praeda
praeda, property taken in war, booty, spoil, plunder, pillage
to drive plunder before oneself
- I Lit.: praedā exercitus undat, Enn. ap. Serv. ad Verg. G. 2, 437 (Ann. v. 320 Vahl.): praedas ac manubias in urbis ornamenta conferre, Cic. Agr. 2, 23, 61; cf. manubiae, and the passages there cited with praeda; so plur.: praedarum in parte repertā frangebat pocula, Juv. 11, 101.—Mostly sing.: praeda ante parta, Cic. Prov. Cons. 11, 28: praedam capere de praedonibus Plaut. Truc. 1, 2, 14 (108): praedam militibus donare, Caes. B. G. 7, 11 fin.: victores praedā spoliisque potiti, Verg. A. 9, 450.—
- II Transf.
- A An animal, bird, etc., caught or killed in the chase; prey, game (poet. and in post-Aug. prose): cervi luporum praeda rapacium, Hor. C. 4, 4, 50; Phaedr. 1, 5; Verg. A. 3, 223; Plin. 8, 55, 81, § 219; of fishing, Plaut. Rud. 4, 2, 4 (909); Ov. M. 13, 936: in saltu venantur aves; hinc praeda cubili Ponitur, Juv. 14, 82.—Prov.: praeda canum lepus est, Mart. 1, 22, 5.—Transf., of a person, prey, Plaut. Ps. 4, 7, 23 (1125); Ov. H. 15, 51.—
- B In gen., booty, spoil, gain, profit: illa, quae empta ex praedā est, Plaut. Ep. 5, 1, 2 (608); 15 (621); 3, 3, 13 (394): adeste, sultis, praeda erit praesentium, id. Stich. 1, 3, 67 (221): maximos quaestus praedasque facere, Cic. Verr. 2, 3, 50, § 119; Hor. S. 2, 3, 68: ostendit praedam, treasure trove, Phaedr. 5, 6, 4: a quibus magnas praedas Agesilaus faciebat, from which Agesilaus drew great advantage, Nep. Chabr. 2, 3; cf. Plin. 26, 1, 3, § 4.
pedestres in flumen ‥ navibus devehuntur, equestres vero vivam ~am per terram minantur
parentes occisi ‥ praedantur eum qui occidit ‥ . de hac ~a habet rex terciam partem
Ganymedem etiam Juppiter, Troili Trojanorum regis filium ‥ inter aliam ~am bellicam rapuit
nundinas dicte ville in ~am sumpsit et secum duxit in manu forti et sic villam spoliavit
post inormem catervarum stragem ‥ numerosas Sodomorum reducenti ~as [gl.: i. spolias ] obvians ‥
quod ipse omnes terras unde vos disseisivit ‥ et similiter omnes tenserias et ~as quas ipse et sui assederunt vel ceperunt in terra vestra ‥ reddi faceret
Scoti cum captis ~is ‥ rediciunt
ereptam praedonibus ~am nulla ex parte restituendo dominis sed sibi soli vindicans
~a inter praedones partitur
latrunculos noctu sacram edem expilare aggressos, invisis loris ‥ irretivit. formoso ‥ spectaculo, quod preda predones tenuit
cum honorem accipit, non per ambitionem rapit honorem sed per humilitatem rapitur ad honorem ne sit ipse predo honoris, sed quasi ~a ipsius honoris
flavescentes saliculas ‥ circumvallantes fertilem ~am [gl.: spolia ] numerosis crurum et coxarum oneribus advehunt [sc. apes ]
magnas antiquo hosti ~as ‥ baptizando eripuit
predo vetus a tyrone / domitus defecit. / versa vice de predone / preda predam fecit
predonem etenim reduces in predam
non in ~a [gl.: i. e. vastatione ] nec in rapina regnum tibi dabitur, sed de manu Domini obtinebis
omnem exercitum a ~a continuit
post multas strages, ~as, incendia, caedes
mayr velkymellaur potest habere secum tres homines in aula regis ad convivium et in familia domini sui ad cybum, et ad ~am eant cum familia regis
Venetia ‥ Sclavorum piratarum ~am tyrannicam compescit et reprimit
carinam / retibus aequoreas claudentem marmore praedas
nisos quibus ‥ pedes ‥ aptos ~e natura dedit
aves ~e
preda viro predo murum mustela precatur
dum voluit liberare domicellum suum fugantem ~am animalium
martires ad theatrum truduntur reste ligati / rictibus ut rodant sanctorum membra leones / ‥ / sed secus evenit sanctis victoria palmae: / bestia sanctorum labris vestigia linxit / obsequium praebens praedas oblita recentes
Turfridus mature diem obiit in pelago naufragus ~a piscibus expositus
gentes ‥ parate sunt velut lupi ad ~am opes ejus invadere
ut ‥ ceu leo supra ~am presto consisteret, fratrem ab introitu Neustrie bello abigeret
- 1. (ook plur.) (krijgs)buit [(van, voor: gen.) hostium door de vijand gemaakt; hominum pecorumque bestaand uit mensen en vee]; ➤ -am militibus donare; praeda ante parta; -am facere, capere buit behalen, veroveren; -ā potiri;
- 2. (poët.; postklass.) jachtbuit;
- 3. (meton.) prooi, buit; ➤ ex fortunis alcis -am capere; -am de manibus amittere; tantā -ā augeri;
- 4. (metaf.) winst, voordeel; ➤ maximas -as facere; -am ferre;
- 5. plundering; ➤ agros -ā vastare.
prædamexercet, Gallice
Pilleur. Elmham. in Vita Henrici V. Reg. Angl. edit. Hearnii cap. 60. pag. 164 :
Ne Anglicis Prædæ succumberent, ad propria redire curabant.
