εὔχομαι

εὔχομαι, impf. εὐχόμην (Att. ηὐ-) Il. 3.275, etc.: fut. εὔξομαι Ar. Av. 622 (anap.), etc.: aor. 1 εὐξάμην (Att. ηὐ-) Il. 8.254, etc.: 2 sg. subj. εὔξεαι Od. 3.45: (augm. ηὐ- only Att. acc. to Hdn.Gr. 2.789, Moer. 175): —

• pray, θεοῖς Il. 3.296, Hdt. 8.64, Th. 3.58, etc.; ἀγάλμασι Heraclit. 5; ἀνέμοισι Hdt. 7.178; Ἀργείοισι A. Supp. 980: c. acc. cogn., εὐχὰς εὔ. τοῖς θεοῖς D. 19.130; εὐχὰς ὑπέρ τινος πρὸς τοὺς θεοὺς εὔ. Aeschin. 3.18; εὔ. ἔπος to utter it in prayer, Simon. 37.19, Pi. P. 3.2, A. Supp. 1059 (lyr.); μεγάλα, μέγα εὔ., pray aloud, Il. 3.275, Od. 17.239; πολλὰ Ποσειδάωνι 3.54: later, c. acc., Ἄρτεμιν εὔ. AP 9.268 (Antip. Thess.): abs., Il. 7.298, A. Ch. 465 (lyr.), Ar. Fr. 39 D. (lyr.), etc.
• • • 2 c. acc. et inf., pray that, Od. 15.353, 21.211, Hdt. 1.31; of an unrealizable wish (cf. εὐχή 2), Arist. EN 1118a32, cf. Macho ap. Ath. 8.341d: c. inf. alone, εὔ. θάνατον φυγεῖν Il. 2.401; τί δοκέεις εὔχεσθαι ἄλλο ἢ . . λαβεῖν; Hdt. 1.27; οἶκον ἰδεῖν Pi. P. 4.293, etc.; τοῖς θεοῖς c. acc. et inf., Pl. Phd. 117c; also εὔ. τοὺς θεοὺς δοῦναί μοι pray that the gods may give, Ar. Th. 351, X. An. 6.1.26; πρὸς τοὺς θεοὺς διδόναι Id. Mem. 1.3.2; ταῖς Μούσαις εἰπεῖν Pl. R. 545d, etc.; later εὔ. ἵνα Aristeas 45, D.H. 9.53, Arr. Epict. 2.6.12; ὅπως Wien.Stud. 44.159.
    • 3 c. acc. obj., pray for, long or wish for, χρυσόν Pi. N. 8.37, etc.; εὐχόμενος ἄν τις ταῦτα εὔξαιτο Antipho 6.1; εὔ. τινί τι pray for something for a person, S. Ph. 1019; κακόν τινι Lys. 21.21; also, pray for a thing from . ., τοῖς θεοῖς πολλὰ ἀγαθὰ ὑπέρ τινος X. Mem. 2.2.10; τοῖς θεοῖς πολυκαρπίαν ib. 3.14.3; δεινὸν κατά τινος Luc. Abd. 32.
  • II vow or promise to do . ., c. fut. inf., εὔχομαι ἐξελάαν κύνας Il. 8.526; θεοῖσι . . ἑκατόμβας ῥέξειν Od. 17.50, cf. Il. 4.101, Pl. Phd. 58b, IG 1(2).108.55, 2(2).112.6 (iv B.C.): c. aor. inf., εὔχετο πάντʼ ἀποδοῦναι claimed (the right) to pay in full, Il. 18.499 (unless in signf. III.3): c. pres. inf., ηὔξω θεοῖς . . ἂν ὧδʼ ἔρδειν τάδε; A. Ag. 933, cf. S. Ph. 1032 codd.
  • • 2 c. acc. rei, vow a thing, πολλῶν πατησμὸν εἱμάτων A. Ag. 963; ἱερεῖον Ar. Av. 1619; [λύχνον] περὶ παιδός Call. Epigr. 55.3 Pf.
    • 3 εὔ. κατά τινος of the thing vowed (as though on the altar), εὔ. τοῖς θεοῖς κατὰ ἑκατόμβης Plu. Mar. 26, cf. Aet.Gr. 2.294b; κατὰ νικητηρίων D. Ep. 1.16.
  • III profess loudly, boast, vaunt, οὕτω φησὶ καὶ εὔχεται, οὕνεκʼ Ἀχιλλεὺς νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσι μένει Il. 14.366; εὑρεῖν Emp. 2.6: mostly, not of empty boasting, but of something of which one has a right to be proud, ταύτης τοι γενεῆς τε καὶ αἵματος εὔχομαι εἶναι Il. 6.211, cf. 8.190; πατρὸς δʼ ἐξ ἀγαθοῦ καὶ ἐγὼ γένος εὔχομαι εἶναι 14.113, cf. Pl. Grg. 449a: rarely without inf., ἐκ Κρητάων γένος εὔχομαι (sc. εἶναι) Od. 14.199; τὸ πατρόθεν ἐκ Διὸς εὔχονται Pi. O. 7.23, cf. P. 4.97; πόρτις εὔχεται βοός (sc. εἶναι) A. Supp. 314; ἔνθεν εὔχομαι γένος E. Fr. 696; but also,
  • • 2 boast vainly, brag, εὔχεαι αὔτως Il. 11.388: c. inf., εὔ. δῃώσειν S. OC 1318.
    • 3 simply, profess or declare, ἱκέτης δέ τοι εὔ. εἶναι Od. 5.450; οὔτʼ ὦν ἀκοῦσαι οὔτʼ ἰδεῖν εὔχοντο Pi. O. 6.53; τίς χθὼν εὔχεται ἥδε [εἶναι]; A.R. 4.1251; cf. supr. II.1.
  • IV Pass., ἐμοὶ μετρίως ηὖκται I have prayed sufficiently, Pl. Phdr. 279c: pf. inf., ταῦτα μὲν ηὖχθαι IG 2(2).112.12 (iv B.C.); ἡ πανήγυρις ἡ . . εὐχθεῖσα vowed, D.C. 48.32: but plpf. (or non-thematic preterite) ηὔγμην in act. sense, S. Tr. 610; so εὖκτο Thebaïs Fr. 3. (Cf. Skt. óhate ‘to (be able to) boast that one is’, ‘to brag’, Avest. aog- ‘declare solemnly’.)

