ἱδρύω
ἱδρύω, to make to sit down, to seat
- make to sit down, seat, αὐτός τε κάθησο καὶ ἄλλους ἵδρυε λαούς Il. 2.191; ἵδρυσε θρόνῳ ἔνι θοῦρον Ἄρηα 15.142, cf. Od. 3.37; ἱ. τινὰ εἰς θρόνους E. Ion 1573; ὄζων ἔπι Id. Ba. 1070; ἵδρυσε τὴν στρατιὴν ἐπὶ ποταμῷ encamped the army, Hdt. 4.124, cf. Th. 4.104:—Pass., to be seated, sit still, τοὶ δʼ ἱδρύνθησαν ἅπαντες Il. 3.78; κατʼ οἶκον ἵδρυται γυνή E. Hipp. 639; of an army, lie encamped, Hdt. 4.203, al., Th. 7.77, al.; Πελοπόννησος ἀσφαλέως ἱδρυμένη secure, Hdt. 6.86.αʹ; ἐν θεῶν ἕδραισιν ὧδʼ ἱδρυμένας A. Supp. 413; ἡ στρατιὰ βεβαίως ἔδοξεν ἱδρῦσθαι seemed to have got a firm footing, Th. 8.40; ἱ. ἐπὶ τῶν ἵππων Ael. Tact. 2.4.
- 2 settle persons in a place, εἰς τόνδε δόμον E. Alc. 841; ἐν τοῖς ἀστοῖσιν Ἄρη ἐμφύλιον ἱ. to give a footing to, i.e. excite, intestine war, A. Eu. 862; ἱ. πολλοὺς ἐν πόλει Plu. Pomp. 28:—Pass., to be settled, Hdt. 8.73; ποῦ κλύεις νιν ἱδρῦσθαι χθονός; S. Tr. 68; ἐς Κολωνὰς ἱδρυθείς Th. 1.131; μεταξὺ φρενῶν ὀμφαλοῦ τε ἱδρῦσθαι Pl. Ti. 77b; of local diseases, πόνος ἐς στῆθος ἱδρυνθείς Hp. Coac. 309; τὸ ἐν κεφαλῇ . . ἱδρυθὲν κακόν Th. 2.49.
- 3 Med., establish, τινὰ ἄνακτα γῆς E. Ph. 1008; τινὰ ἐς οἶκόν τινος Id. Hel. 46; ἱδρύσασθαι τοὺς βίους to choose settled modes of life, D.H. 1.68; ἱ. οἴκησιν Pl. Smp. 195e.
- 4 pf. Pass. ἵδρυμαι, of places, to be situated, lie, of a city, Hdt. 2.59, cf. A. Pers. 231, Pl. Lg. 745b.
- 5 Pass., settle down, become quiet, Hp. Epid. 3.17.ιεʹ
- II set up, found, esp. in Med., dedicate temples, statues, etc., Anacr. 104, Simon. 140, etc.; Πανὸς ἱρόν Hdt. 6.105, cf. 1.105, al.; βρέτας E. IT 1453; βωμούς Pl. Prt. 322a, al.; ἱδρύσασθαι [Ἑρμῆν] set up a statue of H., Ar. Pl. 1153; Εἰρήνην Id. Pax 1091: also c. dat., τὴν δαίμονʼ ἢν ἀνήγαγον ἐς τὴν ἀγορὰν ἄγων ἱδρύσωμαι βοΐ Id. Fr. 26D.:—Pass., ἐξ οὗ τὸ ἱρὸν ἵδρυται Hdt. 2.44, cf. 1.172; βωμὸς -ύθη Ar. Fr. 245; [Πλοῦτος] -υμένος Id. Pl. 1192; at Athens, ἥρωες κατὰ πόλιν ἱδρυμένοι the heroes who had statues erected to them, Lycurg. 1: pf. Pass. in med. sense, Hdt. 2.42, Men. 202.
