δή
δή, δή, in fact, of course
- at this or that point: hence, now, then, already, or at length:
- I in Ep. (rarely Lyr.) sts. at the beginning of a sentence or clause, Τεῦκρε πέπον, δὴ νῶϊν ἀπέκτατο πιστὸς ἑταῖρος Il. 15.437; δὴ πάμπαν ἀποίχεαι ἀνδρὸς ἑῆος 19.342; δὴ γὰρ μέγα νεῖκος ὄρωρεν 13.122; δὴ τότε, δή ῥα τότε, 1.476, 13.719, al., cf. Pi. O. 3.25, A. Th. 214 (lyr.): but usu. second (or nearly so), freq. with Numerals and temporal Particles, ὀκτὼ δὴ προέηκα . . ὀϊστούς Il. 8.297; ἐννέα δὴ βεβάασι . . ἐνιαυτοί full nine years, 2.134; ἕκτον δὲ δὴ τόδʼ ἦμαρ this is just the sixth day, E. Or. 39, cf. Il. 24.107, etc.: also after Advbs. of Time, πολλάκι δή many a time and oft, often ere now, 19.85; ὀψὲ δὲ δή 7.94; τρὶς δή Pi. P. 9.91; πάλαι δή, Lat. iamdudum, S. Ph. 806; νῦν δή just now, Ar. Av. 923 (freq. written νυνδή, Pl. Tht. 145b, etc.); νῦν τε καὶ ἄλλοτε δή ib. 187d; now at length, Id. R. 353a, etc.; τότε δή at that very time, Th. 1.49, etc.; αὐτίκα δὴ μάλα this very instant, Pl. R. 338b, etc.; ὕστερον δή yet later, Th. 2.17: freq. with temporal Conjunctions, ἐπεὶ δή (written ἐπειδή, q. v.), etc.
- II without temporal significance, as a Particle of emphasis, in fact, of course, certainly, ναὶ δή, ἦ δή, Il. 1.286, 518, etc.; οὐ δή surely not, S. Ph. 246, cf. E. Or. 1069, etc.; δῆλα δή, v. δῆλος; with Verbs, δὴ γὰρ ἴδον ὀφθαλμοῖσι Il. 15.488; νῦν δὲ ὁρᾶτε δή X. Cyr. 3.2.12; καὶ ἴστε δὴ οἷος . . Pl. Ap. 21a: less freq. with Substs., σοφιστὴν δή τοι ὀνομάζουσι τὸν ἄνδρα εἶναι they call the man a sophist as you know, Id. Prt. 311e: with Conjunctions, ἵνα δή, ὡς δή, Il. 23.207, 5.24, etc.; ὅπως δή Th. 5.85; γὰρ δή for manifestly, A. Ch. 874, 891, Pl. Tht. 156c; οὐ γὰρ δή S. OC 265: hence with a part. representing Conjunction and Verb, ἅτε δὴ ἐόντες since they evidently are, Hdt. 8.90; but ὡς φόνον νίζουσα δή as though she were . ., E. IT 1338, cf. Hdt. 1.66, X. Cyr. 5.4.4, etc.; and so, ironically, ὡς δή Il. 1.110, Ar. V. 1315, Eq. 693, Pl. Prt. 342c, al.; freq. with σύ, ὡς δὴ σύ μοι τύραννος Ἀργείων ἔσῃ A. Ag. 1633, cf. S. OC 809, E. Andr. 235, etc.; also ἵνα δή . . Pl. R. 420e, Men. 86d; ὅτι δή . . Id. Phdr. 268d; also εἰσήγαγε τὰς ἑταιρίδας δή the pretended courtesans, X. HG 5.4.6, cf. E. Ion 1181, Th. 4.67, 6.80.
- 2 freq. placed immediately after Pronouns, ἐμὲ δή me of all persons, Hdt. 3.155; σὺ δή you of all persons, Id. 1.115, S. Aj. 1226; οὗτος δή this and no other, Hdt. 1.43; ὑμεῖς δὲ κεῖνοι δὴ οἵ . . S. Tr. 1091; οὗτος δὴ ὁ Σωκράτης, ironically, Pl. Tht. 166a; τὸ λεγόμενον δὴ τοῦτο as the well-known saying goes, Id. Grg. 514e, cf. E. Hipp. 962; δή τις some one you know of, Pl. Phd. 108c, al.: with possess. Pronouns, τὸ σὸν δὴ τοῦτο Pl. Smp. 221b, cf. Grg. 5c8d, etc.: with relatives, ὃς δὴ νῦν κρατέει Il. 21.315; τὰ δὴ καὶ ἐγένετο Hdt. 1.22; οἷος δὴ σύ just such as thou, Il. 24.376, cf. Od. 1.32, S. Aj. 995, etc.; ὅσα δή Ar. Ach. 1, etc.: with Adjs., οἴη δή, μοῦνος δή, Od. 12.69, Hdt. 1.25; ἐν πολλῇ δὴ ἀπορίᾳ ἦσαν X. An. 3.1.2: freq. with Superlatives, μάχη ἐγένετο πλείστου δὴ χρόνου μεγίστη δὴ τῶν Ἑλληνικῶν Th. 5.74; ἁπάντων δὴ ἄλγιστον S. Aj. 992, etc.
- III to mark a transition, with or without inference, so, then, νίκη μὲν δὴ φαίνετʼ . . Il. 3.457; τὴν μὲν δὴ τυραννίδα οὕτω ἔσχον Hdt. 1.14; τοῦτο δὴ τὸ ἄγος οἱ Λακεδαιμόνιοι ἐκέλευον ἐλαύνειν Th. 1.127.
- IV with Indef. Particles, v. δήποθεν, δήποτε, δήπω, δήπουθεν: with interrogatives, τοῦ δὴ ἕνεκα; Pl. Grg. 457e; τί δὲ δή . .; Id. Phd. 58c (simply τί δή; what then? R. 357d); πότερα δή; S. Ph. 1235 (and with Advbs., ποῖ δὴ καὶ πόθεν; Pl. Phdr. init.; ποῦ δή; πῇ δή; ib. 228e, Il. 2.339, etc.): with Indef. Pronouns, δή strengthens the indef. notion, ἄλλοισιν δὴ ταῦτʼ ἐπιτέλλεο others be they who they may, Il. 1.295; μηδεὶς δή no one at all, Pl. Tht. 170e; δή τις some one or other, Id. R. 498a (pl.), etc. (rarely τις δή E. IT 946); the neut. δή τι is common, ἦ ἄρα δή τι ἐΐσκομεν ἄξιον εἶναι; in any way, whatever it be, Il. 13.446; τὸ ἱππικόν, τῷ δή τι καὶ ἐπεῖχε ἐλλάμψεσθαι Hdt. 1.80; οὕτω δή τι Id. 3.108, etc.; θεῶν ὅτεῳ δή whosoever it be, Id. 1.86; ἐπὶ μισθῷ ὅσῳ δή, Lat. quantocumque, ib. 160, etc.; οἵα δή γε . . E. Heracl. 632, cf. Supp. 162; but θαυμαστὰ δὴ ὅσα Pl. Smp. 220b; ὡς δή Il. 5.24, etc.; so almost, = ἤδη, ἀναπέτομαι δὴ πρὸς Ὄλυμπον Anacr. 24; καὶ δὴ φίλον τις ἔκτανʼ ἀγνοίας ὕπο A. Supp. 499; ἤκουσα δή S. Ant. 823; πάθη μὲν οὖν δὴ πόλλʼ ἔγωγʼ ἐκλαυσάμην Id. Tr. 153; οἶσθα μὲν δή ib. 627; so καὶ δή already, in fact, freq. not at the beginning of the sentence, κεῖται καὶ δὴ πάνθʼ ἅπερ εἶπας Ar. Ec. 514, cf. Nu. 906, Theoc. 5.83; but καὶ δή σφε λείπω A. Supp. 507.
- 2 to continue a narrative, freq. after μέν, then, so, τότε μὲν δὴ . . ἡσυχίην εἶχε Hdt. 1.11; Σόλων μὲν δὴ ἔνεμε ib. 32; τὸν μὲν δὴ πέμπει ib. 116; alone, εἷς δὴ τούτων . . so one of these . ., ib. 114, etc.: freq. in summing up, τοιαῦτα μὲν δὴ ταῦτα, Lat. haec hactenus, A. Pr. 500, cf. Hdt. 1.14, Th. 2.4; τούτων δὴ ἕνεκα X. Cyr. 3.2.28, etc.; in summing up numbers, γίγνονται δὴ οὗτοι χίλιοι these then amount to 1,000, ib. 1.5.5; in resuming after a parenthesis, Ἀνδρομάχη, θυγάτηρ μεγαλήτορος Ἠετίωνος . ., τοῦ περ δὴ θυγάτηρ Il. 6.395; οὗτος δὴ . ., ὁ μὲν δή Hdt. 1.43.
- b with imper. and subj., μὴ δὴ . . ἐπιέλπεο Il. 1.545, cf. 5.684, etc.; χωρῶμεν δὴ πάντες S. Ph. 1469; ἐννοεῖτε γὰρ δή for do but consider, X. Cyr. 4.3.5; ἄγε δή, φέρε δή, ἴθι δή, σκόπει δή, λέγε δή, Pl. Sph. 235a, Phd. 63b, Sph. 224c, Phd. 80a, Prt. 312c.
- 3 to express what follows a fortiori, καὶ μετὰ ὅπλων γε δή above all with arms, Th. 4.78; μή τί γε δή not to mention, D. 2.23; εἰ δὲ δὴ πόλεμος ἥξει Id. 1.27.
- 4 καὶ δή and what is more, adding an emphatic statement, Il. 1.161, 15.251, Hdt. 5.67, Lys. 13.4; in Prose, freq. καὶ δὴ καί . ., ἐς Αἴγυπτον ἀπίκετο . ., καὶ δὴ καὶ ἐς Σάρδις Hdt. 1.30, etc.; καὶ δὴ καὶ νῦν τί φῄς; and now what do you say? Pl. Tht. 187c; καὶ δὴ μὲν οὖν παρόντα yes, and actually here present, S. OC 31; esp. in a series, ὑγίεια καὶ ἰσχὺς καὶ κάλλος καὶ πλοῦτος δή and of course riches, Pl. Men. 87e, cf. Tht. 159c, R. 367d; εἴτʼ . . εἴτʼ . . εἴτεδή ib. 493d.
- b καὶ δή is also used in answers, ἦ καὶ παρέστη κἀπὶ τέρμʼ ἀφίκετο; Answ. καὶ δὴ ʼπὶ δισσαῖς ἦν . . πύλαις yes, he was even so far as . ., S. Aj. 49; βλέψον κάτω. Answ. καὶ δὴ βλέπω well, I am looking, Ar. Av. 175, cf. Pax 327, Pl. 227 sq., S. El. 317 sq., 1436, etc.; πρόσθιγέ νύν μου. Answ. ψαύω καὶ δή S. OC 173; without καί, ἀποκρίνου περὶ ὧν ἂν ἐρωτῶ. Answ. ἐρώτα δή Pl. Tht. 157d; ἐρώτα. Answ. ἐρωτῶ δή Id. Grg. 448b.
- c in assumptions or suppositions, καὶ δὴ δέδεγμαι and now suppose I have accepted, A. Eu. 894, cf. Ch. 565, E. Med. 386, Hel. 1059, not found in S., once in Ar. V. 1224.
- 5 δή in apodosi, after εἰ or ἐάν, Il. 5.898, Hdt. 1.108, Pl. R. 524e, etc.; after ὅτε, ἡνίκα, even then, S. Ant. 170 sq., El. 954; after ἐπεί, ἐπειδάν, X. Cyr. 1.6.14, Pl. Cra. 435e, etc.; after ὡς, X. Cyr. 7.2.4; ἐν ᾧ δὲ ταῦτα ἐβουλεύοντο, καὶ δὴ ὁ βασιλεύς . . already, Id. An. 1.10.10.
