πρέσβυς

πρέσβῠς, Pi. P. 4.282, A. Ag. 530, εως or εος (v. infr. II), ὁ, voc. πρέσβῠ E. Or. 476, Ar. Th. 146:—

• old man (poet. for prose πρεσβύτης), in this sense only used in nom., acc., and voc., ὁ π. Πόλυβος S. OT 941; Φοῖνιξ ὁ π. Id. Ph. 562; δριμὺς π. Ar. Av. 255 (lyr.); πατέρα πρέσβυν S. Ph. 665; πρέσβυ Id. OT 1013, 1121; ὦ πρέσβυ E. l.c., Ar. l.c.; ὁ π. the elder, A. Ag. 184 (lyr.), 205 (lyr.), 530; cf. πρέσβα, πρέσβειρα, πρεσβηΐς, πρέσβις: pl. πρέσβεις, elders, three times in Trag., always voc. (v. infr. III), A. Pers. 840, S. OT 1111, E. HF 247; for πρεσβῆ, πρεσβῆες, πρισγεῖες, v. πρεσβεύς: Comp. and Sup. are the only forms found in Hom., Comp. πρεσβύτερος, α, ον (late πρεσβυτερωτέρα PLond. 2.177.15 (i A. D.)), elder, Il. 11.787, 15.204, Hdt. 2.2, etc.; πλεῖν ἢ ʼνιαυτῷ by more than a year, Ar. Ra. 18; πρεσβυτέρα ἀριθμοῦ older than the fit number, Pi. Fr. 127; βουλαὶ πρεσβύτεραι thy counsels wise beyond thy years, Id. P. 2.65; γνώμη π. τῆς ἡλικίας D.H. 5.30; οἱ σοφοὶ καὶ π. Arist. EE 1215a23; of animals, Id. HA 546a7; ἵππος π. ἤδη ὤν rather old, PCair.Zen. 225.8 (iii B. C.); also δένδρα π. Thphr. CP 1.13.8; ἐπὶ τὸ π. ἰέναι become older, Pl. Lg. 631e; ἵνα μὴ π. ὢν ῥέμβωμαι in my old age, PCair.Zen. 447:9 (iii B. C.): Sup. πρεσβύτατος, η, ον, eldest, Il. 4.59, 11.740, Hes. Th. 234, etc.; π. γενεῇ Il. 6.24; as a term of respect, ἐγὼ παλαιότατός εἰμι σὺ δὲ π. Plu. Nic. 15; of animals, Arist. HA 546a4, al.: for the poet. forms πρέσβιστος, πρεσβίστατος, v. πρέσβιστος, and cf. πρεῖγυς.
• • • 2 Comp. and Sup., of things, more or most important, taking precedence, esp. πρεσβύτερόν τι (or οὐδὲν) ἔχειν deem higher, more important, τὰ τοῦ θεοῦ πρεσβύτερα ἐποιεῦντο ἢ τὰ τῶν ἀνδρῶν Hdt. 5.63; οὐδὲν πρεσβύτερον νομίζω τᾶς σωφροσύνας E. Fr. 959 (lyr.); ἐμοὶ οὐδέν ἐστι πρεσβύτερον τοῦ . . Pl. Smp. 218d; πρεσβύτατον κρῖναί τι Th. 4.61; merely of magnitude, πρεσβύτερον κακοῦ κακόν one evil greater than another, S. OT 1365 (lyr.); χρεῶν πάντων πρεσβύτατα Pl. Lg. 717b. Adv., -τέρως γυμναστικὴν μουσικῆς τετιμηκέναι Id. R. 548c, cf. Jul. Or. 4.132c.
  • II = πρεσβευτής, ambassador, in nom. sg. only cj. in A. Supp. 727 (v. πρέσβη) and in Prov. ap. Sch. Il. 4.394 (v. πρέσβις (A)); gen. πρέσβεως Ar. Ach. 93 (at end of line); πρέσβεος Choerob. in Theod. 1.233: dual πρέσβει (written πρεσβε) IG 12(1).977.45,57 (Carpathos, iv B. C.): pl. πρέσβεις, Dor. uncontr. πρέσβεες ib. 14.952.11 (Acragas, iii B. C.) (at first more freq. than πρεσβευταί (q. v.)), Ar. Ach. 61, IG 1(2).52.1, 2(2).1.20, al., D. 19.183; acc. πρέσβεις IG 1(2).46.24, Foed. ap. Th. 4.118, X. HG 4.8.13; gen. πρέσβεων, dat. πρέσβεσι, Ar. Ach. 76, 62, IG 2(2).1.7.
  • III at Sparta a political title, president, τῶν ἐφόρων ib. 5(1).51.6, 552.11; νομοφυλάκων ib. 555b19; βιδέων ib. 556.6; συναρχίας ib. 504.16; τῆς φυλῆς ib. 564.3; [σφαιρέων] ib. 675.5; gen. sg. πρέσβεως ib. 504.16, al.
  • • 2 Comp. πρεσβύτερος, elder, alderman, τῆς κώμης BGU 195.30 (ii A. D., pl.), cf. POxy. 2121.4 (iii A. D.), etc.; ἐκρίθημεν ἐπί τε Νουμηνίου καὶ ἐπὶ τῶν π. PCair.Zen. 520.4 (iii B. C.), cf. UPZ 124.22, 36 (ii B. C.); τοῖς ἱερεῦσι καὶ (both) τοῖς π. καὶ τοῖς ἄλλοις πᾶσι OGI 194.3 (Egypt, i B. C.); οἱ π. τῶν ὀλυροκόπων ib. 729 (Alexandria, iii B. C.); π. τῶν γεωργῶν PTeb. 13.5 (ii B. C.); π. γέρδιοι IGRom. 1.1122 (Theadelphia, ii A. D.); τέκτονες π. ib. 1155 (Ptolemaïs Hermiu, i A. D.): elder of the Jewish Sanhedrin, Ev.Matt. 16.21, etc.; later, elder of the Christian Church, presbyter, Act. Ap. 11.30, 20.17, 1 Ep.Ti. 5.19, POxy. 1162.1 (iv A. D.), etc.; of the Apostles, 2 Ep.Jo. 1.1, 3 Ep.Jo. 1.1.
  • IV wren, Arist. HA 609a17, 615a19, Hsch.; cf. σπέργυς. (-βυ-, Cret. -γυ- (in πρεῖγυς), cogn. with Skt. -gu in vanar-gú- ‘one who lives or moves in the forest’, Lith. žmogùs ‘man’ (lit. ‘one who moves on the groundʼ); πρεσ- cogn. with Lat. prae, pris-tinus; the oldest sense of π. is ‘going in front, taking precedence’.)

