird sich schwerlich überall entscheiden lassen ; Il. 12.62 διὰ τάφρον ἐλαύνομεν ἵππους ; Il. 22.190 ὡς δʼ ὅτε νεβρὸν κύων ἐλάφοιο δίηται, διά τʼ ἄγκεα καὶ διὰ βήσσας, Scholl. Aristonic. ὅτι ἀντὶ τοῦ διʼ ἀγκέων καὶ βησσῶν ; Od. 10.281 διʼ ἄκριας ἔρχεαι ; 7.139 βῆ διὰ δῶμα, Scholl. Aristonic. διὰ τοῦ δώματος ; Od. 10.150 καί μοι ἐείσατο καπνὸς ἀπὸ χθονὸς εὐρυοδείης Κίρκης ἐν μεγάροισι, διὰ δρυμὰ πυκνὰ καὶ ὕλην ; Il. 14.91 μῦθον, ὃν οὔ κεν ἀνήρ γε διὰ στόμα πάμπαν ἄγοιτο, ὅς τις ἐπίσταιτο κτἑ., im Munde führen ; – διὰ σέλματα νηός Archil. 5 ; φεύγειν διὰ κῦμα ἅλιον, auf der Meereswoge, Aesch. Suppl. 15 ; vgl. Eur. Hipp. 762 u. sonst, nur in Chören ; ἐπὶ χθόνα καὶ διὰ πόντον βέβακεν Pind. I. 3.59 ; διὰ στόμα ὄσσαν ἱεῖσαι Hes. Th. 65 ; διὰ στόμα ἔχειν, Ar. Lys. 855 ; vgl. Aesch. Spt. 51, 475, 561 ; Eur. Or. 103. – Zuweilen ist dies διά c. accusat. nicht wesentlich dem Sinne nach von ἐν verschieden ; ähnlich wie sich ἀνά und κατά c. accusat. zu ἐν verhält, so auch dies διά cum accusat.: Aeschyl. Suppl. 868 καὶ γὰρ δυσπαλάμως ὄλοιο διʼ ἁλίρρυτον ἄλσος, κατὰ Σαρπηδόνιον χῶμα πολυψάμαθον ἀλαθεὶς εὐρείαις εἰν αὔραις ; Soph. O.R. 867 ὧν νόμοι πρόκεινται ὑψίποδες, οὐρανίαν διʼ αἰθέρα τεκνωθέντες, ὧν Ὄλυμπος πατὴρ μόνος ; so ist wohl auch zu fassen Hes. Th. 631 δηρὸν γὰρ μάρναντο, πόνον θυμαλγέʼ ἔχοντες, Τιτῆνές τε θεοὶ καὶ ὅσοι Κρόνου ἐξεγένοντο, ἀντίον ἀλλήλοισι διὰ κρατερὰς ὑσμίνας ; sehr zweideutig ist Hom. Il. 2.40 θήσειν γὰρ ἔτʼ ἔμελλεν ἐπʼ ἄλγεά τε στοναχάς τε Τρωσί τε καὶ Δαναοῖσι διὰ κρατερὰς ὑσμίνας, was wohl eben so gut heißen könnte »vermittelst der Schlachten« wie »in den Schlachten«.
2) Eben so wie vom Raume wird διά c. accusat. auch von der Zeit ungefähr = ἐν gebraucht, auf die Frage »wann« : Il. 8.510 μή πως καὶ διὰ νύκτα Ἀχαιοὶ φεύγειν ὁρμήσωνται ; 2.57 ἀμβροσίην διὰ νύκτα ; 10.41 νύκτα διʼ ἀμβροσίην ; 10.83 νύκτα διʼ ὀρφναίην ; 10.297 διὰ νύκτα μέλαιναν ; dies »durch die Nacht« ist nicht so viel wie »die Nacht hindurch«, sondern im Wesentlichen nichts Anderes als »bei Nacht«, »während der Nacht«, »in der Nacht«, »zur Nachtzeit« ; nur ist die zu Grunde liegende Vorstellung bei διὰ νύκτα eine andere ; – Mosch. 4.91 πρὸς δʼ ἔτι μʼ ἐπτοίησε διὰ γλυκὺν αἰνὸς ὄνειρος ὕπνον.
3) vom Mittel oder Werkzeuge, durch, vermittelst, fast nur dichterisch ; die Attische Prosa gebraucht regelrecht in dieser Bdtg διά c. genitiv.; Od. 8.520 νικῆσαι διὰ Ἀθήνην ; Il. 10.497 διὰ μῆτιν Ἀθήνης ; 15.71 Ἀθηναίης διὰ βουλάς ; διʼ ἀρετὴν οὐ διὰ τύχην νικᾶν, Isocr. 4.91 ; ὅσοις σῴζεσθαι μὲν ἤρκει διʼ ὑμᾶς Xen. An. 5.8.13 ; Dem. 24.7 διὰ τοὺς θεοὺς ἐσώθην ; λέγονται Ἀθηναῖοι διὰ Περικλέα βελτίους γενέσθαι Plat. Gorg. 515e ; ταχὺς γενόμενος διὰ τὸν παιδοτρίβην ibd. 520c ; πλείω διὰ σὲ εἴρηκα Theaet. 