servio
servio, to be a servant, be enslaved, serve, be in service
to no desire should one be a slave
- I Lit.
- α Absol.: Ha. Quid tu, servusne es, an liber? Ps. Nunc quidem etiam servio, Plaut. Ps. 2, 2, 16 (609): nunc qui minus servio, quam si forem serva nata? id. Rud. 1, 3, 37 (221): in liberatā terrā liberatores ejus servire, Liv. 34, 50: per centum annos, id. 39, 37, 5: an addictus, quem lex servire, donec solverit, jubet, servus sit, Quint. 7, 3, 26: qui Libertate caret, Serviet aeternum, Hor. Ep. 1, 10, 41: servire liberaliter, Ter. And. 38: serviet utiliter (captivus), Hor. Ep. 1, 16, 70 et saep.: servire juste (opp. injuste imperare), Cic. Rep. 3, 18, 28; id. Phil. 6, 7, 19: vincti per centum annos servistis, Liv. 39, 37: servit vetus hostis Cantaber, serā domitus catenā, Hor. C. 3, 8, 21.—
- β With dat. of the person to whom service is rendered, to be enslaved to, to serve: justum est, tuos tibi servos tuo arbitratu serviat, Plaut. Bacch. 4, 9, 71 (995): lenoni, Ter. Phorm. 83: servitum tibi me abducito, ni fecero, Plaut. Ps. 1, 5, 105 (519): venire in eum locum, ubi parendum alteri et serviendum sit, Cic. Rab. Post. 8, 22; cf.: sive regi sive optimatibus serviant, id. Rep. 1, 35, 55: ut hoc populorum intersit, utrum comi domino an aspero serviant, etc., id. ib. 1, 33, 50: Athenas victas Lacedaemoniis servire pati, Nep. Alcib. 9, 4: minata, Servitura suo Capitolia nostra Canopo, Ov. M. 15, 827.—
- γ With apud: tam ille apud nos servit, quam ego nunc hic apud te servio, Plaut. Capt. 2, 2, 62 (312): filius meus illi apud vos servit captus in Alide, id. ib. 2, 2, 80 (330): hoc pacto apud te serviam, id. Aul. 1, 1, 12 (51): apud lenonem, id. Poen. 4, 2, 87 (909): si quis apud nos servisset, etc., Cic. de Or. 1, 40, 182.—
- δ With homogeneous object: servitutem: qui in servitute est eo jure, quo servus, aut, ut antiqui dixerunt, qui servitutem servit, Quint. 7, 3, 26: tu usque a puero servitutem servivisti in Alide, Plaut. Capt. 3, 4, 12 (544): quorum majorum nemo servitutem servivit, Cic. Top. 6, 29; id. Mur. 29, 61: qui (cives) servitutem servissent, Liv. 40, 18, 7; 45, 15, 5: neque erile negotium plus curat quam si non servitutem serviat, Plaut. Mil. 2, 6, 2 (482); 3, 1, 150 (745) (not servitute, v. Ritschl ad h. l.).—So with dat. of person: me servitutem servire huic homini optumo, Plaut. Capt. 2, 3, 31 (391); id. Aul. 4, 1, 6 (592); id. Rud. 3, 4, 42 (747); cf.: sed is privatam servitutem servit illi an publicam? id. Capt. 2, 2, 84 (334) (v. infra, II.): ego haud diu: ab ineunte adulescentiā tuis servivi servitutem imperiis, id. Trin. 2, 2, 21 (296); and with apud: apud hunc servitutem servio, id. Mil. 2, 1, 17 (95).—
- B Pass. (perh. only in the foll. passage): adsuescamus ... servis paucioribus serviri, Sen. Tranq. 9, 3.—
- II In gen., with dat. of object (a person or thing), to be devoted or subject to; to be of use or service to; to serve for, be fit or useful for; to do a service to, to comply with, gratify, humor, accommodate; to have respect to, to regard or care for; to consult, aim at, to accommodate one's self to, etc. (so esp. freq. in Cic.; cf.: pareo, appareo, ministro): tibi servio atque audiens sum imperii, Plaut. Truc. 1, 2, 25 (119); Cic. Div. in Caecil. 15, 48: quoniam sibi (rei publicae) servissem semper, numquam mihi ... ut jam mihi servirem, consulerem meis, id. Planc. 38, 92; cf.: servire populo, id. ib. 4, 11; id. Fin. 5, 9, 27 et saep.: cum is, qui imperat aliis, servit ipse nulli cupiditati, id. Rep. 1, 34, 52; cf.: cum homines cupiditatibus iis, quibus ceteri serviunt, imperabunt, id. Lael. 22, 82: aetati hujus, id. Fin. 5, 9, 27: mori alicujus, Nep. Them. 1, 3: semper aut belli aut pacis serviit artibus, Vell. 1, 13, 3: amori aliorum flagitiosissime, Cic. Cat. 2, 4, 8: auribus alicujus, Caes. B. C. 2, 27: bello, id. B. G. 7, 34: brevitati, Cic. de Or. 2, 80, 327: commodis alicujus, id. Rep. 1, 4, 8; id. Q. Fr. 1, 1, 8, § 24; id. Inv. 2, 45, 132: rei publicae commodis, id. Div. in Caecil. 