βασανίζω
βασανίζω, to put to the test, to torture
- rub upon the touch-stone (βάσανος), χρυσόν Pl. Grg. 486d: hence, put to the test, prove, Arist. GA 747a3 (Pass.), etc.; investigate scientifically, Hp. Aër. 3; of the instances used in inductive inference, ἀπὸ τῶν πανταχόθεν βεβασανισμένων [μεταβαίνομεν] Phld. Sign. 29.
- II of persons, examine closely, cross-question, Hdt. 1.116, 2.151, Ar. Ach. 110, Ra. 802, etc.; βεβασανισμένος εἰς δικαιοσύνην having his love of justice put to the test, Pl. R. 361c, cf. 413e, Smp. 184a; ὑπὸ δακρύων βασανίζεσθαι, i.e. to be convicted of being painted by tears (washing off the cosmetic), X. Oec. 10.8.
- 2 question by applying torture, torture, rack (v. βάσανοςIII), Ar. Ra. 616, 618; [δούλους] πάντας παραδίδωμι βασανίσαι Antipho 2.4.8, cf. 5.36:—Pass., to be put to the torture, Th. 7.86, Lys. 4.14, Arist. Rh.Al. 1443b31; αἰωνίοις ἀμοιβαῖς βασανισθησόμενοι πρὸς τῶν θεῶν Phld. D. 1.19; to be tortured by disease (censured by Luc. Sol. 6), Ev.Matt. 8.6; ὑπὸ τῶν κυμάτων ib. 14.24; of animals, Philostr. VA 1.38: metaph. of the earth, ib. 6.10.
- 3 metaph. of style, strain, Longin. 10.6; βεβασανισμένος forced, unnatural, D.H. Th. 55.
I c. compl. gener. de cosa
1 probar la veracidad de algo, del oro y metales
(λίθος) ᾗ βασανίζουσιν τὸν χρυσόν
χρυσίον ἐν τῷ πυρὶ βασανίζομεν
βασανισθέντι δὲ χρυσῷ τέλος
2 fig. c. compl. de pers. poner a prueba
βασανίζειν (νέους) πολὺ μᾶλλον ἢ χρυσὸν ἐν πυρί
βεβασανισμένος εἰς δικαιοσύνην
• desvelar, poner al descubierto
χρόνος ... δοκεῖ τὰ πολλὰ καλῶς βασανίζειν
(ἄνθρωποι) ὑπὸ δακρύων βασανίζονταί
• de palabras, datos, etc. someter a prueba, verificar
ἕκαστα τῶν προειρημένων σκοπεῖν καὶ βασανίζειν
αὐτὸ τὸ πρᾶγμα
τὴν ... οἰκονομίαν τῶν γεγονότων
τὴν ἐπίσκεψιν
τὰ λελεγμένα
βασανίζεται ... τό γε (σπέρμα) ἀνδρῶν, εἰ ἄγονον, ἐν τῷ ὕδατι
οἶνος ... ἐφέτειος ἡδὺς βεβασανισμένος
ἐπὶ τἀφανῆ μεταβαίνο[μεν] ... ἀπὸ τῶν πανταχόθεν βεβασανισμένων
II c. compl. gener. de pers.
1 como procedimiento judic. someter a la prueba del tormento, interrogar con tortura para arrancar una confesión, gener. a esclavos, op. μαρτυρέω:
πάντας (δούλους) παραδίδωμι βασανίσαι
οἱ μάρτυρες <ἢ> οἱ βασανισθέντες
ὡς ἐν τῷ Ἀρε[ίῳ] π[άγῳ] ... β[ασανι]σθησόμενοι
βασανίζει τὸν δικαστήν
• en cont. no judic., de prisioneros, servidores, etc.
ἵνα τὸν βουκόλον μοῦνον λαβὼν βασανίσῃ
ἐδίδου βασανίζειν αὑτόν, εἰ ψεύδεται
Ἀναξίλαν ... ἐβασάνιζεν ὡς κατάσκοπον
(οἱ κατάσκοποι) βασανισθέντες ὑπὸ τῶν στρατηγῶν
ἀνακληθέντες καὶ βασανισθέντες ... ἐφάνημεν [κ]αθαροί
2 torturar, dar tormento como medio de coacción más gener.
