ἱερός

ἱερός (v. sub fin.), ά, όν, also ός, όν in the phrase ἱερὸς ἀκτή Hes. Op. 597, 805, Orac. ap. Hdt. 8.77: Ion. and poet. ἱρός, ή, όν (v. sub fin.): Dor. and N. Greek ἱᾰρός IG 2(2).1126.20, etc.: Aeol. ἶρος Sapph. 94.25 L.-P., Alc. Supp. 8.4, but ἴαρος (corr. from ἴερ-) Sapph. 44.6 L.-P.: Sup. ἱερώτατος Ar. Eq. 582 (lyr.), Pl. Lg. 755e.

• • I filled with or manifesting divine power, supernatural, ἱ. ἲς Τηλεμάχοιο Od. 2.409, al.; ἱ. μένος Ἀλκινόοιο 8.421, etc.; ἄλφιτον, ἀλωαί, Il. 11.631, 5.499; Δημήτερος ἱερὸς ἀκτή Hes. Op. ll.c.; of natural objects or phenomena, rivers, Od. 10.351, Il. 11.726, E. Med. 410 (lyr.); λιβάς, of the Spercheus, S. Ph. 1215 (lyr.); ἱεραὶ βῆσσαι Κίρκης ‘faery’, Od. 10.275; ἱ. ἦμαρ, κνέφας, Il. 8.66, 11.194; φάος Hes. Op. 339; ἱερὸς δίφρος (where δ. perh.= ἵπποι) Il. 17.464; after Hom., ἱ. χεῦμα θαλάσσης A. Fr. 192 (anap.); ἱ. κῦμα E. Hipp. 1206, cf. Cyc. 265; ὄμβρος S. OT 1428; δρόσοι E. Ion 117 (lyr.); ὕπνος, of death, Call. Epigr. 11; ἔστι μὲν οὐδὲν ἱ. no great matter, Theoc. 5.22.
  • II of divine things, holy, ἱεροῖς ἐν δώμασι Κίρκης Od. 10.426; ἱ. γένος ἀθανάτων Hes. Th. 21; λέχος, of Zeus, ib. 57; δόσις the gift of God, ib. 93; πόλεμος holy war, ‘crusade’, Ar. Av. 556, etc.
  • • 2 of earthly things, hallowed, consecrated, βωμοί Il. 2.305; ἱ. δόμος, of the temple of Athena, 6.89; ἱ. ἑκατόμβη 1.99, 431, etc.; ἐλαίη Od. 13.372; χοαί S. OC 469, etc.; ἱρὰ γράμματα hieroglyphics, Hdt. 2.36; but ἱ. γράμματα of the Holy Scriptures, 2 Ep.Tim. 3.15; ἱ. βύβλοι OGI 56.70 (Canopus, iii B.C.); ἱ. ἄγαλμα, τρίπους, S. OT 1379, E. Ion 512, etc.; χρήματα Pl. R. 568d, etc.; ἱ. τὸ σῶμα τῷ θεῷ δίδωμʼ ἔχειν E. Ion 1285; ἱ. σώματα, of ἱερόδουλοι, Str. 6.2.6; χῆνες Plu. Fort.Rom. 2.325c; of animals regarded as ‘taboo’, [κριοί] εἰσί σφι ἱ. διὰ τοῦτο Hdt. 2.42; so perh. ἱ. ἰχθύς Il. 16.407; of the Roman Tribunes,= Lat. sacrosanctus, ἱ. καὶ ἄσυλος Plu. TG 15, etc.; of Augustus, Mon.Anc.Gr. 5.17; ἱ. νόμος law of sacrifice, D. 21.35, cf. SIG 685.81 (ii B.C.); ἱ. λόγος legend, Hdt. 2.81, etc.; οἱ παλαιοὶ καὶ ἱ. λόγοι Pl. Ep. 335a; ἱ. γάμος mystical marriage, a religious ceremony, Men. 320, Phot. s.v.; opp. βέβηλος, as sacred to profane, D.H. 7.8, AB 223; but more freq. ἱ. καὶ ὅσιος Th. 2.52, X. Vect. 5.4, etc.; cf. ὅσιος.
