βασιλικός
βασιλικός, royal, kingly
- royal, kingly, ποιέεις οὐδαμῶς -κά Hdt. 2.173; β. γένος A. Pr. 869; β. [μοναρχία] Pl. Plt. 291e; opp. τυραννικός, Arist. Pol. 1285b3; βασιλικοὶ ἀπέβησαν proved themselves truly kingly, Plb. 8.10.10; βασιλικόν [ἐστι] πράττειν μὲν εὖ, κακῶς δʼ ἀκούειν Arr. Epict. 4.6.20; ἦθος β. X. Oec. 21.10; τὸ β. Id. Cyr. 1.3.18: βασιλική (sc. τέχνη), ἡ, art of ruling, Andronic.Rhod. p. 574 M.: Comp. -ώτερος Herm. ap. Stob. 1.49.45, Jul. Or. 2.54d: Sup. βασιλικώτατος καὶ ἄρχειν ἀξιώτατος X. An. 1.9.1, cf. Isoc. 2.29; -ωτάτη χάρις Plu. Alex. 21. Adv. -κῶς, παρών as a king, with kingly authority, X. Cyr. 1.4.14; β. ἄρχειν Arist. Pol. 1259b1.
- 2 of or belonging to a king, οἱ β. the kingʼs friends or officers, Plb. 8.12.10; ἐγκλήματα β. charges of high-treason, Id. 25.3.1; ὀφειλήματα β. debts to the king, ib. 3; β. πρόσοδοι PPetr. 3 p.56; γραμματεύς (cf. II.1) Wilcken Chr. 233.2 (ii B.C.), etc.; γεωργοί PTeb. 5.200 (ii B.C.), etc.; ὁδὸς β. the kingʼs highway, LXX Nu. 20.17, PPetr. 3 p.65 (iii B.C.); μὴ εἶναι β. ἀτραπὸν ἐπὶ γεωμετρίαν no royal road, Euc. ap. Procl. in Euc. p.68 F.; β. νόμος OGI 483.1, Ep.Jac. 2.8; αἱ β. βίβλοι the books of Kings, Ph. 1.427.
- 3 choice (cf. βασίλειος 3), μίνδαξ Amphis 27.
- 4 κάρυα β. walnuts, Dsc. 1.125; καρύαι PSI 4.428.65 (iii B.C.).
- b β. κύμινον, = ἄμι, Dsc. 3.62.
- II as Subst.,
- 1 βασιλικός (sc. γραμματεύς), ὁ, official in Egyptian νομοί, POxy. 1219.15 (iii A. D.).
- b (sc. οἶκος) basilica, CIG 2782.25 (Aphrodisias).
- c (sc. ὄρνις) = ἀκαλανθίς, Sch. Ar. Pax 1078.
- d (sc. ἀστήρ) = βασιλίσκος V, Cat.Cod.Astr. 7.201.23.
- 2 βασιλικὴ στοά hall divided into aisles by columns, IG 12(3).326.18 (Thera), Str. 5.3.8 (pl.); β. alone, OGI 511.15 (Aezani), Lat. basilica, Vitr. 5.1.4,6.3.9, cf. Plu. Publ. 15, Cat.Mi. 5, App. BC 2.26.
- 3 βασιλικόν (sc. ταμιεῖον), τό, treasury, εἰς τὸ β. ἀπομετρῆσαι, τελεῖν, PSI 4.344.17 (iii B.C.), D.S. 2.40, etc.; ὀφείλειν PRev.Laws 5.1, al.; royal bank, OGI 90.29 (Rosetta), PRein. 13.19, al., BGU 830.18 (i A. D.).
- b (sc. δῶμα) palace, D.C. 60.4.
- c (sc. πρόσταγμα) royal decree, LXX Es. 1.19.
- d (sc. φάρμακον) name for various remedies, = τετραφάρμακον, Gal. 12.601; of other compounds, ibid.; a plaster, Id. 13.184; an eyesalve, Id. 12.782 (also -κός, ὁ, a bandage, Id. 18(1).777).
