ὑπερβάλλω

ὑπερβάλλω, fut. -βαλῶ, Ep. -βαλέω Od. 11.597: Ep. aor. 2 ὑπειρέβαλον Il. 23.637:—

• throw over or beyond a mark, overshoot, ὑπέρβαλε σήματα πάντων Il. 23.843; τόσσον παντὸς ἀγῶνος (sc. σήματα) ὑπέρβαλε ib. 847; δουρὶ ὑ. Φυλῆα beat him in throwing with it, ib. 637.
• • • 2 ὅτε μέλλοι ἄκρον [λόφον] ὑπερβαλέειν force the stone over the top, Od. l.c.
    • 3 intr., run beyond, overrun the scent, of hounds, X. Cyn. 6.20.
    • 4 outstrip or pass, in racing, τινας S. El. 716.
    • 5 Med., throw a stone over oneʼs head, SIG 1071 (Olympia).
  • II in various metaph. senses:
  • • 1 outdo, excel, surpass, overpower, δέδοικα μὴ πρὶν πόνοις ὑπερβάλῃ με γῆρας E. Fr. 453.5 (lyr.): c. gen., Pi. Fr. 33; βροντῆς ὑπερβάλλοντα κτύπον A. Pr. 923.
    • 2 go beyond, exceed, μήτʼ ἄρʼ ὑπερβάλλων βοὸς ὁπλὴν μήτʼ ἀπολείπων Hes. Op. 489; ὑ. πόσιος μέτρον Thgn. 479; τὴν τοῦ μετρίου φύσιν Pl. Plt. 283e; ὑ. τὰ ἱκανά X. Hier. 4.8: of Time, ὑ. ἑκατὸν ἔτεα exceed 100 years, in age, Hdt. 3.23; ὑ. τὰς τρεῖς ἡμέρας delay longer than . ., Hp. VC 14; ὑ. τὸν χρόνον exceed the time, i. e. be too late, X. HG 5.3.21; ὑ. τὸν καιρόν exceed reasonable bounds, Democr. 235, D. 23.122: in number, intensity, etc., ἡδοναὶ ὑ. λύπας Pl. Lg. 734b, cf. Prt. 356b (Pass.): c. dat. modi, exceed one in . ., πάντας ἀνθρώπους τόλμῃ καὶ μιαρίᾳ X. HG 7.3.6; ἅπαντας ἀνθρώπους ὠμότητι D. 18.275: abs., ὑ. πρὸς ἀρετήν Pl. Lg. 945c.
    • • b c. gen. pro acc., ἆρα λύπῃ ὑ. τὸ ἀδικεῖν τοῦ ἀδικεῖσθαι; Id. Grg. 475c, cf. Lg. 734a; ὑ. τῆς συμμετρίας Arist. Pol. 1284b8, cf. HA 503b22.
    • 3 abs., exceed, αἱ μέσαι ἕξεις πρὸς μὲν τὰς ἐλλείψεις ὑπερβάλλουσι compared with their defects are in excess, Id. EN 1108b17; exceed all bounds, A. Pers. 291, E. Ba. 785, Th. 7.67, Pl. Tht. 180a; οὐχ ὑπερβαλών keeping within bounds, Pi. N. 7.66; μή νυν ὑπέρβαλλʼ, ἀλλʼ ἐναισίμως φέρε E. Alc. 1077: c. dat. modi, ὑ. τῇ μοχθηρίᾳ Ar. Pl. 109; ἀδυναμίᾳ τοῦ δοξάσαι Pl. Tht. 192c, cf. X. Mem. 4.3.7; ἀνοίᾳ D. 8.16.
    • • b freq. in part. ὑπερβάλλων, ουσα, ον, exceeding, excessive, ὑ. δαπάνη X. Hier. 11.2; ἡδονή, ἔπαινοι, Pl. R. 402e, Phdr. 240e; θεάματα ταῖς δαπάναις ὑ. Isoc. 4.45, cf. Pl. Lg. 899a; οἱ ὑπερβάλλοντες, opp. οἱ καταδεέστεροι, Isoc. 9.13; τὰ ὑ. an over-high estate, E. Med. 127 (anap.); φεύγειν τὰ ὑ. ἑκατέρωσε extremes, Pl. R. 619a; τὸ ὑ. αὐτῶν such part of them as goes beyond that, Th. 2.35; οἱ ὑ. [λόγοι], title of work by Thrasymachus (Fr. 7), perh. overpowering arguments.
    • 4 overbid or outbid at auction, ἀλλήλους Lys. 22.8, POxy. 1633.5 (iii A. D.); τὸ ὑπερβάλλον the overbid, PPetr. 3 p.195 (iii B. C.): abs., go on further and further, in making offers, προέβαινε τοῖσι χρήμασι ὑπερβάλλων he went on bidding more and more, Hdt. 5.51; ᾔτει τοσαῦτα ὑπερβάλλων Th. 8.56, cf. And. 1.133:— Pass., ἕνεκα τοῦ-βεβλῆσθαι τὴν οἰκίαν POxy. 513.25 (ii A. D.); v. infr. B. I.3.