210b ; διὰ τίνʼ ἄρχει ὁ Ζεύς ; Ar. Plut. 130, wo διὰ τἀργύριον geantwortet wird ; εἴ τι ἔστι λαμπρὸν – διὰ σὲ γίγνεται ibd. 145 ; διὰ τοὺς εὖ μαχομένους αἱ μάχαι κρίνονται Xen. Cyr. 5.2.35. Bes. ist zu merken das elliptische εἰ μὴ διά τινα, z.B. Μιλτιάδην εἰς τὸ βάραθρον ἐμβαλεῖν ἐψηφίσαντο, καὶ εἰ μὴ διὰ τὸν πρύτανιν, ἐνέπεσεν ἄν, wenn es nicht durch den Prytanen verhindert wäre, Plat. Gorg. 516d ; εἰ μὴ διὰ τὴν ἐκείνων μέλλησιν Thuc. 2.18 ; Ar. Vesp. 558 ; Dem. 19.90.
4) Am gewöhnlichsten bezeichnet διά c. accusat. die Ursache, »wegen«, »um – willen«, und dies ist in Attischer Prosa der regelmäßige Gebrauch von διά c. accusat.; der Unterschied von ἕνεκα besteht darin, daß dieses den Zweck angibt, die Absicht ; also z.B. πολέμου ἕνεκα = »damit Krieg sei«, διὰ τὸν πόλεμον = »weil Krieg ist (war, sein wird)«. Hom. Il. 15.41 μὴ διʼ ἐμὴν ἰότητα Ποσειδάων πημαίνει Τρῶάς τε καὶ Ἕκτορα, τοῖσι δʼ ἀρήγει, ἀλλά που αὐτὸν θυμὸς ἐποτρύνει καὶ ἀνώγει, mein Wille ist nicht die Ursache, ich bin nicht schuld ; Od. 19.523, 154 ; τῷ διʼ ἀτασθαλίας ἔπαθον κακόν, wegen ihrer Frevel, Od. 23.67 ; so bes. in Prosa διὰ τί, weswegen ?, warum ?, διὰ ταῦτα, deswegen, διὰ τό seq. inf. u. acc. c. inf. Bei Arist. Eth. Nic. 10.2.2 entspricht dem διʼ ἕτερον μηδὲ ἑτέρου χάριν αἱρεῖσθαί τι nachher τίνος ἕνεκα. – Homer setzt für διά mit dem accusat. in der Bdtg »wegen«, »um – willen« auch den dativ. ohne praeposit.: Il. 5.875 σοὶ πάντες μαχόμεσθα· σὺ γὰρ τέκες ἄφρονα κούρην, οὐλομένὴν, ᾗ τʼ αἰὲν ἀήσυλα ἔργα μέμηλεν, Scholl. Aristonic. ἡ διπλῆ, ὅτι ἀντὶ τοῦ διὰ σέ ; Od. 9.19 εἴμʼ Ὀδυσεὺς Λαερτιάδης, ὃς πᾶσι δόλοισιν ἀνθρώποισι μέλω, Scholl. παρεῖται ἡ διά, καὶ ἡ δοτικὴ ἀντὶ αἰτιατικῆς κεῖται· διὰ δόλους γὰρ μέλω. ὅμοιόν ἐστι τῷ »σοὶ πάντες μαχόμεθα (Il. 5.875)«, τουτέστι διὰ σέ.
Dem regierten Worte findet sich διά nachgestellt, z.B. ὅντε διά Hes. O. 3. φρυκτωρῶν διὰ πεισθεῖσα Aesch. Ag. 590, ἣν διὰ πολλὰ παθών Hermesianax bei Ath. XIII.597e ; anastrophiert wird aber διά nicht, s. Lehrs Quaest. Ep. p. 73.
In Zusammensetzungen bezeichnet διά
1) Bewegung u. Verbreitung in Raum u. Zeit, διαγίγνεσθαι, διαφαίνω, bes. bis zum Ziel hindurch führen, διατελέω, διαπράττω, übh. Verstärkung des simplex, διαφθείρω.
2) Trennung, zer-, auseinander, διαιρεῖν, διαλύειν, διαγιγνώσκω.
3) Wetteifer, Wechselwirkung, mit-, untereinander, διαλέγομαι, διαδικάζεσθαι, διαφιλοτιμέομαι, u. daher Auszeichnung, διαφέρειν, διαπρέπειν,
4) Mischung, διάλευκος, διάχρυσος.
Das ι ist zu Anfang des Verses bei Hom. einigemal lang, Il. 3.357, 4.135, 7.251, 11.435 ; α ist in der Vershebung lang, wofür Aesch. διαί sagt.

