ἄξιος

ἄξιος, ἄξιος, ἀξίᾱ, ἄξιον, worthy, worth (+ gen)

ἄξιος, ία, ιον (ος, ον Nonn. D. 8.314), for *ἄγ-τιος,

counterbalancing, cf. ἄγω VI: hence prop. weighing as much, of like value, worth as much as, c. gen., βοὸς ἄ. Il. 23.885; νῦν δʼ οὐδʼ ἑνὸς ἄξιοί εἰμεν Ἕκτορος we are not—all together—worth one Hector, 8.234, cf. Hdt. 1.32, 7.21; πάντων Ζεὺς ἄξιον ἦμαρ ἔδωκεν Il. 15.719; so πολλοῦ ἄ. worth much, X. An. 4.1.28, Pl. Smp. 185b, etc.; πλείονος ἄ. Id. Phdr. 235b, etc.; πλείστου ἄ. Th. 2.65, Pl. Grg. 464d, etc.; παντός, τοῦ παντὸς ἄ., E. Fr. 275, Pl. Sph. 216c; παντὸς ἄ., c. inf., Ar. Av. 797; λόγου ἄ., = ἀξιόλογος, Hdt. 1.133, Th. 1.73, etc.; σπουδῆς, μνήμης ἄ., Plu. Aud.poet. 2.35a,Apophth.reg. 172e:—opp. to these are οὐδενὸς ἄ. Thgn. 456; ἢ παντὸς ἢ τὸ παράπαν οὐδενός Pl. Phlb. 64d; ὀλίγου Id. Grg. 497b, etc.; σμικροῦ Id. R. 504d, etc.; βραχέος Id. Lg. 692c; μείονος, ἐλάττονος ἄ., X. Vect. 4.50, Cyr. 2.2.14; πολλαπλασίου τιμήματος ἄ. κτήσεις Arist. Pol. 1306b12; also εἰς ὀγδοήκοντα μνᾶς ἄ. worth up to a sum of . ., D. 27.10.
- - 2 c. dat. pers., σοὶ δʼ ἄξιόν ἐστιν ἀμοιβῆς ʼtis worth a return to thee, i.e. will bring thee a return, Od. 1.318; πολέος δέ οἱ ἄξιος ἔσται Il. 23.562; βασιλεῖ ἂν πολλοῦ ἄξιοι γένοιντο X. An. 2.1.14.
  - 3 abs., worthy, goodly, ἄξια δῶρα Il. 9.261; ἄ. ὦνος a goodly price, Od. 15.429; ὅθεν κέ τοι ἄξιον ἄλφοι it would bring thee a good price, 20.383; φέροντες ὅ τι ἕκαστος ἄξιον εἶχε X. Cyr. 3.3.2.
  - - b in Att. in an exactly opposite sense, ‘good value for the money’, i.e. cheap, Ar. Eq. 672, 895: Comp., ib. 645; ὡς ἀξιώτατον πρίασθαι Lys. 22.18; ὡς ἄ. γεγόνασιν οἱ πυροὶ ἐν τῇ ἀγορᾷ Thphr. Char. 3.3, cf. X. Vect. 4.6.
  - 4 deserved, meet, due, δίκη S. El. 298, X. Oec. 12.19; χάρις Id. HG 1.6.11; ἄξια δράσας ἄξια πάσχων fit suffering for fit deeds, A. Ag. 1527, cf. E. Ion 735.
  - 5 of persons, οἱ ἑωυτοῦ ἄξιοι those of oneʼs own rank, his peers, Hdt. 1.107.
  - 6 sufficient for, c. gen., ἄ. τοῦ πολέμου τὰ χρήματα D. 14.27.
  - 7 αἰδοῦς ἀξίαν . . τὴν προθυμίαν μᾶλλον ἢ θράσους more like modesty than rashness, Arist. Cael. 291b25.
- II after Hom., in moral relation, worthy, estimable, of persons and things, Hdt. 7.224, etc.; οὐδὲν ἀξία nothing worth, A. Ch. 445; ἀξίαν κἀπʼ ἀξίων Id. Eu. 435; ἀξίων γεννητόρων ἤθη φυλάσσεις E. Ion 735.
- - 2 worthy of, deserving, mostly c. gen. rei, ἄξιον φυγῆς, ἄξια στεναγμάτων, γέλωτος, Id. Med. 1124, Or. 1326, Heracl. 507; ἐγκωμίων τί ἀξιώτερον ἤ . .; X. Ages. 10.3: c. gen. pers., ποιεῖν ἄξια οὔτε ὑμῶν οὔτε πατέρων Th. 2.71; ἄξιον τοῦ πατρός Isoc. 9.80; ἄξια τοῦ Μαραθῶνος διανοεῖσθαι Plu. Cim. 5.
  - - b c. gen. rei et dat. pers., ἡμῖν δʼ Ἀχιλλεὺς ἄξιος τιμῆς is worthy of honour at our hands, E. Hec. 309; πολλῶν ἀγαθῶν ἄ. ὑμῖν Ar. Ach. 633; ἄ. πλείστου Λακεδαιμονίοις Th. 4.81; θανάτου τῇ πόλει X. Mem. 1.1.1, cf. 1.2.62; εἰμὶ δʼ οὐ τούτων ὑμῖν ἄ. D. 21.217; χάριτος ἄ. τῇ πόλει Antipho 6.10; later τιμῆς ἄ. παρὰ πάντων Luc. Tox. 3.
  - 3 c. inf., Προθοήνορος ἀντὶ πεφάσθαι ἄ. worthy to be killed instead of him, Il. 14.472, cf. Th. 1.76; τίεσθαι δʼ ἀξιώτατος A. Ag. 531; ἄ. θρήνων τυχεῖν S. Aj. 924; ἄξιοι δουλεύειν only fit to be slaves, Arist. Pol. 1254b36; also ἄ. σέβειν E. Heracl. 315 (Elmsl.).
  - - b ἄξιός εἰμι, like δίκαιός εἰμι, I deserve to . ., ἄξιός εἰμι πληγὰς λαβεῖν Ar. Ec. 324; ἄξιός εἰμι ἀπολαῦσαι X. Cyr. 5.4.19: abs., the inf. being supplied, authorized to act, And. 1.132; ἄ. γάρ, emphatically, Pl. Tht. 143e.
    - c later ἄ. ἵνα Ev.Jo. 1.27.
  - 4 ἄξιόν [ἐστι] ʼtis meet, fit, due, ἄξιον εἶναι τρεῖς ἑνὸς ἀντὶ πεφάσθαι Il. 13.446; ἄ. μνήμην ἔχειν Hdt. 1.14: later c. fut. inf., ἄ. διαπορήσειν Did. in D. 9.15.
  - - b c. dat. pers. et inf., τῇ πόλει γὰρ ἄξιον ξυλλαβεῖν τὸν ἄνδρα ʼtis meet for the city, is worth her while . ., Ar. Ach. 205; τί σοι ζῆν ἄξιον; Id. Nu. 1074, cf. Av. 548; ἄξιόν γε πᾶσιν ἐπολολύξαι Id. Eq. 616; freq. in X. as ὡς οὐκ ἄξιον εἴη βασιλεῖ ἀφεῖναι κτλ. that it was not meet for him . ., An. 2.3.25.
    - c the inf. is sts. omitted, ἄξιον γὰρ Ἑλλάδι ʼtis meet in the eyes of Hellas [so to do], Ar. Ach. 8; and sts. the dat., ἄξιόν ἐστι operae pretium est, it is worth while, ἐνθυμηθῆναι D. 1.21; γαμεῖν οὐκ ἄξιον E. Alc. 628.
- III Adv. ἀξίως, c. gen., ἐμάχοντο ἀξίως λόγου Hdt. 6.112; οὔτε ἑωυτοῦ ἀ. Id. 3.125; οὐκ ἀ. ἀπηγήσιος ibid.; τῆς ἀσικίας Th. 3.39; ἀ. τοῦ θεοῦ, τῆς θεᾶς, OGI 331.9 (Pergam.), Inscr.Magn. 33.30, cf. 1 Ep.Thess. 2.12: abs., S. OT 133, etc.; κολάσετε ἀξίως as they deserve, Th. 3.40.