πρέσβυς, ὁ, gen. υος u. εως,
1) alt, der Alte ; vom sing. in dieser Bdtg nur nom., acc. u. voc. πρέσβυν u. πρέσβυ gebräuchlich (vgl. πρέσβα u. πρέσβειρα, wonach die Ableitung Döderleins von πρέπω, der sich durch seine Würde auszeichnet, in die Augen fallend, ehrwürdig, viel für sich hat); ἐν βουλαῖς πρέσβυς, Pind. P. 4.282 ; ἡγεμὼν ὁ πρέσβυς νεῶν Ἀχαϊκῶν, Aesch. Ag. 177 ; ἄναξ, 198, 516 ; Soph. Phil. 558, 661 u. öfter im nom., acc. u. voc., wie bei Eur. u. a. D. – Nach Arist. H.A. 9.11 hieß so auch der Zaunkönig. – Häufiger im Kompar. u. superl., πρεσβύτερος, der ältere, πρεσβύτατος, der älteste ; γενεῇ μὲν ὑπέρτερός ἐστιν Ἀχιλλεύς, πρεσβύτερος δὲ σύ ἐσσι, Il. 11.787, vgl. 15.204 ; πρεσβύτατος γενεῇ, der Aelteste von Geburt, 6.24 ; καί με πρεσβυτάτην τέκετο Κρόνος, 4.59, wie πρεσβύτατον ἔτεκεν Pind. Ol. 7.74 ; πρεσβύτερος ἐνιαυτῷ, Ar. Ran. 18, u. so in Prosa nicht selten : ὡς πρεσβύτερος νεωτέροις, Plat. Prot. 320c ; πρεσβυτέρους τοὺς ἄρ χοντας δεῖ εἶναι, Rep. III.412c, u. sonst, τῷ πρεσβυτάτῳ τῶν ἐκγόνων, Critia. 114d, Xen. πρεσβύτεροι im Ggstz von παῖδες, Cyr. 1.2.2 ; Folgde überall ; ὑπεξαναστῆναι πρεσβυτέρῳ, Plut. Lyc. 20. (Die Formen πρέσβιστος u. πρεσβίστατος s. oben besonders.) – Auch im plur. οἱ πρέσβεις, dat. πρέσβεσιν, die Alten, gew. mit dem Nebenbegriffe die Geehrten, Angesehenen ; Aesch. Pers. 826 ; bei Hes. Sc. 245 πρέσβηες (s. ob. πρεσβεύς). – In der Bdtg geehrt, ehrwürdig Kompar. u. superlat. auch in Prosa ; vgl. nihil antiquius habere, τὰ τοῦ θεοῦ πρεσβύτερα ποιεῖσθαι ἢ τὰ τῶν ἀνδρῶν, das die Gottheit Betreffende höher in Ehren halten, Her. 5.63 ; πρεσβύτερον κακὸν κακοῦ, was größer, gewichtiger ist, Soph. O.R. 1364 ; πρεσβύτατον τοῦτο κρίνας, Thuc. 4.61 ; ἐμοὶ οὐδέν ἐστι πρεσβύτερον τοῦ ὡς ὅτι βέλτιστον ἐμὲ γενέσθαι, Plat. Symp. 218d ; χρεῶν πάντων πρεσβύτατα, Legg. IV.717d ; u. adv., πρεσβυτέρως γυμναστικὴν μουσικῆς τετιμηκέναι, Rep. VIII.548c, die Gymnastik in höheren Ehren halten als die Musik.
2) der Gesandte, weil man dazu die Aeltesten und Angesehensten wählte ; im sing. nur bei Dichtern, wie Aesch. Suppl. 708, ἴσως γὰρ κῆρυξ τις ἢ πρέσβυς μόλοι ; vgl. ὁ πρέσβυς οὔτε τύπτεται οὔθʼ ὑβρίζεται, Schol. Il. 4.394 ; gen. πρέσβεως, Ar. Ach. 93 ; in Prosa πρεσβευτής. – Im plur. οἱ πρέσβεις, τῶν πρέσβεων, auch in Prosa, Thuc. u. A., wie Plat. Rep. VIII.560d ; Xen. u. sonst.
3) In der spartanischen Verfassung hat auch der sing. ὁ πρέσβυς, der Aelteste, eine politische Bedeutung und findet sich auch der gen. πρέσβεως dazu, Inscr. 1463, 1375.