εὔχομαι, aor. ηὐξάμην u. εὐξάμην, perf. ἐμοὶ μετρίως ηὖκται Plat. Phaedr. 279c, wo es pass. Bdtg hat, wie πανήγυρις εὐχθεῖσα DC. 48.32 ; aktiv. ist plusqpf. ηὔγμην oder εὔγμην Soph. Tr. 607 ; εὖκτο Theb. bei Schol. Soph. O.C. 1375 ; die alten Ep. u. Lyr. brauchen kein Augment, bei den Att. schwankt die Lesart gewöhnlich, doch scheint es vorherrschend weggelassen;
geloben, bes. den Göttern, für die Erfüllung eines Wunsches etwas feierlich versprechen, nach alter Art die eigentliche Form des Gebets, beten, flehen, θεῷ, zu einem Gotte, Hom. häufig, wie die Folgdn ; aber αἵ τέ μοι εὐχόμεναι θεῖον δύσονται ἀγῶνα, für mich betend, Il. 7.298 ; bes. auch μεγάλʼ εὔχεσθαι, laut, inbrünstig beten, Hom. Il. 3.275, Pind., der auch εὔξασθαι ἔπος ἀπὸ γλώσσας vrbdt, P. 3.2 ; Tragg., εὔχου τὰ κρείσσω συμμάχους εἶναι θεούς Aesch. Spt. 248, u. oft, μέτριον ἔπος Suppl. 1045 ; ἄνδρες εὔχονται γονὰς κατηκόους φύσαντες ἐν δόμοις ἔχειν Soph. Ant. 637 ; εἰς ὅσον θεοῖς εὐξώμεθα Phil. 1066 ; – Prosa, Thuc. 3.58 ; εὐχώμεθα ταῖς μούσαις εἰπεῖν ἡμῖν Plat. Rep. VIII.545d, u. oft ; καὶ ταῦτʼ εὔχονται τοῖς θεοῖς Din. 1.65 ; εὔχετο πρὸς τοὺς θεοὺς ἁπλῶς τἀγαθὰ διδόναι Xen. Mem. 1.3.2 ; εὐχὰς εὔχεσθαι πρὸς θεοὺς ὑπέρ τινος Aesch. 3.18 ; πολυκαρπίαν τοῖς θεοῖς, von den Göttern reiche Ernte erflehen, Xen. Mem. 3.14.3 ; Cyr. 2.3.1 ; πολλὰ ἀγαθὰ τοῖς θεοῖς ὑπέρ τινος, von den Göttern viel Gutes für Jem. erflehen, Mem. 2.2.10 ; εὔξαντο καὶ ἐπαιάνισαν An. 3.2.9 ; εὔπλοιαν ὑπέρ τινος, für Jem. eine glückliche Schifffahrt, Plut., der auch μηδὲν παρὰ θεῶν vrbdt, prof. virt. sent. p. 267 ; auch im bösen Sinne, ὄλοιο· καί σοι πολλάκις τόδʼ εὐξάμην Soph. Phil. 1007 ; μεῖζον αὐτοῖς κακὸν εὐξαίμην Lys. 21.21 ; δεινὸν εὔχεσθαι κατά τινος, fluchen, Luc. Abdic. 32. – Auffallend Ἄρτεμιν εὐξαμένη Antip.Thess. 38 (IX.268). – Uebh. wünschen, Pind. u. Folgde ; Thuc. 2.48 ; u. sonst in Prosa, πολλὰ ἀγαθὰ αὐτοῖς εὔξονται Plat. Phaedr. 