20, 64; cf.: compendio suo privato, Caes. B. C. 3, 32: constantiae, Cic. Fam. 5, 16, 5: dignitati (with consulere rei publicae), id. Sest. 10, 23: dolori meo, id. ib. 6, 14: existimationi, id. Verr. 1, 10, 29; id. Att. 5, 11, 5: famae, id. ib. 5, 10, 2: gloriae, id. Tusc. 5, 3, 9: gravitati vocum aut suavitati, id. Or. 54, 182: vel honori multorum vel periculo (with obedire tempori), id. Brut. 69, 242: indulgentiae, id. Cael. 32, 79: iracundiae (with parere dolori), id. Prov. Cons. 1, 2: laudi et gloriae, id. Cat. 1, 9, 23: laudi existimationique, id. Verr. 2, 1, 2, § 5: numeris (orationis), id. Or. 52, 176: oculis civium, id. Phil. 8, 10, 29: pecuniae, id. Tusc. 5, 3, 9: personae, id. Off. 3, 29, 106: petitioni, id. Verr. 1, 9, 24: posteritati, id. Tusc. 1, 15, 35: rei familiari, id. Rosc. Am. 15, 43; cf. rei, Ter. Hec. 224: rumori, Plaut. Trin. 3, 2, 14 (640); Caes. B. G. 4, 5 fin.: tempori, Cic. Sest. 6, 14; id. Tusc. 3, 27, 66; id. Att. 8, 3, 6; 10, 7, 1: utilitati salutique, id. Q. Fr. 1, 1, 9, § 27: valetudini, id. Fam. 16, 18, 1: vectigalibus, id. de Or. 2, 40, 171: venustati vel maxime, id. ib. 2, 78, 316; 2, 80, 327: verbis praecedentibus, Quint. 9, 4, 63.— Pass. impers.: ut communi utilitati serviatur, Cic. Off. 1, 10, 31: concisum est ita, ut non brevitati servitum sit, sed magis venustati, id. de Or. 2, 80, 327.—
- β With homogeneous object (cf. supra, I. δ): ab ineunte adulescentiā Tuis servivi servitutem imperiis et praeceptis, pater ... Meum animum tibi servitutem servire aequom censui, Plaut. Trin. 2, 2, 21 (296) sqq.—
- B Transf., of things.
- 1 In gen., to help, assist, be serviceable to, be useful for (post-Aug.): ut totus truncus alienigenis surculis serviat, Col. 4, 29, 14; cf.: tabularia debent servire gallinis, id. 6, 3, 2: chartis serviunt calami, Plin. 16, 36, 64, § 157: candelae luminibus et funeribus serviunt, id. 16, 37, 70, § 178: eademque materia et cibis et probris serviat, id. 33, 12, 54, § 152: laetor quod domus aliquando C. Cassi, serviet domino non minori, Plin. Ep. 7, 24, 8.—
- 2 Esp., jurid. t. t., of buildings, lands, etc., to be subject to a servitude: praedia, quae serviebant, Cic. Agr. 3, 2, 9; so, aedes, id. Off. 3, 16, 67: neque servire quandam earum aedium partem in mancipi lege dixisset, id. de Or. 1, 39, 178: eodem numero (incorporalium) sunt et jura praediorum urbanorum et rusticorum, quae etiam servitutes vocantur, Gai. Inst. 2, 14 fin.; Paul. Sent. 1, 17; cf. Dig. 8, 2, 20, §§ 3 and 5; 8, 6, 8, § 1 al.; and v. servitus, II. B., and servus, II.
➳ arch. impf. servibas Pl. Capt. 247 || fut. servibo Pl. Men. 1101, etc. ; Ter. Hec. 495.
- 1. slaaf zijn, dienen (bij: apud; dat.); ➤ ~ regi humiliter, aliis superbe imperare (Liv.); servitutem ~ in slavernij leven; — subst. servientēs, ium m knechten, personeel;
- 2. (pol.) onderworpen, onderdanig zijn [populo Romano; regi; optimatibus];
- 3. (metaf.) gedienstig zijn, ter wille zijn (m. dat.) [amicis; auribus alcis iem. naar de mond praten];
- 4. gehoorzamen, zich richten naar, zich laten beheersen door (m. dat.) [incertis rumoribus; iracundiae; personae zijn rol, karakter trouw blijven; tempori zich aan de omstandigheden aanpassen];
- 5. zich wijden, zich overgeven of verslaafd zijn aan (m. dat.) [valetudini; posteritati; voluptatibus; cupiditati; bello doen wat de oorlog eist];
- 6. toewerken naar, in het oog houden (m. dat.) [gloriae; paci; pecuniae];
- 7. (v. stukken grond, gebouwen) belast zijn met servituut, erfdienstbaarheid; ➤ eae aedes serviebant; omnia praedia serviebant;
- 8. (Plin. Mai.) dienen, geschikt zijn (voor: dat.); ➤ candelae luminibus et funeribus serviunt.
