σοφός
σοφός, σοφός, σοφή, σοφόν, wise, skilled
- skilled in any handicraft or art, clever, ἁρματηλάτας σ. Pi. P. 5.115, cf. N. 7.17; κυβερνήτης A. Supp. 770; μάντις Id. Th. 382; οἰωνοθέτας S. OT 484 (lyr.); of a sculptor, E. Fr. 372; even of hedgers and ditchers, Margites Fr. 2; but in this sense mostly of poets and musicians, Pi. O. 1.9, P. 1.42, 3.113; ἐν κιθάρᾳ σ. E. IT 1238 (lyr.), cf. Ar. Ra. 896 (lyr.), etc.; τὴν τέχνην -ώτερος ib. 766; περί τι Pl. Lg. 696c; γλώσσῃ σ. S. Fr. 88.10; σοφὸς ὁ πολλὰ εἰδὼς φυᾷ, μαθόντες δὲ λάβροι Pi. O. 2.86.
- 2 clever in practical matters, wise, prudent, ὁ χρήσιμʼ εἰδώς, οὐχ ὁ πόλλʼ εἰδώς, σ. A. Fr. 390; esp. statesmanlike, in which sense the seven Sages were so called, Dicaearch. ap. D.L. 1.40: hence, shrewd, worldly-wise, Thgn. 120, Pi. I. 2.12, Hdt. 3.85; σ. ἄνδρες εἰσὶ Θεσσαλοὶ Id. 7.130; σ. παλαιστὴς . ., ἀλλὰ χαἱ χαἱ σοφαὶ γνῶμαι . . ἐμποδίζονται S. Ph. 431, cf. 440, Aj. 1374; πολλὰ σ. A. Ag. 1295; ἃ δεῖ σ. E. Ba. 655 sq.; τῶν λεγομένων πονηρῶν μέν, σοφῶν δέ Pl. R. 519a: also σοφαὶ πραπίδες Pi. O. 11(10).10; φύσις Ar. V. 1282: even of animals, X. Cyn. 3.7 (Comp.), 6.13 (Sup.); σ. πειθώ Pi. P. 9.39 codd. (σοφοῖς Bgk.); εὐβουλία A. Pr. 1038: τὸ σ. my little trick, Pl. R. 502d; your clever notion, Id. Euthd. 293d; τἀπʼ ἐμοῦ σοφά, δάκρυα my tears, all the resources that I have, E. IA 1214; εἰ δίκαια, τῶν σοφῶν κρείσσω τάδε better than all craft, S. Ph. 1246; σοφόν [ἐστι] c. inf., E. Hec. 228.
- b more generally, learned, wise, τὸ μὲν σ. [αὐτὸν] καλεῖν ἔμοιγε μέγα εἶναι δοκεῖ καὶ θεῷ μόνῳ πρέπειν Pl. Phdr. 278d, cf. 279c, Prt. 329e, Ap. 21a (Comp.), 22c (Sup.); opp. ἀμαθής, ib. 25d (Comp.); of sophists, ib. 20a, Prt. 309d, X. Mem. 2.1.21, etc.; universally and ideally wise, ὁ σ., τουτέστιν ὁ τὴν τοῦ ἀληθοῦς ἐπιστήμην ἔχων Chrysipp.Stoic. 2.42, cf. 3.167, al.: later σοφώτατος as a title, esp. of lawyers or professors, PIand. 16.4 (v/vi A.D.), POxy. 126.6 (vi A.D.).
- 3 subtle, ingenious, opp. ἀμαθής (1445) and σαφής, Ar. Ra. 1434 (Adv.); σοφόν τοι τὸ σαφές, οὐ τὸ μὴ σαφές E. Or. 397; τὸ σοφὸν οὐ σοφία wisdom overmuch is no wisdom, Id. Ba. 395 (lyr.); τί οὖν ἦν τοῦτο; οὐδὲν ποικίλον οὐδὲ σοφόν nothing curious or recondite, D. 9.37.—For the senses of σ., v. Arist. EN 1141a10.—mostly abs., but c. acc. rei, E. Ba. 655, Pl. Phlb. 17c, etc.; also ἐν οἰωνοῖς, κιθάρᾳ, E. IT 662, 1238 (lyr.); εἴς τι Id. Fr. 162 (Sup.); περί τι or τινος, Pl. Smp. 203a, Ap. 19c: rarely c. gen., σοφὸς κακῶν A. Supp. 453: also c. inf., πῶς δῆτʼ ἔγωγʼ ἂν . . Διὸς γενοίμην εὖ φρονεῖν σοφώτερος; S. Fr. 524.7.