Praer, Praier, Preheret
Proier. Chron. S. Dion. tom. 7. Collect. Histor. Franc. pag. 145 :
Tout quanque li Proieor de l'ost l'empereor avoient Proié, et il meismes furent Proié de leur anemis.Et tom. 8. ejusd. Collect. pag. 350 :
En ce tens commenca à guerroier le duc Richart de Normendie li cuens de Chartes Thiebauz, et prist sa terre à gaster et à Preher.Phil.
Mouskesin S. Ludov. :
Guiart. ad ann. 1297 :S'adresserent parmi Rousie, Si l'ont Praée et defroisie.
:Viles ardre et bestes Praier.
Il art et Praie et destruit le pays.
Prædas facere, in lib. 2. Capitul. c. 15.
Agere, in Capitul. Karlomanni tit. 3. c. 11.
Prædam prendere, in Tabul. S. Albini Andegav.
Interdum etiam incestam propinquam suam, aut sanctimonialem, vel raptam, sive adulteram, quam illic ei non licebat habere, fugiens secum ducit... Cum diabolica Præda, quam secum duxit, ad Episcopum suum redeat.
In die sequenti dictus Symonetus bestale seu Prædam dictæ villæ in pabula, seu pasturagioAliæ ann. 1357. in Reg. 89. ch. 81 :ejusdem villæ, causa pabulandi duxisset, etc.
Plures bestias et bestiarum Prædas et alia plura bona dictorum militis et complicum ceperunt.Aliæ ann. 1360. in Reg. 88. ch. 90 :
Sitost comme lesdiz sergens hors furent de la ditte ville de Vervin, accueillirent la Proie et bestes qu'ils trouverent pasturans audehors d'icelle.Denique aliæ ann. 1404. in Reg. 158. ch. 346 :
Comme ledit sergent eust prise en certain blé... la Proie, que l'en appelle la herde des vaches, de la ville de Waucayeu, en laquelle proye ledit suppliant en avoit aucunes, etc.
Pedestres in flumen... navibus devehuntur : equestres vero vivam Prædam per terram minantur.Nescio an
viva Prædadicatur eadem notione, qua
viva guerra, in Concilio Tolosano ann. 1228. cap. 8 :
Sed ei, sicut et alii facient vivam guerram.Phrasis Gallica,
Faire une vive guerre.
Contra terram ipsam et bona sua stragiciosa Præda facienda.
Si homo aliquis gentem extraneam infra provinciam invitaverit, ubi Prædam vastet hostiliter, vel domos incendat, etc.Ita editio etiam Heroldi : at Tiliana habet :
Prædia vastet, etc.
Praiepro
proie, butin, usurpat le Roman
de la VioletteMS. :
La gent ont la Praie accueillie, Chevaulx, berbis et autre aumaille, Rengez sembloient en bataille...... Par Dieu la Praie laisserez, Aincois que de moy eschapez.
- prae+HED-, property taken in war, booty, spoil, plunder, pillage: praedam manubias in urbis ornamenta conferre: urbis praedā adducti: praedam militibus donare, Cs.: victores praedā spoliisque potiti, V.: praedarum in parte reperta pocula, Iu.—Prey, game: cervi luporum praeda rapacium, H.: vocamus in partem praedamque Iovem, i. e. vow to offer a share, V.: hinc praeda cubili Ponitur, Iu.—Booty, spoil, gain, profit: maximos quaestūs praedasque facere: Reiectā praedā, H.: ostendit praedam, treasure trove, Ph.: a quibus magnas praedas Agesilaus faciebat, drew great advantage, N.
