μάτην
μάτην, in vain, idly, fruitlessly
- in vain, h.Cer. 308, Pi. O. 1.83, etc.; μὴ πόνει μ. A. Pr. 44; βλέποντες ἔβλεπον μ. ib. 447; μ. ἐρεῖν ib. 1007; with a Noun, τὸ μ. ἄχθος the fruitless burden, Id. Ag. 165 (lyr.); Διὸς μ. ἄκοιτις his bedfellow to no good end, S. Tr. 1149: as predicate, μ. ὁ μόχθος A. Ch. 521.
- 2 at random, without reason, οὔ σε μ. τιμῶσι Thgn. 523; ὅρα μὴ μ. κόμπος ὁ λόγος ᾖ Hdt. 7.103, cf. E. Supp. 127; οὐ γὰρ δίκαιον . . τοὺς κακοὺς μ. χρηστοὺς νομίζειν S. OT 609; ἵνα μὴ μ. θαρρήσῃς Pl. Tht. 189d; ὁ νοσῶν μ., i.e. he that is mad, S. Aj. 635 (lyr.), cf. Ar. Pax 95 (anap.).
- 3 idly, falsely, λέγοντες εἴτʼ ἀληθές, εἴτʼ ἄρʼ οὖν μ. S. Ph. 345; λόγῳ μάτην θνῄσκοντες Id. El. 63, cf. 1298; μ. βέβακεν, of a dream, A. Ag. 423 (lyr.).—Originally acc. of μάτη, and we find εἰς μάτην in Luc. Trag. 28,241, Aristid. Or. 33(51).3; ἐπὶ μ. POxy. 530.8 (ii A.D.).
1. vergeefs, nutteloos:
2. zomaar, ongegrond:
3. onwaar, valselijk:
- 1in vain, idly, fruitlessly, Lat. frustra, Hhymn., Pind., Attic; μ. ὁ μόχθος in vain the labour, Aesch.; with a Noun, τὸ μ. ἄχθος the fruitless burthen, Aesch.
- 2at random, without reason, Lat. temere, Theogn., Hdt., Attic; ὁ νοσῶν μ., of a madman, Soph.
- 3idly, falsely, Lat. falso, Soph.; μ. βέβακεν, of a dream, Aesch.
-
…δύνασθαι τῶν ἄλλων ἀκούειν · ἀλλὰ ἴσθι, ὅσα γε τὰ νῦν ἐμοὶ δοκοῦντα, ἐὰν λέγῃς παρὰ ταῦτα, μάτην ἐρεῖς. ὅμως μέντοι εἴ τι οἴει πλέον ποιήσειν, λέγε. ἀλλʼ, ὦ Σώκρατες, οὐκ ἔχω λέγειν…
Plato, Crito
-
…αἴθεσθαι δοκῶν, ᾖσσʼ ἐκεῖσε κᾆτʼ ἐκεῖσε, δμωσὶν Ἀχελῷον φέρειν ἐννέπων, ἅπας δʼ ἐν ἔργῳ δοῦλος ἦν, μάτην πονῶν. διαμεθεὶς δὲ τόνδε μόχθον, ὡς ἐμοῦ πεφευγότος, ἵεται ξίφος κελαινὸν ἁρπάσας δόμων ἔσω. κᾆθʼ ὁ…
Euripides, Bacchae
-
…ἐφιέμεσθα ; τόνδʼ οὗτος λέγει ; τί δʼ ὅντινʼ εἶπε ; μηδὲν ἐντραπῇς · τὰ δὲ ῥηθέντα βούλου μηδὲ μεμνῆσθαι μάτην. οὐκ ἂν γένοιτο τοῦθʼ ὅπως ἐγὼ λαβὼν σημεῖα τοιαῦτʼ οὐ φανῶ τοὐμὸν γένος. μὴ πρὸς θεῶν, εἴπερ…