διά

I
Adv.
- 1
  Through: διὰ δʼ ἔπτατʼ ὀϊστός Il. 5.99: διὰ τάφρον ὀρύξας (i.e. stretching in a line) Od. 21.120.
  
  Sim. κλέος διὰ ξεῖνοι φορέουσιν (through the lands they traverse) Od. 19.333.
  
  With ἀμπερές. See ἀμπερές.
- 2
  Severing, sundering, splitting, dividing: διὰ κτῆσιν δατέοντο Il. 5.158. Cf. Il. 2.655, Il. 9.333, Il. 17.522, Il. 20.280, etc.: διὰ ξύλα κεάσσαι Od. 15.322. Cf. Od. 9.157, 291, etc.
- 3
  Intensive: διὰ χρόα ἔδαψεν Il. 5.858. Cf. Il. 12.308, Il. 13.507, Il. 19.90, etc.: ἐπὴν σχεδίην διὰ κῦμα τινάξῃ Od. 5.363.
II
Prep. (sometimes, without anastrophe, following the case).
- 1
  With genit.
- - a
    Through, passing through, piercing: πέλεκυς, ὅς εἶσιν διὰ δουρός Il. 3.61. Cf. Il. 3.357, Il. 4.135, 481, Il. 5.113, etc.: κόρυθος διά Od. 24.523. Cf. Od. 22.16.
    
    With a form in -φι: διὰ στήθεσφιν Il. 22.284, Il. 5.41 = 57 = Il. 8.259 = Il. 11.448: = Od. 22.93.
    
    In reference to pain: ὀδύνη διὰ χροὸς ἦλθεν Il. 11.398.
  - b
    Through, traversing or passing through (a space, a passage, a throng, or the like): αἰθέρος Il. 2.458, σκαιῶν Il. 3.263, προμάχων Il. 4.495. Cf. Il. 5.250, 503, Il. 6.226, Il. 7.340, Il. 9.478, etc.: Ὠκεανοῖο Od. 10.508, νηός Od. 12.206. Cf. Od. 10.118, 391, Od. 11.581, Od. 12.335, etc.
    