當奴。服事。扶侍。有用。顧。聽人使。随時。— pecuniae 謀積財。— valetudini 自顧無恙。— commodis alterius 照顧人之益。— liberaliter 大方接待人。— aetati ejus 顧讓其老。— posteritati ejus 顧其子孫。— famae ejus 顧其好名。— auribus ejus 奉承彼。— scenae vel tempori 隨時。E scirpis, detracto cortice, candelae luminibus et funeribus serviunt 去皮燈草之蠟燭可用光照及出殯。Serviatur. p. \Servibo pro Serviam. \Servibam pro Serviebam.
Suggest a Translation
See an image
- servus, to be a servant, be enslaved, serve, be in service: liberaliter, T.: in liberatā terrā liberatores eius servire, L.: qui Libertate caret, Serviet aeternum, H.: populumR.servire fas non est: lenoni, T.: homini nemini: domino: Athenas victas Lacedaemoniis servire pati, N.: apud nos: servitutem, C., L.—Fig., to be devoted, serve, labor for, aim at, have regard to: tibi serviet, tibi lenocinabitur: amicis, N.: nostris commodis: suo privato compendio, Cs.: oculis civium: pecuniae: posteritati: rumoribus, Cs.: valetudini: ut communi utilitati serviatur.—To be subject, be governed by, be enslaved to: nulli cupiditati: cupiditatibus iis, quibus ceteri serviunt, imperare.—To comply with, court, humor, gratify, conform: aliorum amori: auribus Vari, i. e. flatter, Cs.: tempori.—In law, of lands, to be under a servitude, be subject to an easement: praedia, quae serviebant.
-
…si id feceris, vix molem istius invidiae, si in exsilium iussu consulis iveris, sustinebo. sin autem servire meae laudi et gloriae mavis, egredere cum importuna sceleratorum manu, confer te ad Manlium, concita perditos civis…
Cicero, in Catilinam
-
…quae tanta umquam in ullo iuventutis inlecebra fuit quanta in illo qui alios ipse amabat turpissime, aliorum amori flagitiosissime serviebat, aliis fructum libidinum, aliis mortem parentum non modo impellendo verum etiam adiuvando pollicebatur. nunc vero quam subito…
Cicero, in Catilinam
-
…nos, ut consuemus, nostros agitamus amores, atque aliquid duram quaerimus in dominam ; nec tantum ingenio quantum servire dolori cogor et aetatis tempora dura queri. hic mihi conteritur vitae modus, haec mea fama est, hinc…
Propertius, Elegies
-
…possidet. Neque mirum ubi vos separatim sibi quisque consilium capitis, ubi domi voluptatibus, hic pecuniae aut gratiae servitis, eo fit, ut impetus fiat in vacuam rem publicam. Sed ego haec omitto. Coniuravere nobilissumi cives…
Sallust, Catilina
-
…vobis aberit. Haec ipsa, ut spero vobiscum una consul agam, nisi forte me animus fallit et vos servire magis quam imperare parati estis. Postquam accepere ea homines, quibus mala abunde omnia erant, sed neque res…
Sallust, Catilina
-
…Nescis, temeraria, nescis quem fugias, ideoque fugis. Mihi Delphica tellus et Claros et Tenedos Patareaque regia servit, Iuppiter est genitor ; per me quod eritque fuitque estque patet ; per me concordant carmina nervis. Certa…
Ovid, Metamorphoses
-
…Quod in singulis, idem est in populis nulla est tam stulta civitas, quae non iniuste imperare malit quam servire iuste. Nec vero longius abibo. Consul ego quaesivi, cum vos mihi essetis in consilio, de Numantino…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…, cum illum necessarium et fatalem paene casum non tulerimus, hunc feremus voluntarium tota Italia desiderio libertatis exarsit ; servire diutius non potest civitas ; serius populo Romano hunc vestitum atque arma dedimus quam ab eo flagitati sumus. Magna…
Cicero, Philippicae
-
…libidini iracundiaeque et ceteris vitiosis eiusdem animi partibus August. c. Iul. .. Sed et imperandi et serviendi sunt dissimilitudines cognoscendae. Nam ut animus corpori dicitur imperare, dicitur etiam libidini, sed corpori ut rex civibus…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…pro pignore tradiderunt ad explendas suas cupiditates sed ego in hac sententia dicenda non parebo dolori meo, non iracundiae serviam. quo animo unus quisque vestrum debet esse in illos, hoc ero praecipuum illum et proprium sensum doloris mei…
Cicero, de Provinciis Consularibus