I de cosas en venta o sometidas a valoración

1 que vale c. gen. de precio o adj. cuantificador en neutr. λέβητ' ἄπυρον, βοὸς ἄξιον Il.23.885, στολὴ πολλοῦ χρυσοῦ ἀξία X.HG 4.1.30, χῶροι ... μείονος ἄξιοι X.Vect.4.50 (pero cf. II 1), πολλαπλασίου ... τιμήματος ἀξίας ... κτήσεις Arist.Pol.1306^b13, ἱμάτιον ἄξιον δραχμῶν δύο PMagd.42.7 (III a.C.), ὄρνις ... ἀξία δραχμῶν δύο PMil.Vogl.220.20 (II d.C.), cf. Il.15.719, Od.1.318

• fig. de pers., c. gen. de pers. que vale, que equivale οὐδ' ἑνὸς ἄξιοί εἰμεν Ἕκτορος no valemos (todos juntos) ni un solo Héctor, Il.8.234

• c. prep. ξύλα κλίνει' εἰς ὀγδοήκοντα μνᾶς ἄξια D.27.10

• suficiente para c. gen. de abstr. ἄξια τοῦ πολέμου τὰ χρήματα D.14.27, ἕδνον ... γάμου ἄξιον Theoc.27.33.

2 abs. de abstr. y tb. en neutr. valioso ἄξια δῶρα δίδωσι Il.9.261, ἄ. ὦνον ἔδωκε Od.15.429, ὅθεν κέ τοι ἄξιον ἄλφοι Od.20.383, φέροντες ... ὅτι ἕκαστος ἄξιον εἶχε aportando cada cual lo que tenía de valioso X.Cyr.3.3.2.

3 abs. de mercancías que vale la pena, barato ἀφύαι Ar.Eq.645, 672, σίλφιον Ar.Eq.895, σῖτον ἵν' ὡς ἀξιώτατον ὑμῖν πωλοῖεν Lys.22.11, cf. 8, op. τιμιώτερον Lys.22.22, ἀξίων γενομένων τῶν χαλκευτικῶν ἔργων X.Vect.4.6, ὡς ἄξιοι γεγόνασιν οἱ πυροὶ ἐν τῇ ἀγορᾷ Thphr.Char.3.3.

II de pers., acciones, comportamientos, etc.