A enfático
I c. subst. sí, ya, verdaderamente, realmente o intraducible, frec. en poesía
ἐν πυρὶ δὴ βουλαὶ ... γενοίατο
vayan al fuego, sí, las deliberacionesγήραϊ δὴ πολέμοιο πεπαυμένοι
νόστου δὴ μνῆσαι
Ἕκτωρ δὴ παρὰ νηυσὶ ... πολεμίζει
ἐγὼ κράτη δὴ πάντα ... ἔχω
τοῖον Ἑλλάνων νέφος ἀμφί σε κρύπτει δορὶ δὴ δορὶ πέρσαν
tal nube de helenos te oculta tras haberte arrasado con la lanza, sí, con la lanzaὥρα δή 'στι βαδίζειν
ya es hora de irse
II c. adj.
1 precisamente, exactamente o intraducible, gener.
ἄλλοισιν δὴ ταῦτ' ἐπιτέλλεο
a otros da estas órdenes (no a mí)ὀξέσι δὴ πελέκεσσι
con muy afiladas hachasἄφρων δὴ κεῖνός γε ... πέλει ἀνήρ
εἰς δὲ τελευτὴν αἰσχρὸν δὴ κέρδος
δυσπόλεμον δὴ γένος τὸ Περσᾶν
ὦ σχέτλια δὴ παθὼν ἐγώ
δύναμιν μεγίστην δὴ μέχρι τοῦδε κεκτημένην
• frec. c. compar. y sup.
μείζονα δὴ κρητῆρα ... καθίστα
κάρτιστοι δή
ἄριστε δή
2 en prosa, esp. c. δῆλον, frec. en Platón en respuestas
δῆλον δὴ τοῦτό γε
δῆλον δὴ γὰρ παντί
δῆλα δὴ καὶ ταῦτα
• frec. en uso adv. sin duda, por supuesto, desde luego, naturalmente
δῆλον δή
ἢ δῆλα δή;
seguro, ¿no?, ¿no es cierto?σχεδὸν γάρ τι δῆλα δὴ ὅτι
es prácticamente evidente que
• frec. reflejando suposición c. sent. irón.
πόθεν, ὦ Σώκρατες, φαίνῃ; ἢ δῆλα δὴ ὅτι ἀπὸ κυνηγεσίου ...;
Sócrates, ¿de dónde sales?; seguro que de la caza
• c. or. causal
δῆλα γὰρ δὴ ὅτι θάλπεται ... ἀσμένως
obviamente porque está caliente y a gusto
3 c. numerales exactamente, ni más ni menos o intraducible
ἐννέα δὴ βεβάασι ... ἐνιαυτοί
nueve años ya han pasadoὀκτὼ δὴ προέηκα ... ὀϊστούς
δέκα δὴ μῆνες
ἑξηκοντάκι δή
τὸ γὰρ ἓν δή
el concepto de unidadτέταρτον δή
4 c. adj. expr. una cantidad o número indef.
πολλοὶ δὴ ξεῖνοι ... ἐνθάδ' ἵκοντο
ἐν πολλῇ δὴ ἀπορίᾳ ἦσαν
κατὰ πάντα δὴ τρόπον
ἃ ... ὀλίγοις δὴ ἅμα πάντα ξυνέβη
ἀλλ' ἐν βραχεῖ δὴ τήνδε μ' ἐξαιτῇ χάριν
pequeño favor es ése que me pidesπαρθένε μακρὸν δὴ μῆκος ... χρόνου
doncella durante muy larga extensión de tiempoμυρίοισι δὴ βροτῶν
III c. adv.
1
a) gener.
τάχα δή
• frec. c. sup.
πανύστατον δή
πράξας γ' ἐκ θεῶν κάλλιστα δή
b) esp. c. adv. temp.
πολλάκι δή μοι τοῦτον Ἀχαιοὶ μῦθον ἔειπον
αἰεὶ δή
δηρὸν δή
durante muy largo tiempo
• νῦν δή (a veces escrito νυνδή) ahora mismo, precisamente ahora, exactamente ahora
ὦ τέκνα, νῦν δὴ νῦν ἐλεύθεροι πόνων ... ἔσεσθε
¡oh hijos, ahora por fin estaréis libres de sufrimientos!νῦν δὴ κατεῖδον
ahora mismo (lo) acabo de verτότε δὴ τότε <δή>
precisamente entonces, sí, entoncesἐνταῦθα δή
αὐτίκα δή
en este mismo instanteθάμα δή
muy a menudoπάλαι, πάλαι δή
οὐ νεωστὶ δή
οὔπω δή
αὔριον δή
c) frec. tras subord. temp., cuyo contenido resume el adv.
ἦμος δ' ἠέλιος κατέδυ ... δὴ τότε κοιμήσαντο
cuando se puso el sol ... entonces se acostaronὁπόταν ... δὴ τότε
νῦν δ' ἡνίκ' ... ἔφυ, ἐνταῦθα δὴ μάλιστα ταρβήσασ' ἔχω
2 c. adv. locales
πάντῃ δή
ἴψοι δὴ τὸ μέλαθρον ... ἀέρρετε
πέλας δή
καὶ -δεῦρο δὴ- πατέρα πρόσειπε σὸν φίλον
y saluda a tu padre -helo ahí-ὁ δὲ θανὼν κεύθει κάτω δὴ γῆς
ἐξ ἕω μέχρι δεῦρο δή
desde el alba hasta ahora mismoπρόσω δὴ ἀπ' ἀλληλέων
muy lejos unas de otras
3 c. adv. modales
ἄλλως δὴ φράζεσθε
εὖ δὴ ταῦτά γ' ἔφησθα
muy bien has dicho estoμάλα δὴ κεκορημένοις Γόργως
muy hartos de Gorgoδὴ μάλιστα
πολὺ δὴ πολὺ δὴ χαλεπωτάτους λόγους ἤνεγκας
ἐπηπείλησε οὕτω δή μιν ἀσθενέα ποιήσειν
amenazó con volverlo tan sumamente débil
• οὕτω δή frec. en preguntas expr. sorpresa o indignación
οὕτω δή, Μελάνιππε, μεθήσομεν;
¿es que vamos a abandonar así sin más, Melanipo?
• tb. tras subord. compar. cuyo contenido resume el adv.
ὥσπερ ... οὕτω δή
καθάπερ ... οὕτω δή
• tb. tras part.
ἀγόμενος ἐς τὰς ἀνάγκας οὕτω δὴ ἔφαινε τὸν ἐόντα λόγον
ἡγούμενοι ... ταύτῃ δὴ τρέπονται
• en Hdt. frec. οὕτω δή τι c. un adj. hasta tal punto
κρήνη πικρή, οὕτω δή τι ἐοῦσα πικρή
una fuente amarga, hasta tal punto amarga
• tb. c. verb.
ἔτερψε οὕτω δή τι Περσέων τοὺς ὑπολειφθέντας
alegró hasta tal punto a los persas que se habían quedado
4 c. adv. interr.
πῇ δή τοι φρένες οἴχονθ' ...
πῶς δή;
ὦ παῖδες Ἑλλάνων, πότε δὴ πότε ... ἥξετ';
¿cuándo, hijos de los griegos, cuándo llegaréis por fin?ποῖ δὴ καὶ πόθεν;
5 c. adv. relat.
ὅποι δή
a cualquier parteτὸν δὲ ὡς ἐξεῦρον ... ὅκου δὴ ἀπημελημένον
y cuando encontró a éste ... desatendido en algún lado
IV c. pron.
1 c. pron. pers.
φεῦγε ... - ἐγὼ δὴ τοῦτο δρῶ
huye ... - yo desde luego eso es lo que hagoἀπωλόμην ἄρ', εἴ με δὴ λείψεις, γύναι
• c. σύ frec. en tono irón., despect. o indignado
τίπτε σὺ δὴ αὖ μεμαυῖα ... ἦλθες ἀπ' Οὐλύμποιο ...;
¿por qué con tanta prisa viniste del Olimpo?εἰς σὲ δὴ βλέπω
es a ti a quien miroνῶϊν δὴ τόδε πῆμα κυλίνδεται
sobre nosotros rueda esta desgraciaὦ Λακεδαιμόνιοι, ὑμεῖς δὴ λέγεσθε εἶναι ἄνδρες ἄριστοι
2
a) c. pron. y adj. demostr.
τὸ δὴ περὶ θαῦμα τέτυκτο
ésta era la maravilla representadaἥδε δὴ ἠὼς εἶσι δυσώνυμος
ἐκεῖνοι δή
• frec. en apariciones de personajes en el teatro
πορεύονται γὰρ οἵδε δή τινες ... παλαιοί
aquí vienen unos viejos
• tras una or. subord. cuyo contenido resume el pron.
ἀλλ' ὅτε δὴ ... τοῦτο δὴ ...
ὃ δ' οὖν ἐρωτᾶτ' ... τοῦτο δὴ σαφηνιῶ
lo que preguntáis ... esto es lo que voy a aclararἢν μὲν πείθωνται, ταῦτα δὴ τὰ κάλλιστα
• en respuestas ταῦτα δή muy bien, de acuerdo, claro que sí
περίμεν' αὐτοῦ. - ταῦτα δή
b) c. οὗτος frec. en tono despect.
οὗτος δή τοι, ... πάτερ, δόμος
ésta es, padre, la casa
• frec. seguido por καί precisamente esto, exactamente esto
οὐκοῦν τοῦτο δὴ καὶ τὸ ἀγανακτητόν;
¿no es precisamente esto lo que es tan desagradable?
c) c. αὐτός:
αὐτοὺς δή περ ἔασον
ὦ παῖδες, αὐτοὶ δὴ τάδ' εἰσηκούσατε
• frec. αὐτὸ δὴ τοῦτο esto mismo, precisamente esto
ἀλλ' αὐτὰ δή σοι ταῦτα καὶ πράσσω
pero si es esto mismo precisamente lo que te estoy haciendo
3 c. pron. poses.
σὸν δὴ λέγουσι παῖδα ...
dicen que es tu hijoἀλλ' ἡμέτερον δὴ ἔργον
4 c. pron. indef.:
a) gener. δή τις, a veces escrito δήτις sin concretar cualquiera y en neg. ninguno
δεῖ ... δή τι τοῦ ποθουμένου σημεῖον
se precisa cualquier prenda del amadoἐπ' αἰτίῃ δή τινι οὐ σμικρῇ
por alguna causa, la que sea, no pequeñaεἰς δή τινα τόπον
a cualquier parteκατὰ δή τινα τρόπον
ἡσυχώτερα δή τι σμικρὸν ἦν
era algo más moderada
b) concretando alguno, cierto
ἴδιον ἐμαυτῆς δή τι πρὸς σέ βούλομαι ... εἰπεῖν
quiero comentarte cierto asunto mío privadoἀκούσατ'· ἐς γὰρ δή τιν' ἥκομεν λόγον
escuchad, hemos llegado a una determinada ideaἦν δή τις
• excep. el pron. precede a la partíc.
τίκτει ναύταν σύν τινι δὴ θεῶν
παίζοντά ἐστιν διαβιωτέον τινὰς δὴ παιδιάς
hay que vivir jugando a ciertos juegos
5 c. pron. interr.