    • 3 under divine protection, freq. of places, Ἴλιος Il. 5.648, Alc. Supp. 8.4; Πύλος Od. 21.108; Θήβη Sapph. 44.6 L.-P.; Τροίης ἱερὸν πτολίεθρον, Τροίης ἱερὰ κρήδεμνα, Od. 1.2, Il. 16.100; Ἀθῆναι Od. 11.323, cf. Pi. Fr. 75, S. Aj. 1221 (lyr.), Ps.-Orac. ap. Ar. Eq. 1037; Σούνιον ἱρόν Od. 3.278; ἱ. κύκλος the judgeʼs seat under the protection of Zeus, Il. 18.504: with gen. of the divinity, ἄλσος ἱρὸν Ἀθηναίης, ἄντρον ἱρὸν νυμφάων, Od. 6.322, 13.104, cf. Hdt. 1.80, 2.41, Ar. Pl. 937, X. An. 5.3.13, etc.; γῆ καὶ ἑστία ἱερὰ πᾶσι πάντων θεῶν Pl. Lg. 955e; χωρίον ὡς -ώτατον ib. 755e, cf. Ti. 45a; with gen. of a human being, Γναθίου . . ἱ. εἰμι IG 1(2).920.
    • • b of persons, φυλάκων ἱ. τέλος Il. 10.56; ἱ. πυλαωροί 24.681; στρατός Od. 24.81; βασιλέες Pi. P. 5.97; ἱ. εὐσεβής τε, of Oedipus, S. OC 287; ἅνθρωπος ἱ. initiated, Ar. Ra. 652; c. gen. of a divinity, devoted, dedicated, E. Alc. 75, Pl. Phd. 85b.
      • c under the Roman Empire,= sacer, imperial, ἐκ τῶν ἱερῶν τοῦ Καίσαρος γραμμάτων IGRom. 4.571 (Aezani, ii A.D.); ὁ -ώτατος φίσκος, τὸ -ώτατον ταμιεῖον, ib. 3.727 (Lycia), SIG 888.10 (Scaptopara, iii A.D.), etc.; τὸ -ώτατον βῆμα (of the praefectus Aegypti), PHamb. 4.8 (i A.D.): generally, worshipful, ἱ. σύνοδος OGI 713.9 (Egypt, iii A.D.), etc.
  • III as Subst.,
  • • 1 ἱερά, Ion. ἱρά, τά, offerings, victims, ἱερὰ ῥέξας Il. 1.147, etc.; ἔρδειν Hes. Op. 336; διδόναι Od. 16.184; ἀλλʼ ὅ γε δέκτο μὲν ἱρά Il. 2.420, cf. 23.207: less freq. in sg., ὄφρʼ ἱρὸν ἑτοιμασσαίατʼ Ἀθήνῃ 10.571; θῦσαι ἱρά Hdt. 1.59, 8.54, etc.; θυσίας καὶ ἱρὰ ποιέειν Id. 2.63; αἴθειν S. Ph. 1033; ἱ. πατρῷα A. Th. 1015; ἱ. ἐπιχώρια Democr. 259.
    • • b after Hom., omens afforded by sacrifice, τὰ ἱρὰ οὐ προεχώρεε χρηστά Hdt. 5.44; τὰ ἱερὰ καλὰ [ἦν] X. An. 1.8.15; simply οὐκ ἐγίγνετο τὰ ἱ. ib. 2.2.3.
      • c generally, sacred objects or rites, Hdt. 1.172, 4.33; τῶν ὑμετέρων ἱ. καὶ κοινῶν μετεῖχον D. 57.3; of cult-images, IG Rom. 3.800 (syllium).
    • 2 after Hom., ἱερόν, Ion. ἱρόν, τό, holy place, Hdt. 5.119, al.; opp. νηός, Id. 2.170, cf. Th. 4.90, 5.18; freq. of a temple, ἔστι δὲ ἐν τῷ τεμένεϊ . . ἱρόν κτλ. Hdt. 2.112; of the Jewish temple, LXX 1 Ch. 29.4, Plb. 16.39.4, Str. 16.2.34, Ev.Matt. 24.1.
    • 3 ἱερὸν τῆς δίκης a sacred principle of right, E. Hel. 1002.
    • 4 ἱερός, ὁ (sc. μήν), name of month at Delos, IG 1(2).377.22, 11(2).203A 31 (iii B.C.).
    • 5 ἱεροί, οἱ, members of a religious college or guild, ib. 5(1).1390.1, al. (Andania, i B.C.), prob. in SIG 1010.7 (Chalcedon), etc.; also of women, ἱεραί, αἱ, IG 5(1). l.c., cf. 1511 (Sparta).
    • • b = ἱερόδουλος, ib. 1356 (Messenia, V B.C.), Inscr.Perg. 572, GDI 5702.39 (Samos).
  • IV special phrases, post-Hom.,