    With a form in -φι: διʼ ὄρεσφιν Il. 10.185.
    
    Of extension: σύες (ὕες) τανύοντο διὰ φλογός Il. 9.468 = Il. 23.33. Cf. Od. 9.298.
    
    Among: ἔπρεπε καὶ διὰ πάντων Il. 12.104.
- 2
  With acc.
- - a
    Through, passing through, piercing: ἔντεα Il. 23.806. Cf. Il. 7.247, Il. 20.269.
  - b
    Through, traversing or passing through (a space, a passage, a throng, or the like) or among (objects): δώματα Il. 1.600, ἔντεα Il. 10.298, στόμα 375. Cf. Il. 8.343, Il. 11.118, Il. 12.62, Il. 17.283, Il. 23.122, etc.: σφέας Od. 7.40, ἄκριας Od. 10.281. Cf. Od. 2.154, Od. 6.50, Od. 9.447, Od. 10.150, etc.
    
    In reference to night regarded as a space: νύκτα διʼ ὀρφναίην Il. 10.83. Cf. Il. 2.57, Il. 8.510, Il. 24.363, 653, etc.: Od. 9.143, 404, Od. 12.284, etc.
    
    During (the night): διὰ νύκτα μάχεσθαι Il. 10.101. Cf. Od. 15.8, Od. 19.66.
    
    Of extension: διὰ κρατερὰς ὑσμίνας Il. 2.40.
    
    Cf. Od. 9.400.
    
    Among: πολέας διὰ κοιρανέοντα Il. 4.230.
  - c
    Through, by means of, by virtue of, by the help or working of: μαντοσύνην Il. 1.72, ἰότητα Il. 15.41. Cf. Il. 10.497, Il. 15.71: βουλάς Od. 8.82, Ἀθήνην 520. Cf. Od. 11.276, 437, Od. 13.121, Od. 19.154, 523.
  - d
    On account of, because of: κάλλος Od. 11.282, ἀτασθαλίας Od. 23.67.

δῐά

1 prep. c. acc.
- a on account of πολεμίων καμάτων ἐξ ἀμαχάνων διὰ τεὰν δύναμιν δρακεῖσʼ ἀσφαλές P. 2.20 ἐγὼ δὲ πλέονʼ ἔλπομαι λόγον Ὀδυσσέος ἢ πάθαν διὰ τὸν ἁδυεπῆ γενέσθʼ Ὅμηρον N. 7.21 ὑφʼ ἅρμασιν ἵπποι διὰ τεάν, ὤνασσα, τιμὰν ὠκυδινάτοις ἐν ἁμίλλαισι θαυμασταὶ πέλονται I. 5.6
- b through (the midst of) παρθένον κεδνὰν χερὶ χειρὸς ἑλὼν ἆγεν ἱππευτᾶν Νομάδων διʼ ὅμιλον P. 9.123 καὶ πάγκαρπον ἐπὶ χθόνα καὶ διὰ πόντον βέβακεν ἐργμάτων ἀκτὶς I. 4.41 μυρίαι δʼ ἔργων καλῶν τέτμανθʼ κέλευθοι καὶ πέραν Νείλοιο παγᾶν καὶ διʼ Ὑπερβορέους I. 6.23
- c through, by the agency of κρίνεται δʼ ἀλκὰ διὰ δαίμονας ἀνδρῶν (τῇ τῶν θεῶν εὐμενείᾳ. Σ. cf. v. 6.: = ἕκατι Wil., SBB, 1909, 828¹) I. 5.11
2 prep. c. gen.
- a through of movement χερσὶ δʼ ἄρα Κρονίων ῥίψαις διʼ ἀμφοῖν P. 3.57 πέταται δʼ ἐπί τε χθόνα καὶ διὰ θαλάσσας τηλόθεν ὄνυμʼ αὐτῶν N. 6.48 δελφῖνι καὶ τάχος διʼ ἅλμας ἶσόν κʼ εἴποιμι Μελησίαν N. 6.64 ὁ καρτερὸς Αἴας ἔπαξε διὰ φρενῶν λευρὸν ξίφος N. 7.26 ]διὰ θυρᾶν ἐπειδ[ Pae. 20.7 ὁ δʼ ἄφ[αρ π]λεκτόν τε χαλκὸν ὑπερη[. .].ε τραπεζαν προβάτων ἁλυσιωτὸν διʼ ἑρκέων (supp. Lobel, qui διερκέων legi posse putat) fr. 169. 29.
- b throughout, in, among μηκέτʼ ἀελίου σκόπει ἄλλο θαλπνότερον ἐν ἀμέρᾳ φαεννὸν ἄστρον ἐρήμας διʼ αἰθέρος O. 1.6 ἀλλʼ Ὅμηρός τοι τετίμακεν διʼ ἀνθρώπων I. 4.37 αἰὼν δὲ διʼ ὀστέων ἐρραίσθη fr. 111. 5.
- c through, by means of αὔξεται καὶ Μοῖσα διʼ ἀγγελίας ὀρθᾶς P. 4.279
3
- a in tmesis. διὰ γαῖαν τρίχα δασσάμενοι v. διαδατέομαι O. 7.75
- b fragg. <δια> e Σ supp. Snell Πα. 14. 15. ]ας διʼ αἰθ[ερ dub. P. Oxy. 2445. 5.