Sophocles, Oedipus Tyrannus
-
…. λέξω δέ, μέμψιν οὔτινʼ ἀνθρώποις ἔχων, ἀλλʼ ὧν δέδωκʼ εὔνοιαν ἐξηγούμενος · οἳ πρῶτα μὲν βλέποντες ἔβλεπον μάτην, κλύοντες οὐκ ἤκουον, ἀλλʼ ὀνειράτων ἀλίγκιοι μορφαῖσι τὸν μακρὸν βίον ἔφυρον εἰκῇ πάντα, κοὔτε πλινθυφεῖς δόμους προσείλους…
Aeschylus, Prometheus Bound
-
…κἀξενέγκωμαι κλέος ; δοκῶ μέν, οὐδὲν ῥῆμα σὺν κέρδει κακόν. ἤδη γὰρ εἶδον πολλάκις καὶ τοὺς σοφοὺς λόγῳ μάτην θνῄσκοντας · εἶθʼ, ὅταν δόμους ἔλθωσιν αὖθις, ἐκτετίμηνται πλέον · ὣς κἄμʼ ἐπαυχῶ τῆσδε τῆς φήμης ἄπο δεδορκότʼ…
Sophocles, Electra
-
…· Διὸς γὰρ δυσπαραίτητοι φρένες. ἅπας δὲ τραχὺς ὅστις ἂν νέον κρατῇ. εἶεν, τί μέλλεις καὶ κατοικτίζῃ μάτην ; τί τὸν θεοῖς ἔχθιστον οὐ στυγεῖς θεόν, ὅστις τὸ σὸν θνητοῖσι προὔδωκεν γέρας ; τὸ συγγενές τοι δεινὸν…
Aeschylus, Prometheus Bound
-
…ἀνδρί · ὀμμάτων δʼ ἐν ἀχηνίαις ἔρρει πᾶσʼ Ἀφροδίτα. ὀνειρόφαντοι δὲ πενθήμονες πάρεισι δόξαι φέρου σαι χάριν ματαίαν. μάταν γάρ, εὖτʼ ἂν ἐσθλά τις δοκῶν ὁρᾷ, παραλλάξασα διὰ χερῶν βέβακεν ὄψις οὐ μεθύστερον πτεροῖς ὀπαδοῦσʼ ὕπνου κελεύθοις…
Aeschylus, Agamemnon
-
…ποίησʼ ἀνθρώποις καὶ κύντατον · οὐδέ τι γαῖα σπέρμʼ ἀνίει, κρύπτεν γὰρ ἐυστέφανος Δημήτηρ · πολλὰ δὲ καμπύλʼ ἄροτρα μάτην βόες ἕλκον ἀρούραις · πολλὸν δὲ κρῖ λευκὸν ἐτώσιον ἔμπεσε γαίῃ · καί νύ κε πάμπαν ὄλεσσε γένος μερόπων ἀνθρώπων…
NA, Homeric Hymns
-
…λιπαρήσω τὸν μέγα στυγούμενον γυναικομίμοις ὑπτιάσμασιν χερῶν λῦσαί με δεσμῶν τῶνδε · τοῦ παντὸς δέω. λέγων ἔοικα πολλὰ καὶ μάτην ἐρεῖν · τέγγῃ γὰρ οὐδὲν οὐδὲ μαλθάσσῃ λιταῖς ἐμαῖς · δακὼν δὲ στόμιον ὡς νεοζυγὴς πῶλος βιάζῃ καὶ πρὸς ἡνίας…
Aeschylus, Prometheus Bound
-
…αὐτὸς ἐκδύων ἐμὲ χρηστηρίαν ἐσθῆτʼ, ἐποπτεύσας δέ με κἀν τοῖσδε κόσμοις καταγελωμένην μέγα φίλων ὑπʼ ἐχθρῶν οὐ διχορρόπως, μάτην καλουμένη δὲ φοιτὰς ὡς ἀγύρτρια πτωχὸς τάλαινα λιμοθνὴς ἠνεσχόμην καὶ νῦν ὁ μάντις μάντιν ἐκπράξας ἐμὲ ἀπήγαγʼ ἐς τοιάσδε θανασίμους…
Aeschylus, Agamemnon