  • • 1 prov., ἱ. ἄγκυρα oneʼs last hope, Plu. Praec. 2.815d, Luc. JTr. 51, Fug. 13, Poll. 1.93, Gal. 11.182.
    • 2 ἱ. βόλος, name of a throw at dice, Eub. 57.1.
    • 3 ἱ. βοτάνη, v. βοτάνη.
    • 4 ἱ. (sc. γραμμή) (cf. γραμμή III.1), last line of draught-board, κινήσαις τὸν ἀπʼ ἴρας . . λίθον Alc. 82, cf. Epich. 225, Sophr. 127; τὴν ἀφʼ ἱερᾶς (v.l. τὴν ἱεράν) Plu. Cor. 32.
    • 5 ἱ. ἰχθύς,= ἀνθίας, Arist. HA 620b35, cf. Ath. 7.282e, Plu. Sollert. 2.981d.
    • 6 ἱ. λόχος, v. λόχος.
    • 7 ἱερά (sc. νίκη), ἡ, drawn contest, dead heat (because the prize was assigned to the god), SIG 1073.48 (Olymp.); ποιῆσαι ἱεράν, of the competitor, Wood Ephesus, App. vi p.70; so ἱ. ἀθλήματα Inscr.Olymp. 56; ἱερὸς ὁ στέφανος ἐκρίθη IG 9(2).525 (Larissa); τὸ παγκράτιον ἱ. ἐγένετο ib. 527 (ibid.); ἱερός (sc. ἀγών) ib. 7.2727.19, 24 (Acraeph.): metaph., ἱερὸν ποιῆσαι τὸν στέφανον ‘divide the honours’, Plb. 1.58.5, 29.8.9.
    • 8 ἱ. νόσος epilepsy, Hdt. 3.33, Hp. Morb. Sacr. tit., Thphr. HP 9.11.3, etc., cf. Call. Aet. 3.1.14 [Fr. 75.14 Pf.]: metaph., τὴν οἴησιν ἱ. νόσον ἔλεγε Heraclit. 46 ( = Epicur. Fr. 224).
    • 9 ἡ ἱ. ὁδός the sacred road to Delphi, Hdt. 6.34; also, from Athens to Eleusis, Cratin. 61, Paus. 1.36.3, Harp. s.v.; and that from Elis to Olympia, Paus. 5.25.7.
    • 10 ἱ. ὀστέον, os sacrum, the last bone of the spine, Hp. Art. 45, Plu. Sollert. 2.981d, Gal. UP 5.8, etc.
    • 11 ἱ. συμβουλή sacred duty of an adviser, Pl. Ep. 321c, X. An. 5.6.4, cf. Pl. Thg. 122b, Luc. Rh.Pr. 1.
    • 12 ἱ. σῦριγξ spinal canal, Poll. 2.180.
    • 13 ἱερὰ τριήρης, of the Delian ship, or one of the state-ships (Salaminia or Paralos), D. 4.34.
    • 14 freq. in geographical names, e.g. ἱ ἄκρα, in Lycia, Str. 14.3.8; ἱ. ἀκρωτήριον, in Spain, Cape St. Vincent, Id. 2.4.3; ἱ. κώμη, in Lydia, Plb. 16.1.8; ἱ. νῆσος, one of the Liparean group, Th. 3.88; one of the insulae Aegates, Plb. 1.60.3.
  • V Adv. -ρῶς holily, ἀποθανεῖν v.l. in Plu. Lyc. 27. [ῐ by nature, but sts. ῑ in Ep., esp. in endings of hexameters, ἱ. ἰχθύς, ἱ. ἦμαρ, ἱερὰ ῥέξας, ἀλφίτου ἱεροῦ ἀκτή, Il. 16.407, 8.66, 1.147, 11.631; ῑερόν in the first foot of a hex., Theoc. 5.22; also in compds. ἱεραγωγός, ἱεροθαλλής, ἱερόφωνος: ῑ always in contr. form ἱρός wh. is used in Ep., Hdt., and some Ion. inscrr., as IG 12(8).265.9 (Thasos), cf. Semon. 7.56, Herod. 4.79, al., but is rarely found in codd. of Hp. (never in Heraclit. or Democr.); also in Trag., A. Th. 268, etc., but never required by metre in lyr. of Com.]