Number of occurrences in NT: 720
Strong 1223

διά (before a vowel δ’, exc. Ro 8:10, II Co 5:7, and in pr. names; Tdf., Pr., 94), prep. c. gen., acc, as in cl.;

1. c. gen., through;

(i) of Place, after verbs of motion or action: Mt 2:12, 12:43, Mk 2:23, Lk 4:30, Jo 4:4, II Co 11:33, al.; σώζεσθαι (διας-) δ. πυρός, ὕδατος, I Co 3:15, I Pe 3:20; βλέπειν δ. ἐσόπτρου, I Co 13:12; metaph., of a state or condition: Ro 14:20, II Co 2:4, 5:7, 10; δ. γράμματος, ἀκροβυστίας (Lft., Notes, 263, 279), Ro 2:27, 4:11; δι’ ὑπομενῆς, Ro 8:25.

(ii) Of Time;

(a) during which: Mt 26:61, Mk 14:58, Lk 5:5; δ. παντὸς τοῦ ζῆν, He 2:15; δ. παντός (διαπαντός in Mk 5:5, Lk 24:53), always, continually, Mt 18:10, Ac 2:25 (LXX) 10:2 24:16, Ro 11:10 (LXX), II Th 3:16, He 9:6, 13:15.

(b) within which: Ac 1:3; δ. νυκτός, Ac 5:19, 16:9 17:10 23:31;

(iii) Of the Means or Instrument;

(1) of the efficient cause (regarded also as the instrument): of God, Ro 11:36, I Co 1:9, Ga 4:7, He 2:10, 7:21; of Christ, Ro 1:8, 5:1, 17, I Co 15:21, I Pe 4:11, al.; δ. τ. ὑμῶν δεήσεως, Ro 1:12, II Co 1:4, Ga 4:23, al.;

(2) of the agent, instrument or means;

(a) c. gen. pers., Mt 11:2, Lk 1:70, Jo 1:17, Ac 1:16, Ro 2:16, I Co 1:21, Eph 1:5, He 2:14, Re 1:1, al.; ὑπὸ τ. κυρίου δ. τ. προφήτου (δ. τ. κυρίου, I Th 4:2 (M, Th., in l.); Lft., Rev., 121 f.), Mt 1:22, 2:15, Ro 1:2; δ. ἐπιστολῆς ὡς δ. ἡμῶν (Field, Notes, 202), II Th 2:2; δ. Σ. (NTD, 22), I Pe 5:12;

(b) c. gen. rei (where often the simple dat. is used in cl.; Jannaris, Gr., 375), Jo 11:4, Ac 5:12; δ. τ. πίστεως, Ro 3:30; δ. λόγου θεοῦ, I Pe 1:23; δ. παραβολῆς, Lk 8:4; δουλεύειν δ. τ. ἀγάπης, Ga 5:13; δ. ἐπαγγελίας, Ga 3:18.