    • 5 Adv. ὑπερβαλλόντως exceedingly, Pl. R. 492b, Epicur. Nat. 2.2, SIG 685.36 (Crete, ii B. C.), Phld. Lib. p.7 O., 2 Ep.Cor. 11.23; written ὑπερβαλόντως in IG 12(7).410.12 (Amorgos); opp. μετρίως, Isoc. 1.28.
  • III pass over, cross mountains, rivers, and the like, πρῶνα A. Ag. 307; κορυφάς Id. Pr. 722; γῆς ὅρους E. Or. 443; τὰς Ἄλπεις εἰς τὴν Ἰταλίαν Str. 7.2.3: c. gen., θριγκοῦ τοῦδʼ ὑ. ποδί E. Ion 1321 (where Dobree suggested θριγκοὺς τούσδʼ): metaph., surmount, τάσδʼ ὑ. τύχας Id. Alc. 795.
  • • • b of ships, double a headland, ὑ. Μαλέην Hdt. 7.168; τὴν ἄκραν Th. 8.104.
      • c abs., cross over, ἐς τὴν ἄνω Μακεδονίην Hdt. 8.137, cf. X. An. 4.6.10; πρὸς τοὺς Θρᾷκας ib. 7.5.1; κατὰ λόφους τινάς ib. 6.5.7.
    • 2 of water, run over, beat over, c. gen., ὑπερβάλλει δὲ θάλασσα ἀμφοτέρων τοίχων Thgn. 673; of rivers, overflow, τὰς ἀρούρας Hdt. 2.111: abs., of a kettle, boil over, Id. 1.59; of the sea, ἢν δʼ ὑπερβάλῃ . . πόντος E. Tr. 691.
    • 3 of the sun, to be very hot, Hdt. 4.184.
    • 4 exceed, i. e. overlap, a base, Euc. 6.29; cf. ὑπερβολή IV.—Note, the case that follows is almost always the acc.; the gen. occurs in a few exceptional instances, v. supr. II.2 b, III.1 and 2.
• B Med., with pf. Pass., = A. II, outdo, overcome, conquer, τινα Hdt. 5.124, Ar. Eq. 758 (lyr.), Nu. 1035; τὴν βασιλέος δύναμιν Hdt. 8.24; μάχῃ ὑ. τινά E. Or. 691; φίλτροις ὑ. τινά S. Tr. 584, cf. Ar. Eq. 413: abs., to be conqueror, Hdt. 6.9, 7.168.
• • • 2 exceed, surpass, τινα D. 19.342, etc.; τοὺς ἀπʼ αἰῶνος OGI 542.11 (Ancyra, ii A. D.); πάντας τῷ ὕψεϊ καὶ τῷ μεγάθεϊ Hdt. 2.175, cf. 110; τινὰ ἀναιδείᾳ Ar. Eq. 409; θωπείαις ib. 890; εἴς τι Pl. Criti. 115d; ἔν τινι Str. 1.1.2.
    • • b δόσι χρημάτων ὑ. surpass all, Hdt. 1.61; ἀρετῇ Id. 9.71; ὑπερβαλλόμενος πλήθεϊ with overpowering numbers, Id. 3.21: pf. part. Pass., ὑπερβεβλημένη γυνή an excellent, surpassing woman, E. Alc. 153; φύσις ὑπερβεβλ. Pl. R. 558b; ταφῆς τῆς μὲν ὑπερβεβλ., τῆς δὲ ἐλλειπούσης Id. Lg. 719d: c. gen., γόγγροι τῶν παρʼ ἡμῖν ὑπερβεβλ. κατὰ τὸ μέγεθος Str. 3.2.7.
    • 3 overbid, outbid (v. supr. A. II.4), τινὰ χρήμασιν Pl. Phdr. 232c, cf. X. Cyr. 5.3.32.
    • 4 outflank, τὸ κέρας τῶν πολεμίων Ascl. Tact. 10.2, cf.18.
  • II put off, postpone, τὴν ἀπόδοσιν Hdt. 4.9; τὴν συμβολήν Id. 9.45; εἰς ἄλλον καιρόν Phld. Rh. 1.223 S.; but ἢν ὑπερβάλωνται ἐκείνην τὴν ἡμέραν . . συμβολὴν μὴ ποιεύμενοι if they let that day pass without fighting, Hdt. 9.51: abs., delay, linger, Id. 3.71, 76, 7.206; εἰς αὖθις ὑπερβαλέσθαι Pl. Phdr. 254d, cf. Arist. Rh.Al. 1420a8, 1438b6.