ἱερός, auch 2 Endgn, Hes. O. 599, 807 u. im Orak, bei Her. 8.77 ; ion. ἱρός, was auch bei den Epikern vorkommt ; äol. ἰαρός ; dor. ἱαρός, Inscr.; nach Hemsterh. von ἵημι, ursprünglich von geweihten Tieren, die man frei gehen ließ, vgl. ἄφετος, schwerlich richtig ; eben so wenig mit ἰή zusammenhangend ; nach sprachvgl. Gramm. verwandt mit dem Sanskrit. ishiras, »kräftig«, s. Curtius Grundz. d. Griech. Etymol. 2. Aufl. S. 358. Vielleicht ist die Bdtg »kräftig« in einigen Homerischen Verbindungen erkennbar ; vielleicht ist aber auch bei Homer überall die Bdtg »heilig« anzunehmen, wie in der übrigen Griech. Literatur.
a) von Allem, was die Götter betrifft u. zu ihnen in irgendeiner Beziehung steht ; ἱεροῖς ἐν δώμασι Κίρκης Od. 10.426, Götterwohnung ; Hes. spricht selbst von ἱερὸν γένος ἀθανάτων, Th. 21 ; Ζεὺς ἱερὸν λέχος εἰσαναβαίνων, das Götterlager, 57 ; τοίη μουσάων ἱερὴ δόσις 93 ; φάος Hes. O. 337 ; ἦμαρ Il. 17.455 ; das Tageslicht kommt von den Göttern, wie die Finsternis, κνέφας, 11.194 ; νύξ Eur. Ion 117. – Die ganze Natur ist von den Göttern erfüllt u. ihnen heilig ; ποταμοί Od. 10.351 ; ἱερὸν ῥόον Ἀλφειοῖο Il. 11.756, wie Soph. σὰν λιπὼν ἱερὰν λιβάδα Phil. 1200 u. Eur. Med. 410 ; so Ἐρυθρᾶς ἱερὸν χεῦμα Aesch. frg. 178 ; κῦμα Eur. Hipp. 1206 ; ὄμβρος, heiliges Naß, Soph. O.R. 1428 ; so nennt auch Hom. den Fisch ἱερός, denn er ist als Wasserbewohner dem Poseidon heilig, Il. 16.407, was Alte auf manche andere wunderliche Weise erklären, z.B. = διερός ; Ath. VII.282e ; Arist. H.A. 9.37 = ἀνθίας ; Aristarch erklärte ἱερὸν ἰχθὺν = τὸν ἀνετὸν καὶ εὐτραφῆ. – Auch die Erde, Haine, Berge u. dgl., βῆσσαι Od. 10.275, γῆ Soph. Phil. 700, Ἴδας ὄρος Eur. Or. 1383 ; alle einzelnen Länder, Inseln u. Städte, da ihnen besondere Schutzgottheiten vorstehen ; Εὐβοίης ἱερῆς Il. 2.535 ; Πύλος Od. 21.108 ; Θήβην ἱερὴν πόλιν II. 1.366 ; Ζέλεια, Πέργαμος, Ἀθῆναι, Od. 11.323, wie Pind. frg. 45 u. Soph. Aj. 1200 ; Σικυών, Ταίναρος, Pind. N. 9.53, P. 4.44 ; μέμφις, Τμῶλος, Aesch. Pers. 36, 49 u. Eur. Bacch. 64 ; Ἴλιος, Troad. 123 ; ὦ γᾶς ἱερὸν οἰκείας πέδον Σαλαμῖνος Soph. Aj. 846, wie Eur. Troad. 1096 ; Τροίης ἱερὸν πτολίεθρον Od. 1.2, wie Τροίης ἱερὰ κρήδεμνα Il. 16.100. – So auch ἱερὰς κατʼ ἀλωάς Il. 5.499, denn sie sind der Demeter heilig ; ἐλαίρ, der der Athene heilige Oelbaum, Od. 13.372 ; ἀλφίτου ἱεροῦ ἀκτή Il. 11.631, denn auch das Getreide ist eine Göttergabe. – So heißen auch die Könige, die unter dem Schutze der Götter stehen, von ihnen eingesetzt sind, ἱεροί, Pind. P. 5.97 ; u. so ist auch das bei Hom. oft vorkommende ἱερὴ ἲς Τηλεμάχοιο, ἱερὸν μένος Ἀλκινόοιο zu fassen ; der Wagen des Achilleus δίφρος ἱερός, Il. 17.464.