233e, u. öfter ; ἅπαντας ἅπασι πάντα τἀγαθὰ εὔχεσθαι, Einem alles Gute wünschen, Dem. 25.101 ; τινὶ κακόν Lys. 21.21 ; – geloben, mit Zuversicht versprechen, daß man Etwas tun wolle, εὔχομαι ἐξελάαν κύνας Il. 8.526 ; ἔρδειν τάδε Aesch. Ag. 907, u. a. D.; in Prosa nur von Gelübden, die den Göttern getan werden, θυσίας Plat. Legg. X.909e ; Ἀπόλλωνι εὔξαντο θεωρίαν ἀπάξειν εἰς Δῆλον Phaed. 58b ; θύσειν σωτήρια Xen. An. 3.2.9 ;θεοῖς καθʼ ἑκατόμβης Plut. Mar. 26 ; κατὰ νικητηρίων Dem. ep. 1 E. – Uebh. = versichern, εὔχετο πάντʼ ἀποδοῦναι, er behauptete, Alles bezahlt zu haben, Il. 18.499 ; rühmend von sich aussagen, sich rühmen, bei Hom. sehr gew., εὔχομαι εἶναι, πατρὸς ἐξ ἀγαθοῦ γένος εὔχεται ἔαμεναι υἱός, ἐπεὶ εὔχομαι εἶναι ἄριστος u. ä., gew. nur die bestimmte Aussage, das freudige Bewußtsein ohne den Nebenbegriff des leeren Großprahlens ausdrückend, φησὶ καὶ εὔχεται Il. 14.366 ; ἐκ Κρητάων γένος εὔχομαι, ohne inf., ich leite mein Geschlecht rühmend von Kreta her, Od. 14.199 ; ποίαν γαῖαν εὔχεαι πατρίδʼ ἔμμεν Pind. P. 4.97 ; διʼ ἇς τοι γένος εὔχομεθʼ εἶναι γᾶς ἀπὸ τᾶσδʼ ἔνοικοι Aesch. Suppl. 351 ; οἱ δὲ πλησίοι γύαι τόνδʼ ἱππότην Κολωνὸν εὔχονται σφίσιν ἀρχηγὸν εἶναι Soph. O.C. 59 ; δῃώσειν τὸ Θήβης ἄστυ, er prahlt, er werde zerstören, 1320 ; Hom. εὔχεαι αὔτως, du prahlst vergeblich, Il. 11.388. So noch einzeln in Prosa als Nachahmung des homerischen Sprachgebrauches, wie Plat. sagt ὅ γε εὔχομαι εἶναι, ὡς ἔφη Ὅμηρος, Gorg. 449a ; ὁ Μιθριδάτης εὔχετο ἀπόγονος εἶναι τῶν ἑπτὰ Περσῶν ἑνός Pol. 5.43.2 ; Dion.Hal. 3.11 τοὺς αὐτοὺς προγονους εὐχόμεθα ἑκάτεροι. Für »sich rühmen«, »prahlen« ist in Att. Prosa der eigentliche Ausdruck καυχᾶσθαι ; über den doppelten Homerischen Gebrauch von εὔχεσθαι, = καυχᾶσθαι und = »beten« vgl. Scholl. Aristonic. Il. 10.461, 21.183, 501, Lehrs Aristarch. ed. 2 p. 147.

