τράπεζα

τράπεζ-α [τρᾰ], ης, ἡ, Dor. τράπεσδα Alcm. 74b:—

• table, esp. dining-table, eating-table, freq. in Hom., Τηλεμάχοιο τ., ἐμὴ τ., Od. 17.333, 447, cf. IG 1(2).330.4, Men. 518.2; τ. παραθεῖναι Hdt. 6.139, Alex. 171; παρέκειτο τ. Il. 24.476; τ. εἰσφέρειν, ἐπάγειν, Ar. V. 1216, Anaxandr. 2 (but ἐσῄρετο is prob. cj.); ἡ τ. εἰσῄρετο Ar. Ra. 518; τ. ἀφαιρεῖν Od. 19.61, X. Smp. 2.1 (Pass.); αἴρειν Men. 273, cf. 451; ἐκφέρειν Pl.Com. 69.2; ξενίη τ. the hospitable board, ἴστω Ζεύς . . ξενίη τε τ. Od. 14.158, cf. 21.28; ᾔσχυνε ξενίαν τ. κλοπαῖσι A. Ag. 401 (lyr.), cf. 701 (lyr.); ὅρκον μέγαν, ἅλας τε καὶ τράπεζαν Archil. 96, cf. Wilcken Chr. 11.58 (ii B. C.); ἡ ξενικὴ τ. Aeschin. 3.224; τοὺς τῆς πόλεως ἅλας καὶ τὴν δημοσίαν τ. Id. 2.22; δέξασθαι τραπέζῃ καὶ κοίτῃ entertain at bed and board, Hdt. 5.20; κοίτης μεθέξουσα καὶ τραπέζης μόνον Plu. Brut. 13; ἐπὶ τὰς αὐτὰς τ. ἰέναι Antipho 2.1.10; τράπεζαν Περσικὴν παρετίθετο he kept a table in the Persian fashion, Th. 1.130; τ. κοσμεῖν X. Cyr. 8.2.6, etc.; εἰς ἀλλοτρίαν τ. ἀποβλέπειν live at other menʼs table, at their expense, Id. An. 7.2.33; τὴν τ. ἀνατρέπειν upset the table, D. 19.198; prov. of a spendthrift, And. 1.130; table dedicated to the gods, on which meats and offerings were set out, IG 1(2).190.4, 840.19, 2(2).1245.6, 1534.163, 1933.2, Din. 3.2; τ. ἱερά PCair.Zen. 708 (iii B. C.); ἐπὶ τὴν τ. τῶν Διοσκόρων ib. 569.24 (iii B. C.); τ. Κυρίου, τ. δαιμονίων, 1 Ep.Cor. 10.21.
• • • 2 table, as implying what is upon it, meal, ἄνομος τ. Hdt. 1.162, cf. E. Alc. 2, X. An. 7.3.22; also βορᾶς τ. S. OT 1464; Συρακοσίων τ., prov. of luxurious living, Ar. Fr. 216, cf. Pl. R. 404d; Σικελικαὶ τ. prov. ap. Jul. Or. 6.203a; πολυτελὴς τ. Epicur. Ep. 3 p.64 U.; δεύτεραι τ. the second course, Plu. Sanit. 2.133e, Ath. 14.639b; cf. τράγημα.
  • II money-changerʼs counter, ἐν ἀγορᾷ ἐπὶ τῶν τ. Pl. Ap. 17c, cf. Plu. Adul. 2.70f; αἱ τ. τῶν κολλυβιστῶν Ev.Matt. 21.12; most freq. bank, Lys. 9.5, etc.; ἡ ἐργασία ἡ τῆς τ. the right to operate the bank, D. 36.6; ἡ ἐγγύη ἡ ἐπὶ τὴν τ. security given to the bank, Id. 33.10; δοῦναι ἀργύριον ἐπὶ τ. Ev.Luc. 19.23; τὸ ἐπὶ τὴν τ. χρέως D. 33.24; οἱ ἐπὶ ταῖς τ. bankers, Isoc. 17.2; κατασκευάζεσθαι τράπεζαν set up a bank, Is. Fr. 66; τῆς τ. ἀνασκευασθείσης the bank having been broken, D. 33.9; δημοσία τ. public bank at Delos, IG 2(2).2336.180 (i B. C.); in Egypt, POxy. 835 (Aug.), etc.; βασιλικὴ τ. in Egypt, PEleph. 27.22 (iii B. C.), PTeb. 27.70 (ii B. C.), etc.; χειριστὴς τῆς ἐν τῇ Πολέμωνος μερίδι τ. PEnteux. 38.1 (iii B. C.); opp. ἰδιωτικὴ τ. POxy. 305 (i A. D.), etc.; κολλυβιστικαὶ τ. ib. 1411.4 (iii A. D.).
  • III any table or flat surface on which a thing rests: as,
  • • 1 cross bench in which the mast is fixed, Sch. Il. 15.729; τ. δολωνική, v. δολωνικός.
    • 2 platform on which slaves were exposed for sale, Ar. Fr. 874.
    • 3 tablet or slab with a relief or inscription, τ. χαλκῆ Orac. ap. D. 21.53, cf. Paus. 8.31.3; at a tomb, Plu. VOrat. 2.838c.
    • 4 plinth of a statue, CIG 4702.7 (Egypt, iv B. C.).
    • • b lamp-stand, PSI 4.428.39 (iii B. C.).
    • 5 nether millstone, BGU 251.17 (i A. D.), Poll. 7.19.
    • 6 part of a torsion engine, prob. the plinth, Ph. Bel. 54.2, Hero Bel. 100.1.
    • 7 part of the liver, Nic. Th. 560, Polyaen. 4.20, Ruf. Onom. 180.
    • 8 shoulder-blade, Poll. 2.177.
    • 9 grinding surface of the teeth, ib. 93, Ruf. Onom. 54. (The word is shortd. from τετράπεζα; hence the question καὶ πόθεν ἐγὼ τρίπουν τ. λήψομαι; as if this were an absurdity, Ar. Fr. 530; τ. τρισκελεῖς Cratin. 301:—so τρίπεζα, τρέπεδδα (qq. v.), of three-legged tables.)

