πρύτανις
πρύτανις, πρύτανις, ὁ, prytanis (noun)
- ruler, lord, π. κύριε . . ἀγυιᾶν καὶ στρατοῦ Pi. P. 2.58, cf. B. 18.43; στεροπᾶν κεραυνῶν τε π., of Zeus, Pi. P. 6.24; ἵππων, of Poseidon, Stesich. 49; ἀγορῆς π., of Apollo, Simon. 164; μακάρων π., of Zeus, A. Pr. 170 (anap.); Κρόνιε πρύτανι Φρύγιε E. Tr. 1288 (lyr.); π. συμποσίων, i.e. Dionysus, Ion Lyr. 1.14; οἶνον . . ἀνθρώπων π. Id. 9.3; δυσαμεριᾶν π., of the Sphinx, A. Fr. 236; Ἡρόδοτον . . ἱστορίης πρύτανιν App.Anth. 2.21; πλούτου καὶ σοφίης π., of Periander, Epigr. ap. D.L. 1.97; π. ὕμνων (sc. ἡ ᾠδή) Lyr.Adesp. 80; μούσης ὑψινόου π. Epigr.Gr. 440.10 (Batanaea); τέχνας ὁ π. πέλεκυς AP 6.205 (Leon.); πρυτάνεις κόσμου, of the stars, LXX Wi. 13.2; ὅρκος . . ἀληθείας γενόμενος ἡμῖν π. Hierocl. in CA 2 p.422 M.
- II at Athens, member of the tribe presiding in βουλή or ἐκκλησία, τοὺς πρυτάνεις τοὺς τότε πρυτανεύσαντας And. 1.46, etc.; in other states, οἱ π. οἱ πρυτανεύοντες τὸν μῆνα SIG 1015.19 (Halic.), cf. IG 12(3).169 (Astypalaea); at Calynda in Caria, PCair.Zen. 341 (a). 23 (iii B.C.).
- 2 πρυτάνεις τῶν ναυκράρων, officials of the ναύκραροι (q.v.).
- 3 in other Greek states title of a chief magistrate, IG 12(1).53, al. (Rhodes); in Lycia, Ephipp. 5.19 (anap.); at Miletus, Arist. Pol. 1305a18; as title of a chief priest, ib. 1322b29: rarely of a woman, IGRom. 4.1325 (Phocaea), CIG 3953d (Trapezopolis).
- b pl., title of a board of magistrates, SIG 581.91 (Hierapytna. ii B.C.), 976.3 (Samos, ii B.C.), etc.
- c president of a council, POxy. 77.2 (iii A.D.), etc.
Bei sp.D. übh. Hauptperson, Meister, wie Herodot Ἰάδος ἀρχαίης ἱστορίης πρύτανις heißt, Ep.adesp. 533 (APP 212); Leon.Tar. 4 (VI.205) nennt auch das Beil τέχνας ὁ πρύτανις πέλεκυς.
- 1lord πρύτανι κύριε Hiero P. 2.58 Κρονίδαν, βαρυόπαν στεροπᾶν κεραυνῶν τε πρύτανιν P. 6.24 Κρον[ ] πρυτα[ν Pae. 6.69 ]ιόν τε σκόπελον γείτονα πρύτανιν Δ. 3. 10.
- Ia prince, ruler, lord, chief, of Hiero, Pind.; of Zeus, Pind., Aesch.
- IIat Athens, a Prytanis or President: the πρυτάνεις were a committee of 50, chosen by lot from each of the 10 φυλαί, so that each set formed 1/10 part of the βουλή or Council of 500; out of these 50 πρυτάνεις one was chosen by lot as chief-president (ἐπιστάτης); he chose 9 πρόεδροι; and the real business was in the hands of this smaller body, with a secretary (γραμματεύς) added.—The φυλή which first entered office every year was determined by lot; and their term of office (πρυτανεία) was about five weeks. During this time all treaties and public acts ran in their name, in this form: Ἀκαμαντὶς φυλὴ ἐπρυτάνευε, Φαίνιππος ἐγραμμάτευε, Νικιάδης ἐπεστάτει the Tribe Acamantis were the Presidency, Phaenippus the Secretary, Niciades the Chief-president, Thuc.
