νέμεσις
νέμεσις, distribution of what is due
- prop., like νέμησις, distribution of what is due; but in usage always retribution, esp. righteous anger aroused by injustice, not used of the gods in Hom.; ν. δέ μοι ἐξ ἀνθρώπων ἔσσεται Od. 2.136, cf. 22.40, Il. 6.351; αἰδῶ καὶ νέμεσιν (where αἰ. is subjective, ν. objective) 13.122 (the two personified, Hes. Op. 200): c. gen. obj., Τρώων χόλῳ οὐδὲ νεμέσσι Il. 6.335; esp. in phrase οὐ νέμεσις it is no cause for anger that . ., c. inf., οὐ γάρ τις ν. φυγέειν κακόν 14.80: c. acc. et inf., 3.156; πενθεῖν οὐ χρή· ν. γάρ S. OC 1753 (anap.); τίς τάδε ν. στυγεῖ; A. Th. 235 (lyr.); later, of the wrath of the gods, ἐκ θεοῦ ν. Hdt. 1.34; θεῶν ν. S. Ph. 518 (lyr.), 602, cf. OGI 383.115 (Nemrud Dagh, i B.C.); also ἡ ἐκ τοῦ νόμου ν. Ael. VH 6.10; indignation at undeserved good fortune, ν. μεσότης φθόνου καὶ ἐπιχαιρεκακίας Arist. EN 1108a35.
- B Νέμεσις, εως, ἡ, as pr. n., voc. Νέμεσι S. El. 792:—Nemesis, the impersonation of divine Retribution, coupled with Αἰδώς, Hes. Op. 200 (v. supr.), cf. Th. 223; ὑπέρδικος N. Pi. P. 10.44; Ἀδράστεια καὶ N. SIG 2940.16 (Cos): in Trag. and later writers freq. avenger of the dead, A. Fr. 266, etc.; ἔστι γὰρ ἐν φθιμένοις N. μέγα Epigr.Gr. 367.9; Νέμεσι τοῦ θανόντος S. l.c.: in pl., κάλλους εἰσί τινες Νεμέσεις; AP 11.326 (Autom.); two were worshipped at Smyrna, Paus. 7.5.2, cf. CIG 2663 (Halic.), IGRom. 4.1431.5 (Smyrna), AP 12.193 (Strat.), Supp.Epigr. 4.277 (Panamara).
- 2 Astrol., name of the seventh κλῆρος (τοῦ Κρόνου) Paul.Al. K. 3, Rhetor. in Cat.Cod.Astr. 1.160, 168, cf. Vett.Val. 2.22.
- C Pythag. name for five, Theol.Ar. 31.
1. afkeuring:
2. post-Hom. vergelding, wraak:
3. personif.
1) der gerechte Unwille, den man über ein Unrecht, etwas Ungebührliches, Unschickliches empfindet, Entrüstung und ausgesprochener Tadel, bes. Unwille über unverdientes Glück oder unwürdigen Gebrauch desselben, nach Arist. Eth. 2.7.15 als Tugend in der Mitte stehend zwischen φθόνος, Neid, und ἐπιχαιρεκακία, Schadenfreude, vgl. rhet. 2.9 ; neben χόλος, Il. 6.335 ; νέμεσις δέ μοι ἐξ ἀνθρώπων ἔσσεται, Od. 2.136, vgl. 22.40 ; die Rache, Ahndung der Götter, τὰν θεῶν νέμεσιν ἐκφυγών, Soph. Phil. 514, 598 ; Eur. Or. 1362. Auch Mißgunst, Neid, τί τάδε νέμεσις στυγεῖ, Aesch. Spt. 217 ; Soph. Phil. 514 ; Eur. Or. 1362 ; Strafe, μετῆλθεν αὐτὸν ἡ ἐκ τοῦ νόμου ν., Ael. V.H. 6.10.
