ἐμφύω
ἐμφύω, to implant
- implant, θεὸς δέ μοι ἐν φρεσὶν οἴμας παντοίας ἐνέφυσεν planted them in my soul, Od. 22.348; ἐμφῦσαι ἔρωτά τινι X. Mem. 1.4.7; νόον τινί Eleg. ap. Ath. 7.337f, cf. Ph. 1.631, al.
- II Pass., with pf. ἐμπέφῡκα and aor. 2 ἐνέφῡν: pf. subj. ἐμπεφύῃ Thgn. 396:
- 1 grow in or on, τινί, ὅθι τε τρίχες ἵππων κρανίῳ ἐμπεφύασι (Ep. for ἐμπεφύκασι) Il. 8.84; τὰ ἐμφυόμενα Hp. Aër. 5; ἐμφύεσθαι ἐν [νήσῳ] Hdt. 2.156: hence of qualities, φθόνος ἀρχῆθεν ἐμφύεται ἀνθρώπῳ is implanted in him, Id. 3.80; ᾧ (sc. μάντει) τἀληθὲς ἐμπέφυκεν S. OT 299; τὸ πιστὸν ἐμφῦναι φρενί Id. OC 1488; πάντʼ ἐμπέφυκε τῷ γήρᾳ κακά Id. Fr. 949; τὸ μῶρον γυναιξὶν ἐμπέφυκε E. Hipp. 967; οὐδεὶς χαρακτὴρ ἐμπέφυκε σώματι is set by nature on the body, Id. Med. 519; κακία τῇ πόλει ἐμφύεται X. Mem. 3.5.17, etc.: the pf. part. abs., innate, νόσημα πόλεως ἐ. Pl. Lg. 736a, cf. 863b.
- 2 to be rooted in, cling closely, ὣς ἔχετʼ ἐμπεφῠυῖα (Ep. part.) she hung on clinging, Il. 1.513; ἔν τʼ ἄρα οἱ φῦ χειρί clung fast to his hand, clasped his hand tight, as a warm greeting, 6.253, etc.; ἔφυν ἐν χερσί Od. 10.397; ἐν χείρεσσι φύοντο 24.410; so χεῖρες . . ἐμπεφυκυῖαι ἦσαν τοῖσι ἐπισπαστῆρσι stuck fast to the handles, Hdt. 6.91; ἐμφύντε τῷ φύσαντι S. OC 1113, cf. E. Ion 891 (anap.); ὀδὰξ ἐν χείλεσι φύντες biting the lips hard, in suppressed anger, Od. 1.381, 18.410, 20.268 (so ἐμφῦσαι ὀδόντας to fix the teeth in, Ael. NA 14.8); ἀμὺξ ἐμφῦναι Nic. Th. 131: c. gen., D.H. 11.31 (s.v.l.): abs., ἐμφύς Hdt. 3.109; ἐμφὺς ὡς βδέλλα Theoc. 2.56; ἐμπεφυκὼς πόνος fixed pain, Archig. ap. Gal. 8.110.
- 3 metaph., cling to, ταῖς ἐλπίσι καὶ ταῖς παρασκευαῖς Plu. Alex. fort. 2.342c; τοῖς ἠθικοῖς καὶ πολιτικοῖς δόγμασι Id. Cat.Mi. 4; τοῖς πολεμίοις Id. Nic. 14; τὴν πόλιν ἀφέντας -φῦναι ταῖς ναυσίν Id. Them. 9.
A tr.
1 c. ac. de abstr. implantar, infundir
θεὸς δέ μοι ἐν φρεσὶν οἴμας παντοίας ἐνέφυσεν
un dios implantó en mi mente toda clase de cantosταῖς γειναμέναις ἔρωτα τοῦ ἐκτρέφειν
τί δ' ἂν θέλοις τὸ πιστὸν ἐμφῦσαι φρενί;
αὐλητῆρι θεοὶ νόον οὐκ ἐνέφυσαν
2 apretar firmemente, clavar
ὀδόντας
en la presa
B intr., en v. med.-pas., perf. y aor. rad. act.
I
1 crecer, desarrollarse c. dat. o constr. prep.
ὅθι τε πρῶται τρίχες ἵππων κρανίῳ ἐμπεφύασι
allí donde las crines delanteras crecen en el cráneo de los caballosἐμπεφύκασι δ' ἐν αὐτῇ (τῇ νήσῳ) φοίνικες
χρὴ κορυδαλλίσι ... ἐμφῦναι λόφον
ὁ ... ὀμφαλὸς πρῶτον ἐν μήτρῃσιν ... ἐμφύεται
ἐμφύονται δ' ἐν ἐνίοις τῶν ὀστρακοδέρμων καρκίνοι λευκοί
• part. subst.