1 que vale, merecedor de, digno de c. gen., gener. de abstr. οὐδὲν λόγου ἄξιον nada digno de mención Hdt.1.133, Hp.Prog.8, πόλις ἡμῶν ἀξία λόγου ἐστίν Th.1.73, οὐᾶ, ταύρου ἄξιον τὸ ἀνθρωπάριον¡ay, es merecedor del toro, el tío! ref. al toro de Fálaris como instrumento de tortura Vit.Aesop.G 19, ἐγκομίων δὲ τί ἀξιώτερον; X.Ages.10.3, αἰδοῦς ἀ. ... προθυμία Arist.Cael.291^b25, τὰ σωματικὰ ... ἄ. σπουδῆς Plu.2.35a, ἀνδρῶν ἀξίων μνήμης Plu.2.172e, ἄ. γὰρ ὁ ἐργάτης τῆς τροφῆς Eu.Matt.10.10, ἄξιοι θανάτου Ep.Rom.1.32, κολακεύειν τὸν ἄξιον κολάσεως I.BI 2.276, καρποὶ ἄ. μετανοίας Eu.Luc.3.8

• neutr. plu. ἄξια cosas dignas ἄ. στενεγμάτων E.Or.1326, γέλωτος ἄ. E.Heracl.507, ἄ. τοῦ δείπνου ἐργάσασθαι X.Smp.6.10, ἄ. πληγῶν Eu.Luc.12.48

• c. gen. de adj. cuantificador en neutr. πολλοῦ ἄξιος que vale mucho, valioso del amor, Pl.Smp.185b, de la virtud, Chrysipp.Stoic.3.50, de pers., X.An.2.1.14, 4.1.28, πλείονος ἄ. de palabras, Pl.Phdr.235b, ἀ. πάντων de la sabiduría, Democr.B 216, ὄνομα παντὸς ἄξιον E.Fr.275, de acciones, Ar.Au.797, tb. de pers. φιλόσοφοι ... ἄξιοι τοῦ παντός Pl.Sph.216c, (ἄνοια) πλείστου ἀξία Pl.Grg.464d, de acciones, Th.2.65, ἢ παντὸς ἀξία γίνεται ... ἢ ... οὐδενός o vale poco o nada Pl.Phlb.64d, de preguntas ὀλίγου ἄ. Pl.Grg.497b, σμικροῦ ἄ. Pl.R.504d, de pers. ὄντων ἡμῶν βραχέος ἀξίων Pl.Lg.692c

• igual constr. c. dat. de pers. ἡμῖν δ' Ἀχιλλεὺς ἄξιος τιμῆς Aquiles, para nosotros, es digno de honor E.Hec.309, ἀγαθῶν ἄξιος (cód.) ὑμῖν ὁ ποιητής Ar.Ach.633, ἀνὴρ ... ἄ. πλείστου Λακεδαιμονίοις Th.4.81, ἄ. ... θανάτου τῇ πόλει X.Mem.1.1.1, cf. D.21.217

• id. c. prep. Μέλαγχρος αἴδως ἄξιος ἐς πόλιν Alc.331, τιμῆς ἄξιος παρὰ πάντων Luc.Tox.3, ἄξια τὰ παθήματα τοῦ ... καιροῦ πρὸς τὴν μέλλουσαν δόξαν Ep.Rom.8.18

• c. dat. solamente ἄξιον γὰρ Ἑλλάδι digno (de mucho) a los ojos de Grecia Ar.Ach.8

• c. inf. ἄξιος εὐλογίαις ἀστῶν μεμίχθαι digno de quedar unido a las alabanzas de los ciudadanos Pi.I.3.3, τίεσθαι δ' ἀξιώτατος A.A.531, ἄξιος θρήνων τυχεῖν S.Ai.924, ἄ. δουλεύειν Arist.Pol.1254^b36, ἄ. σέβειν E.Heracl.315

• en constr. pers. εἴμ' ἄξιος πληγὰς λαβεῖν Ar.Ec.324, ἄξιοι ... ἔσμεν ... ἀπολαῦσαί τι ἀγαθόν X.Cyr.5.4.19

• tard. c. ἵνα y subj. οὐκ εἰμὶ ἐγὼ ἄ. ἵνα λύσω ... τὸν ἱμάντα Eu.Io.1.27

• c. relat. y subj. ἄξιός ἐστιν ᾧ παρέξῃ τοῦτο Eu.Luc.7.4

• c. ac. int., de Electra οὐδὲν ἀξία A.Ch.445

• abs. ἄξιοί τε ἅμα νομίζοντες εἶναι pensando al mismo tiempo que somos merecedores Th.1.76, cf. Simon.114.4D., Xenoph.2.11, Hdt.7.224, A.Eu.435, PPetr.2.15.3.9

• subst. οἱ ἄξιοι los dignos Plb.6.14.9.

2 digno de c. gen. de pers. ἀξία γ' ἡμῶν ὁδουρός guía digna de nosotros E.Io 1617, ἄξι' ἀξίων γεννητόρων E.Io 735, ποιεῖν ... ἄξια ... ὑμῶν Th.2.71, ἄξιος ... τοῦ πατρός Isoc.9.80, de ahí οἱ ἑωυτοῦ ἄ. sus iguales Hdt.1.107

• c. gen. de lugar ἄξια τοῦ Μαραθῶνος Plu.Cim.5.