τίς δὴ ὅδε ξεῖνος νέον εἰλήλουθε;
¿quién es exactamente ese huésped que hace poco ha llegado?Ἅρπαγε, τέῳ δὴ μόρῳ τὸν παῖδα κατεχρήσαο ...;
κοίῃ δὴ κρίνεις Τέλλον εἶναι ὀλβιώτατον;
πῶλε Θρῃκίη, τί δή με ... φεύγεις;
potra tracia, ¿por qué me huyes?τιὴ τί δή;
ἀλλὰ τί δή;
elíptico ¿pero qué quieres decir?τί δὴ γὰρ οὔ;
¿por qué no?ὅτι δὴ τί μάλιστα;
ἵνα δὴ τί τοῦτο δρᾶτον;
¿con qué fin exactamente hacen esto los dos?
• a veces δή precede al pron.
τί φῇς; λέγουσι δὴ τίνας λόγους;
κατὰ δὴ τίνα;
οἷον δή τι; παράδειγμα εἰπέ
¿como qué exactamente?; di un ejemplo
• frec. καί precede al interr., expr. sorpresa
καὶ τί δὴ τὸ σῆμα;
καὶ τί δὴ ... ἐπαινεῖς;
• en E. a veces en el orden καὶ δὴ τί:
καὶ δὴ τί τοῦτ' Αἴαντι γίγνεται κακόν;
6 c. pron. relat., acentúa la importancia del antecedente o la identificación con el consecuente, afectando a toda la or.:
a) c. el artículo:
οὕτω που Διὶ μέλλει ... φίλον εἶναι, ὃς δὴ πολλάων πολίων κατέλυσε κάρηνα
así le place a Zeus, él que ya de muchas ciudades ha demolido las torresὃν δὴ σὺ πειρᾷς ἐκβαλεῖν
al que he aquí que tú intentas expulsarἀπειπάμενος τὴν ὄψιν ἔπεμπε τὴν πομπήν, ἐν τῇ δὴ τελευτᾷ
rechazando la visión, organizó la procesión, en la que efectivamente pereció
• frec. repitiendo el verb. que rige el relat.
βουλόμενος ποιῆσαι τὰ δὴ καὶ ἐποίησε
con la intención de hacer lo que en efecto hizo
•
δι' ὃ δὴ καί
por lo cual precisamente
• c. matiz peyorativo o escéptico
ἃ δὴ βοτὰ ζώομεν
vivimos cual ganadoτοῦτο <ὃ> δὴ ἀγαπᾷς
eso que te complace
b) c. οἷος:
τοιόνδ' ... ὁδοιπόρον ... αἴσιον, οἷος δὴ σὺ δέμας καὶ εἶδος ἀγητός
tal caminante de buen augurio cual tú (eres) por tu estatura y aspecto admirable
• frec. peyor. o irón.
πάρεσμεν, οἵα δή γ' ἐμοῦ παρουσία
estamos presentes, cuanto queda al menos de mi presenciaἥδονται οἷα δή τις ἂν εἰκάσειεν ἥδεσθαι
τί δ' ἄλλο πράττεθ' οἱ Μεγαρῆς νῦν; - οἷα δή
¿qué más hacéis los de Mégara ahora? - cosas de ese estilo, e.e. poca cosa
c) c. relat. universalizantes ὅστις, ὁποῖος, etc., gener. sin concretar cualquiera que, sea el que sea, etc.
ὦ μάκαρ, ὅστις δή μιν (γνώμην) ἔχει φρεσίν
feliz aquél que la posee en su espíritu (la inteligencia)ὀστέον δέ, ὅ τι δὴ ἀποστῆναι δεῖ ἀπὸ τοῦ ἄλλου ὀστέου
cualquier hueso que sea preciso separar del resto del cráneo
V c. verb. añadiendo, a veces, cierto matiz temporal
1 ya o intraducible:
a) gener. en momentos dramáticos de especial emoción
φεύγεις δή, ἑκάεργε
ὁ μὲν γὰρ ... κατέφαγε δὴ τὸν κλῆρον
uno ... devoró su haciendaἦλθες δή, Κλεάριστε
• frec. trag.
ἐνθουσιᾷ δὴ δῶμα
ἄγομαι δὴ 'γὼ κοὐκέτι μέλλω
soy arrastrada, ya no hay aplazamientoσφῷν μὲν ἔστι δὴ πόλις
tenéis ya una ciudadοἴμοι, βλέπω δὴ παῖδ' ἐμὸν τεθνηκότα
• tb. c. menos fuerza emocional, c. cierto énfasis intelectual
ἀτὰρ μεγάθυμοι Ἐπειοὶ ἀμφίσταντο δὴ ἄστυ
los magnánimos epeos rodeaban ya la ciudadλεύσσω δὴ παρὰ νηυσί
τοὺς γὰρ παῖδάς τε καὶ τὰς παῖδας ὀρχεῖσθαι δὴ δεῖ
ἔφευγον δή
εἰ σωφρονεῖτε δή
si sois realmente sensatos
• esp. frec. c. ὁράω:
ἀλλ' ὁρᾶτε δὴ ὡς διάκειμαι ὑπὸ τῆς νόσου
estáis viendo en qué estado estoy de resultas de la enfermedadὁρᾷς δὴ καὶ αὐτός
b) en respuestas afirmativas ¡sí!, por supuesto, ¡claro que sí!
ξύμφημι δή σοι
¡sí!, estoy de acuerdo contigoοὐχ οὕτως ἔχει; ἔχει δή
¿no es así? claro que lo es- ἐρώτα. - ἐρωτῶ δή
c) en or. interr.
ἴδμην δή, Μενέλαε ...;
• gener. expr. sorpresa o indignación, frec. acompañada de voc.
ἦ καὶ πρὸς ὑμῶν ὧδ' ἔρημος, ὧ ξένοι, λειφθήσομαι δή;
¿es que me váis a dejar así, solo, extranjeros?ὦ βάρβαρον σὺ θρέμμα ... ἐγκαρτερεῖς δὴ θάνατον;
οἴχῃ δὴ ἀπολιπὼν ἡμᾶς;
¿es que ya te vas dejándonos?
2 c. imperat.:
a) ya, ahora o intraducible
ἆξον δὴ ἔγχος Διομήδεος
rompe la lanza de Diomedesτέτλαθι δή, κραδίη
¡resiste, corazón!ἴτε δὴ χαίροντες
id con bien
• frec. c. verb. de lengua, entendimiento
φράζεο δή
λέγε δή
εἰπὲ δή
ἀκούετε δή
b) reforzado por νῦν (δὴ νῦν) ¡ahora!, ¡vamos! expresa gran urgencia en una orden o llamada
κέκλυτε δὴ νῦν μευ
escuchadme bienεἰπὲ δή νύν μοι τοδί
c) esp. frec. c. ciertos verb., en función prácticamente interjectiva ἄγε δή ¡ea!, ¡venga!, ¡vamos! c. imperat.
ἀλλ' ἄγε δὴ πρόφερε κρατερὸν μένος
¡ea!, muestra tu cólera poderosaἄγε δή, φέρ' ἡμίν, ὦ παῖ, κελέβην
• c. subj. yusivo
ἀλλ' ἄγε δὴ καὶ νῶϊ μεδώμεθα θούριδος ἀλκῆς
ea, acordémonos los dos de nuestro ardiente valor
• c. fut. ind.
ἀλλ' ἄγε δὴ ... πειρήσομαι
• en preguntas
ἄγε δή, βασιλεῦ ... πῶς σε προσείπω;
• abs.
ἄγε δὴ ... ἔνδον μὲν ἀνήρ (ἐστί)
• φέρε δή ¡ea!, ¡venga!, ¡vamos! c. imperat.
φέρε δὴ ... σκέψασθε
φέρ' εἰπὲ δὴ τὸ δεινόν
¡ea!, revélame eso tan terrible
• en preguntas
φέρε δή, τί σὺ λέγεις;
veamos, ¿qué dices tú?
• abs.
φέρε δὴ πρὸς Διός· οἶμαι γὰρ ...
veamos, por Zeus, pues creo ...ὅρα δή
¡ea, mira!ἔχε δή
¡espera!ἴσχε δή
• ἴθι δή c. imperat.
ἴθι δή, κάθελ'
3 c. subj. yusivo
χωρῶμεν δὴ πάντες ἀολλεῖς
partamos ya todos juntosχορευέτω δὴ Ζηνὸς ἡ κλεινὴ δάμαρ
4 c. opt. desid.
ἐκτελοῖτο δὴ τὰ χρηστά
VI énfasis suave en or. neg.
1 gener.
οὐκ ἂν δή τις ἐπὶ ῥηθέντι δικαίῳ ... χαλεπαίνοι
nadie podría enojarse por lo dicho con justiciaοὐκέτι δὴ ... συνδουλεύσω
ya no seré más tu compañera de esclavitud
• οὐ δή frec. expr. sorpresa o incredulidad
οὐ δή ποθ' ἧς ἡκούσαμεν φήμης φέροντες ἐμφανῆ τεκμήρια;
¿no será que traen pruebas visibles del rumor que escuchamos?
• οὐκ ἂν δή introd. una petición cortés
οὐκ ἂν δὴ Τρῶας μὲν ἐάσαιμεν καὶ Ἀχαιοὺς μάρνασθ' ...;
¿no podríamos dejar combatir a troyanos y griegos?
2 μὴ δή
a) en órdenes neg.
μὴ δὴ οὕτως ... κλέπτε νόῳ
no se te ocurra ocultar así tu pensamientoμὴ δή μ' οὐκ ἐθέλοντα φίλει
b) en complet.
δείδω μὴ δή μοι τελέσῃ ἔπος ὄβριμος Ἕκτωρ
temo que el poderoso Héctor cumpla su palabra contra mí
3 μή τι δή no digamos ya, menos aún frec. en Pl.
πεττευταὶ τοσοῦτοι ... οὒκ ἂν γένοιντό ποτε, μή τι δὴ βασιλῆς γε
no habría tantos campeones en el juego de damas, menos aún tantos reyes
• tb. μὴ ὅτι δή:
ἃ καὶ λόγῳ ἐστὶν ἀκούειν οὐκ ἐπιτερπές, μὴ ὅτι δὴ ἔργῳ ... μεταχειρίζεσθαι
lo que no es agradable de oír, no digamos ya de enfrentarse a ello de hecho
VII en or. exclam.
1 gener. c. pron. y adv. exclam.
ὦ φίλοι, οἷον δὴ θαυμάζομεν Ἕκτορα δῖον
ὅσα δὴ δέδηγμαι τὴν ἐμαυτοῦ καρδίαν
¡cuántas veces he sentido mordeduras en mi propio corazón!ὡς δὴ ... διαρραγείης
¡a ver si revientas!
• c. elisión del verb.
ὡς δὴ σύ
así (lo fueras) tú (ciego)
2 esp. c. ciertas interj. y adv. exclam.
δεῦρο δὴ ὄρσο
βάλε δὴ βάλε
¡ojalá, sí ojalá!εἶα δή
¡vamos!
• δεῦρο δή ¡(ven) aquí! (cf. δεῦρο δή, φίλον ἐμόν
¡aquí, querido mío!δεῦρο δὴ πρόσελθ'
δεῦρο δή
VIII en or. subord.
1 temp. precisamente, exactamente
ἐξ οὗ δὴ τὰ πρῶτα διαστήτην ἐρίσαντε
exactamente desde que por primera vez se separaron los dos, litigandoὅτε δὴ κατέμαρπτε διώκων
precisamente cuando en su persecución lo tenía a tiroἐπὴν δὴ τόν γε λίπῃ ψυχή τε καὶ αἰών
ὡς ᾔσθετο δή
ἔπειτε δή
ἐς ὃ δή
πρὶν δή
ἕως δή
ἔστε δή
• tb. c. ὡς y part.