b) was die Menschen den Göttern geweiht haben, heilig, zum Gottesdienst gehörig, vgl. Eur. ἱερὸν τὸ σῶμα τῷ θεῷ δίδωμι ἔχειν, Ion 1285, u. Plat. ὅσα ἱερὰ κριθέντα ποιήματα ἐδόθη τοῖς θεοῖς, Legg. VIII.829e ; ἱερὸς δόμος, Tempel, Il. 6.89 ; χῶρος Soph. O.C. 16, 54 ; δαιμόνων ἀγάλματα, die Standbilder der Götter in den Tempeln, O.R. 1379 ; Eur. I.T. 1441 ; ξόανον Troad. 525 ; εἴδωλον Ἥρας Hel. 1150 ; βωμός, der Altar, Il. 2.305 Soph. Tr. 989, der ihn auch ἱερὸν ἕρκος nennt, 604. – Die Gottheit, der Etwas geweiht ist, wird im gen. hinzugesetzt, ἄλσος ἱρὸν Ἀθηναίης Od. 6.326, ἄντρον ἱρὸν Νυμφάων 13.104 ; Eur. Alc. 76 ; Her. 1.80 ; γῆς ἱερᾶς οὔσης τῶν πάντων θεῶν Plat. Legg. V.741c ; ἱερὸς ὁ χῶρος τῆς Ἀρτέμιδος Xen. An. 5.3.13. – Von Kampfspielen, die zu Ehren der Götter stattfinden, ἀγῶνες, ἄεθλα, Pind. N. 2.4, 6.61, Ol. 8.64 ; κύκλος, der Kreis, in dem Gericht gehalten wird, der dem Zeus heilig ist, Il. 18.504 ; γάμος Plat. Rep. V.458e, Legg. VIII.841d ; νόσος XI.916a ; γράμματα Tim. 27b. – Auch τύμβος, θήκη, Soph. O.C. 1542, 1760 ; Eur. Suppl. 981. – Bes. von Opfern und allem dazu Gehörigen, ἑκατόμβη, Il. 1.99, χοαί, Soph. O.C. 470, νόμος, sich auf die Opfer u. Feste beziehend, Dem. 21.35, der ibd. §.16 auch ἐσθής, ein Opfer- od. Festkleid so nennt u. hinzusetzt ἱερὰν γὰρ νομίζω πᾶσαν, ὅσην ἄν τις ἕνεκα τῆς ἑορτῆς παρασκευάσηται, τέως ἂν χρησθῇ ; vgl. ὀφείλειν ἑπτὰ δραχμὰς ἱερας τῇ Ἀθηνᾷ Dem. 24.22. – Am gewöhnlichsten τὸ ἱερά, Opfer, wie Hom. so oft ἱερὰ ῥέζειν, auch ἱερὰ δίδωμι, Od. 16.184, u. im sing. ὄφρʼ ἱρὸν ἑτοιμασσαίατʼ Ἀθήνῃ Il. 10.571 ; ἄπυρα ἱερά, Pind. Ol. 7.48, wie Aesch. Ag. 70 ; δήμια, πατρῷα, Spt. 160, 1001 ; ἔμμηνα, Soph. El. 273 ; αἴθειν, τελεῖν, Phil. 1022 Eur. Bacch. 485 ; in Prosa, ἱερὰ θύσας Thuc. 2.71, ἐν ἱερῶν θυσίαις Plat. Rep. III.394a ; ὅτι τὸ ἱερὰ καὶ τὰ σφάγια καλὰ εἴη, ersteres die Eingeweide der Opfertiere u. die aus ihnen entnommenen Vorbedeutungen, letzteres andere beim Opfer vorkommende Kennzeichen, Xen. An. 1.8.15 u. öfter, wie τά τε ἱερὰ καλὰ τά τε σφάγια κάλλιστα 6.3.21 ; ἐπεὶ τὸ ἱερὰ ἐγένετο, da die Opfer zusagten, die Eingeweideschau glücklich ablief, 6.2.9, wofür Her. προχωρεῖ χρηστά sagt, 5.44 ; – τὸ ἱερόν, der Tempel, τῆς Δίκης, Eur. Hel. 1008 u. öfter ; Her. 2.112 ; ἱερῶν ἱδρύσεις Plat. Rep. IV.427b ; μέγιστα τοῦἜρωτος ἱερὰ κατασκευάσαι καὶ βωμούς Symp. 189c ; bes. der Tempel in Delphi, Dem. 19.327. Aus Thuc. 4.90, τάφρον περὶ τὸ ἱερὸν καὶ τὸν νεὼν ἔσκαπτον, geht die allgemeine Bdtg »Heiligtum« hervor ; nach Ammon. der Tempelbezirk, ἱερὸν καὶ τέμενος ἱδρύσασθαι Ath. XIII.595c. – Von Menschen, ἱερὸς καὶ εὐσεβής, heilig, Soph. O.C. 288 ; bei Ar. Ran. 651 mit Hindeutung auf die Einweihung in die Mysterien. Anders Ἀχαιῶν ἱερὸς στρατός, das göttliche, stattliche Heer, Il. 24.81, wie τέλος ἱερόν, die heilige Wächterschar 10.56. Für das röm. sacrosanctus, Plut. T.Gracch. 14, 15 u. öfter. – sprichwörtlich war ἡ ἱερὰ συμβουλή, Xen. An. 5.6.4 ; vgl. Plat. Theag. 122a u. Zenob. 4.40. S. auch ἱερὰ ἄγκυρα unter ἄγκυρα. Ein anderer sprichwörtlicher Ausdruck τὸν ἀφʼ ἱερᾶς, vollständig τὸν ἀφʼ ἱερᾶς γραμμῆς λίθον od. πεττὸν κινεῖν, d.i. das Letzte, Aeußerste wagen, Ar. Eccl. 987 ; vgl. Diog. 5.41 u. daselbst die Erklärer, u. s. γραμμή. – Von einem Wurfe mit Würfeln, Eubul. bei Poll. 7.205.
[Hom. braucht in den Formen, wo die letzte Silbe kurz ist, ι lang, z.B. ἱερὸν ἦμαρ, ἱερὰ ῥέζειν, u. so sp. Ep.]
Ueber die Vrbdgn mit ὅσιος u. den Unterschied davon s. letzteres.