1. act. met acc., causat. doen zitten, laten plaatsnemen:
2. med. oprichten, stichten, aanstellen:
3. med.-pass., intrans. gaan zitten:
Pass. gesetzt werden, gegründet werden ; da sitzen, sich ruhig verhalten, τοὶ δʼ ἱδρύνθησαν ἅπαντες, Il. 3.78, 7.56 ; ἐν θεῶν ἕδραισιν ὧδʼ ἱδρυμένας, die gesetzt worden sind, die sitzen, Aesch. Suppl. 408 ; ποῦ κλύεις νιν ἱδρῦσθαι χθονός, wo er sich aufhalte, Soph. Tr. 68 ; οὐχ ἱδρυτέον, nicht müßig dasitzen darf man, Aj. 796 ; οὕτως ἀγείτων οἶκος ἵδρυται Eur. El. 1130 ; vgl. Hel. 826 ; ἐξ οὗ σφιν τὸ ἱρὸν ἵδρυται, seit der Tempel gegründet worden, Her. 7.44 ; so öfter von Tempeln u. Statuen, sie aufrichten u. weihen, bes. im med., ἐνταῦθα ἵδρυσαι βρέτας Eur. I.T. 1453 ; ναῶν ἕδρας ἱδρυσάμεσθα Cycl. 290 ; ὅσοι Διὸς Θηβαιέος ἵδρυνται ἱρόν Her. 2.42, vgl. 6.105 ; ἐπεχείρει βωμούς τε ἱδρύεσθαι καὶ ἀγάλματα θεῶν Plat. Prot. 322a ; ἱερὰ καὶ βωμοὺς ἐν ἰδίαις οἰκίαις ἱδρυόμενοι Legg. X.910a ; Sp., wie Dion.Hal. 8.55 ; ἥρωες οἱ κατὰ τὴν πόλιν καὶ τὴν χώραν ἱδρυμένοι, die Stammheroen in Athen, denen Bildsäulen u. Altäre geweiht waren, Lycurg. 1. Auch = einsetzen, ὃς Σπαρτοὺς ἄνακτας τῆσδε γῆς ἱδρύσατο Eur. Phoen. 1015 ; τόνδʼ ἐς οἶκον Hel. 46 ; παρὰ τὴν θύραν Ar. Plut. 1153. – Von Städten, gründen, πόλεις ἱδρύσατο Arist. mund. 6. – Perf. pass. gegründet sein, liegen, ποῦ τὰς Ἀθήνας φασὶν ἱδρῦσθαι χθονός Aesch. Pers. 227 ; ἵδρυται ἡ πόλις αὕτη ἐν μέσῳ τῷ Δέλτα Her. 2.59 ; τὴν πόλιν ἱδρῦσθαι δεῖ τῆς χώρας ἐν μέσῳ Plat. Legg. V.745b ; Sp. Auch ὃ μεταξὺ φρενῶν ὀμφαλοῦ τε ἱδρῦσθαι λόγος, Plat. Tim. 77b ; πόρρω γὰρ ἡδονῆς ἵδρυται καὶ λύπης τὸ θεῖον, liegt, ist weit davon entfernt, Ep. III.315c ; – befestigt sein, fest sein, ὡς ἡ στρατιὰ τῶν Ἀθηναίων βεβαίως ἔδοξε μετὰ τείχους ἱδρῦσθαι Thuc. 8.40 ; ἀρχὴ σαλεύουσα καὶ παρὰ μηδενὶ βεβαίως ἱδρυμένη Hdn. 2.8.6 ; – τὸ ἐν τῇ κεφαλῇ πρῶτον ἱδρυθὲν κακόν, das im Kopfe zuerst seinen Sitz hatte, haftete, Thuc. 2.49.
[Υ ist im Präsens kurz, doch lang bei Eur. Heracl. 786, wo ἱδρύεται der Schluß des Trimeters ist, in den übrigen tempp. lang, kurz bei sp.D., wie ἵδρῦσε, Nonn. D. 4.22 ; Man. 3.80 ; vgl. Jacob zu Anth. Pal. III.p. 242. Die Akzentuation des perf. pass. ἱδρύσθαι, die sich noch in Bekkers Plat. findet, ist falsch ; denn die beiden Stellen des Eur. Hipp. 639 u. Hel. 1130, wo ἵδρυται γυνή u. ἵδρυται φίλων der Schluß des Trimeters ist, entscheiden Nichts neben Heracl. 19, wo der Trimeter mit ἱδρυμένους, u. Hel. 826, wo er mit ἱδρυμένη schließt ; eben so Aesch. Suppl. 408 ; Ar. Plut. 1192 ; auch ἱδρῡτέον, Pax 889.]