μή μ' ἀντιφώνει μηδέν, ὡς στείχοντα δή
no me repliques nada, pues ya me marcho
2 locales
ἑδριόωντο ἐν καθαρῷ, ὅθι δὴ νεκύων διεφαίνετο χῶρος
se instalaron en un lugar limpio, justo donde aparecía un espacio (libre) entre cadáveresγαῖαν ... ἵνα δὴ θοὸν ἅρμα καὶ ἵπποι ἑστᾶσι
a la tierra donde precisamente esperan su veloz carro y sus caballosοὗ δὴ κρεμαστὴν τὴν γυναῖκ' εἰσείδομεν
exactamente donde vimos a la mujer colgadaπεσσοὺς προσελθών, ἔνθα δὴ παλαίτεροι θάσσουσι
acercándome a los jugadores, precisamente donde están sentados los más viejosὅθεν δή
de donde precisamente
3 compar.:
a) gener.
ἡμε[ῖ]ς δ' ὥσπερ ὡρμήμεσθα δή, στράτευμ' ἄγοντες ἥξομεν
κατά περ δή
φεύγουσιν, ὥσπερ δὴ τρόπος ἦν αὐτοῖς
b) οἷον δή, οἷα δή:
οὐδὲ μὲν κληθεὶς ... ἦλθες, οἷα δὴ φίλος
• ac. adv.
Ζεὺς δ' ἀντεμηχανήσαθ' οἷα δὴ θεός
Zeus fue el autor de este designio, cual dios que es
• frec. despect.
ἀλιτρός γ' ἐσσὶ ... οἷον δὴ τὸν μῦθον ἐπεφράσθης ἀγορεῦσαι
eres astuto de verdad ... tal y como te has atrevido a decir esas palabrasκἀγὼ μετέσχον, οἷα δὴ γυνή, φόνου
• introd. un ej.
οἷον δὴ λέγω
así por ejemplo, afirmo
c) ἅτε δή:
ἅτε δὴ δημότην τὸ πρὶν ἐόντα
como hombre del pueblo que había sidoἅτε δὴ ἐν θερμῷ ἐοῦσα
estando como está al calor
4 cond. εἰ (ἐὰν) δή si realmente
ἀλλ' εἰ δὴ καὶ πάμπαν ἐτήτυμον αἴτιός ἐστιν ἥρως Ἀτρεΐδης
incluso si en realidad es el héroe Atrida el verdadero culpableκαὶ δὴ μεθίημ', <εἴ> τι δὴ πλέον φρονεῖς
bien, te suelto, si de verdad te vuelves más razonableεἰ δὴ πᾶσά γε ἀνάγκη
si realmente hay total necesidad
• a veces repitiendo una palabra de la apódosis
ὁ κλεινός, εἰ δὴ κλεινός, Ἀγαμέμνων
el ilustre, si es que lo es realmente, Agamenón
5 c. or. finales (cf. σάωσε δὲ νυκτὶ καλύψας, ὡς δή οἱ μὴ πάγχυ γέρων ἀκαχήμενος εἴη
lo salvó ocultándolo en tinieblas, para evitar que el anciano quedara en la aflicción absolutaφέρ' ὕδωρ ... ὡς δὴ πρὸς Ἔρωτα πυκταλίζω
ὡς γὰρ ἀνέβη ἐς τὴν ἀκρόπολιν μέλλων δὴ αὐτὴν κατασχήσειν
cuando subió a la acrópolis, seguramente con la intención de tomarla
• en or. finales neg.
ἔμπεσ' ἐπικρατέως, μὴ δὴ πυρὸς αἰθομένοιο νῆας ἐνιπρήσωσι
6 interr. indir.
κλήρους ... πάλλον, ὁππότερος δὴ πρόσθεν ἀφείη χάλκεον ἔγχος
agitaron las suertes (para ver) cuál de los dos exactamente lanzaría antes la broncínea lanzaεἰπεῖν ... πῶς δὴ ...
ἀναμιμνῄσκεσθε ὅσας δὴ μάχας ... νενικήκατε
7 complet.
προσδεκόμενοι γὰρ κατὰ κλέος ὡς δὴ πέμψετε ἐς ἡμέας κήρυκα
esperando, según vuestra reputación, que nos enviaríais sin duda un heraldo
IX enfático para retomar o resumir el tema
1 marca un pron. demostr. en aposición a una or. precedente, cuyo contenido recoge
ὅτι εἰσὶ τῶν προσιόντων οἱ μὲν ... οἱ δ' ... , οὗτοι δὴ οἱ τριάκοντα
que de los que nos atacan hay unos ..., otros ..., pues bien ésos, los treintaτὸ δὲ ... ἐπιμελεῖσθαι, τοῦτο δὴ ...
τῇ δὲ τρίτῃ ἡμέρᾳ ... ταύτῃ δὴ ...
τῶν δ' ἡμετέρων μὲν φίλων, ἐκείνου δὲ ... ἐχθρῶν, τούτων δὴ ...
entre los que son nuestros amigos pero enemigos suyos, entre éstos, digo ...
2 en la repetición parcial de una or. anterior frec. de part., para recapitular: c. un demostrativo
ἐς ὃ στρατευσάμενος ἐπὶ τοὺς Ἀσσυρίους ... ἐπὶ τούτους δὴ στρατευσάμενος ὁ Φραόρτης
hasta que marchando contra los asirios ... contra éstos habiendo marchado Fraortesκαταδὺς ἐς τὴν καλεομένην Ὑλαίην (ἡ δ' ἔστι μὲν ...) ἐς ταύτην δὴ καταδὺς ὁ Ἀνάχαρσις τὴν ὁρτὴν ἐπετέλεε πᾶσαν τῇ θεῷ
• c. un subst. rep.
τῆς Φυλομάχης δὲ ... καὶ Φιλάγρου ... τοῦ δὴ Φιλάγρου ... καὶ τῆς Φυλομάχης ... ἐγένετο υἱός
• tb. repitiendo la subordinación
εἰ γὰρ ἔστι γῆ καὶ ὕδωρ καὶ ἀήρ ..., εἰ δὴ ταῦτα ἔστι
si hay tierra, agua, aire ... pues bien, si hay estas cosas
X para marcar citas o evocaciones del autor u otros
τὰ τοῦ ἀνδρὸς δὴ ταῦτα πράττοντα
aludiendo a las frecuentes referencias de Calias al ‘hombre’
• esp. mediante las fórmulas τὸ σόν δή y τὸ λεγόμενον δή:
ὡς νῦν, τὸ σὸν δή, καὶ θανεῖν πολλὴ χάρις
¡cuán agradable me sería ahora, como tú dices, morir también!τὸ νεανικὸν δὴ τοῦτο τὸ τοῦ σοῦ λόγου
para citar tu enérgica expresión
• parentético
τὸ σὸν δὴ τοῦτο
son tus palabras, en palabras tuyasπανωλεθρίᾳ δὴ τὸ λεγόμενον
con el desastre total como se diceτὸ δὴ λεγόμενον πικρῷ γλυκὺ μεμειγμένον
la dulzura mezclada, según se dice, con la amargura
• c. prov.
τὸ λεγόμενον δὴ τοῦτο ἐν τῷ πίθῳ τὴν κεραμείαν ἐπιχειρεῖν μανθάνειν
empezar a aprender la alfarería, según dice el proverbio, por una tinaja
B conectivo frec. dif. poco del enfático
I ahora, entonces, pues bien indic. transición o progresión temp., a veces casi lóg.
αἱρέεται αὐτὸς περιεῖναι. ἐπειρώτα δὴ λέγων τάδε·
elige salvarse él mismo; entonces preguntó esto:γέρων ἔλεξ'· ἀφαρπάζειν χρεὼν οἰνηρὰ τεύχη ... ἦν δὴ φερόντων μόχθος ... φιάλας
dijo el viejo: «es preciso llevarse esas vasijas de vino ...». Hubo entonces el jaleo de quienes traían las copasπροσῆλθον δὴ καὶ οἱ ἄλλοι
entonces se acercaron también los demásσυνωμολογείτην δὴ ταῦτ' εἶναι ἄμφω
entonces ambos estuvieron de acuerdo en que era estoεἶεν, ἦν δ' ἐγώ· τὸ δὴ μετὰ τοῦτο, ἐπειδὴ βουλόμεθα εὖ πράττειν
bien, respondí yo, y ahora, tras esto, puesto que queremos ser felices
II indic. consecuencia así pues, pues, por tanto, entonces, en consecuencia, lógicamente
πρὸς μὲν παρθένου σεσῴσμεθα· τοὐνθένδε δὴ σὲ ... χρὴ κοινὴν ξυνάπτειν μηχανὴν σωτηρίας
estamos salvados en lo referente a la doncella; ahora pues, es preciso que tú encuentres el medio de nuestra salvaciónἐπεὶ οὐκ ἄν ποτε ἐπεχείρησαν ἡσσηθέντες ... ναυμαχεῖν· μὴ δὴ αὐτῶν τὴν τόλμαν δείσητε
pues nunca hubieran intentado combatir por mar tras haber sido derrotados; no temáis, por tanto, su audaciaοὐδὲ γὰρ ... αὐτὸ ... ἐξείργασθέ πω· πῶς δὴ ἄνδρες γεωργοὶ ... ἄξιον ἄν τι δρῷεν;
ni siquiera vosotros habéis llegado a la perfección en eso (en la navegación): ¿cómo entonces unos campesinos ... podrían hacer algo que mereciera la pena?ἔστι δὲ νέος· φοβούμεθα δὴ περὶ αὐτῷ, οἷον εἰκὸς περὶ νέῳ
es joven; por tanto tenemos por él el miedo que inspira naturalmente la juventudὡς ἐπειδάν τις εἰδῇ τὸ ὄνομα ... εἴσεται δὴ καὶ τὸ πρᾶγμα
• frec. en ciertas expr.
λείπεται δή
falta por tantoφανερὸν δὴ ἐκ τῶν εἰρημένων
es obvio, por tanto, según lo dichoἐπεὶ δὲ δεῖ ... ὑπάρχειν τὸ εἶναι, δῆλον δὴ ὅτι
puesto que es preciso que el ser exista, es por tanto evidente que
C subjet., matizando el autor o el personaje que habla la verosimilitud de la afirmación (cf.
I con valor irón. y/o escéptico, indicando falsa apariencia conocida o sospechada
1 c. subst. y adj. supuestamente, en apariencia
αὐτόνομοι δὴ ὄντες καὶ ἐλεύθεροι τῷ ὀνόματι
τοὺς Ἀθηναίους φίλους δὴ ὄντας
Σωκράτης ὁ σοφὸς δή
εἰσήγαγε τὰς ἑταίρας δή
introdujo a las supuestas heterasδιὰ ταῦτ' ἐδίδοτο (τὰ χρήματα), ξένια δὴ πρόφασιν
por esta razón era ofrecido el dinero, bajo pretexto de supuestos presentes de hospitalidad
2 en expr. compar. c. ὡς y part. como si, supuestamente
ὡς δὴ θανόντα σ' ἐνάλιον κενῷ τάφῳ θάψαι ... αἰτήσομαι
como si hubieras muerto en el mar pediré que te entierren en un cenotafioὡς δὴ πόλιν ἐλευθέραν ἔχων
ὡς δὴ γυναῖκα σώφρον' ἐν δόμοις ἔχων, πασῶν κακίστην
como si tuvieras en casa una mujer prudente, siendo la peor de todasὡς δὴ σύ τι ποιεῖν δυνάμενος ὀρτυγίου ψυχὴν ἔχων
como si tú pudieras hacer algo, tú que tienes corazón de codornizὡς δὴ ἐξ ἀγροῦ ἀπιόντες
ὡς δὴ δίκαιος ὤν
• c. elisión del part., uso cercano al de οἷα δή (v. supra πρόφασιν μὲν ὡς δὴ μαινάδας θυοσκόους
supuestamente como ménades que cumplen sus ritosὡς δὴ δεξιός
como si fuera un hombre de buen gustoδιδάξαντες ὡς κατ' εὔνοιαν δὴ λέγειν
indicándoles que dijeran, supuestamente con buena intención
• excep. c. gen. abs.