- e (sc. φυτόν) basil, Ocimum basilicum, Suid.
- f βασιλικά, τά, communications received from kings, SIG 333.23 (Samos), 426.26 (Teos); also, interests or revenues of the crown, PRev.Laws 15.4 (iii B. C.), PTeb. 5.256 (ii B. C.), LXX 1 Ma. 10.43; prerogatives, ib. 15.8.
A
I
1 propio del rey, real, regio
γένος
γάμοι
θάλαμοι
ἦθος
βίος
δεῖπνα
Δημητρίου καὶ τὸ βάναυσον ἦν βασιλικόν
el trabajo artesanal de Demetrio llegó a tener rango realἅπαντες ... βασιλικοὶ ... ἀπέβησαν
ἡ ἴλη ἡ β.
guardia real, escuadrón real a caballo, en el ejército de Alejandroβασιλικαὶ βίβλοι
los Libros de los Reyes de la BibliaΒασιλικοὶ Σαρμάται
sármatas reales pueblo de Sarmacia asiática que habitaba junto al Volgaβ. ὅρκος
juramento en nombre del reyβ. λόγος
encomio de un reyβ. νόμος
edicto real
• institucional real, monárquico
γένος
ἀρχή
μοναρχίαι op. δεσποτικαί y τυραννικαί
πολιτεῖαι
• neutr. βασιλικόν c. inf. es propio de un rey
β. εὖ μὲν πράττειν, κακῶς δ' ἀκούειν
• neutr. plu. subst.
ποιέεις οὐδαμῶς βασιλικά
en modo alguno actúas como un rey
2 que atañe o tiene relación con el rey o con el reino:
a) en cuanto a la persona
βασιλικὰ ἐγκλήματα
delitos contra los intereses reales, de lesa majestadβασιλικαὶ αἰτίαι
acusaciones de alta traición
• subst.
τὰ βασιλικά
cuestiones relacionadas con la propiedad real
b) en cuanto a los bienes perteneciente al rey o al reino, real
τὸ β. χρυσίον
dinero procedente del rey de Persiaοἰκονομία β. op. σατραπική, πολιτική, ἰδιωτική
τὸ β. ἀργύριον
πλοῦτος
αἱ βασιλικαὶ πρόσοδοι
ingresos realesβ. τράπεζα
banco real
• en rel. c. las finanzas
β. γραμματεύς
administrador del tesoro funcionario público en Egiptoβ. ἐπισκοπεία
inspección fiscal
c) calificando a la tierra
γῆ β.
la tierra real, de realengoβ. γεωργός
labrador de una tierra real normalmente arrendatario o colono
d) ἡ β. πόλις la ciudad imperial e.d. Constantinopla, Eus.Marcell.2.4.
II de otros reyes
1 del arconte rey en Atenas
ἡ β. διαδρομή
la etapa del mandato del arconte rey
2 del rey del banquete
νόμοι βασιλικοί
normas que rigen el banquete y que impone el βασιλεὺς συμποσίου tít. de escritos atribuídos a Jenócrates, Espeusipo, Aristóteles
3
γάλλος β.
galo rey, e.d. sumo sacerdote de los galos
III fig.
1 principal, capital, de lo que es más importante, real
νόμος β.
del resumen de los mandamientos de la ley divina mandamiento capitalἐν ταῖς βασιλικαῖς φλέβαις
en las venas del brazo o venas basílicas sede de la ψυχή (prob. por nacer ambas venas en el cerebro)
•
ὁδὸς β.
