κοιμάω

κοιμ-άω, fut. -ήσω, Dor. -άσω [ᾱ]: aor. ἐκοίμησα, Ep. κοίμησα Od. 12.372:—Med., fut. -ήσομαι OGI 383.43 (Commagene, i B.C.), D.H. 4.64, Luc. DDeor. 10[4].4, etc.: Ep. aor. κοιμήσατο, -αντο, Il. 11.241, 1.476:—Pass., fut. -ηθήσομαι S. Fr. 574.6, Luc. Asin. 40, Alciphr. 1.37.3, etc.: aor. ἐκοιμήθην Od. 14.411, al., E. Andr. 390, Pl. R. 571e, etc.: pf. κεκοίμημαι Aeschrio 8.2, Luc. Gall. 6:—

• lull, put to sleep, κοίμησον . . Ζηνὸς ὑπʼ ὀφρύσιν ὄσσε φαεινώ Il. 14.236; ἦ με . . κοιμήσατε νηλέϊ ὕπνῳ Od. 12.372; βλέφαρα μὴ κοιμῶν ὕπνῳ A. Th. 3; put to bed, τὸν δʼ αὐτοῦ κοίμησε Od. 3.397; of a hind, ἐν ξυλόχῳ . . νεβροὺς κοιμήσασα 4.336.
• • • 2 metaph., still, calm, ἀνέμους, κύματα, Il. 12.281, Od. 12.169; φλόγα A. Ag. 597; κύματος μένος Id. Eu. 832; εὔφημον . . κοίμησον στόμα Id. Ag. 1247; also, soothe, assuage, κοίμησον δʼ ὀδύνας Il. 16.524; ᾧ (sc. φύλλῳ) κοιμῶ τόδʼ ἕλκος S. Ph. 650.
  • II Med. and Pass., fall asleep, go to bed, Il. 1.476, al., Hdt. 1.9, etc.; of animals, lie down, κατὰ ἤθεα κοιμηθῆναι Od. 14.411: c. acc. cogn., ποῖόν τινα ὕπνον ἐκοιμῶ; X. Hier. 6.7; βαθὺν κοιμηθῆναι (sc. ὕπνον) Luc. DMar. 2.3.
  • • 2 metaph., ὅπως ἂν κοιμηθῇ [τὸ ἐπιθυμητικόν] Pl. l.c.
    • 3 of the sleep of death, κοιμήσατο χάλκεον ὕπνον Il. 11.241; ἱερὸν ὕπνον κ. Call. Ep. 11.2: abs., fall asleep, die, S. El. 509 (lyr.), Aeschrio l.c.; ἐκοιμήθη μετὰ τῶν πατέρων LXX 3 Ki. 2.10, al., cf. PFay. 22.28 (i A.D.), Ev.Matt. 27.52, Ev.Jo. 11.11, etc.; in epitaphs, IG 14.1683, etc.; κ. τὸν αἰώνιον ὕπνον ib. 929.
    • 4 κοιμῶντο . . παρὰ μνηστῇς ἀλόχοισι Il. 6.246, cf. 250: hence, of sexual intercourse, lie with another, Od. 8.295, Pi. I. 8(7).23; οὔ τινι κοιμηθεῖσα Hes. Th. 213; παρά τινι Hdt. 3.68; σὺν δεσπόταισι E. l.c.; μετά τινος Timocl. 22.2; ἀπὸ γυναικὸς ἀνὴρ τὰν νύκτα κοιμαθές Berl.Sitzb. 1927.157 (Cyrene).
    • 5 keep watch at night, A. Ag. 2, X. Cyr. 1.2.4, 9, POxy. 933.25 (ii A.D.), etc.
    • 6 of things, remain during the night, οὐ μὴ κοιμηθήσεται ὁ μισθὸς παρά σοι ἕως πρωί LXX Le. 19.13; ἡ κιβωτὸς ἐκοιμήθη ἐκεῖ ib. Jo. 6.10.
    • 7 c. acc., dream of, μέταλλα χρύσεια Luc. Gall. 6.

