conspergo
conspergo, to sprinkle, moisten, besprinkle, bespatter, strew
conspergo (in MSS. also conspar-go; cf. 1. aspergo), si, sum, 3, v. a. [spargo].
- To sprinkle, moisten, besprinkle, bespatter, strew (very freq. and class.).
- A Lit.
- α With acc. and abl.: fores vino, Plaut. Curc. 1, 1, 80 (80): aras multo sanguine, Lucr. 4, 1233: terram tabo, id. 3, 661: me lacrimis, Cic. Planc. 41, 99: carnem sale, Col. 12, 55, 3: terram rore, Plin. 2, 8, 6, § 38: semen cinere, id. 20, 1, 2, § 3: tracta placentae farinae L. II. (i. e. libris duabus), Cato R. R. 76, 2 al.—Poet.: herbas viridantes floribus, Lucr. 2, 33: caput Tauri stellis frequentibus, Cic. N. D. 2, 43, 111.—
- β Without abl.: consperge (humum) ante aedes, Plaut. Stich. 2, 2, 30 (354); cf.: humum aestuantem, Phaedr. 2, 5, 15: vias propter pulverem, Suet. Calig. 43 fin.—
- B Trop. of oratorical ornament, to besprinkle or strew, to cover (the image taken from flowers): (oratio) conspersa sit quasi verborum sententiarumque floribus, Cic. de Or. 3, 25, 96: quae quādam hilaritate conspersimus, id. Ac. 1, 2, 8; * Quint. 8, 5, 28.—
- II To scatter, sprinkle: vinum vetus, Col. 12, 39, 3 dub.
cōn-spergo (con u. spargo), spersī, spersum, ere, I) hinspritzen, -streuen, -sprengen, vinum, Col. 12, 39, 3: m. Dat. (auf), albas (weiße Perlen) invicem piperis piscibus et tuberibus, Lampr. Heliog. 21, 4. – II) besprengen, bespritzen, benetzen, bestreuen, A) eig.: humum ante aedes, Plaut.: vias propter pulverem, Suet.: fores vino, Plaut.: vini cyatos sapā, Cato: geniali balsamo guttatim excusso plateas, Apul.: radices candenti aquā, Col.: alqm lacrimis, Cic.: terram rore, Plin.: carnem sale, Col.: humum aestuantem alveolo ligneo (aus einer hölzernen Wanne), Phaedr.: furfuribus ignem, mit Kl. untermengen, Phaedr. – B) übtr., bestreuen, gleichs. übergießen, c. herbas floribus, Lucr.: caput Tauri stellis conspersum est, Cic. – im Bilde, ut oratio conspersa sit quasi verborum sententiarumque floribus, Cic.: quae quādam hilaritate conspersimus, einen humoristischen Anstrich gegeben haben, Cic. – ➳ Solözist. conspargere, Apul. met. 11, 9. Plin. Val. 1, 1. Marc. Emp. 35 u. 36: conspargitur, Vitr. 7, 11, 1.
cōnspergō, (12) sī, sum, gĕre (cum, spargo), tr., ¶ 1 arroser, asperger : aras sanguine Lucr. 4, 1233, arroser les autels de sang ; conspergit me lacrimis Cic. Planc. 99, il me baigne de ses larmes || parsemer : carnem sale Col. Rust. 12, 55, 3, saupoudrer la viande de sel ; herbas floribus Lucr. 2, 33, émailler les herbes de fleurs || oratio conspersa sententiarum floribus Cic. de Or. 3, 96, style parsemé de figures de pensée, cf. Ac. 1, 8 ¶ 2 verser dessus : vinum vetus Col. Rust. 12, 39, 3, arroser de vin vieux.
➳ conspar- Lucr. 3, 661 ; Cato.
- 1. besproeien, besprenkelen, bevochtigen [humum ante aedes; vias propter pulverem];
- 2. bestrooien, overdekken; ➤ herbas floribus ~; caput Tauri (sterrenbeeld) stellis conspersum est; (metaf.) ut oratio conspersa sit quasi verborum sententiarumque floribus (Cic.).
cōnspergō sī, sus (sparsus, Ph.), ere
- com- + spargo, to sprinkle, moisten, besprinkle, bespatter, strew: humum aestuantem, Ph.: me lacrimis.— Fig.: (oratio) conspersa quasi verborum floribus.