fames
fames, hunger
- I Lit.: interficere aliquem siti fameque atque algu, Plaut. Most. 1, 3, 36 (192); id. Rud. 2, 2, 7 (312); cf.: cum cibo et potione fames sitisque depulsa est, Cic. Fin. 1, 11, 37: cibi condimentum esse famem, potionis sitim, id. ib. 2, 28, 90: bestiae fame monitae, id. Clu. 25, 67: fame atque inopia rerum omnium confecti, id. Verr. 2, 5, 51, § 134; (avis) fame enecta, starved to death, id. Div. 2, 35, 73; cf.: plebem fame necare, id. Q. Fr. 2, 3, 2: patientia famis, id. Cat. 1, 10, 26: famem explere, to satiate, id. pro Dom. 23, 61: tolerare, Caes. B. G. 1, 28, 3: extremam famem sustentare, id. ib. 7, 17, 3: duram propellere, Hor. S. 1, 2, 6; cf.: pellere querna glande, Tib. 2, 1, 38: propulsare, Col. 2, 10, 1; Tac. A. 14, 24: deponere, Ov. F. 6, 530: levare, to assuage, id. H. 14, 96: vincere sacris extis, Val. Fl. 2, 347 et saep.: in principio fame utendum, the patient must fast, Cels. 8, 10, 7; cf.: primis diebus fames, deinde liberalius alimentum, id. ib.—Prov.: ambitiosa non est fames, is not nice, Sen. Ep. 119, 14: malum panem tibi tenerum et siligineum fames reddet, id. ib. 123, 2.—
- B Transf.
- 1 Famine, dearth (rare in class. Lat.): fames, quae tum erat in hac mea Asia: messis enim nulla fuerat, Cic. Att. 5, 21, 8: fames esse coepit, Curt. 10, 8: in fame frumentum exportare, Cic. Fl. 7, 17; Vulg. Ruth, 1, 1; id. Matt. 24, 7 et saep.— *
- 2 In gen., poverty, indigence: aliquem ad famem reicere, Ter. Phorm. 19.
- II Trop.
- A Like sitis, a violent longing for any thing, greediness, greed, avidity (poet. and in post-Aug. prose): quid non mortalia pectora cogis, Auri sacra fames! Verg. A. 3, 57; so, auri fames, Plin. 33, 4, 21, § 72; cf.: argenti sitis importuna famesque, Hor. Ep. 1, 18, 23; Plin. 33, 1, 3, § 6; cf.: auri fames durissima est, id. 33, 4, 21, § 72: ex longa fame satiaret se auro, Curt. 5, 1, 4: crescentem sequitur cura pecuniam Majorumque fames, Hor. C. 3, 16, 17: honorum Marii fames, Flor. 3, 21, 6.—*
- B Of speech, poverty of expression: jejunitatem et famem malle quam ubertatem et copiam, Cic. Tusc. 2, 1, 3.—
- C Personified: Fames, as a goddess, Verg. A. 6, 276; Ov. M. 8, 784; 785 et saep.
equo ‥ fatigato causa itineris et ~is
harpyiae ‥ rabida ~e semper insaturabiles
quicquid ibi potus remanet vel quicquid edendum / omnia saeva fames nosmet consumere cogit
quoniam auditis me pro jejunio totius diei ~em non sentire
leonem quem seva ~es instimulat ad devorandum quicquid casus subvectat
ut ‥ excitet ~em et cooperetur ad desiderium nutrimenti
alia [penalitas ] est in ipso corpore, ut ~es et sitis
affectabat ‥ regem ~e cogere quem armis nequiverat
maxima ~es miseros macerabat
dicunt per sacramentum suum quod ‥ W. per ~em, scitim, et miseriam moriebatur in ‥ prisona
frigore et ~e [] perituros : inedia Wals. HA II 112
qui manducat carnem immundum ‥, si ‥ necessitas cogit ~is, non nocet
~es acerbissima plebem invadens impia nece prostravit
cum ‥ valida ~es Angliam totam oppressisset
ingruente ~is inedia
tempore ~is et inedie
primo ~es incredibilis ibi fuit, post fertilitas incredibilis
quando prescire possunt annos ~is et indigencie, per conservacionem frumentorum ‥ minus moleste ‥ sustinet tempus ~is
contra ~es et oppressuras ‥ precavendo ‥ precipiemus ‥ quod ‥ emant ‥ ordeum ‥ pro anno futuro
cumque sterilis ~is macies egerrima Cererem et Bacchum urbem reliquisse perpenderet, mox facie pallida, cute rugosa, costis prostantibus, ossibus carne nudatis, [etc. ]
vir Dei instantius ‥ semina vitae sparserat quo plus necessarium antiquam ignorantiae ~em depellere perspexerat
cor cujus adurit / auri dira fames [cf. ]: auri sacra fames Verg. Aen. III 57
➳ arch. nom. famis Varro R. 2, 5, 15 ; Tert. Nat. 1, 9 || gén. famī Cato et Lucil. d. Gell. 9, 14, 9 sqq. || les poètes scandent lʼabl. famē ; abl. famī Avian. Fab. 1, 6.
