χάλκεος

χάλκεος, έα, Ion. -έη (Hom. always -είη (v. χάλκειος)), εον (also εος, εον Il. 18.222 (ὄπα χάλκεον Αἰακίδαο, where Zenod. χαλκέην as disyll.), Hdt. (v. infr.): rarely in Trag., A. Ch. 686, S. Fr. 534.3, 7 (anap.), E. Ion 1; Aeol., Dor. χάλκιος Epich. 79, Alc. 15.3, SIG 945.6 (Assos, iv B. C.), IGRom. 4.1302.35 (Cyme, i B. C./i A. D.), also Boeot., cf. χαλκοῦς; Att. χαλκοῦς, ῆ, οῦν (IG 1(2).313.55, etc., but χαλκέων δέλτων Pl. Ax. 371a codd.); Ep. also χάλκειος, v. χάλκειος: (χαλκός):—

• of copper or bronze, brazen, οὐδός, δόμος, τεῖχος, Il. 8.15, 18.371, Od. 10.4; ἄξων, κύκλα, Il. 13.30, 5.723; χ. Ἀράων θάλαμοι Antim. in PMilan. 17.48; χ. καὶ ἀδαμαντίνοις τείχεσι Aeschin. 3.84; ὀδός Astyd. 9, Ister 30; esp. of arms and armour, ἔγχος, ξίφος, Il. 3.317, 335; σάκος 7.220; θώρηξ, χιτών, 13.398, 440; ἔντεα 18.131, etc.; χαλκέοις ὅπλοις E. Ph. 1359; also λέβητος χαλκέου A. Ch. 686, cf. E. Cyc. 392; χαλκέοισικάδοις, χαλκέοις δρεπάνοις, S. l.c.; in Trag. mostly contr., χαλκοῖς βάθροισι Id. OC 1591; χαλκῆς ὑπαὶ σάλπιγγος Id. El. 711; χαλκῆς ἐκ δέλτου Id. Tr. 683.
• • • • b of statues, χ. Ζεύς, χ. Ποσειδέων, a bronze statue of . ., Hdt. 9.81; χ. ταῦρος Pi. P. 1.95; ἡ χαλκῆ Ἀθηνᾶ D. 19.272; ἱστάναι τινὰ χαλκοῦν Id. 13.21; ἄξιος σταθῆναι χαλκοῦς Arist. Rh. 1410a33; στήλη ἐφʼ ᾗ ὁ στρατηγός ἐστιν ὁ χαλκοῦς And. 1.38; cf. χαλκῆ.
      • c χ. ἀγών a contest for a shield of brass, Pi. N. 10.22.
    • 2 metaph., brazen, i.e. hard, stout, strong, χάλκεος Ἄρης Il. 5.704, etc. (unless wearing brazen armour, cf. χάλκεοι ἄνδρες Orac. ap. Hdt. 2.152); Χαλκοῦς, nickname of Aristomedes, Din. ap. Did. in D. 9.57, Philem. 1.2 D., Plu. Dem. 11; χ. στονόεντʼ ὅμαδον Pi. I. 8(7).27; χ. αὐδά Id. Pae. 2.100; χάλκεον ἦτορ a heart of brass, Il. 2.490; ὄπα χ. 18.222; χ. ὕπνος, i. e. the sleep of death, 11.241; χαλκέοισι νώτοις, of Atlas, E. Ion 1.
    • 3 χαλκῆ μυῖα, a boyʼs game, a sort of blind-manʼs-buff, Herod. 9a, Poll. 9.123.
  • II as Subst., v. χαλκοῦς. [χάλκεοι is disyll. in Hes. Op. 150.]

χάλκεος, auch 2 Endungen, Il. 18.222 (sonst fem. χαλκείη), u. Folgde, att. zsgzn χαλκοῦς, ῆ, οῦν, obwohl die Att. auch χάλκεος brauchten, s. Lobeck Phryn. 207,
1) ehern, von Erz od. Kupfer gemacht ; oft bei Hom.: οὐδός Il. 8.15, κέραμος 5.387, δόμος 18.371, τεῖχος Od. 10.4 ; oft von Waffen, wie θώρηξ Il. 13.398, χιτών 13.440, πέλεκυς Od. 5.235, ἔγχος Il. 3.317 u. oft, σάκος 7.220 u. sonst, ξίφος 3.335, 16.136 ; ἄξων 13.30 ; οὐρανός 17.425, wie Pind. P. 10.27, im eigtl. Sinne (?), von Erz gemacht, wie das Himmelsgewölbe gedacht wurde ; auch Ἄρης heißt so, von seiner Waffenrüstung, Il. 5.704, wie Pind. Ol. 11.15, I. 3.33, der auch ἔγχος, λόγχα u. ä. so bezeichnet ; dagegen χάλκεος Ζεύς, Ποσειδῶν, sind eherne Standbilder des Zeus u. des Poseidon bei Her. 9.81 ; χάλκεον ἱστάναι τινά, Einen in Erz aufstellen, ihm eine eherne Bildsäule setzen, s. Wolf Dem. Lept. 339 ; ἀνδριάντα χαλκοῦν ἐργάσασθαι Plat. Eryx. 402a. – Von ehernen Gefäßen, wie λέβης, Aesch. Ch. 675 Soph. Tr. 553 u. sonst.
2) übertr., wie von Erz, fest, stark, hart, wie man wohl χάλκεοι ἄνδρες im Orak. bei Her. erklärt, obwohl dies, wie Ἄρης, auch auf die Rüstung bezogen werden kann ; ἦτορ, ein ehernes, jeder Ermattung Trotz bietendes Herz, Il. 2.490 ; ὄψ, eine eherne, stark tönende Stimme, 18.222 ; dah. χάλκεον ὀξὺ βοᾶν Hes. Sc. 243 ; ὕπνος, der festeste, der Todesschlaf, Il. 11.241 ; ὅμαδος Pind. I. 7.25.
[Χάλκεος ist Hes. O. 149 zweisilbig gebraucht.]

