Neptunus
Neptunus, Neptune, god of the sea, son of Saturn and brother of Jupiter
- Neptune, the god of the sea and of other waters, brother of Jupiter and husband of Amphitrite: Neptuno gratis habeo et tempestatibus, Plaut. Stich. 3, 1, 2 (403): allocutus summi deum regis fratrem Neptunum, regnatorem Marum, Naev. 3, 2; 2, 21: omnipotens Neptune, Turp. ap. Cic. Tusc. 4, 34, 72 (Com. Rel. v. 118 Rib.): Neptunus salsipotens et multipotens, Plaut. Trin. 4, 1, 1 (820): ut Portumnus a portu, sic Neptunus a nando, paulum primis litteris immutatis, Cic. N. D. 2, 26, 66; 3, 24, 62: Neptunum deum numeras, id. ib. 3, 17, 43; 3, 20, 52: caeruleos oculos esse Neptuni, id. ib. 1, 30, 83; Verg. A. 3, 74: uterque, who presides over the salt and fresh waters, Cat. 31, 3: Neptunus pater, Gell. 5, 12, 5: haec ad Neptuni pecudes condimenta sunt, food for fishes, Plaut. Ps. 3, 2, 44 (833).—
- II Transf.
- A The sea (poet.): credere se Neptuno, Plaut. Rud. 2, 6, 2 (486); 2, 3, 42 (372): Neptuni corpus acerbum, Lucr. 2, 472; Verg. G. 4, 29: hibernus, Hor. Epod. 17, 55.—*
- B A fish, Naev. ap. Paul. ex Fest. p. 58 Müll. (Com. Rel. v. 121 Rib.).
Neptunus, fama dictus regnator aquarum
si non Neptunus pelago demerserit illos
habet ‥ ~us tridentem
rogavit dominum ~um deum maris ne dimitteret illam stellam tingi in mari
naves suas intravit et ~um pro castris habere letatur
quomodo sit sola in mari relicta. ‥ ‘si vita sit digna, neptuno tradatur’
se ~o commisit
ut vel insuti culleis enatent ad ~um
nondum ullus Gallicus in navim pedem posuerat, ~um nullus hostis ascenderat
Anglia demones quosdam habet ‥ quos Galli ~os, Angli Portunos nominant
Anglia dæmones quosdam habet, dæmones, inquam, nescio dixerim, an secretas et ignotæ generationis effigies, quos Galli Neptunos, Angli Portunos nominant. Illis insitum est quod simplicitatem fortunatorum colonorum amplectuntur, et cum nocturnas propter domesticas operas agunt vigilias, subito clausis januis ad ignem calefiunt, et ramunculas e sinu projectas prunis impositas comedunt, senili vultu, facie corrugata, statura pusilli, dimidium pollicis non habentes, panniculis confertis induuntur, et si quid gestandum in domo fuerit, aut onerosi operis agendum, se ingerunt citius, humana facilitate expediunt. Id illis inditum est, ut obsequi possint, et obesse non possint. Veruntamen unicum nocendi modulum habent ; cum enim inter ambiguas noctis tenebras Angli solitarii quando equitant, Portunus nonnunquam invisus equitanti se copulat, et cum diutius comitatur, eumdem tandem loris arreptis equum in lutum ad manum ducit, in quo dum infixus volutatur, protinus exiens cachinnum facit, et sic hujuscemodi ludibrio humanam simplicitatem deridet.Adde quæ de ejusmodi Neptunis refert Thomas Cantipratanus lib. de Apib. cap. 57. n. 10. 11.
- NEB-, Neptune, god of the sea, son of Saturn and brother of Jupiter, C., V., H., O.—The sea, V., H.
-
…publice vota et dedicata. ne ceteri quidem ergo di, quorum templa sunt dedicata. Age porro Iovem et Neptunum deum numeras ; ergo etiam Orcus frater eorum deus, et illi qui fluere apud inferos dicuntur, Acheron Cocytus…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…accipietur, Lycurgum Solonem legum et publicae disciplinae carere gloria, Themistoclem Epaminondam bellicae virtutis. ante enim Salamina ipsam Neptunus obruet quam Salaminii tropaei memoriam, priusque e Boeotia Leuctra tollentur quam pugnae Leuctricae gloria. multo autem tardius fama…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…ei, cui promissum sit, vel ei, qui promiserit. Nam si, ut in fabulis est, Neptunus, quod Theseo promiserat, non fecisset, Theseus Hippolyto filio non esset orbatus ; ex tribus enim optatis ,…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…. Quid de sacrilegis, quid de impiis periurisque dicemus Tubulus si Lucius umquam, si Lupus aut Carbo aut Neptuni filius, ut ait Lucilius, putasset esse deos, tam periurus aut tam inpurus fuisset Non est igitur tam…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…Mytilenae Naevius, Cn. Hector prof. Nasica v. Cornelius Neapolis, Neapolitani Necessitas Nemeaeus leo Neoptolemus. Neptunus, Neptunii equi Nestor Nicocreon v. Timocreon Nioba Niptra v. Pacuvius Nobilior v. Fulvius Numa Oceanus Octavius…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…. Sed tamen is fabulis spretis ac repudiatis deus pertinens per naturam cuiusque rei, per terras Ceres per maria Neptunus alii per alia, poterunt intellegi qui qualesque sint quoque eos nomine consuetudo nuncupaverit. Quos deos et venerari et…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…essent consecuti. idemque disputat aethera esse eum quem homines Iovem appellarent, quique aer per maria manaret eum esse Neptunum, terramque eam esse quae Ceres diceretur, similique ratione persequitur vocabula reliquorum deorum. idemque etiam legis perpetuae et…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…, qua possumus falli ; deus falli qui potuit an ut Sol in currum quom Phaethontem filium sustulit, aut Neptunus cum Theseus Hippolytum perdidit, cum ter optandi a Neptuno patre habuisset potestatem poetarum ista sunt, nos autem philosophi…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…non possis una littera explicare unde ductum sit ; in quo quidem magis tu mihi natare visus es quam ipse Neptunus. Magnam molestiam suscepit et minime necessariam primus Zeno post Cleanthes deinde Chrysippus, commenticiarum fabularum reddere rationem, vocabulorum…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…ipsa dea est et ita habetur ; quae est enim alia Tellus ; sin terra, mare etiam, quem Neptunum esse dicebas ; ergo et flumina et fontes. itaque et Fontis delubrum Masso ex Corsica dedicavit, et in…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
The Italian god of the sea, husband of Salacia, the goddess of salt water (Varro, L. L. v. 72), and identified by the Romans with the Greek Poseidon. This identification dated from B.C. 399, when a lectisternium (q. v.) was ordained in his honour by the Sibylline Books (Livy, v. 13). Like Poseidon, he was worshipped as god of the sea and of equestrian accomplishments. As such he had a temple in the Circus Flaminius, while in the Circus Maximus the old Italian god Consus had an altar in a similar capacity. In after-times Agrippa built a temple and portico to Neptune on the Field of Mars, in honour of his naval victory over Sextus Pompeius and Antonius. A festival of Neptune (Neptunalia), accompanied by games, was celebrated on July 23. The old harbour-god of the Romans was Portunus (q.v.). The original conception of Neptunus was of a god presiding over rivers and springs, as the early Romans had little to do with the sea. The wider view which made him primarily a sea-god is possibly due to the influence of the Etruscan religion in which Neptune (Nethuns) was so regarded. See Poseidon.