ὕπνος
ὕπνος, ὕπνος, sleep
- sleep, slumber, Od. 11.245, al. (v. infr.); of the sleep of death, κοιμήσατο χάλκεον ὕ. Il. 11.241; Κάλχανθʼ ὕ. θανάτοιο κάλυψεν Hes. Fr. 160 codd. Str.; ὕπνῳ καὶ καμάτῳ ἀρημένος Od. 6.2, cf. 12.281; τάπητες μαλακώτεροι ὕπνω Theoc. 15.125, cf. 5.51.— Special phrases:
- I of going to sleep, μιν ἐπήλυθε . . ὕ. Od. 4.793; ἐπὶ . . ὕ. ὄρουσεν Il. 23.232; ἱκάνει 1.610; ἔχει 10.4, etc.; τὸν ὕ. ἔμαρπτε 23.62, al.; ᾕρει 24.4, al.; λαμβάνει S. Ph. 767; opp. ὕπνος ἀνῆκέ τινα Il. 2.71, Od. 19.551, Pl. Prt. 310d: of persons, ὕπνον ἀωτεῖν Il. 10.159, etc.; ὕπνου δῶρον ἕλοντο Od. 16.481, etc.; λαβεῖν Pl. Smp. 223b; κοιμᾶσθαι X. Hier. 6.7; ἡδὺν ὕπνον καθεύδειν Men. Kith.Fr. 1.5; ὕπνου τυχεῖν Ar. Ach. 713; μικρὸν ὕπνου λαχών X. An. 3.1.11; ὕπνου λαχεῖν μέρος Cratin. 218; ἐν ὕπνῳ or ὕπνῳ πεσεῖν to fall a-sleep, Pi. I. 4(3).23(41), A. Eu. 68; εἰς ὕπνον πεσεῖν S. Ph. 826; οὐχ ὕπνῳ γʼ ἐνδόντα (so Badham for εὕδοντά) μʼ ἐξεγείρετε Id. OT 65; also ὕπνῳ δεδμημένος, δαμείς, Il. 10.2, 14.353, etc.; νικώμενος, κρατηθεῖσʼ, A. Ag. 290, Eu. 148 (lyr.); κάτοχος S. Tr. 978 (lyr.); σκεδάσαι . . ἀπὸ βλεφάρων ὕπνον ib. 991 (lyr.).
- 2 of waking from sleep, ἐγεῖραί τινα ἐξ ὕπνου Od. 15.44, etc.: of the sleeper, ἀνόρουσε, ἔγρετο, ἐξ ὕ. Il. 10.162, 2.41; ἐξ ὕ. στῆναι S. Ph. 277; ἀπολακτίσασʼ ὕπνον A. Eu. 141; ἀποσείσασθαι Luc. Tim. 6.
- 3 with Preps., when the pl. also is not uncommon, ἐν ὕπνῳ in sleep, in a dream, E. IT 44, Pl. R. 476c; ἐν τοῖς ὕ. ib. 572b, Sph. 266b, Isoc. 9.21, PCair.Zen. 34.5 (iii B.C.); καθʼ ὕπνον ὄντα S. Tr. 970 (lyr.), cf. Pl. Lg. 800a; καθʼ ὕπνον, κατὰ τοὺς ὕπνους, Plu. QConv. 2.717e,Vind. 555b, Alex. 50; περὶ πρῶτον ὕ. about oneʼs first sleep, Ar. V. 31, Th. 2.2; περὶ πρώτους ὕ. Eub. 13; ἀπὸ πρώτου ὕ. Th. 7.43; διὰ μέσων τῶν ὕ. Plu. Them. 28; ἐκ τῶν ὕ. ἐγείρεσθαι Pl. R. 330e: pl., dreams, ὕ. ἀγένητοι Phld. D. 1.22.
- II Sleep, as a god, twinbrother of Death, Il. 14.231, 16.672, 682; acc. to Hes. Th. 212, son of Night without father. [ῠ by nature, A. Th. 3, Ag. 14, 912, etc.; ῡ by position in Ep., etc.] (Cf. Skt. svápati ‘sleep’, Subst. svápnas ‘sleep, dreamʼ; Lat. somnus, sopor, etc.)
