μάταιος
μάταιος, vain, empty, idle, trifling, frivolous
- I vain, empty, idle:
- 1 of words, acts, etc., μάταια νομίζομεν Thgn. 141, cf. 487, 492, etc.; μ. λόγοι idle tales or words, Hdt. 7.10.ηʹ; μ. ἔπεα ib. 11; δόξαι φέρουσαι χάριν μ. A. Ag. 422 (lyr.); μ. ὑλάγματα, ποιφύγματα, ib. 1672, Th. 281; μ. εὐχή E. l.c.; μάταια βάζειν τινά Id. Hipp. 119; μ. τι δρᾶσαί τινα Id. Cyc. 662 (lyr.); μ. ἂν εἴη πόνος Pl. Ti. 40d; μ. ἡδονή S. l.c.; δοξοσοφία Pl. Sph. l.c.; ὄρεξις Arist. EN 1094a21; τὰ μ. ἀναλώματα useless expenses, POxy. 58.20 (iii A.D.); but also, μ. ἔπος a word of offence, Hdt. 3.120.
- 2 of persons, empty, foolish, ματαιότεροι νόον Thgn. 1025, cf. Hdt. 2.173, S. Tr. 863, 888 (lyr.), Ar. V. 338, Amips. 9 (Sup.); φῦλον ματαιότατον Pi. P. 3.21; worthless, S. Ant. 1339 (lyr.).
- II rash, irreverent, profane, freq. in A., μ. γλῶσσα Pr. l.c., Ag. 1662 (troch.); φρονήματα Th. 438; αὐτουργίαι μ., of matricide and the like, Eu. l.c.; χαρὰ μ. mad merriment, Th. 442; μ. ἀνοσίων τε κνωδάλων Supp. 762; τὸ μὴ μ. seriousness, gravity, ib. 198; ψαύειν ματαίαις χερσί S. Tr. 565.
- III Adv. -ως idly, without ground, ib. 940, Emp. 39.2, E. Fr. 908.4; ὀχλεῖν τοῖς ἀνθρώποις Aen.Tact. 6.1; μ. ἐρεῖν to no purpose, Pl. Ep. 331d; ταλαιπωρῆσαι Polystr. p.31 W.
1. nutteloos, vergeefs:
2. ongegrond, dwaas:
3. brutaal, oneerbiedig:
4. adv.
• Adv. ματαίως , ἐρεῖν, Plat. Ep. VII.331d. – Man vgl. das französische mat, unser matt.
- 1ineffectual ἔστι δὲ φῦλον ἐν ἀνθρώποισι ματαιότατον P. 3.21 ματ[αί]ων δὲ [ ] ἑκὰς ἐόντων Ρα. 4. 34.
Strong 3152
vain, useless: ἀνωφελὴς κ. μ., Tit 3:9; πίστις, I Co 15:17; θρησκεία, Ja 1:26; διαλογισμοί, I Co 3:20
(LXX); ἀναστροφή, I Pe 1:18; of idols and heathen gods, τὰ μ. (Je 2:5, IV Ki 17:15, al.): Ac 14:15.
- Ivain, empty, idle, trifling, frivolous, Theogn., Hdt., Attic
- IIthoughtless, rash, irreverent, profane, impious, Aesch.; τὸ μὴ μάταιον seriousness, gravity, Aesch.
- IIIadv. -ως, idly, without ground, Soph.