[(σ)ιδ-, σδ-, ἵζω.]
3 pl. aor. pass. ἱδρύνθησαν Il. 3.78, Il. 7.56. (καθ-.)
- 1
To cause to be seated: ἵδρυε λαούς Il. 2.191. Cf. Il. 15.142: Od. 3.37, Od. 5.86.
- 2
In pass., to be seated.
In aor., to sit down: τοὶ δʼ ἱδρύνθησαν ἅπαντες Il. 3.78 = Il. 7.56.
- 1
ἧκέ μοι, ὁ ἅγιος ὠρίων, ... ὁ ἐπ[ὶ βάσει] ἀρραίστῳ ἱδρύσας τὸν κόσμον
ven a mí, sagrado Orión, el que sobre una base inquebrantable asentó el mundo
σὺ γὰρ εἶ ὁ ἐπὶ τοῦ ἁγίου στηρίγματος σεαυτὸν ἱδρύσας ἀοράτῳ φάει
pues tú eres el que te has asentado sobre la sagrada base con una luz invisible
- Ito make to sit down, to seat, Hom., etc.; αὐτός τε κάθησο καὶ ἄλλους ἵδρυε λαούς Il.; ἵδρυσε τὴν στρατιήν encamped the army, Hdt.:—Pass. to be seated, sit still, Il., Eur.; of an army, to lie encamped, Hdt.; ἀσφαλῶς ἱδρυμένος seated, steady, secure, Hdt.
- 2like Lat. figere, to fix or settle persons in a place, εἰς δόμον Eur.:—Pass. to be settled, Hdt., Soph., etc.
- 3in Mid. to establish, ἱδρ. τινὰ ἄνακτα Eur.; τινὰ ἐς οἶκόν Eur.
- 4perf. pass. ἵδρῡμαι, of places, to be situated, to lie, Hdt.
- IIto set up, found, esp. to dedicate temples, statues, Eur., Ar.:—Pass., ἱρόν, βωμὸς ἵδρυται Hdt.:—Mid. to set up for oneself, to found, Hdt., Eur.; perf. pass. in mid. sense, Hdt., Plat.
-
…θείας μετέσχε μοίρας, πρῶτον μὲν διὰ τὴν τοῦ θεοῦ συγγένειαν ζῴων μόνον θεοὺς ἐνόμισεν, καὶ ἐπεχείρει βωμούς τε ἱδρύεσθαι καὶ ἀγάλματα θεῶν · ἔπειτα φωνὴν καὶ ὀνόματα ταχὺ διηρθρώσατο τῇ τέχνῃ, καὶ οἰκήσεις καὶ ἐσθῆτας καὶ ὑποδέσεις καὶ…
Plato, Protagoras
-
…παῖδά σʼ ἡ Τιρυνθία ἐγείνατʼ Ἠλεκτρύωνος Ἀλκμήνη Διί. δεῖ γάρ με σῶσαι τὴν θανοῦσαν ἀρτίως γυναῖκα κἀς τόνδʼ αὖθις ἱδρῦσαι δόμον Ἄλκηστιν Ἀδμήτῳ θʼ ὑπουργῆσαι χάριν. ἐλθὼν δʼ ἄνακτα τὸν μελάμπεπλον νεκρῶν Θάνατον φυλάξω, καί νιν εὑρήσειν δοκῶ…
Euripides, Alcestis
-