1) der Schlaf, Hom. u. Folgende überall ; auch vom Beischlaf, Od. 11.215 ; vom Todesschlaf, χάλκεος, Il. 11.241 ; ἐν ὕπνῳ πέσεν Pind. I. 3.41 ; oft bei Tragg.; u. in Prosa, ἐκ τῶν ὕπνων ἐγειρόμενος Plat. Rep. I.330e ; – περὶ πρῶτον ὕπνον, um die Zeit des ersten Schlafes, Plut. Nic. 5, wie περὶ πρώτους ὕπνους Eubul. in B.A. 111. – Schläfrigkeit, Trägheit, τοσοῦτον ὕπνον καὶ λήθην ἔχειν ἅπαντας Dem. 18.283.
2) der Gott des Schlafes, Il. 14.231 ff., der Zwillingsbruder des Todes, 16.672, 682 ; Soph. Phil. 826 ; nach Hes. Th. 212 der Sohn der Nacht.
[Die att. Dichter brauchen die erste Silbe zuweilen kurz, s. Jacobs AP p. 261.]
-ου, ὁ.
- 1
Sleep Il. 1.610, Il. 2.2, Il. 5.413, Il. 13.636, Il. 22.502, etc.: Od. 1.363, Od. 2.398, Od. 4.105, Od. 7.318, Od. 9.372, etc.
Personified Il. 14.231, 233, 242, 264, 270, 286, 354, Il. 16.454, 672 = 682.
- 2
Oppression caused by lack of sleep, heaviness, drowsiness: καμάτῳ ἀδηκότες ἠδὲ καὶ ὑπνῳ Il. 10.98. Cf. Od. 6.2, Od. 12.281.
- 1
- 1sleep τὸν δὲ σύγκοιτον γλυκὺν παῦρον ἐπὶ γλεφάροις ὕπνον ἀναλίσκοισα ῥέποντα πρὸς ἀῶ P. 9.25 met., ἐν ὕπνῳ γὰρ πέσεν (sc. φάμα παλαιά) I. 4.23
- Isleep, slumber, Hom., etc.; χάλκεος ὕπνος, i. e. the sleep of death, Il.:— ὕπνος τινὰ ἐπέρχεται, ἐπορούει, ἱκάνει, αἱρεῖ, λαμβάνει Hom., etc.; εἰς ὕπνον πεσεῖν Soph.:— ἐν ὕπνῳ in sleep, Eur.;— καθʼ ὕπνον Soph.;— περὶ πρῶτον ὕπνον about oneʼs first sleep, Ar.
- IISleep, twin-brother of Death, Il.
-
…σὲ ἰέναι, ἔπειτά μοι λίαν πόρρω ἔδοξε τῶν νυκτῶν εἶναι · ἐπειδὴ δὲ τάχιστά με ἐκ τοῦ κόπου ὁ ὕπνος ἀνῆκεν, εὐθὺς ἀναστὰς οὕτω δεῦρο ἐπορευόμην. καὶ ἐγὼ γιγνώσκων αὐτοῦ τὴν ἀνδρείαν καὶ τὴν πτοίησιν, τί οὖν…
Plato, Protagoras
-
…καὶ μετοίκησις τῇ ψυχῇ τοῦ τόπου τοῦ ἐνθένδε εἰς ἄλλον τόπον. καὶ εἴτε δὴ μηδεμία αἴσθησίς ἐστιν ἀλλʼ οἷον ὕπνος ἐπειδάν τις καθεύδων μηδʼ ὄναρ μηδὲν ὁρᾷ, θαυμάσιον κέρδος ἂν εἴη ὁ θάνατος ἐγὼ γὰρ ἂν οἶμαι, εἴ…
Plato, Apology
-