ἱερός

-ή, -όν. Also ὶρός -ή, -όν Il. 2.420, Il. 4.46, Il. 6.96, Il. 17.193, Il. 21.128, etc.: Od. 1.66, Od. 3.278, Od. 9.553, Od. 17.293, etc. Sacred, holy, set apart.

• • 1

    Of sacrifices Il. 1.99, 431, 443, 447, Il. 23.146: Od. 3.144, Od. 4.478, Od. 11.132 = Od. 23.279, Od. 20.276.

    Of altars Il. 2.305: Od. 3.273.

    Of a temple: θύρας ἱεροῖο δόμοιο Il. 6.89.

    Of the site of a sacred grove: Ὀγχηστὸν ἱερόν, Ποσιδήϊον ἄλσος Il. 2.506.

  • 2

    Epithet of places: Ἴλιος ἱρή Il. 4.46. Cf. Il. 1.366, Il. 2.535, 625, Il. 4.103, Il. 5.446, etc.: πύλου ἱερῆς Od. 21.108. Cf. Od. 1.2, Od. 3.278, Od. 9.165, Od. 11.86, 323, Od. 17.293.

    Sim.: ἱερὰ ρείχεα Θήβης Il. 4.378. Cf. Il. 16.100.

    Of rivers (as sprung from Zeus): ἱερὸν ῥόον Ἀλφειοῖο Il. 11.726. Cf. Od. 10.351.

  • 3

    Epithet of natural periods of time half-personified as divine controlling powers: κνέφας Il. 11.194 = 209 = Il. 17.455, ἦμαρ Il. 8.66 = Il. 11.84: = Od. 9.56.

  • 4

    Of things regarded as divine by connexion or relation: ἀλωάς (as being consecrated to Demeter) Il. 5.499, ἀλφίτου (as being the gift of Demeter) Il. 11.631, κύκλῳ (justice, the care of Zeus, being there dispensed) Il. 18.504. Cf. Il. 15.39, Il. 16.658: βήσσας (as being about the dwelling of Circe) Od. 10.275, ἐλαίης (as being near the nymphhaunted cave) Od. 13.372. Cf. Od. 10.426, 445, 554.

    Sim.: ἰχθύν (perh. referring to a religious scruple against eating fish) Il. 16.407, δίφρῳ (app. as drawn by divine steeds) Il. 17.464.