εὔχομαι

3 sing. aor. εὔξατο Il. 8.254: Od. 5.444, Od. 17.239, Od. 20.97.

3 pl. εὔξαντο Il. 1.458, Il. 2.421: Od. 3.447, Od. 12.359.

2 sing. subj. εὔξεαι Od. 3.45.

Opt. εὐξαίμην Od. 12.334.

Pple. εὐξάμενος, -η Il. 1.381, 453, Il. 13.417, Il. 16.236, Il. 19.257, etc.: Od. 6.280, Od. 13.51, Od. 14.463, Od. 21.211, Od. 24.518, 521. (ἐπ-.)

• • 1

    With infin., to avouch or declare oneself, claim, to be, etc. (sometimes tending to pass into sense (2)): ἄριστος Ἀχαιῶν εἶναι Il. 1.91, Il. 2.82, ταύτης γενεῆς εἶναι Il. 6.211. Cf. Il. 4.264, Il. 5.173, 246, Il. 6.231, Il. 8.190, Il. 9.60, Il. 14.113, etc.: μέντης εἶναι Od. 1.180, ἱκέτης τοι εἶναι Od. 5.450. Cf. Od. 1.187, Od. 3.362, Od. 5.211, Od. 9.263, Od. 14.199, Od. 15.425, Od. 22.321, etc.

    To claim to do as a matter of right: πάντʼ ἀποδοῦναι Il. 18.499.

  • 2

    To boast, vaunt: εὐχόμενος μετέφη Il. 19.100. Cf. Il. 1.397, Il. 2.597, Il. 8.198, Il. 14.366, Il. 20.424: εὐξάμενός τι ἔπος ἐρέω (will show off a little) Od. 14.463.

    With complementary infin.: ἄντα Ποσειδάωνος πολεμίζειν Il. 21.476. Cf. Il. 3.430, Il. 8.254, 526, Il. 21.501.

  • 3

    To exult, triumph: μεγάλʼ εὔχεο Il. 16.844. Cf. Il. 5.106, Il. 11.379, 388, Il. 13.417 = Il. 14.458 = 486, Il. 13.447, 619 = Il. 17.537 = Il. 21.183, Il. 14.500, Il. 20.393.

  • 4

    To pray.

    With dat.: Ἀπόλλωνι Il. 1.87. Cf. Il. 3.296, Il. 6.312, Il. 7.194, Il. 23.547, Il. 24.290, etc.: Od. 2.261, Od. 3.43, Od. 12.334, Od. 13.51, 231, Od. 24.518, etc.

    With complementary infin.: θάνατον φυγεῖν Il. 2.401. Cf. Il. 14.484, Il. 15.374, Il. 18.75, Il. 24.287: Od. 21.211.

    With dat. and infin.: Διὶ θυμὸν φθίσθαι Od. 15.353. Cf. Il. 9.183.

    Absol.: ὣς ἔφατʼ εὐχόμενος Il. 1.43, εὐξαμένου ἤκουσεν 381. Cf. Il. 1.458, Il. 6.304, Il. 9.509, Il. 15.371, etc.: Od. 2.267, Od. 3.45, Od. 5.444, Od. 6.280, Od. 15.222, Od. 17.239, etc.

  • 5

    To give glory, make thanks-giving: αἵ τέ μοι εὐχόμεναι θεῖον δύσονται ἀγῶνα Il. 7.298 (like εὐχετάομαι 5; or perh. μοι should be taken as ethic dat., on my account).

  • 6

    To vow.

    With complementary infin.: Ἀπόλλωνι ῥέξειν ἑκατόμβην Il. 4.101, 119. Cf. Od. 17.50, 59.

εὔχομαι (εὔχομαι, -εαι, -εται, -ονται; εὐχοίμαν; εὐχόμενον: impf. εὔχοντο: aor. εὔξατο; εὔξασθαι.)

