ὑπερβαίνω

ὑπερβαίνω, fut. -βήσομαι Heraclit. 94: aor. 2 ὑπερέβην, Ep. 3 pl. ὑπέρβᾰσαν Il. 12.469:—

• step over, mount, scale, c. acc., τεῖχος Il. l.c.; οὐδόν Od. 8.80; τείχη E. Ba. 654, Th. 3.20; γεῖσα τειχέων E. Ph. 1180; τάφρους Id. Rh. 111; ὑ. τοὺς οὔρους cross the boundaries, Hdt. 6.108; τὰ ὄρεα, Αἷμον, Id. 4.25, Th. 2.96; δόμους step over the threshold of the house, E. Med. 382 codd.; δῶμα Id. Ion 514 (troch., s. v. l.); ὑ. τέγος ὡς τοὺς γείτονας D. 22.53; ὑ. τὴν οἰκίαν τινός, of burglars, PTeb. 796.2 (ii B. C.); but more usu. ὑ. εἰς τὴν οἰκίαν ib. 793vi21 (ii B. C.), cf. BGU 1007.10 (iii B. C.), PSI 4.396.4 (iii B. C.) (the usage c. gen. is more than dub.; in Hdt. 3.54 the best codd. have ἐπέβησαν; in E. Supp. 1049 Kirchhoff restored ὑπεκβᾶσʼ; in Ion 220 Herm. supplied βᾱλόν): abs., ὑ. εἰς τὴν τῶν Θηβαίων X. HG 5.4.59; τῶν [ἡδονῶν] εἰς τὸ ἐπέκεινα ὑ. Pl. R. 587c; of rivers, overflow, ἐς τὴν χώρην, ἐς τὰς ἀρούρας, Hdt. 2.13, 14; εἰ ἐθελήσει ὑπερβῆναι ὁ ποταμὸς ταύτῃ ib. 99.
• • • 2 overstep, transgress, μέτρα Heraclit. l.c.; οὐ θέμιν οὐδὲ δίκαν Pi. Fr. 1.5; νόμους τοὺς Περσέων Hdt. 3.83, cf. S. Ant. 449, al.; τοὺς ὅρκους D. 11.2; τὸν τῶν ἀναγκαίων ὅρον Pl. R. 373d; τῆς εἱμαρμένης ὅρον IG 12(7).53.32 (Amorgos, iii A. D.); τἀληθές exceed the truth, Phld. Po. 5.24: abs., transgress, trespass, sin, ὅτε κέν τις ὑπερβήῃ (Ep. aor. subj.) καὶ ἁμάρτῃ Il. 9.501; ὑ. καὶ ἁμαρτάνοντες Pl. R. 366a, cf. 1 Ep.Thess. 4.6.
    • 3 pass or go beyond, τοὺς προσεχέας Hdt. 3.89; leave out, omit, Pl. R. 528d, al., Epicur. Ep. 3 p.63 U., Gal. 15.592, etc.; ὑ. τι τῷ λόγῳ D. 4.38; ὑ. τὸ σαφὲς εἰπεῖν Id. 60.31; pass over, i. e. leave unmolested, the next heir, Is. 3.57; ὑ. τῆς οὐσίας omit part of it, Arist. APo. 91b27.
    • 4 jump across an intervening space, Phld. D. 3.9.
    • 5 of Time, pass by, elapse, ὑπερβάντων τῶν τῆς συμπαθείας χρόνων Sor. 2.41.
  • II go beyond, ὑπερβὰς ἑβδομήκοντα [ἔτη] after passing the age of seventy, Pl. Lg. 755b; ὑ. τοῦτο go beyond this, in their demands, Plb. 2.15.6; transcend, τὸν νοῦν Plot. 6.7.39: abs., dies ὑπερβαίνοντες supernumerary days in the calendar, Macr. Sat. 1.13.10.
  • • 2 surpass, outdo, πάσῃ παρὰ πάντας ἀνθρώπους ὑ. ἀρετῇ Pl. Ti. 24d; ὑ. ἢ γνῶσιν σαφηνείᾳ ἢ ἄγνοιαν ἀσαφείᾳ Id. R. 478c: abs., dub. l. in Thgn. 1015.
  • III stand over, shield, protect, c. dat., Opp. H. 1.710.
  • IV in pf., to be higher than, δύο [ἐσχάρας] ὑπερβεβηκυίας τὴν ἐν τῷ μεταφρένῳ ἐσχάραν Paul.Aeg. 6.44.
• B Causal in aor. 1, put over, ὑπερβησάτω ἐπὶ τὰς δεξιὰς πλευρὰς τὴν κνήμην, as a direction to one mounting a horse, X. Eq. 7.2.