ὑπερβάλλω, (βάλλω), ep. auch ὑπειρβάλλω, Il. 23.637,
1) darüber hinaus, über das Ziel werfen, gew. c. acc., ὑπερέβαλε σήματα πάντων, Il. 23.843 ; Od. 11.597 ; Theogn. 479 ; selten c. gen., τόσσον παντὸς ἀγῶνος ὑπέρβαλε, Il. 23.847, wo man σήματα ergänzen kann ; mit dem acc. der Person, δουρὶ δʼ ὑπειρέβαλεν Φυλῆα, er übertraf den Phyleus im Werfen mit dem Speer, 23.637 ; absol., vom Kessel, überschäumen, Her. 1.59 ; τὸν χρόνον, über die Zeit hinaus, d.i. längere Zeit verweilen, Xen. Hell. 5.3.21 ; vgl. τὸν καιρὸν ὑπερβάλλοντες, Dem. 23.122. – Dah. übertr., übertreffen, den Vorzug haben, τινά, Hes. O. 491 ; Her. 5.124, 6.9, 13, 7.163 ; ὑπερβάλλει γὰρ ἥδε συμφορὰ τὸ μήτε λέξαι μήτʼ ἐρωτῆσαι πάθη, Aesch. Pers. 283 ; Soph. El. 707 ; τιμῇ ἀλλήλους, einander beim Kauf überbieten, Lys. 22.6 ; τὸ τὴν μετρίου φύσιν ὑπερβάλλον, Plat. Polit. 283e ; das Maß überschreiten, übertreiben, Etwas größer darstellen, als es ist, Her. 5.51 ; ᾔτει γὰρ τοσαῦτα ὑπερβάλλων ὁ Ἀλκιβιάδης, Thuc. 8.56, vgl. 81 ; τινί, das Maß worin überschreiten, Dem. 8.16 u. A.; u. absolut, übermäßig groß werden, sich auszeichnen, τοὺς τὰς ἀρετὰς ὑπερβεβληκότας, Isocr. 4.82 ; bes. partic. praes. ὑπερβάλλων, übermäßig, außerordentlich, im guten Sinne, ausgezeichnet, im bösen, fehlen ; δέρκομαι λαμπρὸν οὐχ ὑπερβαλών, Pind. N. 7.66, da ich nicht über das Maß hinausgegangen bin, nicht gefehlt habe ; ὑπερβαλλούσας εὐδαιμονίας, Eur. Ion 472 ; ἡδονῇ ὑπερβαλλούσῃ, Plat. Rep. III.452e, u. öfter ; ὑπερβάλλουσα ὁρμή u. ä., Pol. 1.45.3 u. öfter, u. a.Sp. – Von Flüssen, übertreten, überschwemmen, ἀρούρας, Her. 2.111.
2) vom Orte, darüberhinausgehen, darüber weggehen, übersteigen ; κορυφάς, Aesch. Prom. 724 ; τείχη, Eur. Rhes. 989 ; γῆς ὅρους, Or. 443 ; Sp., τὰς Ἄλπεις, Pol. 2.23.5, u. sonst ; von Seefahrern, darüber hinausfahren, darüber hinausgelangen, μαλέην, Her. 7.168, vgl. 8.24, 140, 9.21 ; πρῶνα, Aesch. Ag. 298 ; ἄκραν, Thuc. 7.104. – überfallen, τινά, Plut. μή με ὑπερβάλῃ γῆρας, Aem. 12.
Med. a) übertreffen, überwinden, τινά, u. absolut, den Vorrang haben, sich auszeichnen, Ar. Nub. 1018 u. öfter ; Her. 1.61, 9.71 ; das, worin man Andere übertrifft od. sich auszeichnet, steht im dat., ἀναιδείᾳ, Ar. Eq. 407 ; θωπείαις, 887 ; Her. 1.61, 2.175, 9.71 ; φίλτροις ἐάν πως τήνδʼ ὑπερβαλώμεθα τὴν παῖδα, Soph. Trach. 581 ; μάχῃ τινά, Eur. Or. 690 ; u. in Prosa : ὑπερεβάλλετο εἰς δύναμιν ἀεὶ τὸν ἔμπροσθεν, Plat. Critia. 115c ; ὅπως μάλιστα ὑπερβαλεῖσθε καὶ ἡμᾶς καὶ τοὺς πρόσθεν εὐκλείᾳ, Menex. 247a ; ὑπερβάλλεσθαι πλήθει τινά, Xen. Cyr. 2.1.8 ; ὑπερβεβλημένη γυνή, ein ausgezeichnetes Weib, Eur. Alc. 151, wie εἰ μή τις ὑπερβεβλημένην φύσιν ἔχοι Plat. Rep. VIII.558b ; οὔσης ταφῆς τῆς μὲν ὑπερβεβλημένης, τῆς δὲ ἐλλειπούσης, Legg. IV.719d ; ὑπερβαλούμενός τινα, Isocr. 3.11 ; Sp.
   b) verschieben, verzögern, τί, Her. 9.45 ; auch mit dem part., säumen, versäumen, 9.51 ; absolut, 3.76, 7.206 ; δεομένων εἰς αὖθις ὑπερβαλέσθαι, Plat. Phaedr. 254d ; Sp.

