χρέος

χρέος, τό Ep. χρεῖος Hom. (who also uses χρέος, but only in Od., v. infr. I.1): Att. χρέως Phryn. 370, Moer. p.403 P., Choerob. in Theod. 1.360H. (and this form appears in codd. of D. 25.69, 33.24, 38.14, 40.37, 42.5; but χρέος in Pl. Plt. 267a, Lg. 958b): gen. χρείους E. IA 373 (troch., s. v.l.), χρέους Lys. 17.5 codd., χρέως D. 49.18 (and so Choerob. l.c.); no dat. occurs in Ep. forms:—pl., nom. and acc. χρέᾰ Hes. Op. 647, χρέᾱ Ar. Nu. 39, 443 (anap.), cf. Isoc. 21.13, Pl. Lg. 684e, etc.; Arc. χρήατα (but Schwyzer [665] χρῆα τά) IG 5(2).343.20, 27 (Orchom., iv B. C.); gen. χρεῶν Ar. Nu. 13, 117, Pl. R. 566a, etc.; Ep. χρειῶν Hes. Op. 404 (χρεέων cj. Rzach); Ep. dat. χρέεσι Man. 4.135; χρήεσσι A.R. 3.1198: (χράομαι, χρή):

• • I that which one needs must pay, obligation, debt, Ἄρης . . χρέος καὶ δεσμὸν ἀλύξας Od. 8.353, cf. 355; χρεῖος ἀποστήσασθαι, i.e. pay it in full, Il. 13.746: esp. of the obligation to restore or pay for ‘lifted’ cattle and plunder, so the heralds of the Pylians summoned to share in booty all οἷσι χρεῖος ὀφείλετʼ· . . πολέσιν γὰρ Ἐπειοὶ χρεῖος ὄφειλον (where Sch. A, τὰ περιελασθέντα ἐκ τῆς Πύλου ὑπὸ τῶν Ἐπειῶν θρέμματα χρέως καλεῖ) Il. 11.686, cf. Od. 3.367, 21.17; later simply, debt, αὐτὸς ἔτεισε . . χρέος Thgn. 205; ἀρᾶς τίνει χ. pays the debt demanded by the curse, A. Ag. 457 (lyr.); μή τι πέρα χρέος . . πόλει προσάψῃς debt, i. e. guilt, S. OC 235 (lyr.); χ. πράσσειν τινά exact payment of a debt from one, Pi. O. 3.7; ἐμὸν καταίσχυνε χ. dishonoured my debt, i.e. dishonoured me for not paying my debt, for not keeping my promise, ib. 10(11).8; τεὸν χ. the debt due to thee, Id. P. 8.33: in Com. and Prose, χ. ἀποδιδόναι repay a debt, Hdt. 2.136 (where also we have χ. διδόναι to give a loan, and χ. λαμβάνειν to receive a loan), cf. Ar. Nu. 117, Pl. Plt. 267a; ἔχω χ. ὡς εἰπεῖν οὐδὲν ἀνδρὸς Ἕλληνος I know of nothing that 1 owe to any man of Greece, Hdt. 3.140; χ. ἀπαιτεῖν Plu. Oth. 2; τὰ ὑπάρχοντα τῶν χ. ἀνεῖσθαι Id. Sol. 15; τὸ ἐπὶ τὴν τράπεζαν χρέως (sc. ὀφειλόμενον) D. 33.24; ὢ καλὸν εἰς ἄλοχον θέμενος χ., like χάριν θέσθαι (v. τίθημι A. II.7 fin.), Epigr. in Arch.Pap. 1.220 (Ptolemaic); ἔχειν εἴς τι χ. Plu. Caes. 48: pl., debts, Hes. Op. 647, Ar. Nu. 13, etc.; χρειῶν λύσις Hes. Op. 404; χρέα ἀπολαβεῖν And. 3.15; χρέα ἐπὶ τόκοις ὀφειλόμενα Is. 11.42; τὴν οὐσίαν ἅπασαν χρέα κατέλιπον left all the property in outstanding debts, D. 38.7; εἰσπραχθέντα χρέα ibid.; ἐκπληρῶσαι τὸ χ. ἅπαν pay it, Pl. Lg. 958b; τὸ χ. διαλυέτω SIG 306.46 (Tegea, iv B. C.), cf. Plu. Luc. 20 (Pass.); πρὸς τὰ χ. ἀπάγεσθαι Plb. 38.11.10, D.H. 4.9:—cf. ἀποκοπή.
  • • 2 metaph., the debt that all must pay, fate, death, οὐκ ἔστι τὸ χ. φυγεῖν Alciphr. 1.25; τὸ τῆς ψυχῆς ἀπαιτηθεὶς χ. LXX Wi. 15.8; also ἂν μή τις θᾶττον ὡς χ. ἀποδιδῷ τὸ ζην Pl. Ax. 367b; ὁπότε εἰς τὸν ἀέρα ἀναδράμῃ τὸ χ. (sc. ἡ ψυχή, regarded as lent to the body) Vett.Val. 330.33.
  • II in Poets, business, affair, matter, ἑὸν αὐτοῦ χρεῖος ἐελδόμενος Od. 1.409, cf. 2.45; χρέος πᾶν ἐπικραίνεις, of Pelasgos, A. Supp. 374 (lyr.); purpose, object, εἰ μὲν γὰρ ὑμῖν μὴ τόδʼ ἐκπράξω χρέος ib. 472, cf. S. OT 156 (lyr.); πᾶν ὃ θέλεις . . χ. ἐκτετέλεσται Theoc. 25.53: c. gen., σὸν οὐκ ἔλασσον ἢ κείνης χ. your affair, E. Hec. 892.
  • • 2 almost = χρῆμα, thing, τί χρέος; = τί χρῆμα; A. Ag. 85 (anap.), E. Heracl. 95 (lyr.), cf. S. OC 251 (lyr.); ἐφʼ ὅ τι χ. ἐμόλετε E. Or. 150 (lyr); τί χ. ἔβα δωμα; Id. Fr. 1011 (lyr.); τί καινὸν ἦλθε δώμασιν χ.; Id. HF 530, cf. Ar. Nu. 30 (with play on signf. I), Theoc. 24.66.
    • 3 ἐλάφους, μέγα τι χ. (cf. χρῆμα II.3) Call. Dian. 100.
  • III in Od. 11.479, ἦλθον Τειρεσίαο κατὰ χρέος seems to be = Τειρεσίᾳ χρησόμενος (10.492) to consult him.
  • • 2 elsewh. κατὰ χρέος means according to what is needful, in due fashion, h.Merc. 138, A.R. 3.189, Arat. 343.
  • IV duty, task, charge, office, ἦλθε τωὔτʼ ἐπὶ χρέος Pi. O. 1.45, cf. 7.40; οἷς τόδʼ ἦν χρέος A. Pers. 777, cf. Th. 20; τὸ σὸν μελέσθω . . φρουρῆσαι χρέος S. El. 74, cf. E. Or. 1253 (lyr.), IT 883 (lyr.).
  • V τὸ συνδρῶν χ. the circumstance of being an accomplice, E. Andr. 337.
  • VI anything useful or serviceable, χρεῶν χρηΐζοντι μετάδοσιν ποιήσασθαι Hp. Jusj.; δέκα στατῆρανς καταστασεῖ, τῶ δὲ χρήϊος ( = χρέους) διπλεῖ ὄτι κʼ ὀ δικαστὰς ὀμόσει συνεσσάκσαι Leg.Gort. 3.14, cf. 11, GDI 5100.11 (Malla).
  • • 2 value, validity, μηδὲν ἐς χρῆος (or χρέος) ἤμην τὰν δόσιν the gift shall be of no value, i. e. invalid, Leg.Gort. 10.24, cf. 31.
  • VII παρὰ χρέος, = παραχρῆμα, Call. Aet. Oxy. 2080.14 [Fr. 43.14 Pf.] (παραχρῆμʼ ap. Stob.), Nic. Al. 614 (prob. orig. = signf. VIII).
  • VIII = χρεία, χρεώ, need, τί δʼ, ὦ τάλας, σε τοῦδʼ ἔχει πλέκους χρέος; Answ. χ. μὲν οὐδέν, βούλομαι δʼ ὅμως λαβεῖν Ar. Ach. 454, cf. Bion Fr. 2.2.