ὡς ἑτοίμων δὴ χρημάτων
como si el dinero estuviera disponible
3 en or. finales:
a) c. ὡς y part. fut.
προσέρχεται ... ὡς δὴ καταπιόμενός με
se acerca ... como si fuera a tragarmeὡς δὴ τί δράσων;
¿con qué supuesta intención?
b) c. verb. en forma pers., Aen.Tact.10.26.
II introd. el convencimiento del autor o el personaje que habla, uso cercano al enf. sin duda, claro está, al parecer, evidentemente, desde luego, como es lógico
1 en or. causales
τὸν μὲν ἐπίστιον καλέων, διότι δὴ οἰκίοισι ὑποδεξάμενος τὸν ξεῖνον φονέα τοῦ παιδὸς ἐλάνθανε βόσκων
llamando (a Zeus) protector del hogar, sin duda porque al acoger en su casa al extranjero se le escapaba que estaba alimentando al asesino de su hijoπροσποιησάμενος τὸν Πειραιᾶ καταλήψεσθαι, ὅτι δὴ ἀπύλωτος ἦν
pretendiendo tomar el Pireo, sin duda porque no tenía puertasὕβριζες, ὡς δὴ βασιλικοὺς ἔχων δόμους
te ufanabas, sin duda porque poseías un palacio
• en preguntas como parece, como yo creo, acaso
τί μοι ὧδ' ἐπέχεις κεκοτηότι θυμῷ; ἦ ὅτι δὴ ῥυπόω, κακὰ δὲ χροῒ εἵματα εἷμαι ...;
¿por qué te revuelves contra mí con tal ira? ¿es acaso porque voy sucio y vestido de andrajos?
2 en or. finales
ἐρωτᾷς ... ἵνα δὴ εὐθὺς φαίνωμαι αὐτὸς ἐμαυτῷ τἀναντία λέγων
me preguntas ... sin duda para que parezca que me contradigo a mí mismoσὺ σαυτοῦ μὲν οὐδ' ἐπιχειρεῖς ἄρχειν, ἵνα δὴ ἐλεύθερος ᾖς
tú no haces ningún esfuerzo por gobernarte a tí mismo, sin duda para mantenerte libreἵνα δὴ πραγμάτων ἀπαλλαγῶμεν
como es lógico para evitarnos molestiasφρουρὰν ἐν τῇ ἀκροπόλει κατέστησεν, ἵνα δὴ αὐτόνομοι ὦσιν
y estableció una guarnición en la ciudadela, evidentemente para poder ser independientes
• c. ὡς y part. fut.
καὶ ὡς διαβαλῶν δὴ ἔρχεται εἰς τὸ δικαστήριον
para calumniarte, sin duda, viene ante el tribunal
• en preguntas acaso, como parece, e.d. según creo
τίπτε σὺ ... ἦλθες ἀπ' Ολύμποιο ...; ἦ ἵνα δὴ Δαναοῖσι ... νίκην δῷς;
¿por qué tú has venido del Olimpo? ¿acaso, como parece, para dar la victoria a los Dánaos?λόγου ἕνεκα ... λέγεις τὸν λόγον, ἵνα δὴ ἄτοπον λέγῃς ...;
III desentendiéndose de la verosimilitud de la afirmación, sin negarla
1 en expr. del tipo según dicen, según creen (no yo), según parece (no es que yo lo afirme)
ἔτι δὲ ἕνα ἐόντα τὸν Ἡρακλέα καὶ ἔτι ἄνθρωπον, ὡς δή φασι, κῶς φύσιν ἔχει πολλὰς μυριάδας φονεῦσαι;
siendo uno solo Heracles y siendo aún mortal, según dicen, ¿cómo es posible que matara a miles?ὡς δὴ λέγονταί γε ὑπὸ Λιβύων
al menos según dicen los libiosβουλόμενος, ὡς ἐδόκει δή
• en diálogos ὡς δὴ σύ elidiendo el verb. de lengua o apariencia según tú (dices), por lo visto tú, al parecer tú
ὡς δὴ σύ μοι τύραννος Ἀργείων ἔσῃ
¡al parecer tú vas a ser rey de Argos!ὡς δὴ σὺ ... ταῦτα δ' ἐν καιρῷ λέγεις
• p. ext. en or. complet. dep. de verb. de pensamiento
οἴονται, ὡς δὴ ἡ ἡμέρα ἥμερα ποιεῖ
expl. etim.
2 en or. causales
διότι δὴ ὁ μὲν μαίνεται, ὁ δὲ σωφρονεῖ
en su opinión porque el primero delira, y el segundo está en su sano juicioμέγα φρονοῦσιν ὅτι πεπαίδευνται δὴ καὶ πρὸς λιμὸν ... καρτερεῖν
se enorgullecen porque según creen han sido educados para soportar el hambre
3 c. part.
τοῦτον τὸν μῦθον προστεθηκέναι κατὰ τοῦ Διός, ἵνα ἑπόμενοι δὴ τῷ θεῷ καρπῶνται καὶ ταύτην τὴν ἡδονήν
haber atribuido además este mito (el de Ganímedes) a Zeus, para, siguiendo -según ellos- el modelo del dios, disfrutar también de este placerσὺ δ' ὢν δὴ διαφέρων
tú que, según dices, eres superior
D combinado y reforzando otras partíc.
I ἀλλὰ δή, ἀλλὰ ... δή gener. tras pausa
1 adversativo (cf.
a) tras or. afirm. pero, en cambio, sin embargo
οὐδ' οἱ ἐπίτροποι ... βοηθεῖν ἐθέλουσιν ... ἀλλὰ δὴ αὐτοὶ κινδυνεύσομεν τοῦ δικαίου ἕνεκ' αὐτῷ βοηθεῖν
ni los tutores quieren ayudarle ... en cambio nosotros nos arriesgaremos, por la justicia, a ayudarleεἰς Κάλπης δὲ λιμένα ... ἐλαχίστη ὁδός. ἀλλὰ δὴ ἐκεῖ μὲν οὔτε πλοῖά ἐστιν
hasta el puerto de Calpe el camino es muy corto, pero allí no hay ni barcos
b) tras neg. sino
ὁπόταν καλοὶ ἐν ψυχῇ λόγοι ἐνόντες μηδὲν ποιῶσιν πλέον ἀλλὰ δὴ τούτοις πᾶν τοὐναντίον
cuando bellas razones presentes en el alma no les dan mayor resultado sino todo lo contrario
2 progresivo:
a) al pasar a o introd. un nuevo término o un nuevo argumento pues bien, y aún más, y de nuevo
ἀλλὰ δὴ πρὸς <τοῖς> τρισὶ τέταρτόν τι τότε ἔφαμεν εἶναι γένος σκεπτέον
pues bien, además de estos tres, dijimos que había que considerar un cuarto género- σοὶ γάρ, ἔφη, χαρίζομαι. - εὖ γε σὺ ποιῶν· ἀλλὰ δὴ καὶ τόδε μοι χάρισαι καὶ λέγε
- es para complacerte. - Y haces muy bien, pero de nuevo compláceme y dime otra cosa
b) en preguntas que siguen una idea desechada pero entonces, pues bien, entonces
πότερον ἄρχειν ἤδη (βούλεσθε); ἀλλ' οὐκ ἔννομον· ... ἀλλὰ δὴ μὴ μετὰ πολλῶν ἰσονομεῖσθαι;
¿queréis gobernar ya?, no es legítimo ... ¿queréis entonces no compartir los mismos derechos que muchos?οὐ παρὰ τῶν μυροπωλῶν. ἀλλὰ πόθεν δή;
c) para volver al hilo principal tras una digresión o algo irrelevante pero, bien pero
ἀληθέστατα δοκεῖς μοι λέγειν. ἀλλὰ δὴ μηκέτ' ... διατριβὴν πλείω ... ποιώμεθα
me parece que lo que dices es totalmente cierto; bien, pero no perdamos más tiempoοὐκ ἐννοῶ, ὦ Σώκρατες· ἀλλὰ δὴ τίνα γραφήν σε γέγραπται;
no lo veo, Sócrates, ¿pero de qué has sido acusado?ἀλλὰ δὴ σκόπει
ἀλλὰ δή, ὅθεν ὁ λόγος ἦλθε
II γὰρ δή
1 causal, v.
2 introd. una narración anunciada a saber, esto es o intraducible
χρὴ ἀκοῦσαι ... συσσιτοῦμεν γὰρ δὴ ἐγὼ καὶ Μελησίας
es preciso escucharlo ..., esto es, estamos comiendo Melesias y yoἐγὼ φράσω. ἔδοξε γὰρ δὴ ἡμῖν
3 οὐ γὰρ δή γε, μὴ γὰρ δή γε desechando al menos una posibilidad, pues desde luego no, pues en cualquier caso no
ὄνομα μόνον δείσαντες; οὐ γὰρ δὴ τό γε σῶμ' οὐδὲ τἄργα τἄμ'
¿sólo temiendo mi nombre?, pues desde luego no mi cuerpo ni mis actosτίς γάρ νιν ἐξέθηκεν; οὐ γὰρ δὴ σύ γε;
¿quién lo abandonó?, tú está claro que no
4 en respuestas afirmativas sí, por supuesto, así pues, de hecho, efectivamente
- ψευδῆ φαμεν ...; - φαμὲν γὰρ δή
λέγεται γὰρ δή, ἔφη, καὶ πολὺ τοῦτο τὸ ῥῆμα
ἔστι γὰρ δή, ἔφη, περὶ πολλοὺς τοῦτο τὸ πάθος
es efectivamente, dije, el caso de muchos
5 en interr. pues, entonces
- τεθνᾶσιν ἄνδρες ... - εἶεν· τί γὰρ δὴ παῖς ὁ τοῦ Λαερτίου;
- han muerto los hombres. - bien, ¿y el hijo de Laertes, pues?πῶς γὰρ δὴ Διὸς υἱὸς ἀδηφάγον ἄνδρα καθεῖλεν;
¿cómo entonces el hijo de Zeus abatió a ese glotón?τίς γὰρ δὴ θάνεν ἄλλος;
¿quién es, pues, el otro que murió?
III γε δή
1 enfático, frec. c. relat.
τό γε δὴ καὶ ἴδμεν ἅπαντες
καὶ δ' ἔτι κεν καὶ πλείον' ἐγὼ κακὰ μυθησαίμην, ὅσσα γε δὴ ... μόγησα
y aún podría alargarme yo más relatando las desgracias que he sufridoσυμβέβηκέ μοι ἅπερ ὁρᾶτε καὶ αὐτοί, ταυτὶ ἅ γε δὴ οἰηθείη ἄν τις ... ἔσχατα κακῶν εἶναι
me sucede, como podéis ver, lo que se podría considerar el peor mal
• gener.