camino real en el sistema de comunicaciones del reino persa
• gener. vía principal
ὁδῷ βασιλικῇ πορευσόμεθα, οὐκ ἐκκλινοῦμεν δεξιὰ οὐδὲ εὐώνυμα
• de donde uso fig. camino recto, sin desviaciones
μὴ εἶναι βασιλικὴν ἀτραπὸν ἐπὶ γεωμετρίαν
πρὸς ἀλήθειαν
εἰς ὁδὸν βασιλικὴν τὴν ἐλπίδα κατέστη
orientó sus expectativas en una dirección únicaidentificado c. ἡ μέση ὁδός
2 ref. a ciertos países que es o procede de Persia quizá c. el sent. añadido de escogido, regio
ἡ β. μίνδαξ
n. de una planta o de algún tipo de incienso para sahumeriosκάρυα βασιλικά
n. de una clase de nueces tb. llamadas Περσικά
• que es de Etiopía
β. κύμινον
n. dado al comino tb. llamado etiópicoτὸ παρὰ βασιλεῖ λεγόμενον κύμινον
• n. de un tipo de espárragos
οἱ βασιλικοὶ ἀσπάραγοι
3 arq. β. στοά pórtico imperial paseo cubierto en el foro romano, Str.5.3.8,
τὴν ἐν τῇ πόλει βασιλικὴν στοάν
B subst.
I ὁ β.
1 miembro de la casa real, príncipe, funcionario real o simpl. cortesano
οἱ βασιλικοί
τῶν ἐκ τοῦ Πόντου βαρβάρων β. τις ἄνθρωπος
2 administrador del fisco en los nomos egipcios POxy.1219.15 (III d.C.).
II ἡ β.
1 la realeza
op. τυραννίς
(τὸ) β.
2 el arte o ciencia de reinar
ἐπιστήμη
τέχνη
ἐμπειρία
ὁ τῆς βασιλικῆς ... λόγος
III de constr. arq. y obras públicas
1 camino real o público
ἔμπροσθεν κατὰ τὴν βασιλικήν
2 basílica o columnata porticada
Πορκία β.
τὴν Παύλου λεγομένην βασιλικήν
• basílica
• de la basílica cristiana, Const. en Eus.VC 3.31, Hieron.Ep.77.4.
3 palacio, casa real
τὰ ἑπτὰ κοράσια τὰ ἀποδεδειγμένα αὐτῇ ἐκ βασιλικοῦ
• palacio imperial D.C.60.4.5, 78.21.1.
4 salón de gala o de ceremonias en un palacio
εἰ μίαν εἶδεν ἐν οἰκίᾳ Δομετιανοῦ στοὰν ἢ βασιλικὴν ἢ βαλανεῖον
IV econ.
1 patrimonio real
πᾶσαν τὴν Ἰνδικὴν βασιλικὴν εἶναι
• esp. en pap. tierra pública, tierra del fisco
τῶν γεωργουμένων ὑπ' ἐμοῦ βασιλικῶν
2 τὸ β. el tesoro real o fisco, PSI 488.17 (III a.C.), OGI 59.9 (III a.C.), PTeb.27.24 (II a.C.), BGU 1821.19 (I a.C.), D.S.2.40, 41, tb. en plu.
ὅτι προσελήλυθα πρὸς τὰ βασιλικά
• τὰ βασιλικά ingresos de la corona, arcas reales
• tasas reales
ὀφείλων βασιλικά
• exacciones imperiales, PCair.Isidor.56.4 (IV d.C.).
V administración notificaciones o comunicaciones reales D.15.6, SIG 333.23 (Samos IV/III a.C.), IIasos 608.26 (Teos III a.C.)
• edicto real
εἰ οὖν δοκεῖ τῷ βασιλεῖ, προσταξάτω βασιλικόν
VI cien.
1 orn. jilguero Sch.Ar.Pax 1078
• tb. reyezuelo
β. σαλπιγκτής
2 medic. denominación de un vendaje Gal.18(1).777, cf.
βασιλικῆς σημασίας
ref. al vendaje llamado βασιλίσκος
• n. dado a distintos fármacos y ungüentos Gal.12.601, 782, 13.184.
3 bot. albahaca, Ocimum basilicum L., Cyran.1.24.4, Hsch.s.u.
4 astr. n. de una de las estrellas de Leo Régulo, Cat.Cod.Astr.7.201.