• • a pray followed by various constructions.
  • • α abs. Χάριτες, κλῦτʼ, ἐπεὶ εὔχομαι O. 14.5 ]γὰρ εὔχομαι Δ. 1. 15. c. cogn. acc., εἰ χρεὼν τοῦθʼ ἁμετέρας ἀπὸ γλώσσας κοινὸν εὔξασθαι ἔπος P. 3.2
    • β c. acc., pray for χρυσὸν εὔχονται, πεδίον δʼ ἕτεροι ἀπέραντον, ἐγὼ δʼ ἀστοῖς ἁδὼν καὶ χθονὶ γυῖα καλύψαι (Wackernagel: καλύψαιμʼ codd.) N. 8.37
    • γ c. (acc. &) inf., pray, hope that Τυνδαρίδαις τε φιλοξείνοις ἁδεῖν εὔχομαι O. 3.2 εὔχομαι ἀμφὶ καλῶν μοίρᾳ νέμεσιν διχόβουλον μὴ θέμεν (sc. Δία) O. 8.86 ἀλλʼ εὔχεται οὐλομέναν νοῦσον διαντλήσαις ποτὲ οἶκον ἰδεῖν P. 4.293 εὔχομαι νιν (= Δία) Ὀλυμπίᾳ τοῦτο δόμεν γέρας ἔπι Βάττου γένει P. 5.124 ὦναξ, ἑκόντι δʼ εὔχομαι νόῳ κατά τιν ἁρμονίαν βλέπειν (sc. σε) P. 8.67 ἄφωνοί θʼ ὡς ἕκασται φίλτατον παρθενικαὶ πόσιν ἢ υἱὸν εὔχοντʼ, ὦ Τελεσίκρατες, ἔμμεν (sc. σε, i. e. they wished that you were) P. 9.100 Ζεῦ πάτερ, εὔχομαι ταύταν ἀρετὰν κελαδῆσαι σὺν Χαρίτεσσιν N. 9.54 τοίαισιν ὀργαῖς εὔχεται ἀντιάσαις Ἀίδαν γῆράς τε δέξασθαι πολιὸν ὁ Κλεονίκου παῖς I. 6.15 ]α μὲν γὰρ εὔχομαι[ ]θέλοντι δόμεν[ Pae. 16.3 cf. N. 8.37
    • δ dat., + acc. & inf. φιλέων δʼ ἂν εὐχοίμαν Κρονίδαις ἐπʼ Αἰολάδᾳ καὶ γένει εὐτυχίαν τετάσθαι ὁμαλὸν χρόνον Παρθ. 1. 11.
  • b avow c. (acc. &) inf. τοὶ δʼ οὔτʼ ὦν ἀκοῦσαι οὔτʼ ἰδεῖν εὔχοντο O. 6.53 “ποίαν γαῖαν, ὦ ξεῖν, εὔχεαι πατρίδʼ ἔμμεν;” P. 4.97 inf. suppressed, τὸ μὲν γὰρ πατρόθεν ἐκ Διὸς εὔχονται, τὸ δʼ Ἀμυντορίδαι ματρόθεν Ἀστυδαμείας (sc. εἶναι. ἀντὶ τοῦ καυχῶνται. Σ.) O. 7.23 Πανελλάδος, ἅν τε Δελφῶν ἔθνος εὔξατο λιμοῦ[ Pae. 6.64 ἐμὲ δʼ ἐξαίρετον κάρυκα σοφῶν ἐπέων Μοῖσʼ ἀνέστασʼ Ἑλλάδι καλλιχόρῳ εὐχόμενον βρισαρμάτοις[ (sc. Θήβαις) Δ. 2. 26.
  • c frag. ]ος ευχομʼ[ P. Oxy. 1792. fr. 39.

εὔχομαι , imp. εὔχεο and εὔχου, ipf. εὐχόμην, aor. εὐξάμην: (1) pray, vow; then solemnly declare and wish; εὔχετο πάντʼ ἀποδοῦναι, ‘asseverated,’ Il. 18.499; εὐξάμενός τι ἔπος ἐρέω.. εἴθʼ ὣς ἡβώοιμι, Od. 14.463, 468, Il. 14.484; usually, however, of praying to the gods.—(2) avow, avouch oneself, boast; ἡμεῖς τοι πατέρων μέγʼ ἀμείνονες εὐχόμεθʼ εἶναι, Il. 4.405; usually of just pride, but not always, Il. 13.447.

εὔχομαι v. sub fin.

• Dep.:
• • Ito pray, offer prayers, pay oneʼs vows, make a vow, Lat. precari, vota facere, θεῶι or θεοῖς Hom., etc.; πρὸς τοὺς θεούς Xen., etc.:—c. dat. commodi, to pray for one, Il.
  • • 2c. inf. to pray that, Hom., etc.; also, εὔχ. τοὺς θεοὺς δοῦναι to pray them to give, Xen.
    • 3c. acc. objecti, to pray for a thing, long or wish for, Pind., Attic; εὔχ. τινί τι to pray for something for a person, as Soph.
  • IIto vow or promise to do, c. inf., Hom., Attic
  • • 2c. acc. rei, like Lat. vovere, to vow a thing, Aesch., Ar.
  • IIIto profess loudly, to boast, vaunt, Il.; mostly of something of which one has a right to be proud, πατρὸς ἐξ ἀγαθοῦ γένος εὔχομαι εἶναι Il.
  • • 2simply to profess or declare, Od.
  • IVas a Pass., ἐμοὶ μετρίως εὖκται I have prayed sufficiently, Plat.:—but Soph. uses plup. ηὔγμην in act. sense.