χάλκεος

-ον

[χαλκός.]

(Cf. χάλκειος.)

Of bronze: κεράμῳ Il. 5.387, κύκλα 723, χιτῶνα (i.e., app., his θώρηξ) Il. 13.440. Cf. Il. 5.725, Il. 7.220, Il. 8.15, Il. 13.30, 372, Il. 22.322 (studded or fitted with bronze), etc.: πέλεκυν Od. 5.235, οὐδός (οὐδῷ) Od. 7.83, 89 (app. the μέλινος οὐδός (see μέλινος 2) covered with bronze plating). Cf. Od. 7.86, Od. 10.4.

Fig.: ἦγορ Il. 2.490, ὕπνον (that binds as with bonds of bronze, i.e. the sleep of death) Il. 11.241, οὐρανόν (the heavens being regarded as a vault of burnished metal, the brazen heavens) Il. 16.425 (cf. πολύ χαλκος 2), ὄπα Il. 18.222.

As epithet of weapons: ἔγχος (i.e. with head of bronze) Il. 3.317, ξίφος 335, δόρυ Il. 13.247, etc.: ἔγχος Od. 1.104, δόρυ Od. 10.162, ξίφος 262, φάσγανον Od. 22.80, etc.

As epithet of Ares Il. 5.704, 859, 866, Il. 7.146, Il. 16.543.

χάλκεος (-εος, -έῳ, -εον, -εοι, -έοις; -εας, -έᾳ, -έαις; -εον acc., -έοις, -έοισι.)

• 1of bronze “πέδασον ἔγχος Οἰνομάου χάλκεον” O. 1.76 χαλκέοισι δʼ ἐν ἔντεσι O. 4.22 τὸν δὲ ταύρῳ χαλκέῳ καυτῆρα Φάλαριν P. 1.95 χαλκέαις δʼ ὁπλαῖς P. 4.226 ἀκόντεσσίν τε χαλκέοις φασγάνῳ τε P. 9.20 χαλκέοις σὺν ὅπλοις N. 1.51 χαλκέοις ὅπλοισιν N. 9.22 ἐν χαλκέοις ὅπλοις N. 10.14 χαλκέας λόγχας ἀκμᾷ N. 10.60 χάλκεον στονόεντʼ ἀμφέπειν ὅμαδον (i. e. of bronze weapons and armour) I. 8.25 χάλκεοι μὲν τοῖχοι χάλκ[εαί] θʼ ὑπὸ κίονες ἕστασαν (of the third temple of Apollo at Delphi) Pae. 8.68 of heaven (cf. χαλκόπεδος), ὁ χάλκεος οὐρανὸς οὔ ποτʼ ἀμβατὸς αὐτῷ P. 10.27 ὁ δὲ χάλκεος ἀσφαλὲς αἰὲν ἕδος μένει οὐρανός N. 6.3 of Ares, cf. I. 8.25, χάλκεος Ἄρης O. 10.15 χαλκέῳ τʼ Ἄρει ἅδον I. 4.15 ἀγών τοι χάλκεος δᾶμον ὀτρύνει ποτὶ βουθυσίαν Ἥρας ἀέθλων τε κρίσιν (i. e. the Hekatombaia at Argos, in honour of Hera, where the prize was a bronze shield, cf. O. 7.83) N. 10.22 παρθένοι χαλ[κέᾳ] κελαδέοντι γλυκὺν αὐδᾷ [τρόπ]ον (i. e. ringing like bronze) Pae. 2.100 frag. ]υ πόλιν χαλκεᾳ[ Pae. 14.26

χάλκεος and χάλκειος: of copper or bronze, brazen; fig., ὄψ, ἦτορ, ὕπνος (of death), Il. 11.241.

χάλκεος χαλκός

• • Iof copper or bronze, brasen, Lat. aeneus, aheneus, Hom., etc.; χ. Ζεύς a bronze statue of Zeus, Hdt.; ἡ χαλκῆ Ἀθηνᾶ Dem.; χάλκεον ἱστάναι τινά (v. ἵστημι A. III).
  • • • bχ. ἀγών a contest for a shield of brass, Pind.
    • 2metaph. brasen, i. e. stout, strong, χάλκεον ἦτορ, a heart of brass, Il.; ὂψ χ. Il.; χ. ὕπνος, i. e. the sleep of death, Virg. ferreus somnus, Il.
  • IIas Subst., v. χαλκοῦς.