- II of things, cleverly devised, wise, νόμος Hdt. 1.196 (Sup.); νοήματα, ἔπεα, Pi. O. 7.72 (Sup.), P. 4.138, etc.; γνῶμαι S. Aj. 1091; νοῦς Id. El. 1016; πάντα προσφέρων σοφά all wise sayings, Id. Fr. 763, cf. Ph. 1245; χρόνου τε διατριβὰς σοφωτάτας ἐφηῦρε Id. Fr. 479; σοφώτερʼ ἢ κατʼ ἄνδρα συμβαλεῖν ἔπη E. Med. 675; σ. φυγή Id. Supp. 151; οὐδὲν σοφὸν εἶναι shows no great wisdom, Arist. EN 1137a10.
- III Adv. σοφῶς cleverly, wisely, etc., first (?) in S. (?)Fr. 1122; then in E. Alc. 699, Ba. 1271 codd., Heracl. 558, Ar. Ra. 1434, etc.: Comp. -ώτερον E. Hec. 1007: Sup. -ώτατα Id. Hel. 1528, Ar. Nu. 522:—σοφῶς, as an exclamation of applause, Plu. Aud. 2.45f, Mart. 3.46.8, etc. (Not in Ep., exc. in Margites l.c. and as ancient v.l. (Eust. 1023.14) in Il. 23.712; but v. σοφία, σοφίζομαι.)
1. kundig, vaardig:
2. verstandig, wijs (in praktische zaken):
3. geleerd, (filosofisch) ontwikkeld, wijs:
- a wise, skilled of people, ἁμέραι δʼ ἐπίλοιποι μάρτυρες σοφώτατοι O. 1.34 σοφὸς ὁ πολλὰ εἰδὼς φυᾷ pr. O. 2.86 ἠὺ δʼ ἔχοντες σοφοὶ καὶ πολίταις ἔδοξαν ἔμμεν pr. O. 5.16 ἀγαθοὶ δὲ καὶ σοφοὶ κατὰ δαίμονʼ ἄνδρες ἐγένοντʼ O. 9.28 εἰ σοφός, εἰ καλός, εἴ τις ἀγλαὸς ἀνήρ O. 14.7 καὶ σοφοὶ καὶ χερσὶ βιαταὶ περίγλωσσοί τʼ ἔφυν P. 1.42 σοφὸν Αἰσονίδαν P. 4.217 ἔν τε σοφοῖς πολίταις P. 4.295 πέφανταί θʼ ἁρματηλάτας σοφός P. 5.115 πολλοῖς σοφὸς δοκεῖ P. 8.74 “σοφᾶς Πειθοῦς” P. 9.39 αἱ δὲ σοφαὶ Μοισᾶν θύγατρες ἀοιδαὶ N. 4.2 ἐσσὶ γὰρ ὦν σοφός (i. e. συνήσεις πρὸς τί ταῦτα εἴρηται Σ.) I. 2.12 ταμίαι τε σοφοὶ Μοισᾶν ἀγωνίων τʼ ἀέθλων (sc. the Aiginetans) I. 9.4 σο]φὸν ἁγητῆρα λ[ (supp. Bartoletti.) ?fr. 346a. 2. pro subs., τὸ πόρσω δʼ ἐστὶ σοφοῖς ἄβατον κἀσόφοις O. 3.44 αἱ δὲ φρενῶν ταραχαὶ παρέπλαγξαν καὶ σοφόν O. 7.31 χὤταν πόλιν οἱ σοφοὶ τηρέωντι P. 2.88 σοφοὶ δέ τοι κάλλιον φέροντι καὶ τὰν θεόσδοτον δύναμιν P. 5.12 “εἰ δὲ χρὴ καὶ πὰρ σοφὸν ἀντιφερίξαι, ἐρέω” P. 9.50 σοφοὶ δὲ μέλλοντα τριταῖον ἄνεμον ἔμαθον (v. Schadewaldt, 3001) N. 7.17 ἀρετὰ ἐν σοφοῖς ἀνδρῶν ἀερθεῖσʼ ἐν δικαίοις τε πρὸς ὑγρὸν αἰθέρα N. 8.41 ταῦτα θεοῖσι μὲν πιθεῖν σοφοὺς δυνατόν Pae. 6.52
- b specifically, skilled in poetry ἐπέων τέκτονες οἷα σοφοὶ ἅρμοσαν P. 3.113 ἐπεὶ κούφα δόσις ἀνδρὶ σοφῷ ἀντὶ μόχθων παντοδαπῶν ἔπος εἰπόντʼ ἀγαθὸν ξυνὸν ὀρθῶσαι καλόν I. 1.45 ἀνδ]ρὶ σοφῷ παρέχει μέλος Pae. 18.3 cf. P. 4.138, Δ. 2. 24. pro subs., ὅθεν ὁ πολύφατος ὕμνος ἀμφιβάλλεται σοφῶν μητίεσσι O. 1.9 βαιὰ δʼ ἐν μακροῖσι ποικίλλειν ἀκοὰ σοφοῖς P. 9.78 εὐδαίμων δὲ καὶ ὑμνητὸς οὖτος ἀνὴρ γίνεται σοφοῖς P. 10.22 καὶ νεαρὰν ἔδειξαν σοφῶν στόματʼ ἀπείροισιν ἀρετὰν Ἀχιλέος I. 8.47 σοφοὶ δὲ καὶ τὸ μηδὲν ἄγαν ἔπος αἴνησαν περισσῶς fr. 35b.