III abs. de abstr. o en neutr. plu. merecido ἀνάξια δράσας ἄξια πάσχων padeciendo lo merecido por sus crímenes A.A.1527, ἀ. δίκη S.El.298, χάρις X.Oec.12.19, cf. Sol.Lg.36a, ἄξιά σοι ἀπέβη LXX Ib.11.6.

IV hay que, que vale la pena de en el giro ἄξιον (ἐστί) c. inf. ἄξιον εἶναι τρεῖς ἑνὸς ἀντὶ πεφάσθαι Il.13.446, ἄξιον δ' ἐνθυμηθῆναι D.1.21, γαμεῖν οὐκ ἄξιον E.Alc.628, ἄξιον διαπορήσειν Did.in D.9.15

• c. inf. y dat. de pers. ἄξιον Ἐφεσίοις ... ἀπάγξασθαι Heraclit.B 121, τῇ πόλει γὰρ ἄξιον ξυλλαβεῖν τὸν ἄνδρα Ar.Ach.205, τί σοι ζῆν ἄξιον; ¿de qué te vale vivir? Ar.Nu.1074, ζῆν οὐκ ἄξιον ἡμῖν Ar.Au.548, cf. Eq.616, X.An.2.3.25.

V subst. τὸ ἄξιον tasa por servicio postal, PHib.110.63 (III a.C.).

VI adv. ἀξίως

1 en forma digna de c. gen. ἐμάχοντο ἀ. λόγου lucharon en forma digna de mención Hdt.6.112, οὔτε ἑωυτοῦ ἀ. Hdt.3.125, οὐκ ἀ. ἀπηγήσιος Hdt.3.125, ἀ. τῆς ἀδικίας Th.3.39, ἀ. δόμων ἐμῶν E.Med.562, ἀ. τῶν καλῶν πεποιημένων X.Cyr.5.4.14, ἀ. ἀνδρὸς ἀγαθοῦ Pl.Ap.32c, ἀ. τοῦ θεοῦ IP 248.9 (II a.C.), cf. IM 33.30, 1Ep.Thess.2.12

• abs. S.OT 133, E.IA 1466, Plb.1.37.1.

2 barato Poll.7.10.

3 merecidamente κολάσετε ... ἀξίως Th.3.40.
•Cf. ἄγω.

ἄξιος, α, ον :

I litt. qui entraîne par son poids, qui est de poids, d’où : qui vaut, qui a la valeur de : ἄ. βοός, Il. 23, 885, qui a la valeur d’un bœuf ; στολὴ πολλοῦ χρυσοῦ ἀξία, Xén. Hell. 4, 1, 13, robe valant une grosse somme d’or ; οὐδ’ ἑνὸς ἄξιοί εἰμεν Ἕκτορος, Il. 8, 234, tous ensemble nous ne valons même pas le seul Hector ; πάντων ἄξιον ἦμαρ, Il. 15, 719, jour qui vaut tous les autres, qui compense les épreuves de tous les autres ; ou, sel. d’autres, jour qui vaut tout, c. à d. très précieux ; πολλοῦ, πλείονος, ὀλίγου, μείονος ou ἐλάττονος, οὐδενὸς ἄξιος, Att. de grande valeur, de plus de valeur, de peu de valeur, de moins de valeur, de nulle valeur ; avec un dat. de pers. : πολλοῦ ἄξιοί ἐσμεν τῷ βασιλεῖ, Xén. An. 2, 1, 16, nous avons un grand prix aux yeux du roi ; ἄξιόν ἐστι; avec une prop. inf. Il. 13, 446, est-ce une compensation suffisante que...? ||

II p. suite, qui mérite, digne de, en b. et en mauv. part, avec un gén. ἄξιος λόγου (cf. ἀξιόλογος) Thc. 1, 73, digne de réputation ; avec un double rég. : τινὶ ἄξιος τιμῆς, Eur. Hec. 309 ; τιμῆς ἄξιος παρά τινος, Luc. Tox. 3, digne d’être honoré par qqn ; en mauv. part, θανάτου τῇ πόλει ἄξιος, Xén. Mem. 1, 1, 1, criminel d’État qui mérite la mort ; en ce sens, postér., par anal. avec le lat., construit avec un dat. Corn. 42 ; avec un inf. πεφάσθαι ἄξιος, Il. 14, 472, qui mérite d’être mis à mort ; ἀξίη συμβαλέειν, Hdt. 4, 42, qui mérite qu’on la compare avec, digne d’être comparée avec ; ἄξιός εἰμι avec l’inf. Xén. Cyr. 5, 4, 15 ; Ar. Eccl. 324, etc. je mérite de, etc. ; postér. avec ἵνα : οὗ οὐκ εἰμὶ ἐγὼ ἄξιος ἵνα λύσω αὐτοῦ τὸν ἱμάντα τοῦ ὑποδήματος, NT. Joh. 1, 27, pour moi je ne suis pas digne de dénouer la courroie de sa sandale ; avec un n. de chose, digne, juste, convenable : ἀξία δίκη, Soph. El. 298 ; Xén. Œc. 12, 19, châtiment mérité ; ἀξία χάρις, Xén. Hell. 1, 6, 11, juste reconnaissance ||