τὰ ἐμφυόμενα
los seres que allí crecen
• tb. c. suj. de abstr.
ἐλπίς ... ἥ τε νέων στήθεσιν ἐμφύεται
φθόνος δὲ ἀρχῆθεν ἐμφύεται ἀνθρώπῳ
2 en perf. tener lugar, darse, hallarse en, ser innato, ser connatural a c. dat.
πάντ' ἐμπέφυκε τῷ ... γῆρᾳ κακά
ᾧ (μάντει) τἀληθὲς ἐμπέφυκεν
• part. innato
νόσημα πόλεως ἐμπεφυκός
ἐμπεφυκὼς πόνος
dolor que se ha hecho connatural, e.e. crónico
II
1 sujetarse firmemente, clavarse c. dat.
ὀδὰξ ἐν χείλεσι φύντες
mordiéndose los labios por rabia o envidiaοἱ ὀδόντες ... ἐμφύονται θηρίου δίκην οἷς ἐμπελάσωσιν
2 asirse, agarrarse, cogerse
ἔν τ' ἄρα οἱ φῦ χειρί
asióle la manoἔφυν τ' ἐν χερσί
ἐν χείρεσσι φύοντο
• en gener. agarrarse
ὣς ἔχετ' ἐμπεφυυῖα
se asía así agarradaἡ θήλεα ἅπτεται τῆς δείρης καὶ ἐμφῦσα οὐκ ἀνιεῖ
una serpienteἐμφὺς ὡς βδέλλα
adhiriéndote como una sanguijuelaαἱ χεῖρες ... ἐμπεφυκυῖαι ἦσαν τοῖσι ἐπισπαστῆρσι
las manos permanecían agarradas a las argollas
• agarrarse, abrazarse a c. dat.
ἐμφύντε τῷ φύσαντι
abrazándoos las dos a vuestro padreἐμφύεταί τε αὐτῆς (τῆς κόρης)
III fig.
1 aferrarse, agarrarse a c. dat.
ἐμφῦναι ταῖς ναυσίν
τοῖς πολεμίοις ἐμφύς
enzarzándose con los enemigos
2 dedicarse, consagrarse a c. dat.
τοῖς ἠθικοῖς ... καὶ πολιτικοῖς ἐνεφύετο δόγμασι
1. act. met acc. en dat. inplanten, doen groeien (in):
2. med., intrans. met stamaor.
a. groeien in/op,
b. van nature (aanwezig) zijn, aangeboren zijn,
c. zich vastklampen
1) einpflanzen, (durch die Geburt) einflößen ; θεὸς δέ μοι ἐν φρεσὶν οἴμας παντοίας ἐνέφυσεν Od. 22.348, neben αὐτοδίδακτός εἰμι, ein Gott hat mir Gesangweisen eingepflanzt ; vgl. αὐλητῆρι θεοὶ νόον οὐκ ἐνέφυσαν, p. bei Ath. VIII.337f ; ἐμφῦσαι λογισμόν, ἔρωτά τινι, Xen. Mem. 1.4.7, 4.3.11 ; Sp.; τοὺς ὀδόντας, d.i. die Zähne fest einbeißen, Ael. H.A. 14.8.
2) Häufiger med. mit perf. (ἐμπέφυκα, ἐμπεφύασι, auch ἐμπέφυε, Theogn. 396) u. aor.2 act., angeboren werden, darin entstehen, u. im perf. angeboren, angeschaffen sein ; τρίχες κρανίῳ ἐμπεφύασι Il. 8.84 ; darin wachsen, ἐμπεφύκασι ἐν αὐτῇ φοίνικες Her. 2.156. Gew. übertr.,
a) festhalten ; Θέτις ὡς ἥψατο γούνων, ὥς ἔχετʼ ἐμπεφυυῖα, gleichsam angewachsen, Il. 1.513 ; oft ἐν δʼ ἄρα οἱ φῦ χειρί, er faßte ihn fest bei der Hand, drückte ihm die Hand ; auch ἐν χείρεσσι φύοντο, Od. 24.409 (vgl. ὀδὰξ ἐν χείλεσι φύντες, Od. 1.381, die Lippen fest einbeißen); u. so Tragg., ἐμφὺς λευκοῖς καρποῖς χειρῶν Eur. Ion 891 ; u. allgemeiner, ἐμφύντε τῷ φύσαντι Soph. O.C. 1115, d.i. fest umschlingen ; sp.D., wie ἐμφὺς ὡς λιμνᾶτις βδέλλα, fest angesogen, Theocr. 2.56 ; Nic. Th. 131 ; οὔλῳ γὰρ στομίῳ ἐμφύεται 233. Auch in Prosa, χεῖρες ἐμπεφυκυῖαι ἦσαν τοῖς ἐπισπαστῆρσι Her. 6.91, vgl. 3.109 ; ἐνεφύοντο ἀλλήλοις καὶ κατεφίλουν, sie umarmten sich, Plut. Fab. 13 ; ἐμφῦναι καὶ δακεῖν cohib.ira 10 ; ἐμπεφυκότες ὀδόντες Ael. H.A. 14.8 ; auch geistig, an Etwas festhalten, τῷ ῥήματι, ταῖς ἐλπίσι, Plut. Def. orac. 3, de Alex. fort. II.11 ; τοῖς δόγμασι Cat. min. 4 ; ἐμφῦναι ταῖς ναυσίν, sich fest darauf verlassen, Them. 9.