τὸν τέταρτον ὡσαύτως ἐβασάνιζον αἰκιζόμενοι
βεβασανισμένος ὑπὲρ τῶν δικαίων
• ἡ Βασανιζομένη La torturada, La sometida a tormento tít. de una comedia de Filípides, Philippid.11, AB 92.22
• torturar, causar sufrimiento de otros tipos de violencia física
οἱ γοῦν ἰατροὶ ... πάντῃ βασανίζοντες κακῶς τοὺς ἀρρωστοῦντας
χεὶρ κυρίου ... ἐβασάνισεν αὐτούς
la mano del señor los torturóἑλκοῦσιν ἐνίοτε τὴν σάρκα καὶ βασανίζουσιν (βρέφη)
διὰ πλήθους κνωδάλων ἐβασανίσθησαν
παῖς ... παραλυτικός, δεινῶς βασανιζόμενος
οὐχ ἡδὺ θηρίοις βεβασανισμένοις ... ἐπιτίθεσθαι
• torturar, atormentar en sent. anímico
μὴ βασανίσῃς σου τῇ ψυχῇ τὸ σῶμα
χεῖρον με βασανίζεις ... ζῆν ἀναγκάζων
ἔρις ... ἡ δυναμένη ὑμᾶς βασανίσαι
• en v. med. torturarse del sabio estoico
ἔλεγε ... ἀλγεῖν μὲν τὸν σοφόν, μὴ βασανίζεσθαι δέ
3 fig. c. suj. no de anim. torturar, violentar, forzar
τὸ δὲ πλοῖον ... βασανιζόμενον ὑπὸ τῶν κυμάτων
ἐπὶ πλεῖον δ' ὁ ὀμφαλὸς βασανισθῇ
ὡς ... (γῆ) μὴ βασανίζοντο ἄκουσα
τὸ ἔπος ἐβασάνισεν
1. toetsen (met een toetssteen, om zuiverheid van edelmetaal vast te stellen):
2. uitbr.
a. testen, op de proef stellen, nauwkeurig onderzoeken:
b. ondervragen; m.n. onder foltering, vandaar ook folteren.
- 1test with a touchstone βασανισθέντι δὲ χρυσῷ τέλος[ Pae. 14.37
Strong 928
1. prop., to rub on the touchstone, put to the test.
2. to examine by torture, hence, generally, to torture, torment, distress: Mt 8:6, 29 14:24, Mk 5:7 6:48, Lk 8:28, II Pe 2:8, Re 9:5 11:10 12:2 14:10 20:10.†
- Ito rub gold upon the touch-stone (βάσανος), Plat.: hence, to try the genuineness of a thing, to put to the test, make proof of, Plat.
- IIof persons, to examine closely, cross-question, Hdt., Ar.
- 2to question by applying torture, to torture, Ar.:—Pass. to be put to the torture, for the purpose of extorting confession, Thuc.: to be tormented by disease or storm, NTest.
-
…ταῦτα μᾶλλον λυσιτελεῖν ἢ τῶν πολιτῶν πολλοὺς καὶ ἀγαθοὺς ὑπὸ σοῦ ἀδίκως ἀπολέσθαι. σοὶ δὲ πρῶτον μὲν κίνδυνος ἦν βασανισθῆναι ὑπομείναντι, ἔπειτα οὐ πατρίδα ἂν σαυτοῦ ἀπέλιπες · ὥστʼ ἐκ παντὸς τρόπου σοὶ μᾶλλον ἢ ἐκείνοις ἐκπλεῦσαι συνέφερεν ,…
Lysias, Speeches
-