C adv. -ῶς a la manera de un rey, con autoridad de rey
παρών
ἄρχειν
1. adj. koninklijk:
2. subst.
2) würdig, König zu sein, βασιλικώτατος καὶ ἄρχειν ἀξιώτατος Xen. An. 1.9.1 ; übh. eines Königs würdig, βασιλικώτερον, -ώτατόν τι ἡγεῖσθαι Isocr. 2.29 ; Plut. Alex. 21 ; prächtig, z.B. βασιλικῶς παρεῖναι Xen. Cyr. 1.4.14. Bei Pol. 26.5 sind βασιλικὰ ἐγκλήματα, αἰτίαι Anklagen auf Hochverrat, maiestatis crimina ; – ἡ βασιλική, als subst., sc. στοά, eine Säulenhalle in Athen, = βασίλειος, Plat. Charm. 153a. In Rom öffentliche Gebäude mit Säulengängen zum Rechts- u. Handelsverkehr, Vitruv. 5.1 ; Sp. auch die seit Constantin nach diesem Muster gebaueten christlichen Kirchen ; τὸ βασιλικόν, teils Palast, D.Cass., teils aber, sc. ταμιεῖον, königlicher, kaiserlicher Schatz, Fiscus, DS. 2.40 ; DL. 7.181.
Bei den Aerzten eine Salbe.
Strong 937
royal, belonging to a king: χώρα, Ac 12:20; ἐσθής, Ac 12:21; νόμος β., a supreme law, "a law which governs other laws and so has a specially regal character" (Hort), or because made by a king (LAE, p. 367
3), Ja 2:8; τις, one in the service of a king, a courtier, Jo 4:46, 49 (WH, mg., βασιλίσκος).†
toma también otra hoja de laurel real y escribe con cinabrio este nombre del dios viviente
- Iroyal, kingly, Hdt., Attic
- 2like a king, kingly, princely, βασιλικώτατος Xen.:—adv., βασιλικῶς as a king, with kingly authority, Hdt.
- IIas Subst.,
- 1βασιλική (sub. στοά), a colonnade at Athens, Plat.; v. στοά.
- 2βασιλικός, ὁ, kingʼs officer, NTest.
-
…τε καὶ τὸν μετὰ ταῦτα βασιλεύσαντα τῶν Συρακοσίων Ἱέρωνα, νέον μὲν ὄντα κομιδῇ, πρὸς δέ τι γένος εὐφυῆ βασιλικῆς καὶ πραγματικῆς οἰκονομίας. ὁ δὲ παραλαβὼν τὴν ἀρχὴν καὶ παρεισελθὼν εἰς τὴν πόλιν διά τινων οἰκείων καὶ κύριος γενόμενος…
Polybius, Histories
-
…τὰ κεῖθεν ἢ λόγον στειλώμεθα · τὸ γὰρ τάχος σου τῶν φρενῶν δέδοικʼ, ἄναξ, καὶ τοὐξύθυμον καὶ τὸ βασιλικὸν λίαν. λέγʼ, ὡς ἀθῷος ἐξ ἐμοῦ πάντως ἔσῃ. τοῖς γὰρ δικαίοις οὐχὶ θυμοῦσθαι χρεών. ὅσῳ δʼ…
Euripides, Bacchae
-