-
…; admonebat alium egestatis, alium cupiditatis suae, compluris periculi aut ignominiae, multos victoriae Sullanae, quibus ea praedae fuerat. Postquam omnium animos alacris videt, cohortatus, ut petitionem suam curae haberent, conventum dimisit. Fuere…
Sallust, Catilina
-
…exsecrari, Ciceronem ad caelum tollere, veluti ex servitute erepta gaudium atque laetitiam agitabat. Namque alia belli facinora praedae magis quam detrimento fore, incendium vero crudele, inmoderatum ac sibi maxume calamitosum putabat, quippe cui omnes copiae…
Sallust, Catilina
-
…tua dicar imago traicit et fati litora magnus amor. illic formosae veniant chorus heroinae, quas dedit Argivis Dardana praeda viris ; quarum nulla tua fuerit mihi, Cynthia, forma gratior, et Tellus hoc ita iusta sinat quamvis…
Propertius, Elegies
-
…ipse Amor, admisso sequitur vestigia passu. Ut canis in vacuo leporem cum Gallicus arvo vidit, et hic praedam pedibus petit, ille salutem alter inhaesuro similis iam iamque tenere sperat et extento stringit vestigia rostro, alter in…
Ovid, Metamorphoses
-
…accidere, sed in singulis militibus conservandis ; quae tamen ex parte res ad salutem exercitus pertinebat. Nam et praedae cupiditas multos longius evocabat, et silvae incertis occultisque itineribus confertos adire prohibebant. Si negotium confici stirpemque hominum sceleratorum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…iam videtur locus esse qui tantos acervos pecuniae capiat ; auget, addit, accumulat. Avrvm, argentvm ex praeda, ex manvbiis, ex coronario ad qvoscvmqve pervenit neqve relatvm est in pvblicvm neqve in monvmento consvmptvm, id…
Cicero, de Lege Agraria
-
…in fundum autem vicini consulis non instrumentum aut ornamenta villae, sed etiam arbores transferebantur, cum ipsa villa non praedae cupiditate quid enim erat praedae sed odio et crudelitate funditus everteretur. domus ardebat in Palatio non fortuito, sed…
Cicero, de Domo sua
-
…non instrumentum aut ornamenta villae, sed etiam arbores transferebantur, cum ipsa villa non praedae cupiditate quid enim erat praedae sed odio et crudelitate funditus everteretur. domus ardebat in Palatio non fortuito, sed oblato incendio ; consules epulabantur…
Cicero, de Domo sua
-
…scriptoribus isdem potuisti uti quibus ceteri, neque operum architectis, neque pontificem adhibere quem velles, postremo ne in praedae quidem societate mancipem aut praedem extra tuorum gladiatorum numerum aut denique suffragi latorem in ista tua proscriptione quemquam nisi furem…
Cicero, de Domo sua
-
…numero desideratis quin cuncti caperentur, quod pontis atque itinerum angustiae multitudinis fugam intercluserant. Oppidum diripit atque incendit, praedam militibus donat, exercitum Ligerem traducit atque in Biturigum fines pervenit. Vercingetorix, ubi de Caesaris adventu cognovit ,…
Julius Caesar, Gallic War
PRAEDAsignifies movable things taken by an enemy in war: when captured by a Roman. army, they were either distributed by the general among the soldiers (Liv. 2.42, 6.13-Z2; Sallust, Sal. Jug. 68), or sold by the quaestors, the proceeds being paid into the Aerarium:-- istos captivos duos,Here quos emi de praeda de quaestoribus. (Plaut. Capt. 1.2, 1.)
Property so acquired was regarded by the early Romans as belonging to the individual who had purchased it, or to whom it had been awarded, by the highest and most indefeasible of titles: Maxime sua esse credebant, says Gaius (4.16), quae ex hostibus cepissent.
The difference between Praeda and Manubiae is explained by Gellius (Gell. 13.24) to be this: Praeda denotes the things themselves that are taken in war, while Manubiae is pecunia per quaestorem populi Romani ex praeda vendita contracta: nor can any objection to this explanation be derived from the words of Cicero (de Lege agrar. 2.22, 59). The etymology of praeda may perhaps be prae-hida from praehendere, prendere (root hed), which would form a connecting link between the term and many other primitive Roman legal words, such as mancipium: see Pott, Etymologische Forschungen auf dem Gebiete der Indo-Germanischen Sprachen, i. pp. 142, 199.
When prisoners were sold, they were said to be sold sub corona; the true explanation of which expression is probably that given by Gellius (Gell. 7.4). The mode of sale of other things than slaves was at first probably in detail, but afterwards in the lump: that is, the whole praeda might be sold to the highest bidder, or it might be sold in large lots or aggregates which contained a great number of separate things, in which cases the whole or minor aggregate would pass to the purchaser as a universitas, and he might retail it if he chose. This mode of sale was called sectio (Cic. de Invent. 1.4. 5, 85), and the purchaser was called sector. It was the practice to set up a spear at such sales, which was afterwards used at all sales conducted by a magistratus in the name of the people [SECTIO].
Corresponding to the acquisition of movable things in warfare, and their becoming private property, is the transfer of ager Publicus, which was acquired in war, to individuals, by a Lex Agraria de Coloniis deducendis, or by a sale by the quaestors (ager quaestorius).
[G.L] [J.B.M]A Latin word signifying movable things taken by an enemy in war. Such things were either distributed by the imperator among the soldiers or sold by the quaestors, and the produce was paid into the Aerarium or State treasury. The difference between praeda and manubiae lies in the fact that praeda means the things themselves that are taken in war, while manubiae is the money realized from their sale (Gell.xiii. 24). It was the practice to set up a spear at such sales, which was afterwards used at all sales of things by a magistratus in the name of the people. See Sectio; spolia.