b) von geistigen u. sittlichen Anlagen u. Zuständen ; μάντει τἀληθὲς ἐμπέφυκεν ἀνθρώπων μόνῳ Soph. O.R. 299 ; τί δʼ ἂν θέλοις τὸ πιστὸν ἐμφῦναι φρενί ; O.C. 1485 ; τὸ μωρὸν γυναιξὶν ἐμπέφυκε Eur. Hipp. 967 ; φθόνος ἀρχῆθεν ἐμφύεται ἀνθρώπῳ Her. 3.80 ; ἐμφύσεται τὸ τῆς ἀνδρίας ἦθος Plat. Legg. VIII.836d ; Xen. Cyr. 5.2.32 ; neben ἐγγίγνεται Mem. 3.5.17.
[ἐμ-, ἐν- 1, ἐν- 3.]
3 sing. aor. ἐνέφυσε Od. 22.348.
3 pl. pf. ἐμπεφύασι Il. 8.84.
Fem. pple. ἐμπεφυυῖα Il. 1.513.
- 1
In aor., to implant or inspire knowledge of Od. 22.348.
- 2
In pf., to grow or be upon.
With dat.: ὅθι τρίχες κρανίῳ ἐμπεφύασιν Il. 8.84.
To cling closely Il. 1.513.
- 1
- Ito implant, τί τινι Od., Xen.
- IIPass., with perf. ἐμπέφῡκα and aor2 ἐνέφῡν·
- 1to grow in or on, c. dat., ὅθι τρίχες κρανίῳ ἐμπεφύασι (Epic for ἐμπεφύκασι) Il.:—of qualities, φθόνος ἐμφύεται ἀνθρώπῳ is implanted in him, Hdt.; οὐδεὶς χαρακτὴρ ἐμπέφυκε σώματι no mark is set by nature on the body, Eur.
- 2to be rooted in, cling closely, ὣς ἔχετʼ ἐμπεφυυῖα (Epic for ἐμπεφυκυῖα) she hung on clinging, Il.; ἔφυν ἐν χερσί clung to his hand, Od.; ἐμφὺς ὡς βδέλλα clinging like a leech, Theocr.