III abs. qui en vaut la peine : ἀξίαν τριβὴν ἔχει, Eschl. Pr. 639, cela vaut la peine d’y passer qqe temps (= ἄξιόν ἐστι τῆς τριβῆς) ; ἄξιόν ἐστι (rar. ἄξιά ἐστι, Plat. Leg. 834d) avec un inf. Att. il vaut la peine que, etc. ; avec un dat. de pers. et un inf. Ar. Ach. 205 ; particul. dans les prop. interr. τί σοι ἄξιον ; τί δ’ ἄξιόν μοι (avec un inf.) ; Att. à quoi bon pour toi, pour moi, etc. ? ellipt. ; καὶ γὰρ ἄξιον, Xén. An. 5, 8, 7 ; οὐ γὰρ ἄξιον, Xén. Conv. 4, 50, car cela en vaut, n’en vaut pas la peine ||

IV p. suite, de grande valeur : ἄξια ἄποινα, Il. 6, 46, forte rançon ; ἄξια δῶρα, Il. 9, 261, présents de grande valeur : ἄξιος ὦνος, Od. 15, 429, un bon prix ||

V en mauv. part, d’une valeur convenable, c. à d. modérée, d’où à bas prix, en parl. de denrées, Lys. 165, 3 ; 166, 22 ; Xén. Vect. 4, 6 ; Ar. Eq. 672, etc. ; Luc. D. mort. 4, 1, etc. ||

Cp. -ώτερος, Thc. 3, 63, etc. ; Xén. Ages. 10, 3, etc.

Sup. -ώτατος, Thc. 4, 120 ; Plat. Leg. 667b, etc.

Étym. ἄγω.

ἄξιος -α -ον [~ ἄγω?]
1. van pers.
a. waard, waardig, die verdient, met gen.: ἄξιοι τοῦ παντός van de grootste waarde Plat. Sph. 216c; met gen. en dat.: ἡμῖν ... Ἀχιλλεὺς ἄξιος τιμῆς Achilles is eer van onze kant waardig Eur. Hec. 309; ὡς ἄξιος εἴη θανάτου τῇ πόλει dat hij het verdiende om ter dood gebracht te worden door de staat Xen. Mem. 1.1.1; met inf.: ἄξιος θρήνων τυχεῖν het waard om klaagzangen te ontvangen Soph. Ai. 924; ὅσας εἴμ’ ἄξιος πληγὰς λαβεῖν hoeveel klappen verdien ik te krijgen Aristoph. Eccl. 324; later met ἵνα + conj.: οὐκ εἰμὶ ἐγὼ ἄξιος ἵνα λύσω αὐτοῦ τὸν ἱμάντα τοῦ ὑποδήματος ik ben het niet eens waard om de riemen van zijn sandalen los te maken NT Io. 1.27; abs.: ὡς ἀνδρῶν ἀξίων γενομένων omdat zij zich waardige mannen betoond hebben Hdt. 7.224.1.
b. opwegend tegen, even goed of sterk, genoeg, met gen.: οὐδ’ ἑνὸς ἄξιοί εἰμεν Ἕκτορος we kunnen (met zijn allen) niet eens op tegen Hector in zijn eentje Il. 8.234; οἱ ἑωυτοῦ ἄξιοι degenen die even respectabel waren als hijzelf Hdt. 1.107.2; met inf.: οὐχ οὗτος ἀνὴρ Προθοήνορος ἀντὶ πεφάσθαι ἄξιος; is het niet genoeg dat deze man gedood is als compensatie voor Prothoënor? Il. 14.472.
2. van zaken
a. waard, evenveel waard als, met de waarde van, met gen.: βοὸς ἄξιον (een ketel) evenveel waard als een rund Il. 23.885; οὐδὲν λόγου ἄξιον niets noemenswaardigs Hdt. 1.133.2; ἆρ’ ὑπόπτερον γενέσθαι παντός ἐστιν ἄξιον; vleugels krijgen is toch alles waard? Aristoph. Av. 797; met gen. en dat.: σοὶ … ἄξιον ἔσται ἀμοιβῆς het zal voor jou de ruil waard zijn Od. 1.318; βασιλεῖ ἂν πολλοῦ ἄξιοι γένοιντο ze zouden van grote waarde kunnen zijn voor de koning Xen. An. 2.1.14; met inf.: εὔρεος δὲ πέρι οὐδὲ συμβάλλειν ἀξίη (Europa is) wat de breedte betreft het niet eens waard om te vergelijken (met de twee andere continenten) Hdt. 4.42.1; abs. van waarde, waardevol: ὅ τι ἕκαστος ἄξιον εἶχε wat ieder ook maar van waarde had Xen. Cyr. 3.3.2; Att. ook de prijs waard, goedkoop: ὡς ἀξιώτατον zo goedkoop mogelijk Lys. 22.8.
b. waardig, adequaat, verdiend, passend: ἄξι’ ἄποινα passend losgeld Il. 6.46; ἀξία δίκη verdiende straf Soph. El. 298; ἀξία χάρις een passende tegenprestatie Xen. Hell. 1.6.11; subst.: ἄξιον ἀλφάνω een geschikte prijs opbrengen Od. 20.383 (constr. onzeker); ἄξια δράσας ἄξια πάσχων nu hij krijgt wat hij verdient voor wat hij heeft gedaan Aeschl. Ag. 1527.
3. onpers. n. ἄξιον (ἐστι), soms plur. ἄξια
a. het is (de moeite) waard, met dat. en inf.: τί σοι ζῆν ἄξιον wat is het voor jou nog waard om te leven Aristoph. Nub. 1074; abs.: ἀκούσατε ... καὶ γὰρ ἄξιον luister, want het is de moeite waard Xen. An. 5.8.7.
b. het volstaat, met acc. en inf.: ἄξιον εἶναι τρεῖς ἑνὸς ἀντὶ πεφάσθαι dat het voldoende compensatie is dat er drie man voor één zijn gedood Il. 13.446; het is juist of passend, met dat. en inf.: ὡς οὐκ ἄξιον εἴη βασιλεῖ ἀφεῖναι τοὺς ἐφ’ ἑαυτὸν στρατευσαμένους dat het niet juist was voor de koning om degenen die tegen hem ten strijde waren getrokken te laten gaan Xen. An. 2.3.25.