2. C. acc.;

(i) rarely, as c. gen., through (Hom), δ. μέσον Σαμαρίας (ICC, in l.; Bl., §42, 1; Robertson, Gr., 581), Lk 17:11.

(ii) by reason of, because of, for the sake of;

(a) c. acc pers. (M, Pr., 105), Mk 2:27, Jo 6:57, 11:42, Ro 8:20;

(b) c. acc. rei, δ. φθόνον, Mt 27:18, Mk 15:10; δ. φόβον, Jo 7:13, 20:19; δ. ἀγάπην, Eph 2:4; δ. τοῦτο, freq., for this cause, therefore, Mt 6:25, Mk 6:14, Lk 11:49, Jo 6:65, al.; id. seq. ὅτι, Jo 5:16, 10:17, al.; δ. τί, why, Mt 9:11, 14, Mk 2:18, Jo 7:45, al.; δ. τό, c. inf., Mk 5:4, Lk 9:7, Ja 4:2.

3. In composition,

(1) through, as in διαβαίνω;

(2) of separation, asunder, as in διασπάω;

(3) of distribution, abroad, as in διαγγέλλω;

(4) of transition, as διαλλάσσω;

(5) of "perfective" action (M, Pr., 112 f., 115 f.), as διαφύγω, διακαθαρίζω.

διά

through c. gen. through, by means of c. acc.
through.
AWITH GEN.:
- Iof Place or Space:
- - 1of motion in a line, through, right through, διὰ μὲν ἀσπίδος ἦλθε ἔγχος Il.; διʼ ἠέρος αἰθέρʼ ἵκανεν quite through the lower air even to the ether, Il.; διὰ πάντων ἐλθεῖν to go through all in succession, Xen.
  - 2of motion through a space, but not in a line, all through, over, διὰ πεδίοιο Il.; διʼ ἄστεος Od.
  - 3of Intervals of Space, διὰ δέκα ἐπάλξεων at every 10th battlement, Thuc.; διὰ πέντε σταδίων at a distance of 5 stades, Hdt.
- IIof Time:
- - 1throughout, during, διὰ παντὸς τοῦ χρόνου Hdt.; διʼ ἡμέρης all day long, Hdt.; διὰ παντός continually, Aesch.; διʼ ὀλίγου for a short time, Thuc.
  - 2of the interval between two points of Time, διὰ χρόνου πολλοῦ or διὰ πολλοῦ χρ. after a long time, Hdt.; διὰ χρόνου after a time, Soph.; χρόνος διὰ χρόνου time after time, Soph.
  - 3of successive Intervals, διὰ τρίτης ἡμέρης every other day, Hdt.; διʼ ἐνιαυτοῦ every year, Xen.
- IIICausal, through, by
- - 1of the Agent, διʼ ἀγγέλων by the mouth of messengers, Hdt.; διʼ ἑρμηνέως λέγειν Xen.
  - 2of the Instrument or Means, διὰ χειρῶν Soph.; διὰ χειρὸς ἔχειν in hand, Soph.
  - 3of the Manner or Way, παίω διʼ ὀργῆς through passion, in passion, Soph.; διὰ σπουδῆς in haste, hastily, Eur.
- IVto express conditions or states, διʼ ἡσυχίης εἶναι to be in a state of quiet, to be tranquil, Hdt.; διὰ πολέμου ἰέναι τινί to be at war with one, Xen.; διʼ ἀπεχθείας ἐλθεῖν τινι to be hated by him, Aesch.; διʼ οἴκτου ἔχειν τινά to feel pity for one, Eur., etc.
BWITH ACC.:
- Iof Place, in same sense as διά c. gen.:
- - 1through, ἓξ διὰ πτύχας ἦλθε χαλκός Il.
  - 2throughout, over, ὤικεον διʼ ἄκριας Od.; διʼ αἰθέρα Soph.
- IIof Time, διὰ νύκτα Il.; διὰ ὕπνον during sleep, Mosch.
- IIICausal:
- - 1of Persons, through, by aid of, by means of, νικῆσαι διὰ Ἀθήνην Od.; διά σε by thy fault or service, Soph.: through, by reason of, αὐτὸς διʼ αὑτόν for his own sake, Plat.; διὰ τὴν ἐκείνου μέλλησιν Thuc.
  - 2of things, which express the Cause, Reason, or Purpose, διʼ ἐμὴν ἰότητα because of my will, Il.; διʼ ἀχθηδόνα for the sake of vexing, Thuc.; διὰ τοῦτο, διὰ ταῦτα therefore; etc.
CWITHOUT CASE as Adv. throughout, Hom.
DIN COMPOS.:
- Ithrough, right through, as in διαβαίνω.
- IIin different directions, as in διαπέμπω:— of separation, asunder, as in Lat. dis-, as in διασκεδάννυμι:— at variance, as in διαφωνέω; or of mutual relation, one with another, as in διαγωνίζομαι, διᾴδω.
- IIIof preeminence, as in διαπρέπω, διαφέρω.
- IVcompletion, to the end, utterly, as in διαμάχομαι (cf. Lat. decertare).
- Vto add strength, throughly, out and out, as in διαγαληνίζω.
- VIof mixture, between, partly, as in διάλευκος.