  • 5

    Of persons regarded as divine by connexion or relation.

    Epithet of King Alcinous (as holding office from Zeus) Od. 7.167, Od. 8.2, 4 = 421, Od. 8.385, Od. 13.20, 24.

    Applied also to Antinous Od. 18.34.

    Of Telemachus (as being under the special protection of Athene) Od. 2.409 = Od. 18.405 = Od. 21.101, Od. 16.476, Od. 18.60 = Od. 21.130, Od. 22.354.

    Applied to persons dignified by being charged with a special function: πυλαωρούς Il. 24.681.

    Sim. applied to the post occupied by such persons: φυλάκων τέλος Il. 10.56.

    Extended to a whole host (perh. as being engaged in a pious work): Ἀργείων στρατός Od. 24.81.

  • 6

    Absol. in neut.

  • • a

      A sacred place or haunt: ἄλσος,ἱρὸν Ἀθηναίης Od. 6.322, ἄντρον, ἱρὸν νυμφάων Od. 13.104 = 348.

    • b

      App., a sacrifice = c: ὄφρʼ ἱρὸν ἑτοιμασσαίατʼ Ἀθήνῃ (a sacrifice at which the arms were to be dedicated) Il. 10.571.

    • c

      In pl., offerings, a sacrifice, sacrifices: ὑπίσχετο ἱερά Il. 23.195. Cf. Il. 1.147, Il. 2.420, Il. 5.178, Il. 9.357, Il. 10.46, Il. 11.707, 727, Il. 23.207, 209: ἱερὰ ῥέζον Od. 3.5. Cf. Od. 1.61, 66, Od. 3.159, 436, Od. 4.473, Od. 5.102, Od. 7.191, Od. 9.553, Od. 11.130, Od. 16.184, Od. 23.277.

      The actual burnt-offering: σπένδων οἶνον ἐπʼ αἰθομένοις ἱεροῖσιν Il. 11.775. Cf. Od. 12.362.

ἱ˘ερός (-όν, -οί, -ῶν, -οῖς; -ᾶς, -ᾷ, -άν, -αῖς, -αῖσι(ν); -ῷ, -όν, -ῶν, -οῖς: superl. -ώτατον nom., voc., acc.: ἱερ- thrice.)

• 1 of persons, venerated holy ἄτερθε δὲ πρὸ δωμάτων ἕτεροι λαχόντες Ἀίδαν βασιλέες ἱεροὶ ἐντί the dead kings of Cyrene P. 5.97 νόσοι δʼ οὔτε γῆρας οὐλόμενον κέκραται ἱερᾷ γενεᾷ the Hyperboreans P. 10.42 Θέμιν ἱερὰν Πυθῶνά τε (θέμιν flagitavit Wil.) P. 11.9 Σπαρτῶν ἱερὸν γένος ἀνδρῶν ὑμνήσομεν; fr. 29. 2. εὐάρματε χρυσοχίτων ἱερώτατον ἄγαλμα Θήβα fr. 195.
• 2 of things,
• • a of places, as being of religious interest. ἱερὸν ἔσχον οἴκημα Akragas O. 2.9 ἱερὰν νᾶσον Thera P. 4.6 “Ταίναρον εἰς ἱερὰν” P. 4.44 ἐκ τᾶς ἱερᾶς Σικυῶνος N. 9.53 [τανδιεραν = ?ταν διεραν, fr. 33a.] ἐν ταῖς ἱεραῖς Ἀθάναις fr. 75. 4. ὑπὲρ πόντιον Ἕλλας πόρον ἱερόν (ἱρόν Snell.) fr. 189.
  • b of festivals, sanctuaries, as honouring or belonging to the gods. ἐξ ἱερῶν ἀέθλων O. 8.64 ἱεροῖς ἐν ἀέθλοις O. 13.15 ἱερῶν ἀγώνων (Er. Schmid e Σ: ἱερᾶν codd.) N. 2.4 ἀγώνων ἄπο, τοὺς ἐνέποισιν ἱερούς N. 6.59 ἔκρυψαν τὸ πάντων ἔργων ἱερώτ[ατον the third temple of Apollo at Delphi Πα. 8. 74. Τυν]δαριδᾶν ἱερῷ [τεμέ]νει Pae. 18.1
  • c ἔλαφον, ἅν ποτε Ταυγέτα ἀντιθεῖσʼ Ὀρθωσίᾳ ἔγραψεν ἱεράν consecrated O. 3.30 Ἰάσων δραπὼν ἱερὸν εὐζοίας ἄωτον P. 4.131 κλάροισι θεοπροπέων ἱεροῖς P. 4.190 “κρυπταὶ κλαίδες ἐντὶ σοφᾶς Πειθοῦς ἱερᾶν φιλοτάτων, Φοῖβε” divine love-affairs P. 9.39 ἀλλʼ ἐγὼ τᾶς ἕκατι κηρὸς ὣς δαχθεὶς ἕλᾳ ἱερᾶν μελισσᾶν τάκομαι (ἕλᾳ ἱρᾶν Bergk: ἐλεηρὰν codd., “un être vivant, qui présente un aspect mysterieux” van Groningen: v. μέλισσα) fr. 123. 11. ταῖς ἱεραῖσι μελίσσαις τέρπεται (Boeckh: ἱεραῖς codd.: i. e. priestesses of Demeter: v. μέλισσα) fr. 158. κεκρότηται χρυσέα κρηπὶς ἱεραῖσιν ἀοιδαῖς fr. 194. 1.
  • d dub. & frag. [νότιον θέρος ὕδατι ζακότῳ ἱερόν (codd. Dion. Hal. contra metr.: ῥέον Schr.) Πα. 9. 18.] ]ν σθένος ἱεράν[ Pae. 3.93 ]οις τερφθὲν ἱαροῖς[ (cf. σκιαρός) ?fr. 338. 6.
• 3 n. pl. pro subs., sacrifice τεῦξαν δʼ ἀπύροις ἱεροῖς ἄλσος ἐν ἀκροπόλει O. 7.48 ζαθέων ἱερῶν ἐπώνυμε πάτερ (sc. Ἱέρων) fr. 105. 2.