- c of things τέκεν ἑπτὰ σοφώτατα νοήματʼ ἐπὶ προτέρων ἀνδρῶν παραδεξαμένους παῖδας O. 7.72 ἐκ θεοῦ δʼ ἀνὴρ σοφαῖς ἀνθεῖ πραπίδεσσιν ὁμοίως O. 11.10 σοφῶν ἐπέων P. 4.138 καὶ τὸ σιγᾶν πολλάκις ἐστὶ σοφώτατον ἀνθρώπῳ νοῆσαι N. 5.18 ἐμὲ δʼ ἐξαίρετο[ν] κάρυκα σοφῶν ἐπέων Μοῖσʼ ἀνέστασʼ Ἑλλάδι Δ. 2. 24.
Strong 4680
skilled, clever, wise, whether in handicraft, the affairs of life, the sciences or learning: Ro 16:19, I Co 3:10; of the learned, Ro 1:14, 22, I Co 1:19, 20, 26, 27 3:18-20; of Jewish teachers, Mt 11:25, Lk 10:21; Christian, Mt 23:34; of those endowed with practical wisdom, I Co 6:5, Eph 5:15, Ja 3:13; of God, Ro 16:27; compar., τ. μωρὸν τ. θεοῦ σοφώτερον, I Co 1:25.†
- Iproperly, skilled in any handicraft or art, cunning in his craft, Theogn., etc; of a charioteer, Pind.; of poets and musicians, Pind.; of a soothsayer, Soph., etc.
- 2clever in matters of common life, wise, prudent, shrewd, σ. ἄνδρες Θεσσαλοί shrewd fellows, the Thessalians! Hdt.; πολλὰ σοφός Aesch.; μείζω σοφίαν σοφός Plat., etc.; τῶν σοφῶν κρείσσω better than all craft, Soph.; σοφόν ἐστι c. inf., Eur.
- 3skilled in the sciences, learned, profound, wise, Eur., Plat., etc.; hence, ironically, abstruse, obscure, Ar., etc.
- IIpass., of things, cleverly devised, wise, Hdt., etc.; σοφώτερʼ ἢ κατʼ ἄνδρα συμβαλεῖν things too clever for man to understand, Eur.
- IIIadv. σοφῶς, cleverly, wisely, Soph., Eur., etc.:—comp. -ώτερον, Eur.: Sup. -ώτατα, Eur.