…, καὶ αὐτοὶ ἔφασαν συνεκπλευσεῖσθαι, ἕως τὰ πράγματα κατασταίη, λέγοντες ὅτι, εἰ κομισθείη εἰς τὴν βουλήν, βασανιζόμενος ἴσως ἀναγκασθήσεται ὀνόματα εἰπεῖν Ἀθηναίων ὧν ἂν ὑποβάλωσιν οἱ βουλόμενοι κακόν τι ἐν τῇ πόλει ἐργάζεσθαι. ταῦτα ἐκείνων δεομένων…
Lysias, Speeches
-
…σὴν γυναῖκα ἐχθρὸς ὢν ἡμῖν τυγχάνει. ἐὰν οὖν λάβῃς τὴν θεράπαιναν τὴν εἰς ἀγορὰν βαδίζουσαν καὶ διακονοῦσαν ὑμῖν καὶ βασανίσῃς, ἅπαντα πεύσῃ. ἔστι δʼ ἔφη Ἐρατοσθένης Ὀῆθεν ὁ ταῦτα πράττων, ὃς οὐ μόνον τὴν σὴν γυναῖκα διέφθαρκεν…
Lysias, Speeches
-
…, εἰ μὴ τοῦτό γε τὸ παιδίον, ὃ ἐπικουρῆσαι μέν μοι οὐκ ἂν ἐδύνατο, μηνῦσαι δὲ ἱκανὸν ἦν βασανιζόμενον, εἴ τι ἐγὼ ἐξημάρτανον ; ἀλλʼ εἰς τοσοῦτον ἀμαθίας ἀφικόμην, ὥστε ἐπιβουλεύων Σίμωνι οὐκ ἐτήρησα αὐτὸν οὗ μόνον…
Lysias, Speeches
-
…. ἀλλὰ μὲν δὴ οὐχ ὅμοιά γε σοὶ καὶ ἐκείνοις ὑπῆρχε. πρῶτον μὲν γὰρ Ἀθηναῖοι ἦσαν ὥστε οὐκ ἐδέδισαν βασανισθῆναι · ἔπειτα πατρίδα σφετέραν αὐτῶν καταλιπόντες ἕτοιμοι ἦσαν συνεκπλεῖν μετὰ σοῦ, ἡγησάμενοι ταῦτα μᾶλλον λυσιτελεῖν ἢ τῶν πολιτῶν πολλοὺς…
Lysias, Speeches
-
…ὄντων σοφῶν. καὶ μὴν ἐπʼ αὐτοὺς τοὺς προλόγους σου τρέψομαι, ὅπως τὸ πρῶτον τῆς τραγῳδίας μέρος πρώτιστον αὐτοῦ βασανιῶ τοῦ δεξιοῦ. ἀσαφὴς γὰρ ἦν ἐν τῇ φράσει τῶν πραγμάτων. καὶ ποῖον αὐτοῦ βασανιεῖς ; πολλοὺς πάνυ .…
Aristophanes, Frogs
-
…. τί γὰρ ἢ Λαβδακίδαις ἢ τῷ Πολύβου νεῖκος ἔκειτʼ, οὔτε πάροιθέν ποτʼ ἔγωγʼ ἔμαθον, πρὸς ὅτου δὴ βασανίζων βασάνῳ ἐπὶ τὰν ἐπίδαμον φάτιν εἶμʼ Οἰδιπόδα Λαβδακίδαις ἐπίκουρος ἀδήλων θανάτων. ἀλλʼ ὁ μὲν οὖν Ζεὺς ὅ τʼ Ἀπόλλων…
Sophocles, Oedipus Tyrannus
-
…ἄφθογγος ἦν · μόγις δὲ δή κοτε ἀνενειχθεὶς εἶπε, θέλων ἐκπέμψαι τὸν Ἀρτεμβάρεα, ἵνα τὸν βουκόλον μοῦνον λαβὼν βασανίσῃ · Ἀρτέμβαρες, ἐγὼ ταῦτα ποιήσω ὥστε σὲ καὶ τὸν παῖδα τὸν σὸν μηδὲν ἐπιμέμφεσθαι. τὸν μὲν δὴ Ἀρτεμβάρεα…
Herodotus, The Histories
-
…· κἄν τι πηρώσω γέ σου τὸν παῖδα τύπτων, τἀργύριόν σοι κείσεται. μὴ δῆτʼ ἔμοιγʼ. οὕτω δὲ βασάνιζʼ ἀπαγαγών. αὐτοῦ μὲν οὖν, ἵνα σοὶ κατʼ ὀφθαλμοὺς λέγῃ. κατάθου σὺ τὰ σκεύη ταχέως, χὤπως ἐρεῖς…
Aristophanes, Frogs
-
…κατʼ ὀφθαλμοὺς λέγῃ. κατάθου σὺ τὰ σκεύη ταχέως, χὤπως ἐρεῖς ἐνταῦθα μηδὲν ψεῦδος. ἀγορεύω τινὶ ἐμὲ μὴ βασανίζειν ἀθάνατον ὄντʼ · εἰ δὲ μή, αὐτὸς σεαυτὸν αἰτιῶ. λέγεις δὲ τί ; ἀθάνατος εἶναί φημι Διόνυσος Διός…
Aristophanes, Frogs