ὑπερβαίνω, (βαίνω),
1) darübergehen ;
   a) räumlich überschreiten, übersteigen ; τεῖχος, Il. 12.468 ; οἱ μὲν τεῖχος ὑπέρβασαν, = ὑπερέβησαν, 469 ; ὅθʼ ὑπέρβη λάϊνον οὐδόν, Od. 8.80, 16.11 ; οὐχ ὑπερβαίνουσι τείχη θεοί, Eur. Bacch. 653, u. öfter ; τοὺς οὔρους, Her. 6.108 ; οὔρεα, 4.25 ; von Flüssen, über die Ufer treten, ἐς τὴν χώρην, ἐς τὰς ἀρούρας, 2.13, 14 ; πάντες ἐξελθεῖν καὶ ὑπερβῆναι τὰ τείχη, Thuc. 3.20 ; τοὺς ὅρους, Plat. Legg. VIII.143c ; – auch mit dem gen., τοῦ πύργου, Her. 3.54 ; vgl. Eur. Ion 220.
   b) übertreten, z.B. ein Gesetz, νόμους, Soph. Ant. 445, 477 ; absolut, fehlen, sündigen, ὅτε κέν τις ὑπερβήῃ καὶ ὁμάρτῃ, Il. 9.501 ; vgl. Soph. ὅστις δʼ ὑπερβὰς ἢ νόμους βιάζεται, Ant. 659 ; ὑπερβαίνοντες καὶ ἁμαρτάνοντες, Plat. Rep. II.366a ; τὰς συνθήκας, Pol. 3.26.4.
   c) unbeachtet lassen, übergehen, τί, Her. 3.89 ; Plat. Crat. 415c, Tim. 54a ; Dem. u. Folgde.
2) darüber hinausgehen, übertreffen, besiegen ; absolut, Theogn. 1009 ; Eur. Alc. 1080 ; τινά τινι, Einen worin, πάσῃ πάντας ἀνθρώπους ὑπερβεβηκότες ἀρετῇ, Plat. Tim. 24d ; Sp., wie Pol. 12.13.1, 33.12.10.
3) darüberstehen, zum Schutze, verteidigen, τινί, τεκέεσσιν ὑπερβεβαῶτα, Opp. Hal. 1.710.
4) trans., im aor. I., Etwas darüber wegsetzen, tragen, heben, ὑπερβησάτω τὴν κνήμην ἐπὶ τὰς δεξιὰς πλευράς, den Schenkel über das Pferd weg an die rechte Seite setzen, Xen. Equit. 7.2.

ὑπερβαίνω

[ὑπερ- 3.]

3 sing. aor. ὑπέρβη Od. 8.80, Od. 16.41, Od. 17.30, Od. 23.88.

3 pl. ὑπέρβασαν Il. 12.469.

3 sing. subj. ὑπερβήῃ Il. 9.501.

• • 1

    To pass or step over, pass, cross.

    With acc. : τεῖχος Il. 12.468, 469 : λάϊνον οὐδόν Od. 8.80, Od. 16.41, Od. 17.30, Od. 23.88.

  • 2

    To transgress, trespass, sin : ὄτε κέν τις ὑπερβήῃ Il. 9.501.

ὑπερβαίνω

• 1transgress τῶν μὲν ὑπὸ στάθμᾳ νέμονται οὐ θέμιν οὐδὲ δίκαν ξείνων ὑπερβαίνοντες (sc. the Aiginetans) I. 9.6

ὑπερβαίνω , aor. 2 ὑπέρβη, 3 pl. ὑπέρβασαν, subj. ὑπερβήῃ: step over, overstep, transgress.

ὑπερβαίνω fut. -βήσομαι aor2 ὑπερ-έβην Epic ὑπέρ-βην Epic 3rd pl. ὑπέρβασαν

• • Ito step over, mount, scale, c. acc., ὑπ. τεῖχος Il., etc.; ὑπ. δόμους to step over the threshold of the house, Eur.; ὑπ. τοὺς οὔρους to cross the boundaries, Hdt.:—of rivers, to go over their banks, overflow, Hdt.
  • • 2to overstep, transgress, τοὺς νόμους Hdt., Soph.; τοὺς ὅρκους Dem.: absol. to transgress, trespass, sin, ὅτε κέν τις ὑπερβήῃ (Epic aor2 subj.) Il.
    • 3to pass over, pass by, leave out, omit, Hdt., Dem.
  • IIto go beyond, to surpass, outdo, c. acc., Plat.; absol., Theogn.
• BCausal in aor1, to put over, Xen.