…οὔτε ἀλλότρια πράγματα πράξας νῦν ἠνάγκασμαι ὑπὸ τῶν γεγενημένων τούτου κατηγορεῖν, ὥστε πολλάκις εἰς πολλὴν ἀθυμίαν κατέστην, μὴ διὰ τὴν ἀπειρίαν ἀναξίως καὶ ἀδυνάτως ὑπὲρ τοῦ ἀδελφοῦ καὶ ἐμαυτοῦ τὴν κατηγορίαν ποιήσομαι. ὅμως δὲ πειράσομαι ὑμᾶς ἐξ ἀρχῆς…

Lysias, Speeches
…αὑτῷ πολλὴν ἔσεσθαι · ἀλλʼ ὑπεριδὼν καὶ τὰ φύσει πεφυκότα καὶ τὰ θεῖα πράγματα καὶ τὰς ἀνθρωπίνας διανοίας ὁδὸν μὲν διὰ τῆς θαλάττης ἐποιήσατο, πλοῦν δὲ διὰ τῆς γῆς ἠνάγκασε γενέσθαι, ζεύξας μὲν τὸν Ἑλλήσποντον, διορύξας δὲ τὸν…

Lysias, Speeches
…τὰ φύσει πεφυκότα καὶ τὰ θεῖα πράγματα καὶ τὰς ἀνθρωπίνας διανοίας ὁδὸν μὲν διὰ τῆς θαλάττης ἐποιήσατο, πλοῦν δὲ διὰ τῆς γῆς ἠνάγκασε γενέσθαι, ζεύξας μὲν τὸν Ἑλλήσποντον, διορύξας δὲ τὸν Ἄθω, ὑφισταμένου οὐδενός, ἀλλὰ τῶν…

Lysias, Speeches
…καὶ μεθʼ ὧν ἐκινδύνευον καὶ πρὸς οὓς ἐπολέμουν, ἡγεμόνες γενέσθαι τῆς Ἑλλάδος. ὑστέρῳ δὲ χρόνῳ Ἑλληνικοῦ πολέμου καταστάντος διὰ ζῆλον τῶν γεγενημένων καὶ φθόνον τῶν πεπραγμένων, μέγα μὲν ἅπαντες φρονοῦντες, μικρῶν δʼ ἐγκλημάτων ἕκαστοι δεόμενοι, ναυμαχίας…