πρέσβυς

Only in comp. and superl.

• • 1

    Comp. πρεσβύτερος, the elder: πρεσβύτερος σύ ἐσσι Il. 11.787.

    Absol. in pl., the elders, the seniors: πρεσβυτέροισιν Ἐρινύες αἰὲν ἕπονται Il. 15.204.

  • 2

    Superl. πρεσβύτατος, the first-born, the eldest: πρεσβυτά-την με τέκετο κρόνος (app. with an admixture of the sense senior in dignity) Il. 4.59, πρεσβύτατος γενεῇ Il. 6.24. Cf. Il. 11.740.

    Absol.: πρεσβυτάτην ὤπυιε θυγατρῶν Il. 13.429. Cf. Il. 21.143: Od. 13.142 (he must mean, after himself. He is represented as the elder in Il. 15.204 cited under (1)).

πρέσβυς (-υς: comp. -υτέρων, -υτέραν, -ύτεραι: superl. -ύτατον.)

• 1old ἐν παισὶν νέος, ἐν δὲ βουλαῖς πρέσβυς P. 4.282 comp., οἷον δʼ ἐν Μαραθῶνι συλαθεὶς ἀγενείων μένεν ἀγῶνα πρεσβυτέρων ἀμφʼ ἀργυρίδεσσιν O. 9.90 βουλαὶ δὲ πρεσβύτεραι ἀκίνδυνον ἐμοὶ ἔπος παρέχοντι his policies, those of an older man P. 2.65 μὴ πρεσβυτέραν ἀριθμοῦ δίωκε, θυμέ, πρᾶξιν ?conduct older than your years fr. 127. 3. superl. εἶς μὲν Κάμιρον πρεσβύτατόν τε Ἰάλυσον ἔτεκεν Λίνδον τʼ O. 7.74

πρέσβυς , in Hom. only fem. πρέσβα, comp. πρεσβύτερος, sup. πρεσβύτατος: aged, venerable, honored, comp. older, sup. oldest; Ἥρη πρέσβα θεά, not with reference to age (although of course it never made any difference how old a goddess was), Il. 5.721; cf. Od. 4.59.

πρέσβυς

• • Ian old man, Lat. senex, (the prose form is πρεσβύτης) , Soph., Eur.:— ὁ πρέσβυς is used much like ὁ πρεσβύτερος, the elder, Aesch.:—pl. πρέσβεις, elders, always implying dignity, chiefs, princes, Aesch.; Epic πρέσβηες Hes.
  • • 2Hom. uses only the comp. and Sup., comp. πρεσβύτερος, α, ον, elder, older, Il., Hdt., Pind., Attic; ἐνιαυτῷ by a year, Ar.; βουλαὶ πρεσβύτεραι the wise councils of age, Pind.;—Sup. πρεσβύτατος, η, ον, eldest, Il., Hes., etc.: —the comp. and Sup. were used of things, πρεσβύτερόν τι (or οὐδὲν ἔχειν) ἔχειν = Lat. aliquid (or nihil) antiquius habere, to deem higher, more important, τὰ τοῦ θεοῦ πρεσβύτερα ποιεῖσθαι ἢ τὰ τῶν ἀνδρῶν Hdt.; πρεσβύτατον κρίνειν τι Thuc.; πρεσβυτέρως γυμναστικὴν μουσικῆς τετιμηκέναι more highly than . ., Plat.: —hence, merely of magnitude, πρεσβύτερον κακὸν κακοῦ one evil greater than another, Soph.
  • IIlike πρεσβευτής, an ambassador, Aesch., Ar.;—pl. πρέσβεις is more used than πρεσβευταί, Ar., Xen., etc.
  • IIIa chief, president: comp. πρεσβύτερος, an elder of the Jewish Council, NTest., etc.: an elder of the Church, presbyter, NTest.