χρέος, τό, ep. χρεῖος, att. χρέως, nom. u. acc. plur. χρέα, Hes. O. 649, wie τὰ χρέα ἀπολαμβάνειν Andoc. 3.15 u. sonst (χρή),
1) Bedürfnis, Notdurft, Not, dah. Verlangen, Wunsch ; εἰ μὲν γὰρ ὑμῖν μὴ τόδʼ ἐκπράξω χρέος Aesch. Suppl. 467 ; ἐξανύσεις χρέος Soph. O.R. 157 ; überh. Geschäft, Angelegenheit, Handel, Sache, das, was Einem dringend am Herzen liegt, ἐμὸν αὐτοῦ χρεῖος, meine eigne Angelegenheit, Od. 1.409, 2.45 ; κατὰ χρέος τινὸς ἐλθεῖν, einer Person oder Sache wegen kommen, weil man ihrer bedarf, 11.479 ; vgl. κατὰ τί χρέος ἥκων Luc. salt. 64 ; ἐπὶ τωὐτὸ χρέος ἦλθε Pind. Ol. 1.45, ὅπως γένοισθε πρὸς χρέος τόδε Aesch. Spt. 20 ; ξὺν ἀνδράσιν φίλοισιν, οἷς τόδʼ ἦν χρέος Pers. 763, u. sonst ; σοὶ δʼ ἤδη τὸ σὸν μελέσθω βάντι φρουρῆσαι χρέος Soph. El. 74 ; τί μοι τόδε χρέος ἀπύεις Eur. Or. 1253, u. öfter ; ἐφʼ ὅ, τι χρέος, zu welchem Zwecke, weshalb, z.B. ἐμόλετε, ib. 151 ; χρέος ἔχειν τινός, Etwas nötig haben, Ar. Ach. 429.
2) das, was man notwendig leisten muß, was man abzutragen schuldig ist, die Schuld ; χρεῖος ὀφείλειν τινί, Einem eine Schuld zu entrichten haben, Od. 21.17, Il. 11.688, χρεῖος ὀφείλεταί μοι 11.686, Od. 3.867, χρεῖος ἀποστήσασθαι, eine Schuld zurückwägen, zurückzahlen, Il. 13.746 ; was man versprochen hat, Her. 1.138, Pind. Ol. 3.7, – im, plur., die Schulden, Hes. O. 649 ; ausstehende Schulden, Isae. 8.37, wie Ar. Nub. 13, 30 ; Plat. Legg. III.684e, Rep. VIII.555d u. sonst ; χρέα ἐπὶ τόκοις ὀφειλόμενα Isae. 11.42 ; τὴν οὐσίαν ἅπασαν χρέα κατέλιπον Dem. 38.7 ; Sp. – Auch übertr., eine abzubüßende Schuld, ein Vergehen ; Theogn. 205 ; δημοκράντου δʼ ἀρᾶς τίνει χρέος Aesch. Ag. 445 ; μή τι πέρα χρέος ἐμᾷ πόλει προσάψῃς Soph. O.C. 234 ; – Schuldigkeit, Gebühr, Pflicht, κατὰ χρέος, wie sichʼs gebührt, ziemt, H.h. Merc. 138 ; Arat. Phaen. 343 ; κατὰ χρέος, ῃπερ ἐῴκει Ap.Rh. 3.189 ; – die allgemeine Schuld, welche der Mensch der Natur zu entrichten hat, bes. der Tod.
3) Gebrauch, Nutzen, eine Sache, die zu benutzen ist, wie χρῆμα, μέγα τι χρέος, ein großes Stück, Tier, Callim. Dian. 104.