ἄξιος, α, ον (ἄγω, eigtl. aufwiegend, an Gewicht gleich),
1) gleichgeltend, eben so viel wert, z.B. βοὸς ἄξιος, eben so viel wert als ein Rind, ein Rind wert, Il. 23.885 ; οὐδʼ ἑνὸς ἄξιοί εἰμεν Ἕκτορος, wir alle sind nicht einmal so viel wert, wie der eine Hektor, 8.234 ; vgl. 15.719 u. Her. 7.21, 104 ; οὐδὲ ἰδιωτέων ἀνδρῶν ἀξίους ἡμέας ἐποίησας, du achtest uns nicht einmal Privatleuten gleich, 1.32 ; σοὶ δʼ ἄξιον ἔσται ἀμοιβῆς, es wird eines Gegengeschenks wert sein, eine Gabe von gleichem Werte dir eintragen, Od. 1.318. Aehnl. στολὴ πολλοῦ χρυσοῦ ἀξία Xen. Hell. 4.1.13 ; πολλῶν χρημάτων Plat. Theaet. 167c ; ἀρχὴ πεντήκοντα ταλάντων ἀξία Xen. An. 7.7.25. Dah. die Verbdgn πολλοῦ, πλέονος, πλείστου, ὀλιγου, οὐδενός, παντός, auch τοῦ παντὸς ἄξιος, von Menschen u. Sachen sehr häufig : viel usw., wenig, alles, d.i. sehr wert. Auch ein dat. tritt dazu, πολέος οἱ ἄξιος ἔσται, wird für ihn von hohem Werte sein, Il. 23.562 ; ἡμῖν Ἀχιλλεὺς ἄξιος τιμῆς, uns ist Achilleus ehrenwert, Eur. Hec. 309 ; πολλοῦ ἄξιοί ἐσμεν τῷ βασιλεῖ Xen. An. 2.1.16 ; ὁπόσου τοῖς φίλοις ἄξιος εἴη Mem. 2.5.1 ; πολλοῦ ἄξ. τῇ στρατιᾷ εἰς τὰ τοιαῦτα ἐγένετο An. 4.1.28, er hatte sich in solchen Fällen sehr verdient gemacht ; τί σοι ζῆν ἄξιον, was liegt dir am Leben, Ar. Nub. 1057 ; ἄξιον τῇ πόλει συλλαβεῖν τὸν ἄνδρα Ach. 205, es verlohnt sich der Stadt, es liegt der Stadt daran.
2) übh. wert, eine Sache verdienend, nicht bloß Gutes, ἐπαίνου, τιμῆς, auch Schlimmes, κακοῦ, ζημίας, θανάτου u. dgl. Bes. λόγου ἄξιος, der Rede, Erwähnung wert. Auch τιμῆς μᾶλλον ἢ θανάτου τῇ πόλει, er verdient Ehre vielmehr als den Tod von Seiten der Stadt ; ἄξια τοῦ δείπνου ἐργάσασθαι, sich das Mahl verdienen, Xen. Symp. 6.10. Dah. auch allein, wie unser würdig, verdient, τιμή Xen. An. 1.9.29 ; δίκην ἀξίαν ἐπιθεῖναι Oec. 12.19 ; ἀξίαν χάριν ἀποδοῦναι Hell. 1.6.7 ; ἄξιος ὦνος, ein der Sache angemessener Preis, Od. 15.429 ; vgl. ἄξια δῶρα, ἄποινα Il. 9.261, 11.131 ; οἱ ἄξιοι, die Würdigen, d.i. angesehenen Männer, Her. 7.224 ; τὰ ἄξια, verdiente Belohnungen, Xen. Cyr. 5.3, 1 ; ὅθεν κέ τοι ἄξιον ἄλφοι Od. 20.383, würde dir einen angemessenen Preis einbringen.
3) οὐκ ἄξιόν ἐστι, a) es ist nicht der Mühe wert, κινδυνεῦσαι Plat. Phaed. 119d ; ἣν ἄξιον θεάσασθαι Rep. I.378a ; vgl. Xen. An. 6.3.13.
b) es schickt sich, es ist recht, mit dem dat., βασιλεῖ ἀφιέναι αὐτούς Xen. An. 2.3.25 ; vgl. Mem. 2.1.34, Hell. 6.4.22.
4) daran schließt sich die Konstruktion mit dem inf., wobei gew. eine Attraktion eintritt. Man vgl. Προθοήνορος ἀντὶ πεφάσθαι ἄξιος, wert, an des Proth. Start getötet zu sein, Il. 14.472 ; vgl. 13.446 ; ἄξιός εἰμι, ich verdiene, οὐδεὶς ἄξ. συμβληθῆναί ἐστι, verdient verglichen zu werden, Her. 2.10, 3.125 ; ἄξ. ἐπαινεῖσθαι Thuc. 1.76 ; ἄξ. συμβαλέειν, wert, daß man ihn vergleiche, Her. 4.42 ; ἄξ. ζημιῶσαι, wert, daß man ihn bestrafe, 9.77 ; ἄξ. θαυμάσαι Thuc. 1.138 ; ἄξ. σέβειν Eur. Alc. 1060 u. sonst ; ἄξιος θρήνων τυχεῖν Soph. Ant. 932 ; ἄξιός εἰμι πληγὰς λαβεῖν Ar. Eccl. 324 ; τί εἴη ἄξιος παθεῖν Xen. Hell. 2.1.22 ; ἄξιοί ἐσμεν ἀπολαῦσαί τι Cyr. 5.4.19 ; ἄξιοι βιοτεύειν ὥσπερ Τάνταλος Oec. 21.12. Aehnl. τί δʼ ἄξιόν μοι τῆσδε τυγχάνει φυγῆς ; womit habʼ ich dies Exil verdient ? warum soll ich fliehen ? Eur. Med. 1124.
5) würdig, angemessen, τῶν προγόνων Plat. Ep. XII.359d ; τῶν προγεγονότων ἔργων Pol. 1.75 ; vgl. ἄξια τοῦ μαραθῶνος διανοεῖσθαι, auf Taten sinnen, die Maratons würdig sind, Plut. Cim. 6 ; ἄξιόν ἐστιν c. inf., es lohnt sich, ist billig, geziemt sich, oft Att.; worauf auch acc. c. inf. folgt, ἤδη καὶ οἰκίας σε τυχεῖν ἄξιον Xen. Cyr. 7.5.56.
6) preiswürdig, bei den Kaufleuten, wohlfeil, nach den Atticisten attisch für εὕωνος, Ar. Eq. 643, 670, Vesp. 491 ; Lys. 22.11.
• Adv., ἀξίως ἔχειν Isocr. 4.38.