2) das was gerechten Unwillen verdient, der Gegenstand gerechten Unwillens ; οὐ νέμεσις, man darf es nicht übel nehmen, nicht tadeln, es ist nicht zu mißbilligen, zu verdenken, c. inf., οὐ γάρ τις νέμεσις φυγέειν κακόν, Il. 14.80, Od. 1.350, 20.330 ; acc. c. inf., οὐ νέμεσις, Τρῶας καὶ ἐϋκνήμιδας Ἀχαιοὺς τοιῇδʼ ἀμφὶ γυναικὶ πολὺν χρόνον ἄλγεα πάσχειν, Il. 3.156 ; εἰ δʼ ἔπεστι νέμεσις, οὐ λέγω, wenn man nicht darf, si nefas est, Soph. El. 1459 ; O.C. 1750. – Daher auch
3) Unwille über ein selbstbegangenes Unrecht, Scheu vor strafwürdigen Handlungen, Ehr-und Rechtsgefühl ; ἐν φρεσὶ θέσθε ἕκαστος αἰδῶ καὶ νέμεσιν, Il. 13.122, vgl. ὃς ᾔδη νέμεσιν καὶ αἴσχεα πόλλʼ ἀνθρώπων, Il. 6.351. – Personifiziert, Nemesis, bei Hes. O. 202 neben αἰδώς, die sittliche Scheu ; nach Hes. Th. 223 ist sie die Tochter der Nacht. Bei den Folgenden wie den Tragg. ist sie die Glück und Recht gleich verteilende Göttin, die bes. das Uebermaß im Menschenleben haßt und aufhebt, den aus großem Glück entstehenden Uebermut der Menschen bestraft und überhaupt darauf sieht, daß der Mensch sich nicht überhebe und nicht über die ihm von der Gottheit gesteckten Grenzen hinausgehe ; φυγόντες ὑπέρδικον Νέμεσιν, Pind. P. 10.44 ; Aesch. frg. 244 ; Soph. El. 782. Vgl. Mesomed. hymn. auf die Nemesis.
ἡ.
Dat. νεμέσσι Il. 6.335.
- 1
Righteous indignation or vexation, blame, censure, reproach : ἐν φρεσὶ θέσθε νέμεσιν
(i. e. the fear of it) Il. 13.122. Cf. Il. 6.335, 351 : ν. μοι ἐξ ἀνθρώπων ἔσσεται Od. 2.136. Cf. Od. 22.40. - 2
Something worthy of righteous indignation or of blame, censure or reproach.
With infin. (cf. χάρις
4..b): οὐ ν. Τρῶας καὶ Ἀχαιοὺς ἄλγεα πάσχειν (small blame to them if they . . . ) Il. 3.156. Cf. Il. 14.80 : Od. 1.350, Od. 20.330.
- 1
- a apportionment εὔχομαι ἀμφὶ καλῶν μοίρᾳ νέμεσιν διχόβουλον μὴ θέμεν (sc. σέ = Δία: an ambiguous apportionment as regards their true blessings) O. 8.86
- b pro pers., she who apportions, fate πόνων δὲ καὶ μαχᾶν ἄτερ οἰκέοισι φυγόντες ὑπέρδικον Νέμεσιν (sc. οἱ Ὑπερβόρεοι) P. 10.44
- Iproperly, distribution of what is due; hence a righteous assignment of anger, wrath at anything unjust, just resentment, Hom.: indignation at undeserved good fortune, Arist.
- 2of the gods, indignation, wrath, ἐκ θεοῦ ν. Hdt., Soph.
- IIthe object of just resentment, Hom.; οὐ νέμεσις ἐστί ʼtis no cause for wrath that . ., c. inf., Hom., Soph.
- IIIindignation at oneʼs own misdeed, a sense of sin, Il.
- BΝέμεσις, ιος, as prop. n., voc. Νέμεσι, Nemesis, the impersonation of divine wrath, Hes.: in Trag., the goddess of retribution.
