ἥμισυς

ἥμῐσυς, εια, υ, gen. ἡμίσεος Hdt. 2.126, Th. 2.78, 4.83, X. Oec. 18.8, Pl. Smp. 205e, IG 2(2).1612.267, D. 23.213, etc. (ἡμίσεως is sts. a v.l., as in Th. ll. cc., and is found in later writers, as Dsc. 2.70); also as fem., Th. 4.104; later contr. ἡμίσους D.H. 4.17, Plu. Mar. 34, etc. (as fem., LXX 3 Ki. 16.9): nom. and acc. pl. masc., Ion. ἡμίσεες, -εας, Il. 21.7, Hdt. 9.51, Att. ἡμίσεις Th. 3.20, Pl. Tht. 154c (ἡμίσεας is preferred by Phryn. PS p.73 B.): neut. pl. ἡμίσεα Th. 4.16, Pl. R. 438c, later ἡμίση D. 36.36 (cod. S), al., IG 2(2).1678.23, Thphr. Char. 30.16, IG 12 (5).872.107 (Tenos), SIG 2588.4 (Delos, ii B.C.), etc.: Ion. fem. ἡμίσεᾰ Hdt. 5.111 (hyperion. -σέη Luc. Syr.D. 14), acc. pl. -έας Hdt. 8.27, also acc. sg. ἡμίσεαν IG 2.1055.16, 1059.14, gen. ἡμισέας Pl. Men. 83c: ἥμυσυς (assim.), Rev.Phil. 54.192 (Erythrae, v B.C.), IG 2(2).43A45 (iv B.C.), PEleph. 20.40 (iv B.C.), IG 11(2).161A 23 (Delos, iii B.C.), UPZ 54.6 (ii B.C.), etc.: neut. ἥμισον, τό, Berl.Sitzb. 1927.8 (Locr., v B.C.), SIG 1011.7 (Chalcedon, iii/ii B.C.), ib. 671 A 13 (Delph., ii B.C.), BGU 183.41 (i A.D.): pl. ἥμισα SIG 56.7 (Argos, v B.C.); also ἥμισσον, τό, ib. 306.14 (Arc., iv B.C.), 1009.20 (Ephesus, iii/ii B.C.): pl. ἥμισσα ib. 240P (Delph., iv B.C.): acc. pl. τοὺς ἡμίσους Not.Arch. 4.20 (Cyrene, Aug.):—