ἐν οἷς ἄλλοτε πολλάκις γε δὴ ἀπέδειξα
en las circunstancias que ya otras muchas veces os he mostradoπάντα γὰρ πάρεστι νῷν ... πλήν γε δὴ τῆς κλεψύδρας
τοῦτό γε δὴ ... μόνον διάφορον ἐν τῇ πορείᾳ ἐγένετο
éste exactamente fue el único motivo de discusión en el camino
2 esp. para enfatizar un término con el anterior o en una enumeración:
a) en or. afirmativas καὶ ... γε δή y además, e incluso, y sobre todo
δι' ἀχρηματίαν τά τε πρὸ τούτων ἀσθενῆ ἦν καὶ αὐτά γε δὴ ταῦτα δηλοῦται
la falta de dinero explica la debilidad de épocas anteriores y también estos mismos sucesosκαὶ μάλιστά γε δὴ πάντων
y sobre todo, de todas las cosasκαὶ ψύξεις τε καὶ καύσεις καὶ ἡδοναί γε δὴ καὶ λῦπαι
las sensaciones de frío y de calor, y especialmente los placeres y las penas
b) en or. interr. con más razón, entonces
κοῦ γε δὴ ... οὐκ ἂν χωσθείη κόλπος καὶ πολλῷ μέζων ἔτι τούτου ὑπὸ τοσούτου τε ποταμοῦ καὶ οὕτως ἐργατικοῦ;
¿cómo, con más razón, no habría de cubrirse un golfo mucho mayor que éste por un río tan caudaloso y activo?καὶ γὰρ εἰ ἐν τῷ ἔμπροσθεν (τῶν μυκτήρων) ἀσηρὸν τὸ φόρημα, πῶς γε δὴ οὐκ ἐν τῷ ἐσωτέρω;
pues si es molesto sostener un peso a la entrada de la nariz, ¿cómo no habría de serlo entonces llevarlo en el interior?
c) en or. neg. menos aún, no digamos ya
τὴν γὰρ Θεσσαλίαν ἄλλως τε οὐκ εὔπορον ἦν διιέναι ἄνευ ἀγωγοῦ καὶ μετὰ ὅπλων γε δή
nunca fue fácil atravesar Tesalia sin un guía y menos aún armados
• esp. μή τί γε δή, μὴ ὅτι γε δή (cf. οὐκ ἔνι ... οὐδὲ τοῖς φίλοις ἐπιτάττειν ... μή τί γε δὴ τοῖς θεοῖς
ἃ πολλὴν αἰσχύνην ἔχει καὶ λέγειν, μὴ ὅτι γε δὴ ποιεῖν ἀνθρώπους μετρίους
cosas que los hombres honestos se avergüenzan de decir, no digamos ya de hacerμὴ ὅτι δή γε
3 enfático-limitativo
δεῖ δὲ καὶ τὸν ἧσσον πιθανόν (λόγον), ἐπεί γε δὴ λέγεται, ῥηθῆναι
hay que contar el relato menos convincente, aunque sólo sea porque se cuenta por ahíπρίν γε δή
ἔν γε δὴ πλήθους συνόδοις
al menos, como es evidente, en reuniones popularesνῦν γε δή
• frec. introd. or. subord. o de part.
θανεῖται δ', ἤν γε δὴ ληφθῇ μόνον
morirá, sólo con que sea atrapadoὥς γε δὴ ᾠόμεθα
al menos según pensamos
• frec. en respuestas afirmativas sí, al menos
λέγεταί γε δή
si, en todo caso es lo que se diceἐπαγγέλλομαί γε δὴ ταῦτα
sí, al menos es lo que pretendo
IV καὶ δή
1 conectivo a la vez que enfático y de hecho, y efectivamente, y he aquí que
a) en Hom. marcando cierto clímax
τῶν ... οὐδ' ἀλεγίζεις· καὶ δή μοι γέρας ... ἀφαιρήσεσθαι ἀπειλεῖς
de lo cual no te preocupas, y encima me amenazas con quitarme mi parte del botín
b) gener.
σ' ἐδόκουν θήσεσθαι ἑταῖρον πιστόν· καὶ δὴ νῦν ἄλλον ἔχεισθα φίλον
esperaba hacerte amigo fiel ... y sin embargo ahora vas y tienes otro amigoκαὶ δὴ ὅτι οὕτω ταῦτα ἔχει
y de hecho, como esto es asíὄλωλα καὶ δὴ νερτέρων ὁρῶ πύλας
ἥκειν ἔφη τῇ ὑστεραίᾳ, καὶ δὴ κόπτειν τὴν θύραν
dijo que llegó al día siguiente, y fue y golpeó la puerta
c) expresando una consecuencia inmediata y (en consecuencia), y así, y por eso
ἐννέα δὴ βεβάασι ... ἐνιαυτοί, καὶ δὴ δοῦρα σέσηπε νεῶν
nueve años han pasado, y así la madera de nuestros barcos está podridaτὰς δὲ σάρκας τὸ λίτρον κατατήκει, καὶ δὴ λείπεται τοῦ νεκροῦ τὸ δέρμα μοῦνον καὶ τὰ ὀστέα
ἄλλην ἔδωκα κύλικα ... καὶ δὴ πρὸς ᾠδὰς εἷρπε
d) marcando la transición de lo general a lo particular (cf. τά τε δὴ ἄλλα οἱ Σικυώνιοι ἐτίμων τὸν Ἄδρηστον καὶ δὴ πρὸς τὰ πάθεα αὐτοῦ τραγικοῖσι χοροῖσι ἐγέραιρον
entre otros honores que los sicionios rendían a Adrasto, celebraban sus sufrimientos con coros trágicosτακτὰ δὲ τά τ' ἄλλα ἂν εἴη ... καὶ δὴ τά γε περὶ οἶνον σχεδὸν ἁπάντων ἐμμετρότατα ... γίγνοιτ' ἄν
si todo lo demás estuviera regulado, también la producción de vino sería más moderada que ninguna otra
• a veces previo a otro καί tras un corto intervalo
ἠνάγκασαν ὑπομεῖναι (οἱ παρόντες) ... καὶ δὴ ἔγωγε καὶ αὐτὸς πάνυ ἐδεόμην
lo forzaron a quedarse y en particular yo mismo supliqué insistentemente
2 no conectivo, gener. en diálogo, resalta lo que tiene lugar en el momento he aquí, mira, oye a veces sólo temporal ya, ya mismo, ahora
ὦ πόποι ... Ἀτρυτώνη, καὶ δὴ αὖθ' ἡ κυνάμυια ἄγει
ὤ μοι ἐγὼ δειλός· καὶ δὴ κατάχαρμα μὲν ἐχθροῖς ... γενόμην
¡desgraciado de mí! mirad cómo me he convertido en motivo de risa para mis enemigosφύλαξαι μὴ θράσος τέκῃ φόβον· καὶ δὴ φίλον τις ἔκταν' ἀγνοίας ὕπο
no dejemos que el valor engendre miedo; ya alguno ha matado a un amigo por no haberlo reconocidoὁ γὰρ βωμὸς θύρασι καὶ δή
pues he aquí a la puerta el altar
• frec. para introducir personajes en escena
καὶ δὴ κομίζει προσπόλων ὅδ' ἐγγύθεν
καὶ δὴ δέδορκα τόνδε ... στείχοντα
• tb. en respuestas a una orden, a menudo conteniendo algún eco de dicha orden ya
καὶ δὴ πέπρακται τοὔργον
- τόλμα προτεῖναι χεῖρα ... - καὶ δὴ προτείνω
3 καὶ δὴ καί
a) como καὶ δή resalta la importancia o interés de la oración o término que introduce, frec. marcando un climax y, y además, y también, e incluso, y sobre todo
κίνδυνος κακῶς ἀκούειν καὶ δὴ καὶ παθεῖν τι
riesgo de crearse mala fama e incluso de sufrir algún perjuicioκαὶ Ἐτέαρχος συνεβάλλετο εἶναι Νεῖλον, καὶ δὴ καὶ ὁ λόγος οὕτω αἱρέει
Etearco conjeturaba que era el Nilo, y además el razonamiento lo demuestraκατά περ Ἡρακλέης ... καὶ δὴ καὶ Διόνυσος ... καὶ Πάν
Λυσίαν τε αὐτόθι κατελάβομεν καὶ Εὐθύδημον ... καὶ δὴ καὶ Θρασύμαχον
τὰ περὶ τὸν πόλεμον, καὶ δὴ καὶ πρὸς πάσας μαθήσεις
b) marcando el paso de lo general a lo particular y en particular, y en especial
τῇ τε ἄλλῃ ... καὶ δὴ καὶ ἐς Ἄργος
a otras tierras y en particular a Argosοὐδεὶς τῶν σοφῶν ἀνδρῶν ἡγεῖται ... καὶ δὴ καὶ ὁ Σιμωνίδης
πυνθανόμενος παρά τε τῶν ἄλλων καὶ δὴ καὶ μάλιστα καὶ παρὰ τοῦ νομοθέτου
πάντες ὅσοι πώποτ' ἐκπεπλεύκασι ... χρήματα λαμβάνουσιν ... καὶ δὴ καὶ νῦν τῷ Διοπείθει ... δῆλον ὅτι δώσουσι χρήματα
todos los que han zarpado ... reciben dinero ... y en concreto ahora está claro que darán dinero a Diopites
V reforzando a μέν y/o δέ
1 μὲν δὴ ... δέ:
υἱὸς μὲν δή τοι λέλυται ... νῦν δὲ μνησώμεθα δόρπου
tu hijo ya está liberado ... ahora, pensemos en la cenaκαὶ τὰ μὲν δὴ ἀφανῆ ... ἃ δὲ πάντες ἴσασι
• frec. en anáfora, esp. en X.
πολλὰ μὲν δὴ ... πολλὰ δέ
2 (μὲν) ... δὲ δή, en que δέ es conectivo
κεῖται Πάτροκλος, νέκυος δὲ δὴ ἀμφιμάχονται γυμνοῦ
ἐμοὶ θαυμαστὸς ἐφάνη ... οἱ δὲ δὴ ἄλλοι πάντες ἐρᾶν ἔμοιγε ἐδόκουν αὐτοῦ
yo lo ví admirable, y me pareció que todos los demás lo amaban
• o en que δέ es adversativo
τίς σὰς παρήειρε φρένας ᾗς τὸ πρὶν ἠρήρεισθα; νῦν δὲ δή
¿quién ha echado a perder la cordura que antes tenías? Ahora, por el contrario ...πόλις μὲν ἔθ' ἥδη πόλις, λαοὶ δὲ δὴ ἄλλοι
esta ciudad aún es una ciudad, pero sus habitantes son otros
• tb. en preguntas sorpresivas, enfáticas o cruciales
εἴργει δὲ δὴ τίς ... νόμος;
¿y (lo) impide qué ley?κρινεῖ δὲ δὴ τίς ταῦτα;
¿y quién va a ser el juez?
3 μὲν δὴ ... δὲ δή, raro
σοὶ μὲν δὴ ... ἡμῖν δὲ δή
VI τε δή, enfatiza tb. la pal., el sintagma o la or. anterior
1 uniendo palabras o sintagmas
πολὺν ... δαρόν τε δὴ ... χρόνον
durante mucho y largo tiempo
• frec. en prosa
ἐπαγγείλας δὲ καὶ Λακεδαιμονίοισι ... ἁλίσας τε δὴ τούτους
• tb. uniendo oraciones e incluso párrafos
ἀποπέμπωμεν, ... ξυμβῶμεν, ... ἀναλαβώμεθα. τὸ ξύμπαν τε δὴ γνῶμεν ...