ἄξιος ἄγω IV, and so properly weighing as much.

- Iweighing as much, of like value, worth as much as, c. gen., Il., Hdt.; οὐδʼ ἑνὸς ἄξιοί εἰμεν Ἕκτορος we are not worth one Hector, Il.; πάντων ἄξιον ἦμαρ, Lat. instar omnium, Il.; πολλοῦ ἄξιος worth much, Xen.; πλείστου ἄξιον, quantivis pretii, Thuc.; so, παντός, τοῦ παντὸς ἄξιον Plat.; λόγου ἄξιος, ἀξιόλογος, Hdt., etc.:—opp. to these are οὐδενὸς ἄξ. Theogn.; ὀλίγου, σμικροῦ ἄξ. Plat., etc.
- - 2c. dat. pers., σοὶ δʼ ἄξιόν ἐστιν ἀμοιβῆς ʼtis worth a return to thee, i. e. will bring thee a return, Od.; πολλοῦ or πλείστου ἄξιον εἶναί τινι Xen., etc.
  - 3absol. worthy, goodly, of persons and things, Od., etc.; in Attic it sometimes has an opposite sense, of a proper value, cheap, Ar.
  - - bof things, deserved, meet, due, δίκη Soph.; χάρις Xen.
  - 4sufficient for, c. gen., Dem.
- IIworthy of, deserving, meet for, c. gen. rei, φυγῆς, γέλωτος Eur.; c. gen. pers., ποιεῖν ἄξια οὔτε ὑμῶν οὔτε πατέρων Thuc.:—c. gen. rei et dat. pers., ἡμῖν δʼ Ἀχιλλεὺς ἄξιος τιμῆς is worthy of honour at our hands, Eur.; πολλῶν ἀγαθῶν ἄξιος ὑμῖν Ar.
- - 2c. inf., πεφάσθαι ἄξιος worthy to be killed, Il.; ἄξιός εἰμι πληγὰς λαβεῖν I deserve a flogging, Ar.
  - 3ἄξιόν ἐστι ʼtis meet, fit, due, Il., Hdt.; c. dat. pers. et inf., τῆι πόλει ἄξιον ξυλλαβεῖν τὸν ἄνδρα ʼtis meet for the city, is her duty, to arrest the man, Ar.:—the inf. is sometimes omitted, ἄξιον γὰρ Ἑλλάδι ʼtis meet in the eyes of Hellas [so to do], Ar.
- IIIadv. ἀξίως, c. gen., worthily of, Hdt.:—absol., Soph.