…γὰρ κάλλιστόν ἐστι κατʼ ἡλικίην τε καὶ φιλότητα εἰλαδὸν συγγίνεσθαι ἐς πόσιν, καὶ ἀνδράσι καὶ γυναιξὶ καὶ παισί. ἱδρυθέντων δέ σφι ἱρῶν ξεινικῶν, μετέπειτα ὥς σφι ἀπέδοξε, ἔδοξε δὲ τοῖσι πατρίοισι μοῦνον χέασθαι θεοῖσι, ἐνδύντες…
Herodotus, The Histories
-
…γὰρ τὸ ἐν Κύπρῳ ἱρὸν ἐνθεῦτεν ἐγένετο, ὡς αὐτοὶ Κύπριοι λέγουσι, καὶ τὸ ἐν Κυθήροισι Φοίνικές εἰσι οἱ ἱδρυσάμενοι ἐκ ταύτης τῆς Συρίης ἐόντες. τοῖσι δὲ τῶν Σκυθέων συλήσασι τὸ ἱρὸν τὸ ἐν Ἀσκάλωνι καὶ τοῖσι τούτων αἰεὶ…
Herodotus, The Histories
-
…πόλιες, τῶν αἱ δύο μὲν νήσους οἰκέαται, Σάμον τε καὶ Χίον, ἡ δὲ μία ἐν τῇ ἠπείρῳ ἵδρυται, Ἐρυθραί. Χῖοι μέν νυν καὶ Ἐρυθραῖοι κατὰ τὠυτὸ διαλέγονται, Σάμιοι δὲ ἐπʼ ἑωυτῶν μοῦνοι. οὗτοι χαρακτῆρες…
Herodotus, The Histories
-
…δʼ ἀγανοῖς ἐπέεσσιν ἐρητύσασκε παραστάς · δαιμόνιʼ οὔ σε ἔοικε κακὸν ὣς δειδίσσεσθαι, ἀλλʼ αὐτός τε κάθησο καὶ ἄλλους ἵδρυε λαούς · οὐ γάρ πω σάφα οἶσθʼ οἷος νόος Ἀτρεΐωνος · νῦν μὲν πειρᾶται, τάχα δʼ ἴψεται υἷας Ἀχαιῶν…
Homer, Iliad
-
…συνακολουθοίημεν ταῖς τύχαις, τὸν αὐτὸν εὐδαίμονα καὶ πάλιν ἄθλιον ἐροῦμεν πολλάκις, χαμαιλέοντά τινα τὸν εὐδαίμονα ἀποφαίνοντες καὶ σαθρῶς ἱδρυμένον. ἢ τὸ μὲν ταῖς τύχαις ἐπακολουθεῖν οὐδαμῶς ὀρθόν ; οὐ γὰρ ἐν ταύταις τὸ εὖ ἢ κακῶς, ἀλλὰ…
Aristotle, Nicomachean Ethics
-
…. ἔγνωκα γὰρ δὴ φωτὸς ἠπατημένη καὶ τῆς παλαιᾶς χάριτος ἐκβεβλημένη. οἴμοι, τί δράσω, τέκνον ; οὐχ ἱδρυτέον · ἀλλʼ εἶμι κἀγὼ κεῖσʼ ὅποιπερ ἂν σθένω. χωρῶμεν, ἐγκονῶμεν, οὐχ ἕδρας ἀκμὴ σῴζειν θέλοντας ἄνδρα γʼ…
Sophocles, Ajax
-
…πολλοὶ ὕστερον διʼ αὐτὴν ἀσθενείᾳ διεφθείροντο. διεξῄει γὰρ διὰ παντὸς τοῦ σώματος ἄνωθεν ἀρξάμενον τὸ ἐν τῇ κεφαλῇ πρῶτον ἱδρυθὲν κακόν, καὶ εἴ τις ἐκ τῶν μεγίστων περιγένοιτο, τῶν γε ἀκρωτηρίων ἀντίληψις αὐτοῦ ἐπεσήμαινεν. κατέσκηπτε γὰρ ἐς…
Thucydides, The Peloponnesian War
-
…θυμὸν ἐρέχθων. πόντον ἐπʼ ἀτρύγετον δερκέσκετο δάκρυα λείβων. Ἑρμείαν δʼ ἐρέεινε Καλυψώ, δῖα θεάων, ἐν θρόνῳ ἱδρύσασα φαεινῷ σιγαλόεντι · τίπτε μοι, Ἑρμεία χρυσόρραπι, εἰλήλουθας αἰδοῖός τε φίλος τε ; πάρος γε μὲν οὔ τι…
Homer, Odyssey