-
…δουρίπληχθʼ ἁγνοῖς δόμοις. στέψω πρὸ ναῶν, πολεμίων δʼ ἐσθήματα. τοιαῦτʼ ἐπεύχου μὴ φιλοστόνως θεοῖς, μηδʼ ἐν ματαίοις κἀγρίοις ποιφύγμασιν · οὐ γάρ τι μᾶλλον μὴ φύγῃς τὸ μόρσιμον. ἐγὼ δέ γʼ ἄνδρας ἓξ ἐμοὶ σὺν ἑβδόμῳ…
Aeschylus, Seven Against Thebes
-
…διώκομεν, ὅμως τῶν καθʼ αὑτὰ ἀγαθῶν θείη τις ἄν. ἢ οὐδʼ ἄλλο οὐδὲν πλὴν τῆς ἰδέας ; ὥστε μάταιον ἔσται τὸ εἶδος. εἰ δὲ καὶ ταῦτʼ ἐστὶ τῶν καθʼ αὑτά, τὸν τἀγαθοῦ λόγον ἐν ἅπασιν αὐτοῖς τὸν…
Aristotle, Nicomachean Ethics
-
…ἁγνεύοι φαγών ; πῶς δʼ ἂν γαμῶν ἄκουσαν ἄκοντος πάρα ἁγνὸς γένοιτʼ ἄν ; οὐδὲ μὴ ʼν Ἅιδου θανὼν φύγῃ ματαίων αἰτίας, πράξας τάδε. κἀκεῖ δικάζει τἀπλακήμαθʼ, ὡς λόγος, Ζεὺς ἄλλος ἐν καμοῦσιν ὑστάτας δίκας. σκοπεῖτε…
Aeschylus, Suppliant Women
-
…ἔχθεται χάρις ἀνδρί · ὀμμάτων δʼ ἐν ἀχηνίαις ἔρρει πᾶσʼ Ἀφροδίτα. ὀνειρόφαντοι δὲ πενθήμονες πάρεισι δόξαι φέρου σαι χάριν ματαίαν. μάταν γάρ, εὖτʼ ἂν ἐσθλά τις δοκῶν ὁρᾷ, παραλλάξασα διὰ χερῶν βέβακεν ὄψις οὐ μεθύστερον πτεροῖς ὀπαδοῦσʼ…
Aeschylus, Agamemnon
-
…δώματος μόνη θεῶν, ἐν ᾧ κεραυνός ἐστιν ἐσφραγισμένος · ἀλλʼ οὐδὲν αὐτοῦ δεῖ · σὺ δʼ εὐπιθὴς ἐμοὶ γλώσσης ματαίας μὴ ʼκβάλῃς ἔπη χθονί, καρπὸν φέροντα πάντα μὴ πράσσειν καλῶς κοίμα κελαινοῦ κύματος πικρὸν μένος ὡς σεμνότιμος καὶ ξυνοικήτωρ…
Aeschylus, Eumenides
-
…, δαίμονος χηλῇ βαρείᾳ δυστυχῶς πεπληγμένοι. ὧδʼ ἔχει λόγος γυναικός, εἴ τις ἀξιοῖ μαθεῖν. ἀλλὰ τούσδʼ ἐμοὶ ματαίαν γλῶσσαν ὧδʼ ἀπανθίσαι κἀκβαλεῖν ἔπη τοιαῦτα δαίμονος πειρωμένους, σώφρονος γνώμης θʼ ἁμαρτεῖν τὸν κρατοῦντά ; θʼ ὑβρίσαι ; .…
Aeschylus, Agamemnon
-
…ἐρῶ, τοιαῦτα συγκατηυξάμην. μή νυν προσεύχου μηδέν · ὡς πεπρωμένης οὐκ ἔστι θνητοῖς συμφορᾶς ἀπαλλαγή. ἄγοιτʼ ἂν μάταιον ἄνδρʼ ἐκποδών, ὅς, ὦ παῖ, σέ τʼ οὐχ ἑκὼν κάκτανον σέ τʼ αὖ τάνδʼ, ὤμοι μέλεος…
Sophocles, Antigone
-
…μαζὸν ἐν τὠνείρατι. καὶ πῶς ἄτρωτον οὖθαρ ἦν ὑπὸ στύγους ; ὥστʼ ἐν γάλακτι θρόμβον αἵματος σπάσαι. οὔτοι μάταιον · ἀνδρὸς ὄψανον πέλει. ἡ δʼ ἐξ ὕπνου κέκλαγγεν ἐπτοημένη. πολλοὶ δʼ ἀνῇθον, ἐκτυφλωθέντες σκότῳ, λαμπτῆρες…
Aeschylus, Libation Bearers
-
…ἐπαΐοντες. ἀλλʼ ἔστι φήμη τοὺς λύκους κρείσσους κυνῶν εἶναι · βύβλου δὲ καρπὸς οὐ κρατεῖ στάχυν. ὡς καὶ ματαίων ἀνοσίων τε κνωδάλων ἔχοντας ὀργάς, χρὴ φυλάσσεσθαι τάχος. οὔτοι ταχεῖα ναυτικοῦ στρατοῦ στολή, οὐδʼ ὅρμος, οὗ…
Aeschylus, Suppliant Women
-
…εἶναι, καὶ ὅπως μήθʼ ἑκὼν μήτʼ ἄκων μηδεὶς ἀνατρέψει, τοῦτο σκοπεῖσθαι · ἐπειδὰν δʼ ἡ θάλαττα ὑπέρσχῃ, μάταιος ἡ σπουδή. καὶ ἡμεῖς τοίνυν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ἕως ἐσμὲν σῷοι, πόλιν μεγίστην ἔχοντες, ἀφορμὰς…
Demosthenes, Speeches