2 τε δὴ ... καί tanto ... como o simplemente y
πῶς τε δὴ καὶ ποῖ (φασίν) τελευτᾶν;
¿cómo y dónde (dicen) que ha muerto?τὸν δὲ πεισθῆναί τε δὴ καὶ καταμεῖναι
νῷν ..., ἐμοί τε δὴ καὶ τῇ γυναικὶ τἀγαθῇ
a nosotros, es decir, a mí y a mi buena esposaφωνῆς τε δὴ καὶ ἀκοῆς
sobre la voz y la audición
• en Hdt. frec. estableciendo una rel. temp. entre las oraciones cuando ... entonces, mientras ... entretanto
κάτω τε δὴ ἐγίνετο καὶ ἐξισοῦτο τοῖσι ἄλλοισι τὸ ἔργον
οὗτοί τε δὴ παρεσκευάζοντο ταῦτα καί
3 τε δὴ ... καὶ δὴ καί tanto ... como en particular
ἥ τε δὴ πολλὴ τῆς Περσικῆς στρατιῆς αὐτοῦ ταύτῃ διεφθάρη καὶ δὴ καὶ αὐτὸς Κῦρος τελευτᾷ
οἵ τε δὴ ἄλλοι νησιῶται ... καὶ δὴ καὶ Αἰγινῆται
4 εἴτε δή, οὔτε δή en que enfatiza el término al que acompaña
εἴτ' ἐν γραφικῇ εἴτ' ἐν μουσικῇ εἴτε δὴ ἐν πολιτικῇ
εἴτε δὴ ... εἴτε καί
εἴτε δὴ ὦν ... εἴτε καί
εἴτε δὴ ... εἴτε ἄλλως κως
καὶ εἴτε δὴ ... εἰ δ' αὖ
οὔτε δὴ μέσος οὔτε
οὔτε σοὶ οὔτε δὴ ἐκείνῳ
•Cf. lat. dē, air. dí-, etc.; se trata de una forma alargada de
1. bij losse woorden of woordgroep in feite, precies, inderdaad, zeker;
2. bij hele zinnen, markeert dat de inhoud vanzelfsprekend waar of relevant is zeker, natuurlijk, vanzelfsprekend, het is natuurlijk zo dat ...; vaak gepaard met connectieve functie: markeert overgang naar iets dat nieuw, maar duidelijk relevant is dan (ook), dus, nou:
3. in vraag als reactie op opmerking
4. in caus., fin., comparat. bijzinnen en met
a) temporell, jetzt eben, schon ; oft bei Hom. u. sp. Ep., in Vrbdgn wie δὴ γάρ, denn schon, δὴ πάμπαν ; δή ποτε, Il. 14.234, schon einmal ; δὴ τότε, da nun, Pind. Ol. 3.25 ; auch Tragg., Aesch. Spt. 196 ; vgl. Ch. 1053 ; Eur. Tr. 59 ; οἶσθα δὴ τὸ πᾶν, nun weißt du Alles, Soph. Phil. 241 ; bes. bei Zahlbestimmungen, ὀκτὼ δὴ προέηκα ὀϊστούς Il. 8.297 ; πολλάκι δή, schon oft, 19.85 ; ἕκτον δὲ δὴ τόδʼ ἦμαρ Eur. Or. 39 ; ὅσας δὴ μάχας νενικήκατε Xen. An. 6.5.23 ; – πάλαι δή, schon lange, Soph. Phil. 795, u. öfter ; καὶ δή, und schon, Il. 15.251 ; = ἤδη, Xen. An. 1.10.10 ; Hell. 6.4.13 ; vgl. Aesch. Spt. 455 ; Ar. Pax 942 ; auch = so gleich, unverzügl ich, von der unmittelbaren Zukunft, c. fut., Xen. Cyr. 4.4.11 ; Plat. Phaedr. 236d ; so χωρῶμεν δὴ πάντες ἀολλεῖς Soph. Phil. 1455 ; νῦν δὴ σὺ δηλώσεις Xen. Gyr. 4.1, 23 ; – δὴ νῦν, Soph. El. 935 ; u. allein δή, so eben, von dem unmittelbar Vergangenen, auch c. praes., Ar. Lys. 146. – Auch sonst in Vrbdg mit anderen Zeitpartikeln, ὀψὲ δή, ὕστερον δή, πρὶν δή, νεωστὶ δή, ἐξ οὗ δή, ἐς ὃ δή, Her.; ὁπότε δή, ὅτε δή, u. mit Negationen, οὐκέτι δή, οὐ δή, nicht mehr, σοὶ μὲν γὰρ ἔστι πόλις, ἐμοὶ δʼ οὐκ ἔστι δή Eur. Or. 1069.
b) auf das Vorhergehende zurückweisend, zuweilen zur Einführung des Nachsatzes, auch nach εἰ, ἐπεί, u. oft zur Fortsetzung der durch Zwischensätze unterbrochenen Rede, nun, kurz, sofort, vgl. Plat. Symp. 206b ἔστιν ἄρα συλλήβδην ὁ ἔρως τοῦ τὸ ἀγαθὸν αὑτῷ εἶναι – ὅτε δὴ τούτου ὁ ἔρως ἐστί, u. Xen. An. 1.7.17. So auch μὲν δή, wodurch die Sache als abgemacht hingestellt wird, Aesch. Ag. 1184 ; τοιαῦτα μὲν δὴ ταῦτα, Prom. 500 ; Her. 1.32. u. oft bei Plat., Xen. u. a. Att.; auch καὶ – δή reiht so an, καὶ τὸ μέγιστον δή, und das bedeutendste endlich ; so auch καὶ δὴ καί, z.B. Her. 1.30. Eine Menge Beispiele mit feineren Distinktionen gibt Hartung über diese Partikel Bd. I.S. 245 ff. So steht es oft in der Frage, τοῦ δὴ ἕνεκα ταῦτα λέγω ; weswegen denn nun ? Plat. Prot. 343b ; zum Ausdinck des Unwillens, Soph. Ant. 899, 722 ; u. bei Aufforderungen, ἄκουε δή, Aesch. Prom. 633 ; λέγε δή, Plat. Prot. 312c ; so oft ἄγε δή, εἶα δή, ἴθι δή, wohlan.
c) determinativ, den Grad od. das Maß eines Wortes zu bestimmen (vgl. δῆτα, gerade nur, gar, vollends ; bes.
1) nach pronom.; bei personal., um im guten Sinne od. verächtlich die Person hervorzuheben, Soph. Aj. 1205 ; Her. 1.115, 3.155 ; besoft bei demonstr.; τούτου δὴ ἕνεκα, gerade deswegen, wie διὰ τοῦτο δή ; – τὸ λεγόμενον δὴ τοῦτο, nach dem bekannten Sprichwort ; bei relativ., οἷος δὴ σύ, sowie eben du, Il. 24.376 ; οὗ δὴ ἕνεκα, weswegen eben ; – ὅστις δή steigert die Unbestimmtheit, wer es auch sein mag, Xen. An. 4.7.25 ; so auch δή τις ; ἄλλοι δή, wer sie auch sein mögen ; οὕτω δή τι, ὡς δή τι, Her. 3.108, 4.52 ; Plat. Tim. 26b ; πολὺ δή τι, ich weiß nicht wieviel, Plut. Cim. 1.
2) bei adjectivis, ebenso steigernd, πολύς, πᾶς, μέγας, u. bes. bei superl., ἠμφιεσμένων θαυμαστὰ δὴ ὅσα, wer weiß wie sehr, Plat. Symp. 220b.
3) bei verbis, allerdings, bekräftigend ; dieser Ausdruck des Gewissen u. Tatsächlichen findet sich bei Partikeln schon bei Ham. u. wird im Attischen sehr geläufig, ἦ δή, ἦ μάλα δή, – οὐ δή, μὴ δή, nur ja nicht ; ἴνα δή, damit gerade eben, Il. 28.207 ; Her. 1.32 ; ἀλλὰ δή, oft Plat.
- 1
Temporal particle.
- a
- α
By or before this (or that) time, by now, now, already, ere this: ἐννέα δὴ βεβάασιν ἐνιαυτοί Il. 2.134. Cf. Il. 1.394, 503, Il. 2.117, Il. 3.150, Il. 5.383, Il. 8.297, etc.: ὃς δὴ γήραϊ κυφὸς ἔην Od. 2.16. Cf. Od. 1.26, 161, Od. 3.245, Od. 4.373, Od. 7.152, Od. 13.10, etc.
- β
Indicating the arrival of a point of time, arrival at a result: ἐξ οὗ δὴ διαστήτην (from the time when the quarrel came to the point of braaking out) Il. 1.6, εἰδὴ ὁμοῦ πόλεμός τε δαμᾷ καὶ λοιμὸς Ἀχαιούς (if it has come to this that . . . ) Il. 1.61, νημερτὲς μὲν δή μοι ὑπόσχεο (you must now decide) 514. Cf. Il. 1.161, 574, Il. 8.34, Il. 9.202, 309, 434, Il. 19.9, Il. 20.115, etc.: ἦ μάλα δή με θέσφαθʼ ἱκάνει Od. 13.172, ὅππως δὴ μνηστῆρσι χεῖρας ἐφήσει (at this crisis of his fate) Od. 20.29, αἲ γὰρ δὴ θεοὶ τισαίατο λώβην (to such a pitch of insolence have they come) 169. Cf. Od. 14.333, 379, Od. 19.510, Od. 22.395, Od. 23.43, etc.
With ἄγε, ἄγετε. See ἄγε.–With ἄγρει Od. 21.176.
- α
- b
Now, at this (or that ) time: καὶ δὴ τάχʼ ἔμελλε . . . Il. 6.52. Cf. Il. 1.388, Il. 2.436, Il. 9.245, Il. 11.126, 441, Il. 17.261, etc.: ὃς δή σφι σχεδόν ἐστιν Od. 2.284. Cf. Od. 4.551, 770, Od. 5.401, 409, Od. 10.549, Od. 16.280, etc.
- c
Joined with, and emphasizing or defining, other temporal words: αἰεὶ δή Il. 12.323, δὴ αὖ Il. 1.540, δὴ αὖτε Il. 1.340, ἐπεὶ δή Il. 4.124, ἐπὴν δή Il. 16.453, καί νυ δή Il. 7.273, νῦν δή Od. 2.284, ὁππότε δή Il. 16.53, ὅτε δή Il. 1.432, ὀψὲ δή Il. 7.94, τάχα δή Il. 13.120, τῆμος δή Od. 12.441, τότε δή Il. 1.92, etc.
- 2
As affirmative or emphasizing particle: μὴ δὴ οὕτως κλέπτε νόῳ Il. 1.131. Cf. Il. 1.286, 295, Il. 2.158, 301, Il. 6.476, Il. 8.491, Il. 11.314, Il. 13.260, Il. 18.364, etc.: εἰ δὴ ἐξ αὐτοῖο τόσος πάϊς εἰς Ὀδυσῆος Od. 1.207. Cf. Od. 1.253, 384, Od. 3.352, 357, Od. 4.819, Od. 5.23, Od. 11.348, Od. 14.282, etc.
Giving a touch of scorn, forsooth, to be sure: ὡς δὴ τοῦδʼ ἕνεκά σφιν ἑκηβόλος ἄλγεα τεύχει Il. 1.110. Cf. Il. 3.403, Il. 8.177, Il. 14.88, etc.: Od. 21.170.
Emphasizing superlatives: κάρτιστοι δὴ κεῖνοι τράφεν Il. 1.266. Cf. Il. 6.98, Il. 7.155, Il. 10.436, Il. 22.76, etc.: οἴκτιστον δὴ κεῖνο ἴδον Od. 12.258. Cf. Od. 8.519, Od. 11.309, etc.