ἱερός : (1) strong, powerful; ἴς, μένος, φυλάκων τέλος, πυλαωροί, στρατός, Od. 2.409, Od. 7.167, Il. 10.56, Il. 24.681, Od. 24.81; ἰχθύς, ‘lively,’ Il. 16.407.—(2) sacred, hallowed.

ἱερός, ά, όν

• • Isuper-human, mighty, divine, wonderful, Hom.; often like θεσπέσιος, to express wonder or admiration, ἱερὸν τέλος, ἱερὸς στρατός a glorious band, Hom.; ἱερὸς δίφρος a splendid chariot, Il.; οὐχ ἱερόν no mighty matter! Theocr.
  • IIholy, hallowed, Lat. sacer, Hom., etc.; ἱερὸς πόλεμος a holy war, Ar., etc.: ἱρὰ γράμματα, ἱερογλυφικά, Hdt.; ἱερὸν τὸ σῶμα διδόναι, of one dedicated to a god, Eur.; ἱερὸς νόμος the law of sacrifice, Dem.; of the Roman Tribunes, to express sacrosanctus, Plut.; for ἱερὰ καὶ ὅσια, v. ὅσιος.
  • • 2of kings, heroes, etc., from a notion of "the divinity that doth hedge a king,"Pind., Soph.
  • IIIas Subst.,
  • • 1ἱερά, Ionic ἱρά, τά, offerings, sacrifices, victims, ἱερὰ ῥέζειν, Lat. sacra facere, operari, Il.; ἔρδειν Hes.; θῦσαι Hdt.:—after Hom. the inwards of the victim, the auspices, τὰ ἱερὰ καλὰ ἦν Xen.; or, simply, τὰ ἱερὰ γίγνεται Xen.:—generally, sacred things or rites, Lat. sacra, Hdt.
    • 2ἱερόν, Ionic ἱρόν, τό, a temple, holy place, Hdt., Attic
    • 3ἱρὸν τῆς δίκης a sacred principle of right, Eur.
  • IVspecial phrases:
  • • 1ἱερὸς λόχος, v. λόχος 1. 4.
    • 2ἱερὰ νόσος the awful disease, epilepsy, Hdt.
    • 3ἡ ἱ. ὁδός the sacred road to Delphi, Hdt.
    • 4ἡ ἱερά (sc. τριήρης), of the Delian ship, or one of the state-ships (Salaminia or Paralos), Dem.
    • 5Ἱερὰ νῆσος, one of the Liparean group, Thuc.
  • Vadv. -ρῶς, holily, Plut.