-
…τὴν δʼ οὔ τι προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς, ἀλλʼ ἀκέων δὴν ἧστο · Θέτις δʼ ὡς ἥψατο γούνων ὣς ἔχετʼ ἐμπεφυυῖα, καὶ εἴρετο δεύτερον αὖτις · νημερτὲς μὲν δή μοι ὑπόσχεο καὶ κατάνευσον ἢ ἀπόειπʼ, ἐπεὶ οὔ τοι ἔπι…
Homer, Iliad
-
…ἐτείρετο, τὸν βάλεν ἰῷ δῖος Ἀλέξανδρος Ἑλένης πόσις ἠϋκόμοιο ἄκρην κὰκ κορυφήν, ὅθι τε πρῶται τρίχες ἵππων κρανίῳ ἐμπεφύασι, μάλιστα δὲ καίριόν ἐστιν. ἀλγήσας δʼ ἀνέπαλτο, βέλος δʼ εἰς ἐγκέφαλον δῦ, σὺν δʼ ἵππους ἐτάραξε…
Homer, Iliad
-
…πέφνῃς, ὅς τε θεοῖσι καὶ ἀνθρώποισιν ἀείδω. αὐτοδίδακτος δʼ εἰμί, θεὸς δέ μοι ἐν φρεσὶν οἴμας παντοίας ἐνέφυσεν · ἔοικα δέ τοι παραείδειν ὥς τε θεῷ · τῷ με λιλαίεο δειροτομῆσαι. καί κεν Τηλέμαχος τάδε γʼ εἴποι…
Homer, Odyssey
-
…δὲ ὡς τὰ κράτιστα βεβουλευκότος τοῖς φιλτάτοις ἐπικρατοῦντος. ὁμοῦ γὰρ ἠσπάζοντο γυναῖκας περιπτυσσόμενοι καὶ τέκνα προσηγκαλίζοντο τοῖς ὑστάτοις φιλήμασιν ἐμφυόμενοι καὶ δακρύοντες, ὁμοῦ δὲ καθάπερ ἀλλοτρίαις χερσὶν ὑπουργούμενοι συνετέλουν τὸ βούλευμα, τὴν ἐπίνοιαν ὧν πείσονται κακῶν ὑπὸ τοῖς…
Flavius Josephus, Jewish War
-
…οὐδʼ ἔπος φοβεῖ. ἀλλʼ οὑξελέγξων αὐτὸν ἔστιν · οἵδε γὰρ τὸν θεῖον ἤδη μάντιν ὧδʼ ἄγουσιν, ᾧ τἀληθὲς ἐμπέφυκεν ἀνθρώπων μόνῳ. ὦ πάντα νωμῶν Τειρεσία, διδακτά τε ἄρρητά τʼ, οὐράνιά τε καὶ χθονοστιβῆ, πόλιν μέν…
Sophocles, Oedipus Tyrannus
-
…οὐ σμικρὸν μόριον εὐψυχίας καὶ κακοψυχίας ἑκάτερον γιγνόμενον γίγνοιτʼ ἄν. πῶς δʼ οὔ ; τίνα οὖν ἂν τρόπον εὐθὺς ἐμφύοιθʼ ἡμῖν ὁπότερον βουληθεῖμεν τῷ νεογενεῖ, φράζειν δὴ πειρατέον ὅπως τις καὶ καθʼ ὅσον εὐπορεῖ τούτων. πῶς γὰρ οὔ…
Plato, Laws
-
…γὰρ ὅτι οἱ μὲν ἐν ταῖς ἄλλαις πόλεσι τοιοῦτοι γιγνόμενοι εἰκότως οὐ μετέχουσι τῶν ἐν αὐταῖς πόνων · αὐτόματοι γὰρ ἐμφύονται ἀκούσης τῆς ἐν ἑκάστῃ πολιτείας, δίκην δʼ ἔχει τό γε αὐτοφυὲς μηδενὶ τροφὴν ὀφεῖλον μηδʼ ἐκτίνειν τῳ προθυμεῖσθαι τὰ…
Plato, Republic
-
…διὸ δὴ θυμοειδῆ πρέπειν καὶ πρᾷόν φαμεν ἑκάστοτε εἶναι δεῖν τὸν ἀγαθόν. πάντων δὲ μέγιστον κακῶν ἀνθρώποις τοῖς πολλοῖς ἔμφυτον ἐν ταῖς ψυχαῖς ἐστιν, οὗ πᾶς αὑτῷ συγγνώμην ἔχων ἀποφυγὴν οὐδεμίαν μηχανᾶται · τοῦτο δʼ ἔστιν ὃ λέγουσιν ὡς…
Plato, Laws
-
…ἡμᾶς καὶ χορηγεῖν ἡμῶν τούτους, ᾠδαῖς τε καὶ ὀρχήσεσιν ἀλλήλοις συνείροντας, χορούς τε ὠνομακέναι παρὰ τὸ τῆς χαρᾶς ἔμφυτον ὄνομα. πρῶτον δὴ τοῦτο ἀποδεξώμεθα ; θῶμεν παιδείαν εἶναι πρώτην διὰ Μουσῶν τε καὶ Ἀπόλλωνος, ἢ πῶς ;…
Plato, Laws
-
…οὔσης ἀπολωλέναι · ὑπὸ δὲ σιτίων πονηρίας ἄλλων ὄντων ἄλλο ὂν τὸ σῶμα, ὑπʼ ἀλλοτρίου κακοῦ μὴ ἐμποιήσαντος τὸ ἔμφυτον κακόν, οὐδέποτε ἀξιώσομεν διαφθείρεσθαι. ὀρθότατʼ αὖ, ἔφη, λέγεις. κατὰ τὸν αὐτὸν τοίνυν λόγον, ἦν…
Plato, Republic