…οἶμαι εἷς εἶναι, καὶ διαφερόντως ἂν τῶν ἄλλων ἀνθρώπων ὀνῆσαί τινα πρὸς τὸ καλὸν καὶ ἀγαθὸν γενέσθαι, καὶ ἀξίως τοῦ μισθοῦ ὃν πράττομαι καὶ ἔτι πλείονος, ὥστε καὶ αὐτῷ δοκεῖν τῷ μαθόντι. διὰ ταῦτα καὶ τὸν τρόπον…

Plato, Protagoras
…Παράλου καὶ Ξανθίππου τοῦδε ἡλικιῶται, οὐδὲν πρὸς τὸν πατέρα εἰσίν, καὶ ἄλλοι ἄλλων δημιουργῶν. τῶνδε δὲ οὔπω ἄξιον τοῦτο κατηγορεῖν · ἔτι γὰρ ἐν αὐτοῖς εἰσιν ἐλπίδες · νέοι γάρ. Πρωταγόρας μὲν τοσαῦτα καὶ τοιαῦτα ἐπιδειξάμενος ἀπεπαύσατο…

Plato, Protagoras
…ὄντι ὁ θεὸς σοφὸς εἶναι, καὶ ἐν τῷ χρησμῷ τούτῳ τοῦτο λέγειν, ὅτι ἡ ἀνθρωπίνη σοφία ὀλίγου τινὸς ἀξία ἐστὶν καὶ οὐδενός. καὶ φαίνεται τοῦτον λέγειν τὸν Σωκράτη, προσκεχρῆσθαι δὲ τῷ ἐμῷ ὀνόματι, ἐμὲ παράδειγμα ποιούμενος…

Plato, Apology
…καὶ ἐξετάσω καὶ ἐλέγξω, καὶ ἐάν μοι μὴ δοκῇ κεκτῆσθαι ἀρετήν, φάναι δέ, ὀνειδιῶ ὅτι τὰ πλείστου ἄξια περὶ ἐλαχίστου ποιεῖται, τὰ δὲ φαυλότερα περὶ πλείονος. ταῦτα καὶ νεωτέρῳ καὶ πρεσβυτέρῳ ὅτῳ ἂν ἐντυγχάνω ποιήσω ,…

Plato, Apology
…, ἠξίουν ἱκανὰ εἶναι τὰ κατηγορημένα · μέχρι γὰρ τούτου νομίζω χρῆναι κατηγορεῖν, ἕως ἂν θανάτου δόξῃ τῷ φεύγοντι ἄξια εἰργάσθαι. ταύτην γὰρ ἐσχάτην δίκην δυνάμεθα παρʼ αὐτῶν λαβεῖν. ὥστʼ οὐκ οἶδʼ ὅ τι δεῖ πολλὰ κατηγορεῖν τοιούτων…

Lysias, Speeches
…μεγάλας διαβολὰς ἀπολύεσθαι. πεπεισμένος δὴ ἐγὼ μηδένα ἀδικεῖν πολλοῦ δέω ἐμαυτόν γε ἀδικήσειν καὶ κατʼ ἐμαυτοῦ ἐρεῖν αὐτὸς ὡς ἄξιός εἰμί του κακοῦ καὶ τιμήσεσθαι τοιούτου τινὸς ἐμαυτῷ. τί δείσας ; ἦ μὴ πάθω τοῦτο οὗ Μέλητός μοι τιμᾶται…

Plato, Apology
…ῥαδίως ἂν ὁμονοοῦντες πολεμεῖν αὐτοῖς ἐδύναντο. ἐκεῖνοι μὲν οὖν διὰ τοὺς ἐν Πειραιεῖ κινδύνους ὑπὸ πάντων ἀνθρώπων ζηλοῦνται · ἄξιον δὲ καὶ τοὺς ξένους τοὺς ἐνθάδε κειμένους ἐπαινέσαι, οἳ τῷ πλήθει βοηθήσαντες καὶ περὶ τῆς ἡμετέρας σωτηρίας μαχόμενοι ,…

Lysias, Speeches
…ἀδικεῖν, ἀλλὰ καὶ κεκελευκότες ταύτην τὴν δίκην λαμβάνειν · ἐν ὑμῖν δʼ ἐστὶ πότερον χρὴ τούτους ἰσχυροὺς ἢ μηδενὸς ἀξίους εἶναι. ἐγὼ μὲν γὰρ οἶμαι πάσας τὰς πόλεις διὰ τοῦτο τοὺς νόμους τίθεσθαι, ἵνα περὶ ὧν ἂν πραγμάτων…

Lysias, Speeches
…οὐ πάνυ χαλεπαίνω. καίτοι οὐ ταύτῃ τῇ διανοίᾳ κατεψηφίζοντό μου καὶ κατηγόρουν, ἀλλʼ οἰόμενοι βλάπτειν · τοῦτο αὐτοῖς ἄξιον μέμφεσθαι. τοσόνδε μέντοι αὐτῶν δέομαι · τοὺς ὑεῖς μου, ἐπειδὰν ἡβήσωσι, τιμωρήσασθε, ὦ ἄνδρες, ταὐτὰ…

Plato, Apology
…, ἐφʼ αἷσπερ ἀποκτείνειν ἔξεστιν, ἐν τοῖς αὐτοῖς ἐνέχεσθαι · οὕτως, ὦ ἄνδρες, τοὺς βιαζομένους ἐλάττονος ζημίας ἀξίους ἡγήσατο εἶναι ἢ τοὺς πείθοντας · τῶν μὲν γὰρ θάνατον κατέγνω, τοῖς δὲ διπλῆν ἐποίησε τὴν βλάβην, ἡγούμενος…

Lysias, Speeches

ἄξιος

Saved

Recent