…σύνευνον, ἀλλʼ ἀπαμβλυνθήσεται γνώμην · δυοῖν δὲ θάτερον βουλήσεται, κλύειν ἄναλκις μᾶλλον ἢ μιαιφόνος · αὕτη κατʼ Ἄργος βασιλικὸν τέξει γένος. μακροῦ λόγου δεῖ ταῦτʼ ἐπεξελθεῖν τορῶς. σπορᾶς γε μὴν ἐκ τῆσδε φύσεται θρασὺς τόξοισι κλεινός ,…
Aeschylus, Prometheus Bound
-
…ἆρʼ οὐ τῶν ἐπισταμένων πόλεων ἄρχειν ; ἔμοιγε δοκεῖ. ἐπίστανται δὲ ἄλλοι τινὲς ἢ οἱ πολιτικοί τε καὶ οἱ βασιλικοί ; οὗτοι μὲν οὖν. πολιτικὰ ἄρα ταῦτα συγγράμματά ἐστιν, οὓς οἱ ἄνθρωποι νόμους καλοῦσι, βασιλέων τε καὶ…
Plato, Minos
-
…δή. ἐφάνησαν δὲ πλεῖστον ἀφεστῶσαι οὐχ αἱ ἐρωτικαί τε καὶ τυραννικαὶ ἐπιθυμίαι ; πολύ γε. ἐλάχιστον δὲ αἱ βασιλικαί τε καὶ κόσμιαι ; ναί. πλεῖστον δὴ οἶμαι ἀληθοῦς ἡδονῆς καὶ οἰκείας ὁ τύραννος ἀφεστήξει, ὁ δὲ ὀλίγιστον…
Plato, Republic
-
…; τὸν πάντων τῶν σοφιστῶν μέγιστον γόητα καὶ ταύτης τῆς τέχνης ἐμπειρότατον · ὃν ἀπὸ τῶν ὄντως ὄντων πολιτικῶν καὶ βασιλικῶν καίπερ παγχάλεπον ὄντα ἀφαιρεῖν ἀφαιρετέον, εἰ μέλλομεν ἰδεῖν ἐναργῶς τὸ ζητούμενον. ἀλλὰ μὴν τοῦτό γε οὐκ ἀνετέον .…
Plato, Statesman
-
…τῆς γε τῶν ἐμπορευτικῶν. ἀλλʼ οὐ μὴν οὕς γε ὁρῶμεν μισθωτοὺς καὶ θῆτας πᾶσιν ἑτοιμότατα ὑπηρετοῦντας, μή ποτε βασιλικῆς μεταποιουμένους εὕρωμεν. πῶς γάρ ; τί δὲ ἄρα τοὺς τὰ τοιάδε διακονοῦντας ἡμῖν ἑκάστοτε ; τὰ ποῖα εἶπες καὶ…
Plato, Statesman
-
…· ἔρρουσι δὲ τότε οὔτε λόγος οὔτʼ ἐλπὶς ἐλείπετʼ ἂν οὐδαμῇ οὐδαμῶς. νῦν οὖν τοῖς μὲν ἐλευθερία γιγνέσθω μετὰ βασιλικῆς ἀρχῆς, τοῖς δὲ ἀρχὴ ὑπεύθυνος βασιλική, δεσποζόντων νόμων τῶν τε ἄλλων πολιτῶν καὶ τῶν βασιλέων αὐτῶν, ἄν…
Plato, Letters
-
…πρὸς ἀλήθειαν ἀπʼ ἐκείνου συνοικοῖ ἄν, εἰ τὰ πρόσθεν ἀληθῆ ; οὕτω. ὁ δέ γε ὀλιγαρχικὸς ἀπὸ τοῦ βασιλικοῦ αὖ τρίτος, ἐὰν εἰς ταὐτὸν ἀριστοκρατικὸν καὶ βασιλικὸν τιθῶμεν. τρίτος γάρ. τριπλασίου ἄρα, ἦν δʼ ἐγώ…
Plato, Republic
-
…μόνον ἐκκρίνοντες μυρίων ἄλλων ἀμφισβητούντων ; οὐδαμῶς. οὐκοῦν ὀρθῶς ὀλίγον ἔμπροσθεν ἐφοβήθημεν ὑποπτεύσαντες μὴ λέγοντες μέν τι τυγχάνοιμεν σχῆμα βασιλικόν, οὐ μὴν ἀπειργασμένοι γε εἶμέν πω διʼ ἀκριβείας τὸν πολιτικόν, ἕως ἂν τοὺς περικεχυμένους αὐτῷ καὶ τῆς συννομῆς…
Plato, Statesman