Lysias, Speeches
…ἐν ὑμῖν δʼ ἐστὶ πότερον χρὴ τούτους ἰσχυροὺς ἢ μηδενὸς ἀξίους εἶναι. ἐγὼ μὲν γὰρ οἶμαι πάσας τὰς πόλεις διὰ τοῦτο τοὺς νόμους τίθεσθαι, ἵνα περὶ ὧν ἂν πραγμάτων ἀπορῶμεν, παρὰ τούτους ἐλθόντες σκεψώμεθα ὅ τι ἡμῖν ποιητέον…

Lysias, Speeches
…; τουτὶ δή ἐστι πάντων χαλεπώτατον πεῖσαί τινας ὑμῶν. ἐάντε γὰρ λέγω ὅτι τῷ θεῷ ἀπειθεῖν τοῦτʼ ἐστὶν καὶ διὰ τοῦτʼ ἀδύνατον ἡσυχίαν ἄγειν, οὐ πείσεσθέ μοι ὡς εἰρωνευομένῳ · ἐάντʼ αὖ λέγω ὅτι καὶ τυγχάνει μέγιστον ἀγαθὸν ὂν…

Plato, Apology
…ποταμόν, μόναι μὲν ὡπλισμέναι σιδήρῳ τῶν περὶ αὐτάς, πρῶται δὲ τῶν πάντων ἐφʼ ἵππους ἀναβᾶσαι, οἷς ἀνελπίστως διʼ ἀπειρίαν τῶν ἐναντίων ᾕρουν μὲν τοὺς φεύγοντας, ἀπέλειπον δὲ διώκοντας · ἐνομίζοντο δὲ διὰ τὴν εὐψυχίαν μᾶλλον ἄνδρες ἢ…

Lysias, Speeches
…καὶ ἀδυνάτως ὑπὲρ τοῦ ἀδελφοῦ καὶ ἐμαυτοῦ τὴν κατηγορίαν ποιήσομαι. ὅμως δὲ πειράσομαι ὑμᾶς ἐξ ἀρχῆς ὡς ἂν δύνωμαι διʼ ἐλαχίστων διδάξαι. οὑμὸς πατὴρ Κέφαλος ἐπείσθη μὲν ὑπὸ Περικλέους εἰς ταύτην τὴν γῆν ἀφικέσθαι, ἔτη δὲ τριάκοντα ᾤκησε…

Lysias, Speeches
…, καὶ ἀπορεῖς εἰ διδακτόν ἐστιν ἀρετή ; ἀλλʼ οὐ χρὴ θαυμάζειν, ἀλλὰ πολὺ μᾶλλον εἰ μὴ διδακτόν. διὰ τί οὖν τῶν ἀγαθῶν πατέρων πολλοὶ ὑεῖς φαῦλοι γίγνονται ; τοῦτο αὖ μάθε · οὐδὲν γὰρ θαυμαστόν, εἴπερ ἀληθῆ…

Plato, Protagoras
…ὅτι Φείδων αἱρεθεὶς ὑμᾶς διαλλάξαι καὶ καταγαγεῖν τῶν αὐτῶν ἔργων Ἐρατοσθένει μετεῖχε καὶ τῇ αὐτῇ γνώμῃ τοὺς μὲν κρείττους αὑτῶν διʼ ὑμᾶς κακῶς ποιεῖν ἕτοιμος ἦν, ὑμῖν δὲ ἀδίκως φεύγουσιν οὐκ ἠθέλησεν ἀποδοῦναι τὴν πόλιν, ἀλλʼ ἐλθὼν εἰς Λακεδαίμονα…

Lysias, Speeches

διά

Saved

Recent