κοιμάω, ion. κοιμέω (κεῖμαι, vgl. κοίτη) einschläfern, in Schlaf bringen ; κοίμησόν μοι Ζηνὸς ὑπʼ ὀφρύσιν ὄσσε Il. 14.286 ; κοιμῆσαί τινα ὕπνῳ Od. 12.372, wie βλέφαρα μὴ κοιμῶν ὕπνῳ Aesch. Spt. 3, zu Bett bringen, lagern, τὸν δʼ αὐτοῦ κοίμησε Νέστωρ Od. 3.397 ; auch von der Hirschkuh, die Jungen ins Lager legen, νεβροὺς κοιμήσασα, 4.336, 17.127. – Dah. übertr., beruhigen, besänftigen, stillen ; ἀνέμους Il. 12.281 ; ὀδύνας 16.524 κύματα Od. 12.160. wie κοίμα κελαινοῦ κύματος πικρὸν μένος Aesch. Eum. 796 ; auch φλόγα, auslöschen, Ag. 583 ; εὔφημον κοίμησον στόμα, schweige den Mund, 1220 ; κοιμῶ τόδʼ ἕλκος, lindere die Schmerzen der Wunde, Soph. Phil. 646 ; sp.D.; auch ὁ ποντισθεὶς μυρτίλος ἐκοιμάθη, wurde getötet, starb, Soph. El. 499, s. nachher.
Pass. mit fut. med. sich schlafen legen, einschlafen, schlafen, Hom., der neben dem aor. pass. auch den aor. med. braucht, κοιμήσαντʼ ἄρʼ ἔπειτα καὶ ὕπνου δῶρον ἕλοντο Il. 7.482, wie Od. 16.481 ; auch von den Tieren, sich lagern, 14.411 ; κοιμήσατο χάλκεον ὕπνον, er lagerte sich zum ehernen Schlafe, zum Todesschlafe, Il. 11.241 ; κοιμᾶτο Pind. I. 7.22 ; Aesch. κοιμώμενος Ag. 2, von einer Wache, vgl. Xen. Cyr. 1.2.4, 9, Eur. Rhes. 439 ; ἐκοιμήθην ξὺν δεσπόταισι Andr. 370, wie παρά τινι. Ar. K., l. 723, κοιμηθεῖσά τινι, bei Einem schlafend, Hes. Th. 213 ; ἐπὶ θύραις καὶ ἐν ὁδοῖς ὑπαίθριος κοιμώμενος Plat. Symp. 203d, öfter ; κοιμηθείς, eingeschlafen, Xen. Cyr. 8.7.2 ; κοιμέονται Her. 2.95.
Uebertr. von den Toten, οἱ κοιμηθέντες u. κεκοιμημένοι, im NT öfter ; vgl. oben die Stelle des Soph.

κοιμάω

[cf. κεῖμαι.]

(κατα-)

• • 1

    To cause to sleep, lull to sleep: εἴς μʼ ἄτην κοιμήσατε ὕπνῳ Od. 12.372.

    To furnish with the means of sleeping, entertain for the night: τὸν αὐτοῦ κοίμησεν Od. 3.397.

    Of a beast, to lay (its young) to rest Od. 4.336 = Od. 17.127.

    To cause (the eyes) to close in sleep: κοίμησόν μοι Ζηνὸς ὄσσε Il. 14.236.

    To hush or still (winds or waves) Il. 12.281: Od. 12.169.

    To still or allay (pangs): κοίμησον ὀδύνας Il. 16.524.

  • 2

    In mid. and pass., to take one’s rest, be laid or retire to rest, lie down to sleep: κοιμήσαντο παρὰ πρυμνήσια νηός Il. 1.476. Cf. Il. 1.610, Il. 6.246, 250, Il. 7.482, Il. 9.705, 713, Il. 24.636, 673: ἀσπαστὸν ἐείσατο κοιμηθῆναι Od. 7.343. Cf. Od. 4.295, Od. 6.16, Od. 10.479, Od. 12.32, Od. 14.523, Od. 19.49, Od. 20.4, etc.

    Of animals: σύας ἔρξαν κοιμηθῆναι Od. 14.411.

    To go to sleep (when one ought to be awake): μὴ φύλακες κοιμήσωνται Il. 10.99.

    Of the sleep of death: κοιμήσατο χάλκεον ὕπνον Il. 11.241.

    Not implying resting: τίς κʼ εἰναλίῳ παρὰ κήτεϊ κοιμηθείη; (i.e. lie in ambush) Od. 4.443.

    Connoting sexual intercourse: τῇ ἀσπαστὸν ἐείσατο κοιμηθῆναι Od. 8.295.

For Pindar, see also: κοιμάομαι

κοιμάω (cf. κεῖμαι), aor. (ἐ)κοίμησα, mid. ipf. κοιμᾶτο, κοιμῶντο, aor. (ἐ)κοιμήσατο, pass. aor. (ἐ)κοιμήθην: act., put to bed or to rest, Od. 3.397, Od. 4.336; lull to sleep, τινὰ ὕπνῳ, Od. 12.372; fig. of winds, Od. 12.281; mid. and pass., lie down to sleep or to rest (esp. w. reference to the comfort or discomfort of the resting-place), sleep; fig. of the sleep of death, Il. 11.241.

κοιμάω κεῖμαι

• • Ito lull or hush to sleep, put to sleep, Hom.
  • • 2metaph. to lull to rest, still, calm, ἀνέμους, κύματα Hom.; ὀδύνας Il.; κοίμησον εὔφημον στόμα lay thy tongue asleep in silence, Aesch.
  • IIMid. and Pass. to fall asleep, go or lie abed, Hom., Hdt., etc.
  • • 2of the sleep of death, κοιμήσατο χάλκεον ὕπνον he slept an iron sleep, Il.: absol. to fall asleep, die, Soph., NTest.
    • 3to keep watch at night, Lat. excubare, Aesch., Xen.