-
…ναυμαχίας ἐβουλεύσασθε ἁθρόους κρίνειν, παρανόμως, ὡς ἐν τῷ ὑστέρῳ χρόνῳ πᾶσιν ὑμῖν ἔδοξεν. τότʼ ἐγὼ μόνος τῶν πρυτάνεων ἠναντιώθην ὑμῖν μηδὲν ποιεῖν παρὰ τοὺς νόμους καὶ ἐναντία ἐψηφισάμην · καὶ ἑτοίμων ὄντων ἐνδεικνύναι με καὶ ἀπάγειν τῶν ῥητόρων…
Plato, Apology
-
…, ἕως ἂν ἢ αὐτὸς ἀποστῇ ὁ ἐπιχειρῶν λέγειν καταθορυβηθείς, ἢ οἱ τοξόται αὐτὸν ἀφελκύσωσιν ἢ ἐξάρωνται κελευόντων τῶν πρυτάνεων. περὶ μὲν οὖν ὧν οἴονται ἐν τέχνῃ εἶναι, οὕτω διαπράττονται · ἐπειδὰν δέ τι περὶ τῶν τῆς πόλεως…
Plato, Protagoras
-
…νόμον, αὖθις Καλλίξενος ἀναβὰς κατηγόρει αὐτῶν τὰ αὐτά. οἱ δὲ ἐβόων καλεῖν τοὺς οὐ φάσκοντας. οἱ δὲ πρυτάνεις φοβηθέντες ὡμολόγουν πάντες προθήσειν πλὴν Σωκράτους τοῦ Σωφρονίσκου · οὗτος δʼ οὐκ ἔφη ἀλλʼ ἢ κατὰ νόμον πάντα ποιήσειν .…
Xenophon, Hellenica
-
…τὰν δυσάλωτον ἕλῃ τις ἀρχάν. ἦ μὴν ἔτʼ ἐμοῦ, καίπερ κρατεραῖς ἐν γυιοπέδαις αἰκιζομένου, χρείαν ἕξει μακάρων πρύτανις, δεῖξαι τὸ νέον βούλευμʼ ὑφʼ ὅτου σκῆπτρον τιμάς τʼ ἀποσυλᾶται. καί μʼ οὔτι μελιγλώσσοις πειθοῦς ἐπαοιδαῖσιν θέλξει ,…
Aeschylus, Prometheus Bound
-
…κραίνοιμʼ ὑπόσχεσιν πάρος, ἀστοῖς δὲ πᾶσι τῶνδε κοινώσας πέρι. σύ τοι πόλις, σὺ δὲ τὸ δάμιον. πρύτανις ἄκριτος ὤν, κρατύνεις βωμόν, ἑστίαν χθονός, μονοψήφοισι νεύμασιν σέθεν, μονοσκήπτροισι δʼ ἐν θρόνοις χρέος πᾶν ἐπικραίνεις…
Aeschylus, Suppliant Women
-
…, ἐὰν μὴ ἀφῶσι τὴν κλῆσιν, ἐπεθορύβησε πάλιν ὁ ὄχλος, καὶ ἠναγκάσθησαν ἀφιέναι τὰς κλήσεις. τῶν δὲ πρυτάνεών τινων οὐ φασκόντων προθήσειν τὴν διαψήφισιν παρὰ τὸν νόμον, αὖθις Καλλίξενος ἀναβὰς κατηγόρει αὐτῶν τὰ αὐτά. οἱ δὲ…
Xenophon, Hellenica
-
…πέραινε, καὶ κόπον μὴ προστίθει. ὅπως Ἀχαιῶν δίθρονον κράτος, Ἑλλάδος ἥβας, τοφλαττοθρατ τοφλαττοθρατ, Σφίγγα δυσαμεριᾶν πρύτανιν κύνα, πέμπει, τοφλαττοθρατ τοφλαττοθρατ, σὺν δορὶ καὶ χερὶ πράκτορι θούριος ὄρνις, τοφλαττοθρατ τοφλαττοθρατ, κυρεῖν παρασχὼν…
Aristophanes, Frogs
-
…ἐγίγνετο, οἵαν καὶ ὑμεῖς αὐτοὶ ἐπίστασθε. οἱ μὲν γὰρ τριάκοντα ἐκάθηντο ἐπὶ τῶν βάθρων, οὗ νῖν οἱ πρυτάνεις καθέζονται · δύο δὲ τράπεζαι ἐν τῷ πρόσθεν τῶν τριάκοντα ἐκείσθην · τὴν δὲ ψῆφον οὐκ εἰς καδίσκους ἀλλὰ φανερὰν…
Lysias, Speeches
-
…ἀποκρύψαντα γῆν, ἀλλὰ μέσον τι ἀμφοτέρους τεμεῖν. ὣς οὖν ποιήσετε, καὶ πείθεσθέ μοι ῥαβδοῦχον καὶ ἐπιστάτην καὶ πρύτανιν ἑλέσθαι ὃς ὑμῖν φυλάξει τὸ μέτριον μῆκος τῶν λόγων ἑκατέρου. ταῦτα ἤρεσε τοῖς παροῦσι, καὶ πάντες ἐπῄνεσαν ,…
Plato, Protagoras
-
…πάντα ᾖ, τοῦτον κατὰ δύναμιν ὅτι μάλιστα αὐτοῖς καθιστάντα προστάττειν ἐπιμελητήν. αἱ πᾶσαι τοίνυν ἀρχαὶ πλὴν βουλῆς καὶ πρυτάνεων εἰς τὸ τοῦ Ἀπόλλωνος ἱερὸν ἐλθοῦσαι φερόντων ψῆφον κρύβδην, τῶν νομοφυλάκων ὅντινʼ ἂν ἕκαστος ἡγῆται κάλλιστʼ ἂν τῶν περὶ…
Plato, Laws