†ὑπερβάλλω

ὑπειρβάλλω

[ὑπερ- 3.]

Aor. ὑπειρέβαλον Il. 23.637.

3 sing. ὑπέρβαλε Il. 23.843, 847.

Infin. ὑπερβαλέειν Od. 11.597.

• • 1

    To topple or push over.

    With acc. ,

    [λᾶαν] ἄκρον ὑπερβαλέειν Od. 11.597.

  • 2

    To throw or cast a missile, make a throw or cast, further than (another), outthrow (him).

    With genit. : τόσσον παντὸς ἀγῶνος ὑπέρβαλεν Il. 23.847.

    With acc. : δουρὶ ὑπειρέβαλον φυλῆα Il. 23.637.

    To make a throw or cast further than or beyond (a specified distance).

    With acc. : ὑπέρβαλε σήματα πάντων Il. 23.843.

ὑπερβάλλω

• • a abs., overstep the mark ἐν δὲ δαμόταις ὄμματι δέρκομαι λαμπρόν, οὐχ ὑπερβᾰλών N. 7.66
  • b surpass c. gen. ἄνακτα τὸν πάντων ὑπερβάλλοντα Χρόνον μακάρων fr. 33.

ὑπερβάλλω , aor. 2 ὑπειρέβαλον, ὑπέρβαλε: cast beyond; σήματα, ‘beyond the marks,’ Il. 23.843; ἄκρον, ‘over the crest of the hill,’ Od. 11.597; rarely w. gen., Il. 23.847. Fig., excel, τινὰ δουρί, in throwing the spear, Il. 23.637.

ὑπερβάλλω fut. -βαλῶ Ionic -βαλέω Epic aor2 ὑπειρέβαλον

• • Ito throw over or beyond a mark, to overshoot, c. acc., Il.
  • • 2ὅτε μέλλοι ἄκρον λόφον ὑπερβαλέειν when he was just about to force the stone over the top, Od.
    • 3intr. to run beyond, overrun the scent, of hounds, Xen.
    • 4to outstrip or pass, τινάς Soph.
  • IImetaph.:
  • • 1to overshoot, outdo, surpass, prevail over, c. gen., βροντῆς ὑπερβάλλοντα κτύπον Aesch.; also c. acc., ὑπ. τινά τινι to outdo one in a thing, Eur.
    • 2to go beyond, exceed, c. acc., Hes., etc.; ὑπ. ἑκατὸν ἔτεα to exceed 100 years, in age, Hdt.; ὑπ. τὸν χρόνον, i. e. be too late, Xen.:—also c. gen., Plat.
    • 3absol. to exceed all bounds, Aesch., Eur., etc.; οὐχ ὑπερβαλών keeping within bounds, Pind.: to be in excess, Arist.:—often in part., ὑπερβάλλων, ουσα, ον, exceeding, excessive, Aesch., Plat.; τὰ ὑπερβάλλοντα an over-high estate, Eur.; τὸ ὑπ. αὐτῶν such part of them as is extraordinary, Thuc.
    • 4to go on further and further, προέβαινε ὑπερβάλλων he went on bidding more and more, Hdt.; ᾔτει τοσαῦτα ὑπερβάλλων Thuc.
  • IIIto pass over, cross mountains, rivers, etc., c. acc., Aesch., Eur.; also c. gen., Eur.:—of ships, to double a headland, c. acc., Hdt., Thuc.:—absol. to cross over, Hdt., Xen.
  • • 2of water, to run over, overflow, c. acc., Hdt.
    • 3of the Sun, to be at its height or its utmost heat, Hdt.
• BMid., with perf. pass., = A. II, to outdo, overcome, conquer, τινα Hdt., Soph., etc.:—absol. to be conqueror, to conquer, Hdt.
• • • 2to exceed, surpass, τινα Hdt., Ar., etc.:—absol. to exceed, Hdt.:—perf. pass. part., ὑπερβεβλημένη γυνή an excellent, surpassing woman, Eur.
    • 3to overbid, outbid, τινα Xen.
  • IIto put off, postpone, Hdt.;—but, ἢν ὑπερβάλωνται κείνην τὴν ἡμέραν συμβολὴν μὴ ποιεύμενοι if they let that day pass without fighting, Hdt.:— absol. to delay, linger, Hdt., Plat.