-
…γὰρ παῖς ἦ ὅτε τὸ πρότερον ἐπεδήμησε. ἀλλὰ γάρ, ὦ Σώκρατες, πάντες τὸν ἄνδρα ἐπαινοῦσιν καί φασιν σοφώτατον εἶναι λέγειν · ἀλλὰ τί οὐ βαδίζομεν παρʼ αὐτόν, ἵνα ἔνδον καταλάβωμεν ; καταλύει δʼ, ὡς ἐγὼ ἤκουσα…
Plato, Protagoras
-
…, ὄνομα ἕξετε καὶ αἰτίαν ὑπὸ τῶν βουλομένων τὴν πόλιν λοιδορεῖν ὡς Σωκράτη ἀπεκτόνατε, ἄνδρα σοφόν φήσουσι γὰρ δὴ σοφὸν εἶναι, εἰ καὶ μή εἰμι, οἱ βουλόμενοι ὑμῖν ὀνειδίζειν εἰ γοῦν περιεμείνατε ὀλίγον χρόνον, ἀπὸ τοῦ αὐτομάτου…
Plato, Apology
-
…οἰόμενος σοφὸς εἶναι οὐκ ὤν. τὸ γάρ τοι θάνατον δεδιέναι, ὦ ἄνδρες, οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν ἢ δοκεῖν σοφὸν εἶναι μὴ ὄντα · δοκεῖν γὰρ εἰδέναι ἐστὶν ἃ οὐκ οἶδεν. οἶδε μὲν γὰρ οὐδεὶς τὸν θάνατον οὐδʼ εἰ…
Plato, Apology
-
…ὑπʼ ἀνθρώπων παρασκευαστὸν ἀνθρώποις, δίκαιός εἰμι εἰπεῖν. ἐγὼ γὰρ Ἀθηναίους, ὥσπερ καὶ οἱ ἄλλοι Ἕλληνες, φημὶ σοφοὺς εἶναι. ὁρῶ οὖν, ὅταν συλλεγῶμεν εἰς τὴν ἐκκλησίαν, ἐπειδὰν μὲν περὶ οἰκοδομίας τι δέῃ πρᾶξαι τὴν πόλιν…
Plato, Protagoras
-
…, ἅπαντα ἔχειν ; οὐδαμῶς, ἔφη, ἐπεὶ πολλοὶ ἀνδρεῖοί εἰσιν, ἄδικοι δέ, καὶ δίκαιοι αὖ, σοφοὶ δὲ οὔ. ἔστιν γὰρ οὖν καὶ ταῦτα μόρια τῆς ἀρετῆς, ἔφην ἐγώ, σοφία τε καὶ ἀνδρεία ;…
Plato, Protagoras
-
…οἳ ὑμῶν τοὺς πολλοὺς ἐκ παίδων παραλαμβάνοντες ἔπειθόν τε καὶ κατηγόρουν ἐμοῦ μᾶλλον οὐδὲν ἀληθές, ὡς ἔστιν τις Σωκράτης σοφὸς ἀνήρ, τά τε μετέωρα φροντιστὴς καὶ τὰ ὑπὸ γῆς πάντα ἀνεζητηκὼς καὶ τὸν ἥττω λόγον κρείττω ποιῶν. οὗτοι…
Plato, Apology
-
…μόνος Πρωταγόρας αὐτόθι ἐστίν, ἀλλὰ καὶ Ἱππίας ὁ Ἠλεῖος οἶμαι δὲ καὶ Πρόδικον τὸν Κεῖον καὶ ἄλλοι πολλοὶ καὶ σοφοί. δόξαν ἡμῖν ταῦτα ἐπορευόμεθα · ἐπειδὴ δὲ ἐν τῷ προθύρῳ ἐγενόμεθα, ἐπιστάντες περί τινος λόγου διελεγόμεθα, ὃς…
Plato, Protagoras
-
…ἦν δʼ ἐγώ, τοῦτο μὲν ἔξεστι λέγειν καὶ περὶ ζωγράφων καὶ περὶ τεκτόνων, ὅτι οὗτοί εἰσιν οἱ τῶν σοφῶν ἐπιστήμονες · ἀλλʼ εἴ τις ἔροιτο ἡμᾶς, τῶν τί σοφῶν εἰσιν οἱ ζωγράφοι ἐπιστήμονες, εἴποιμεν ἄν που αὐτῷ…
Plato, Protagoras
-
…σοι εἶναι, ὥστε τοῦ Κλεινίου ὑέος καλλίων σοι φανῆναι ; πῶς δʼ οὐ μέλλει, ὦ μακάριε, τὸ σοφώτατον κάλλιον φαίνεσθαι ; ἀλλʼ ἦ σοφῷ τινι ἡμῖν, ὦ Σώκρατες, ἐντυχὼν πάρει ; σοφωτάτῳ μὲν οὖν δήπου τῶν…
Plato, Protagoras
-
…ἀδικεῖ Πρωταγόρας ; καὶ ὃς γελάσας, νὴ τοὺς θεούς, ἔφη, ὦ Σώκρατες, ὅτι γε μόνος ἐστὶ σοφός, ἐμὲ δὲ οὐ ποιεῖ. ἀλλὰ ναὶ μὰ Δία, ἔφην ἐγώ, ἂν αὐτῷ διδῷς ἀργύριον καὶ πείθῃς…
Plato, Protagoras