• half,
• • I as Adj., ἡμίσεες λαοί half the people, ἡ. δʼ ἄρα λαοὶ ἐρητύοντο . . ἡ. δʼ ἀναβάντες ἐλαύνομεν Od. 3.155 sq., cf. Il. 21.7 (elsewh. Hom. uses only neut. ἥμισυ as Subst. (v. infr. II)); τοὺς ἡμίσεας ἀποστέλλειν Hdt. 9.51, cf. Th. 3.20, X. Cyr. 2.1.6, etc.; ἥμισυς λόγος half the tale, A. Eu. 428 (λόγου cod. Med.); τὸ ἥμισυ τεῖχος Th. 2.78; ὁ ἥ. ἀριθμός Pl. Lg. 946a: c. gen., like a Comp., τὸ ὕψος ἥμισυ ἐτελέσθη οὗ διενοεῖτο half of what he intended, Th. 1.93: metaph., οὐδʼ ἂν ἥμισυς ἑαυτοῦ γένοιτο πρὸς ἀρετήν Pl. Lg. 647d (οὐ διʼ ἥμισυν stands for οὐ διήμ. ‘half-and-half’, ib. 806c).
  • • 2 in Prose also with the Subst. in gen. and giving its gender and number to ἥμισυς, τῶν νήσων τὰς ἡμισέας Hdt. 2.10; τῶν ἀνδραπόδων τὰ ἡμίσεα Id. 6.23; αἱ ἡμίσειαι τῶν νεῶν half of the ships, Th. 8.8; οἱ ἡμίσεις τῶν ἄρτων X. Cyr. 4.5.4; ὁ ἥμισυς τοῦ ἀριθμοῦ Pl. Phd. 104a; τοῦ χρόνου D. 20.8: abs., οἱ ἡ. half of them, Th. 3.20.
  • II as Subst. in neut., ἥ. τιμῆς, ἐνάρων, ἀρετῆς, Il. 9.616, 17.231, Od. 17.322; τὸ μὲν . ., τὸ δʼ ἥ. Il. 13.565; πλέον ἥ. παντός Hes. Op. 40, Pl. R. 466c; ὑπὲρ ἥ. πάντων X. Cyr. 3.3.47; ἥ. οὗ δεῖ Pl. Phd. 77c, etc.; ἐν ἡμίσει τῆς νυκτός at midnight, LXX Jd. 16.3: usu. c. Art., τὸ ἥ. τοῦ στρατοῦ Th. 4.83, etc.; also τὤμισυ Hes. Op. 559, Schwyzer 701 (Erythrae, v B.C.); θἤμισυ Ar. Lys. 116: indecl., ἀπὸ τοῦ ἥ. LXX Ex. 30.15; τῷ ἥ. φυλῆς ib. Nu. 32.33: pl., τῆς χορείας τὰ ἡμίσεα Pl. Lg. 672e; ἄρτων ἡμίσεα X. An. 1.9.26; ῥαφανίδων τὰ ἡ. Thphr. l.c.: after Numerals, ἐν δυοῖν καὶ ἡμίσει ἡμέρας IG 2(2).1673.73; δεκατεττάρων καὶ ἡμίσους Str. 2.5.39; μνῶν . . δώδεκα καὶ ἡμίσους D.H. 4.17; τετραποδίαν μίαν καὶ ἥμισυ IG 1(2).373.28; without καί, μυριάδων ἑπτὰ ἡμίσους Plu. Mar. 34: indecl., τριῶν ἥμισυ σταδίων Str. 8.6.21, cf. PTeb. 110.5 (i B.C.), Plu. Cat.Mi. 44, etc.: as Adv., ἥ. μὲν νύμφην . ., ἥ. δʼ αὖτε ὄφιν Hes. Th. 298, cf. Pi. N. 10.87: so in pl., τὰ μὲν ἡμίσεα φιλόπονος, τὰ δὲ ἡ. ἄπονος Pl. R. 535d: with Preps., οὐδʼ εἰς ἥ. not half, Ar. Th. 452: regul. Adv. ἡμισέως half-done, Pl. R. 601c.
  • • • b ἥμισυ, τό, = ἡμίεκτον, Hsch.
    • 2 fem., ἡ ἡμίσεια (sc. μοῖρα), τῇ ἡμισείᾳ τῆς γῆς Th. 5.31; ἡ ἡ. τοῦ τιμήματος Pl. Lg. 956d; οὐ γὰρ ἐφʼ ἡμισείᾳ χρηστὸν εἶναι δεῖ by halves, D. 19.277; ἐξ ἡμισείας Luc. Cat. 1, Artem. 1.26, S.E. M. 10.145. (ἡμισυ- fr. ἡμιτυ-, ἡμισσο- fr. ἡμιτϝο-, cf. ἡμίτεια, ἡμιτύεκτον; enlarged fr. ἡμι-.)