- 1. honger; ➤ plebem fame necare; fame interire (of mori) verhongeren; famem tolerare, sustentare, perferre honger lijden; fame vinci door uithongering; famem explere, depellere stillen;
- 2. hongersnood; ➤ per totum famis tempus;
- 3. (Ter.; Mart.) armoede;
- 4. (metaf.) gebrekkigheid, poverheid (in stijl);
- 5. (poët.; postklass.) begeerte, hebzucht, verlangen (naar: gen.) [argenti].
- 2 FA-, hunger: ut periclum a fame mihi sit, T.: cum cibo fames depulsa est: fame confecti: (avis) fame enecta, starved to death: patientia famis: famem explere, sate: cibus advorsus famem, S.: extrema, Cs.: dura, H.: levare, to assuage, O.: vetitorum tanta ciborum, O.—Famine, dearth, want: in Asiā: in fame frumentum exportare: ad famem hunc reicere, turn out to starve, T.—Fig., a violent longing, greediness, greed, avidity: Auri sacra, V.: maiorum, H.—Of speech, poverty of expression, C.— Person., hunger: malesuada, V., O.
-
…obeundum, vigilare non solum insidiantem somno maritorum verum etiam bonis otiosorum. habes ubi ostentes tuam illam praeclaram patientiam famis, frigoris, inopiae rerum omnium quibus te brevi tempore confectum esse senties. tantum profeci, cum te a…
Cicero, in Catilinam
-
…fines suos, unde erant profecti, reverti iussit, et, quod omnibus frugibus amissis domi nihil erat quo famem tolerarent, Allobrogibus imperavit ut iis frumenti copiam facerent ; ipsos oppida vicosque, quos incenderant, restituere iussit .…
Julius Caesar, Gallic War
-
…nequior qui se non eiusdem prope sodalem fuisse commemoret. atque idem tamen stuprorum et scelerum exercitatione adsuefactus frigore et fame et siti et vigiliis perferendis fortis ab istis praedicabatur, cum industriae subsidia atque instrumenta virtutis in libidine audaciaque consumeret…
Cicero, in Catilinam
-
…Orci Luctus et ultrices posuere cubilia Curae ; pallentesque habitant Morbi, tristisque Senectus, et Metus, et malesuada Fames, ac turpis Egestas, terribiles visu formae Letumque, Labosque ; tum consanguineus Leti Sopor, et mala mentis…
Vergil, Aeneid
-
…in propatulo habere ; vescendi causa terra marique omnia exquirere ; dormire prius, quam somni cupido esset ; non famem aut sitim, neque frigus neque lassitudinem opperiri, sed omnia luxu antecapere. Haec iuventutem, ubi familiares opes…
Sallust, Catilina
-
…fligi in Tusculanum, cum quidem biduum ita ieiunus fuissem ut ne aquam quidem gustarem. itaque confectus languore et fame magis tuum officium desideravi quam a te requiri putavi meum. ego autem quom omnis morbos reformido tum in quo…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…, omnis horreorum clavis lege tua tradidisti ; qua ex lege primum caritas nata est, deinde inopia. impendebat fames, incendia, caedes, direptio imminebat tuus furor omnium fortunis et bonis. queritur etiam importuna pestis ex ore…
Cicero, de Domo sua
-
…non bona est immo optima, sed agetur, memento, foedissime. primum consilium est suffocare urbem et Italiam fame, deinde agros vastare, urere, pecuniis locupletum non abstinere. sed cum eadem metuam ab hac parte ,…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…maior adhibenda medicina quae et illud nativum et hoc inlatum malum sanare posset erat igitur et praesens caritas et futura fames ; non est satis ; facta lapidatio est. si ex dolore plebei nullo incitante, magnum malum ; si…
Cicero, de Domo sua
-
…librum de concordia tibi remisi et Philotimo dedi. nec vero dubito quin exitiosum bellum impendeat cuius initium ducetur a fame. et me tamen doleo non interesse huic bello in quo tanta vis sceleris futura est ut, cum parentis…
Cicero, Epistulae ad Atticum