…καὶ σκοπεῖ εἴ τινά τι ἠδίκησεν. ὁ μὲν οὖν εὑρίσκων ἑαυτοῦ ἐν τῷ βίῳ πολλὰ ἀδικήματα καὶ ἐκ τῶν ὕπνων, ὥσπερ οἱ παῖδες, θαμὰ ἐγειρόμενος δειμαίνει καὶ ζῇ μετὰ κακῆς ἐλπίδος · τῷ δὲ μηδὲν ἑαυτῷ ἄδικον συνειδότι…
Plato, Republic
-
…ἐκάη καὶ σπλάγχνα πάσαντο, μίστυλλόν τʼ ἄρα τἆλλα καὶ ἀμφʼ ὀβελοῖσιν ἔπειραν. καὶ τότε μοι βλεφάρων ἐξέσσυτο νήδυμος ὕπνος, βῆν δʼ ἰέναι ἐπὶ νῆα θοὴν καὶ θῖνα θαλάσσης. ἀλλʼ ὅτε δὴ σχεδὸν ἦα κιὼν νεὸς ἀμφιελίσσης ,…
Homer, Odyssey
-
…ἀμφίπολοι κίον ἄλλαι. ἐς δʼ ὑπερῷʼ ἀναβᾶσα σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶ κλαῖεν ἔπειτʼ Ὀδυσῆα, φίλον πόσιν, ὄφρα οἱ ὕπνον ἡδὺν ἐπὶ βλεφάροισι βάλε γλαυκῶπις Ἀθήνη. αὐτὰρ ὁ ἐν προδόμῳ εὐνάζετο δῖος Ὀδυσσεύς · κὰμ μὲν ἀδέψητον βοέην στόρεσʼ…
Homer, Odyssey
-
…εὕδειν, ἔστι δὲ τερπομένοισιν ἀκούειν · οὐδέ τί σε χρή, πρὶν ὥρη, καταλέχθαι · ἀνίη καὶ πολὺς ὕπνος. τῶν δʼ ἄλλων ὅτινα κραδίη καὶ θυμὸς ἀνώγει, εὑδέτω ἐξελθών · ἅμα δʼ ἠοῖ φαινομένηφι δειπνήσας ἅμʼ ὕεσσιν…
Homer, Odyssey
-
…ἔρχευ μέγαρόνδε. εἰ γάρ τίς μʼ ἄλλη γε γυναικῶν, αἵ μοι ἔασι, ταῦτʼ ἐλθοῦσʼ ἤγγειλε καὶ ἐξ ὕπνου ἀνέγειρεν, τῷ κε τάχα στυγερῶς μιν ἐγὼν ἀπέπεμψα νέεσθαι αὖτις ἔσω μέγαρον · σὲ δὲ τοῦτό γε γῆρας ὀνήσει…
Homer, Odyssey
-
…θινὶ πολυφλοίσβοιο θαλάσσης κεῖτο βαρὺ στενάχων πολέσιν μετὰ Μυρμιδόνεσσιν ἐν καθαρῷ, ὅθι κύματʼ ἐπʼ ἠϊόνος κλύζεσκον · εὖτε τὸν ὕπνος ἔμαρπτε λύων μελεδήματα θυμοῦ νήδυμος ἀμφιχυθείς · μάλα γὰρ κάμε φαίδιμα γυῖα Ἕκτορʼ ἐπαΐσσων προτὶ Ἴλιον ἠνεμόεσσαν · ἦλθε δʼ…
Homer, Iliad
-
…μεγάροιο βεβήκει ἀγγελέουσα γυναιξὶ καὶ ὀτρυνέουσα νέεσθαι. ἔνθʼ αὖτʼ ἄλλʼ ἐνόησε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη · κούρῃ Ἰκαρίοιο κατὰ γλυκὺν ὕπνον ἔχευεν, εὗδε δʼ ἀνακλινθεῖσα, λύθεν δέ οἱ ἅψεα πάντα αὐτοῦ ἐνὶ κλιντῆρι · τέως δʼ ἄρα δῖα θεάων…
Homer, Odyssey
-
…μήτηρ σημαίνειν εἴασκεν ἐπὶ δμῳῇσι γυναιξίν. ἀλλʼ ἄγʼ ἐγὼν ἀναβᾶσʼ ὑπερώϊα σιγαλόεντα εἴπω σῇ ἀλόχῳ, τῇ τις θεὸς ὕπνον ἐπῶρσε. τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς μή πω τήνδʼ ἐπέγειρε · σὺ δʼ ἐνθάδε εἰπὲ γυναιξὶν ἐλθέμεν ,…
Homer, Odyssey