τράπεζα, ἡ (von den Alten entweder von τρίπεζα od. von τετράπεζα abgeleitet, je nachdem man Tische von drei oder vier Füßen annahm ; Letzteres ist wahrscheinlicher), der Tisch, die Tafel ; bes.
   1) der Eßtisch ; oft bei Hom., bei dem jeder Gast seinen eigenen Tisch vor sich hat, Od. 17.333, 447, 22.74 ; ξενίη τράπεζα, der gastliche Tisch, an dem der Gast freundliche Aufnahme findet, als Symbol des Gastrechts so heilig geachtet, daß man dabei schwor, Od. 14.158, 21.28 u. sonst ; ᾔσχυνε ξενίαν τράπεζαν κλοπαῖσι γυναικός, Aesch. Ag. 390. – das, was auf den Tisch gesetzt wird, das Essen selbst ; Her. 1.162 ; τράπεζαν Περσικὴν παρετίθετο, Thuc. 1.130, etwa »er führte einen persischen Tisch« ; Συρακοσία, Plat. Rep. III.404d ; Xen. verbindet ἀποδίδωμι τοὺς φίλους καὶ τοὺς θεράποντας καὶ τράπεζαν, σὺν οἵᾳπερ ἐζῆτε, Cyr. 2.2.26 ; τράπεζαν ἐν τοῖς μαζοῖς οὖσαν, Ach.Tat. 1.10.
   2) der Wechslertisch ; denn die Wechsler der Alten trieben ihr Geschäft auf einem Tische auf dem Markte ; τράπεζαν κατασκευάζεσθαι, eine Wechselbank anlegen, Isae. frg. 2.3 ; ἐν ἀγορᾷ ἐπὶ τῶν τραπεζῶν, Plat. Apol. 17c ; τραπέζης ἀνασκευασθείσης, eigtl., nachdem der Tisch abgebrochen, d.i. nachdem er Bankerott gemacht hatte, Dem. 33.9 ; ἀποστερῆσαι τὸ ἐπὶ τὴν τράπεζαν χρέος, ib. 24 ; τὴν τράπεζαν ἀνατρέπειν, Andoc. 1.130 ; ἡ δημοσία τρ., Inscr. 123.
   3) übh. Tafel, Fläche, auf der Etwas ruht, z.B. der Stuhl, in welchem das Unterteil des Mastbaumes steht ; der Ort, auf welchem die Sklaven zum Verkauf ausstehen, Sp. – Der viereckig behauene Leichenstein, Plut. X oratt. 4 p. 241. – Der Altar, Greg.Naz. epigr. (VIII.oft). – ein Teil der Leber, Nic. Ther. 560 ; Polyaen. 4.29.