ἥμισυς, εια, υ, ion. fem. ἡμισέη u. ἡμισέα, was sich vielleicht auch bei den Att. findet, Inscr. 103 ; – gen. ἡμίσεος, Her. 2.126 ; so Plat. Charm. 168c, Symp. 205a, mit der v.l. ἡμίσεως Tim. 56e ; vgl. Lobeck zu Phryn. 247 ; Sp. zsgzn ἡμίσους, auch ἡμίσεως, wie Dion.Hal. 4.17 ; Plut. Mar. 34 ; – plur. neutr. nach den Atticisten nur ἡμίσεα ; ἡμίση findet sich Ael. V.H. 6.1 Theophr. char. 11 Ath. XII.534f ; gen. ἡμίσεων, Od. 24.463 ; vgl. Buttmann gr. Gr. II p. 409;
halb, zur Hälfte ; bei Hom. im plur. adj., ἡμίσεες λαοί, Il. 21.7, Od. 3.155, im sing. gew. ἥμισύ τινος, substantivisch, z.B. τιμῆς, ἐνάρων, ἀρετῆς, Il. 9.612, 17.231, Od. 17.322 ; – ἥμισυ μὲν – ἥμισυ δέ, Pind. N. 10.87 ; vgl. Hes. Th. 298. – Adj., λόγος Aesch. Eum. 428 ; τεῖχος, Thuc. 2.78 ; ἀριθμός Plat. Legg. XII.946a ; μέρος Soph. 223d. – Subst., οἱ ἡμίσεες τοῦ στρατοῦ Her. 9.51 ; vgl. Thuc. 3.20 ; Plat. Legg. VI.756e ; Xen. Cyr. 2.1.6 ; seltener im sing. masc., ὁ ἥμισυς τοῦ ἀριθμοῦ Plat. Phaed. 104a ; τὸν ἥμισυν τοῦ χρόνου Dem. Lept. 8, wo Wolf zu vergleichen ; bes. im neutr. τὸ ἥμισυ, Il. 13.565, die Hälfte ; τοῦ στρατοῦ Thuc. 3.83 ; τοῦ βλάβους Plat. Legg. VI.767e ; τοῦ χρόνου Xen. Cyr. 3.3.47 (Sp. auch μυριάδων ἑπτὰ ἡμίσους, um 7½ Myriaden, d.i. 75 000, Plut. Mar. 34 ; vgl. Cat. min. 44 ; Strab. VIII.379 ; δυοῖν δραχμῶν καὶ ἡμίσους, um drittehalb Drachmen, Ath. VI.274c); im plur., τὰ ἡμίσεα τῆς χορείας Plat. Legg. II.672c ; ἄρτων Xen. An. 1.9.26, wofür τοὺς ἡμίσεις τῶν ἄρτων Cyr. 4.5.4 steht ; – ἡ ἡμίσεια, die Hälfte, Thuc. 5.31 ; Xen. Cyr. 1.2.9 ; τοῦ τιμήματος Plat. Legg. XII.956d ; Sp., wie Dion.Hal. 4.25 ; – ἐφʼ ἡμισείᾳ, zur Hälfte, Dem. 19.277.
• Adv. ἡμισέως , zur Hälfte, Plat. Rep. X.601c.
Uebertr., wie bei uns, τέλεον καὶ οὐδʼ ἥμισυν δεῖν τὸν νομοθέτην εἶναι Plat. Legg. VII.806c.

ἥμισυς

-υ

[ἡμι-.]

• • 1

    Half, half of: ἡμίσεες λαοί Od. 3.155.

  • 2

    Absol., half of what is specified or indicated.

  • • a

      ἡμίσεες εἰλεῦντο Il. 21.7. Cf. Od. 3.157, Od. 24.464.

    • b

      In neut. ἥμισυ: τιμῆς ἡ. Il. 6.193. Cf. Il. 9.580 (following τὸ ἡ. 579 (see below)), Il. 17.231 (twice): Od. 9.246 (twice), Od. 13.114, Od. 17.322.

      With the article: τὸ δʼ ἡ. κεῖτʼ ἐπὶ γαίης Il. 13.565. Cf. Il. 9.579

  • 3

    In neut. as adv., to the extent of a half: ἡ. μείρεο τιμῆς Il. 9.616.

ἥμῐσῠς n. s. pro subs.,

• 1half “ἥμισυ μέν κε πνέοις γαίας ὑπένερθεν ἐών, ἥμισυ δʼ οὐρανοῦ ἐν χρυσέοις δόμοισιν” (sc. τοῦ χρόνου. Σ.) N. 10.87

ἥμισυς , σεια, συ: half; sing. only neut. as subst., Il. 6.193, Il. 9.579, 580; pl., ἡμίσεες λᾱοί, Il. 21.7, Od. 3.155, 157; gen. ἡμίσεων πλείους, Od. 24.464.

ἥμισυς ἡμι-

• half, Lat. semis, used both as adj. and Subst.:
• • Ias adj., ἡμίσεες λαοί half the people, Hom.; ἥμισυς λόγος half the tale, Aesch., etc.;—c. gen., like a comp., ἥμισυ οὗ διενοεῖτο half of what he intended, Thuc.:— also with its Subst. in gen., τῶν νήσων τὰς ἡμίσεας half of the islands, Hdt.; αἱ ἡμίσειαι τῶν νεῶν Thuc.; ὁ ἥμισυς τοῦ ἀριθμοῦ Plat.
  • IIas Subst.,
  • • 1neut., ἥμισυ τιμῆς, ἐνάρων, ἀρετῆς Hom.; πλέον ἥμισυ παντός, Hes.; mostly with Art., τὸ ἡμ. τοῦ στρατοῦ Thuc., etc.;—also in pl., ἄρτων ἡμίσεα Xen.
    • 2fem., ἡ ἡμ. τοῦ τιμήματος Plat.; ἐφʼ ἡμισείᾳ up to one half, Dem.