- 1
- 1 emphasising
- a adv. λαὸν θαμὰ δὴ καὶ Ὀλυμπιάδων φύλλοις ἐλαιᾶν χρυσέοις μιχθέντα N. 1.17 mostly preceding adv., δὴ τότʼ ἐς γαῖαν πορεύειν O. 3.25 ἀλλʼ ἁ Κοιογενὴς ὁπότʼ ἐπέβα νιν, δὴ τότε τέσσαρες ἀπώρουσαν κίονες fr. 33d. 5. ἦν γε μὰν ἐπικῴμιος ὕμνος δὴ πάλαι, καὶ πρὶν γενέσθαι τὰν Ἀδράστου τάν τε Καδμείων ἔριν N. 8.51 ἐπεὶ περικτίονας ἐνίκασε δή ποτε καὶ κεῖνος I. 8.64, cf. O. 9.9
- b adj. δυσπαλὲς δὴ γίνεται P. 4.273 ]εων ἐλθὲ φίλαν δὴ πόλεα[ Δ. 3. 9. εὐθεῖα δὴ κέλευθος ἀρετὰν ἑλεῖν fr. 108a. 3. esp. following numbers, ἑξηκοντάκι δὴ ἀμφοτέρωθεν (Hermann: δʼ ἀμφοτʼ. codd.: ἑξηκοντάκις ἀμφοτʼ. Mommsen) O. 13.99 τρὶς δὴ P. 9.91 δὶς δὴ δυοῖν N. 8.48 πολλὰ δὴ πολλαῖσιν O. 6.79
- c interrogative, direct and indirect. τίς δὴ ποταίνιον ἔλαχε στέφανον; O. 10.60 αἰδέομαι μέγα εἰπειν, πῶς δὴ λίπον εὐκλέα νᾶσον N. 5.15 “πάτερ Κρονίων, τίς δὴ λύσις ἔσσεται πενθέων;” N. 10.76 ὅστις δὴ τρόπος ἐξεκύλισέ νιν fr. 7.
- d relative-demonstrative ὁ. Ὀρέστα· τὸν δὴ ἐκ δόλου τροφὸς ἄνελε P. 11.17 (ἀκρωτήριον Ἄλιδος)· τὸ δή ποτε Λυδὸς ἥρως Πέλοψ ἐξάρατο O. 9.9 (γαῖαν), τὰν δὴ καλέοισιν Ὀλυμπίου Διὸς ἄλσος I. 2.27
- 2 where emphasis implies an abrupt but logical progression of thought. ἵσταμαι δὴ ποσσὶ κούφοις, ἀμπνέων τε πρίν τι φάμεν (ἐπιλαμβάνεται ἐαυτοῦ ὁ Πίνδαρος. Σ.) N. 8.19 θερμὰ δὴ τέγγων δάκρυα στοναχαῖς (Er. Schmid: δὲ codd.) N. 10.75
- 3 combined with other particles. δὲ δή: εἰ δὲ δή τινʼ ἄνδρα θνατὸν Ὀλύμπου σκοποὶ ἐτίμασαν, ἦν Τάνταλος οὗτος if indeed, in fact O. 1.54 ἦ δή: ἦ μάλα δὴ μετὰ καὶ νῦν strong affirmation P. 4.64
Strong 1211
consecutive co-ordinating particle with no exact equiv. in Eng., giving greater exactness and emphasis to the word or words to which it is attached; sometimes translatable as now therefore, then, verily, certainly.
1. With verbs: imperat., Ac 6:3 (WH, mg.) 13:2, I Co 6:20; hort. subjc., Lk 2:15, Ac 15:36; indic., δή που (T, δήπου, q.v.), He 2:16.
2. With pronouns: ὃ δή, now this is he who, Mt 13:23.†
- Particle used to give greater exactness, to the word or words which it influences (prob. a shortened form of ἤδη, Lat. iam) now, in truth, indeed, surely, really.
- IUsage of δή with single words:
- 1after Adjectives, οἶος δή, μόνος δή, all alone, Od., etc.; esp. such as imply magnitude, μέγας δή, μικρὸς δή, etc.; often with Superlatives, μέγιστος δή, κράτιστος δή quite the greatest, confessedly the best, Thuc.; so with Numerals, ὀκτώ δὴ προέηκα ὀϊστούς I have shot full eight arrows, Il.; εἷς δή one only, Eur., etc.
- 2after Adverbs, πολλάκις δή many times and oft, often ere now, Lat. jam saepe, Il.; ὀψὲ δὲ δή quite late, Il.; νῦν δή even now, now first, now at length, Xen., etc.:— τότε δή at that very time, Thuc.; αὐτίκα δὴ μάλα on the very spot, Plat.; also, ναὶ δή yea verily, Il.; οὐ δή surely not, Soph.
- 3with Verbs, δὴ γὰρ ἴδον ὀφθαλμοῖσι for verily I saw him, Il.
- 4with Substantives, ἐς δὴ τὸ Ἄργος τοῦτο . . well to this A. they came, Hdt.; τέλος δή its complete end, Aesch.; ironically, Lat. scilicet, εἰσήγαγε τὰς ἑταιρίδας δή the pretended courtesans, Xen.
- 5with Pronouns, to mark strongly, ἐμὲ δή a man like me, Hdt.; σὺ δή you of all persons, Hdt.; οὗτος δή this and no other, Hdt.; ὅς δή who plainly, Il.:—with indef. Pronouns, ἄλλοι δή others be they who they may, Il.; δή τις some one or other, Lat. nescio quis, Plat.; δή τι in any way, whatever it be, Il., Hdt.
- IIin reference to whole clauses:
- 1to continue a narrative, so then, so, τότε μὲν δὴ ἡσυχίην εἶχε Hdt.; in summing up, τοιαῦτα μὲν δὴ ταῦτα, Lat. haec hactenus, Aesch.
- 2in inferences, Hdt., etc.; esp. to express what is unexpected, καὶ σὺ δή so then you too! Aesch.
- 3with Imperat. and Subj., ἐννοεῖτε γὰρ δή for do but consider, Xen.; so, ἄγε δή, φέρε δή, ἴθι δή, σκόπει δή, etc.
- 4γε δή to express what follows a fortiori, μετὰ ὅπλων γε δή above all with arms, Thuc.; μή τί γε δή not to mention that, Dem.
- 5καὶ δή and what is more, Il.: so, ἐς Αἴγυπτον ἀπίκετο, καὶ δὴ καὶ ἐς Σάρδις he came to Egypt, and what is more to Sardis also, Hdt.; ἰσχὺς καὶ κάλλος καὶ πλοῦτος δή and above all riches, Plat.
- bκαὶ δή is also in answers, βλέψον κάτω. Answ. καὶ δὴ βλέπω, well, I am looking, Ar.
- cin assumptions, καὶ δὴ δέδεγμαι and now suppose I have accepted, Aesch.
-
…. τῷ οὖν Ἀπόλλωνι ηὔξαντο ὡς λέγεται τότε, εἰ σωθεῖεν, ἑκάστου ἔτους θεωρίαν ἀπάξειν εἰς Δῆλον · ἣν δὴ ἀεὶ καὶ νῦν ἔτι ἐξ ἐκείνου κατʼ ἐνιαυτὸν τῷ θεῷ πέμπουσιν. ἐπειδὰν οὖν ἄρξωνται τῆς θεωρίας, νόμος ἐστὶν…
Plato, Phaedo
-
…· ἔτυχεν γὰρ τῇ προτεραίᾳ τῆς δίκης ἡ πρύμνα ἐστεμμένη τοῦ πλοίου ὃ εἰς Δῆλον Ἀθηναῖοι πέμπουσιν. τοῦτο δὲ δὴ τί ἐστιν ; τοῦτʼ ἔστι τὸ πλοῖον, ὥς φασιν Ἀθηναῖοι, ἐν ᾧ Θησεύς ποτε εἰς Κρήτην τοὺς δὶς…
Plato, Phaedo
-
…εἴποι · σιγῶν δὲ καὶ ἡσυχίαν ἄγων, ὦ Σώκρατες, οὐχ οἷός τʼ ἔσῃ ἡμῖν ἐξελθὼν ζῆν ; τουτὶ δή ἐστι πάντων χαλεπώτατον πεῖσαί τινας ὑμῶν. ἐάντε γὰρ λέγω ὅτι τῷ θεῷ ἀπειθεῖν τοῦτʼ ἐστὶν καὶ διὰ τοῦτʼ ἀδύνατον…
Plato, Apology
-
…ἀγαλματοποιοῖς. ὡς τίς δὲ γενησόμενος αὐτός ; δῆλον ὅτι ἀγαλματοποιός. εἶεν, ἦν δʼ ἐγώ · παρὰ δὲ δὴ Πρωταγόραν νῦν ἀφικόμενοι ἐγώ τε καὶ σὺ ἀργύριον ἐκείνῳ μισθὸν ἕτοιμοι ἐσόμεθα τελεῖν ὑπὲρ σοῦ, ἂν μὲν ἐξικνῆται τὰ…
Plato, Protagoras
-
…; οἱ γὰρ ἐπιεικέστατοι, ὧν μᾶλλον ἄξιον φροντίζειν, ἡγήσονται αὐτὰ οὕτω πεπρᾶχθαι ὥσπερ ἂν πραχθῇ. ἀλλʼ ὁρᾷς δὴ ὅτι ἀνάγκη, ὦ Σώκρατες, καὶ τῆς τῶν πολλῶν δόξης μέλειν. αὐτὰ δὲ δῆλα τὰ παρόντα νυνὶ ὅτι…
Plato, Crito
-
…ἀπειθῆσαι αὐτῷ ἀλλὰ ποιεῖν · ἀσφαλέστερον γὰρ εἶναι μὴ ἀπιέναι πρὶν ἀφοσιώσασθαι ποιήσαντα ποιήματα καὶ πιθόμενον τῷ ἐνυπνίῳ. οὕτω δὴ πρῶτον μὲν εἰς τὸν θεὸν ἐποίησα οὗ ἦν ἡ παροῦσα θυσία · μετὰ δὲ τὸν θεόν, ἐννοήσας ὅτι τὸν…
Plato, Phaedo
-
…, ὦ ἀγαθέ · καὶ γὰρ ὁ νόμος κελεύει ἀποκρίνεσθαι. ἔσθʼ ὅστις βούλεται βλάπτεσθαι ; οὐ δῆτα. φέρε δή, πότερον ἐμὲ εἰσάγεις δεῦρο ὡς διαφθείροντα τοὺς νέους καὶ πονηροτέρους ποιοῦντα ἑκόντα ἢ ἄκοντα ; ἑκόντα ἔγωγε. τί…
Plato, Apology
-
…οἱ ἄλλοι πάντες ὅσοι ἐνταῦθα ἦλθον ἡλικίας. νῦν δʼ ἔγωγε ἤδη ἐντετύχηκα οὐχ οὕτως ἔχουσιν καὶ ἄλλοις, καὶ δὴ καὶ Σοφοκλεῖ ποτε τῷ ποιητῇ παρεγενόμην ἐρωτωμένῳ ὑπό τινος · πῶς, ἔφη, ὦ Σοφόκλεις, ἔχεις πρὸς τἀφροδίσια…
Plato, Republic
-
…δήπου ποιεῖ λέγειν περὶ οὗπερ καὶ ἐπιστήμονα, περὶ κιθαρίσεως · ἦ γάρ ; ναί. εἶεν · ὁ δὲ δὴ σοφιστὴς περὶ τίνος δεινὸν ποιεῖ λέγειν ; δῆλον ὅτι περὶ οὗπερ καὶ ἐπίστασθαι ; εἰκός γε. τί δή ἐστιν…
Plato, Protagoras
-
…ἐὰν ἡμῖν γε πείθῃ, ὦ Σώκρατες · καὶ οὐ καταγέλαστός γε ἔσῃ ἐκ τῆς πόλεως ἐξελθών. σκόπει γὰρ δή, ταῦτα παραβὰς καὶ ἐξαμαρτάνων τι τούτων τί ἀγαθὸν ἐργάσῃ σαυτὸν ἢ τοὺς ἐπιτηδείους τοὺς σαυτοῦ. ὅτι μὲν γὰρ…
Plato, Crito