τράπεζα

-ης, ἡ

[τετρα- (with loss of the first syllable), τέσσαρες + πέζα. A thing with four feet or legs.]

A table Il. 9.216, Il. 11.628, 636, Il. 24.476, 625 : Od. 1.111, 138, Od. 5.92, Od. 8.69, Od. 9.8, etc.

τρᾰπεζα (-αν, -ᾶν, -αις(ι).)

• • a table, fig., feast (cf. Wil. on Eur., Her. 385.) οἷα παίζομεν φίλαν ἄνδρες ἀμφὶ θαμᾰ τράπεζαν O. 1.17 τραπέζαισί τʼ ἀμφὶ δεύτατα κρεῶν σέθεν διεδάσαντο O. 1.50 πλείσταισι βροτῶν ξεινίαις αὐτοὺς ἐποίχονται τραπέζαις (sc. θεούς) O. 3.40 οὐκʼ ἔμειν ἐλθεῖν τράπεζαν νυμφίαν P. 3.16 καὶ ξενίου Διὸς ἀσκεῖται θέμις αἰενάοις ἐν τραπέζαις N. 11.9 οὐδέ ποτε ξενίαν οὖρος ἐμπνεύσαις ὑπέστειλʼ ἱστίον ἀμφῐ τράπεζαν I. 2.40 ] τράπεζαν θεῶν ἐπʼ ἀμβρ[ο Pae. 15.7 ἀπὸ μὲν λευκὸν γάλα χερσὶ τραπεζᾶν ὤθεον fr. 166. 3. ἥρωες αἰδοίαν ἐμείγνυντʼ ἀμφὶ τράπεζαν θαμά fr. 187.
  • b manger ὁ δʼ ἄφ[αρ π]λεκτόν τε χαλκὸν ὑπερη[ . . ] . ε τραπεζαν προβάτων ἁλυσιωτὸν (τραπεζᾶν Π, sed cf. test., Arist. Byz., fr. 42 N., Πίνδαρος τὰς Διομήδους ἵππους πρόβατα καλεῖ, τὴν φάτνην αὐτῶν λέγων προβάτων τράπεζαν = fr. 316 Schr.) fr. 169. 27.

τράπεζα (τετράπεδψα, ‘four - foot,’ cf. τρίπος): table; ξενίη, ‘hospitable board,’ Od. 14.158. Guests as a rule, though not always, had each his own table, Od. 1.111.

τράπεζα τρά-πεζα (ᾰ), ης, ἡ, prob. for τετράπεζα four-legged

• • Ia table, esp. a dining-table, Hom., Hdt., etc.; ξενίη τρ. the hospitable board, Od.; τραπέζῃ καὶ κοίτῃ δέκεσθαι to entertain at bed and board, Hdt.; Περσικὴν τράπεζαν παρετίθετο he kept a table in the Persian fashion, Thuc.; εἰς ἀλλοτρίαν τράπεζαν βλέπειν to live at other menʼs table, Xen.
  • • 2a table, as implying what is upon it, a dinner, meal, Hdt., etc.; Συρακοσία τρ., proverb. of luxurious living, Hor. Siculae dapes, Plat.
  • IIa money-changerʼs table, a bank, Lat. mensa argentaria, Plat., etc.; ἡ ἐγγύη ἡ ἐπὶ τὴν τρ. security given to the bank, Dem.; οἱ ἐπὶ ταῖς τραπέζαις bankers, Isocr.