-
…γενέσθαι. αὐτὰρ ἐπεὶ τάδε γʼ ὧδε θεοὶ κακὰ τεκμήραντο, ἀνδρὸς ἔπειτʼ ὤφελλον ἀμείνονος εἶναι ἄκοιτις, ὃς ᾔδη νέμεσίν τε καὶ αἴσχεα πόλλʼ ἀνθρώπων. τούτῳ δʼ οὔτʼ ἂρ νῦν φρένες ἔμπεδοι οὔτʼ ἄρʼ ὀπίσσω ἔσσονται · τὼ καί…
Homer, Iliad
-
…ποτε λήγουσι θεαὶ δεινοῖο χόλοιο, πρίν γʼ ἀπὸ τῷ δώωσι κακὴν ὄπιν, ὅστις ἁμάρτῃ. τίκτε δὲ καὶ Νέμεσιν, πῆμα θνητοῖσι βροτοῖσι, Νὺξ ὀλοή · μετὰ τὴν δʼ Ἀπάτην τέκε καὶ Φιλότητα Γῆράς τʼ οὐλόμενον, καὶ…
Hesiod, Theogony
-
…βιαίως, αὐτοῦ τε ζώοντος ὑπεμνάασθε γυναῖκα, οὔτε θεοὺς δείσαντες, οἳ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν, οὔτε τινʼ ἀνθρώπων νέμεσιν κατόπισθεν ἔσεσθαι · νῦν ὑμῖν καὶ πᾶσιν ὀλέθρου πείρατʼ ἐφῆπται. ὣς φάτο, τοὺς δʼ ἄρα πάντας ὑπὸ χλωρὸν…
Homer, Odyssey
-
…ἐκ γὰρ τοῦ πατρὸς κακὰ πείσομαι, ἄλλα δὲ δαίμων δώσει, ἐπεὶ μήτηρ στυγερὰς ἀρήσετʼ ἐρινῦς οἴκου ἀπερχομένη · νέμεσις δέ μοι ἐξ ἀνθρώπων ἔσσεται · ὣς οὐ τοῦτον ἐγώ ποτε μῦθον ἐνίψω. ὑμέτερος δʼ εἰ μὲν θυμὸς νεμεσίζεται…
Homer, Odyssey
-
…κραδίῃ ἅδοι ἀμφοτέροιϊν. ὄφρα μὲν ὑμῖν θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἐώλπει νοστήσειν Ὀδυσῆα πολύφρονα ὅνδε δόμονδε, τόφρʼ οὔ τις νέμεσις μενέμεν τʼ ἦν ἰσχέμεναί τε μνηστῆρας κατὰ δώματʼ, ἐπεὶ τόδε κέρδιον ἦεν, εἰ νόστησʼ Ὀδυσεὺς καὶ ὑπότροπος ἵκετο…
Homer, Odyssey
-
…, ὥστε συμφέρειν τοῖς κρείσσοσιν. ὦ Ζεῦ, δέδορκα φάσμʼ ἄνευ φθόνου μὲν οὐ πεπτωκός · εἰ δʼ ἔπεστι νέμεσις, οὐ λέγω. χαλᾶτε πᾶν κάλυμμʼ ἀπʼ ὀφθαλμῶν, ὅπως τὸ συγγενές τοι κἀπʼ ἐμοῦ θρήνων τύχῃ. αὐτὸς…
Sophocles, Electra
-
…, ὃς τὰ παρεόντα ἀγαθὰ μετεὶς τὴν τελευτὴν παντὸς χρήματος ὁρᾶν ἐκέλευε. μετὰ δὲ Σόλωνα οἰχόμενον ἔλαβέ ἐκ θεοῦ νέμεσις μεγάλη Κροῖσον, ὡς εἰκάσαι, ὅτι ἐνόμισε ἑωυτὸν εἶναι ἀνθρώπων ἁπάντων ὀλβιώτατον. αὐτίκα δέ οἱ εὕδοντι ἐπέστη ὄνειρος…
Herodotus, The Histories
-
…δὲ φησὶ καὶ πρεσβυγενὴς Κρόνος ἀλλήλοισι μιγέντε μέγιστον τίκτετον τύραννον, ὃν δὴ κεφαληγερέταν θεοὶ καλέουσι · καὶ πάλιν ἐν Νεμέσει · μόλʼ, ὦ Ζεῦ ξένιε καὶ καραιέ. Τηλεκλείδης δὲ ποτὲ μὲν ὑπὸ τῶν πραγμάτων ἠπορημένον καθῆσθαί φησιν αὐτὸν…
Plutarch, Pericles
-
…σιγᾶν καὶ μένειν εἴσω δόμων. διὰ θεῶν πόλιν νεμόμεθʼ ἀδάματον, δυσμενέων δʼ ὄχλον πύργος ἀποστέγει. τίς τάδε νέμεσις στυγεῖ ; οὔτοι φθονῶ σοι δαιμόνων τιμᾶν γένος · ἀλλʼ ὡς πολίτας μὴ κακοσπλάγχνους τιθῇς, εὔκηλος ἴσθι μηδʼ ἄγαν…
Aeschylus, Seven Against Thebes
-
…, ἀλλά ποθι Ζεὺς αἴτιος, ὅς τε δίδωσιν ἀνδράσιν ἀλφηστῇσιν, ὅπως ἐθέλῃσιν, ἑκάστῳ. τούτῳ δʼ οὐ νέμεσις Δαναῶν κακὸν οἶτον ἀείδειν · τὴν γὰρ ἀοιδὴν μᾶλλον ἐπικλείουσʼ ἄνθρωποι, ἥ τις ἀκουόντεσσι νεωτάτη ἀμφιπέληται. σοί δʼ…
Homer, Odyssey