χρέος

See χρεῖος.

χρέος (-ος nom., acc.)

• • a debt met., of praise owed to the victor στέφανοι πράσσοντί με τοῦτο θεόδματον χρέος O. 3.7 ὁ μέλλων χρόνος ἐμὸν καταίσχυνε βαθὺ χρέος O. 10.8 τὸ δʼ ἐν ποσί μοι τράχον ἴτω τεὸν χρέος, ὦ παῖ, νεώτατον καλῶν P. 8.33 ἐμὲ δʼ οὖν τις ἀοιδᾶν δίψαν ἀκειόμενον πράσσει χρέος, αὖτις ἐγεῖραι καὶ παλαιὰν δόξαν ἑῶν προγόνων P. 9.104
  • b service, duty ἦλθε καὶ Γανυμήδης Ζηνὶ τωὔτʼ ἐπὶ χρέος O. 1.45 Ὑπεριονίδας μέλλον ἔντειλεν φυλάξασθαι χρέος παισὶν φίλοις, ὡς ἂν θεᾷ πρῶτοι κτίσαιεν βωμὸν O. 7.40

χρέος (χράομαι): (1) want, need, then affair, business, Od. 1.409, Od. 2.45; Τειρεσίᾱο κατὰ χρέος, for want of T., i. e. to consult him, Od. 11.479.—(2) what one must pay, debt, ὀφείλειν τινί, ὀφέλλεταί μοι, Il. 11.688, 686.

χρέος χράομαι, χρή

• • Ithat which one needs must pay, an obligation, debt, Od.; a debt for stolen cattle, Il.; χρεῖος ἀποστήσασθαι to pay a debt in full, Il.; ἀρᾶς τίνει χρ. pays the debt demanded by the curse, Aesch.; χρέος πόλει προσάπτειν to attach a further debt, i.e. guilt to the city, Soph.; χρέος ἀποδιδόναι to repay a debt, Hdt., Ar.:—in pl. debts, χρειῶν λύσις Hes.; τὴν οὐσίαν ἅπασαν χρέα κατέλιπε left all the property in outstanding debts, Dem.
  • IIa needful business, an affair, matter, ἑὸν αὐτοῦ χρεῖος Od.: a requirement, a purpose, Soph.: c. gen., like χάριν, for the sake of, σὸν οὐκ ἔλασσον ἢ κείνης χρέος Eur.
  • • 2like χρῆμα, a thing, τί χρέος; τί χρῆμα; wherefore? Aesch.; ἐφʼ ὅ τι χρ. ἐμόλετε; Eur.
  • IIIin Od., ἦλθον Τειρεσίαο κατὰ χρέος seems to be = Τειρεσίᾳ χρησόμενος, I came to consult him:—but, κατὰ χρέος according to what is due, as is meet, Hhymn.
  • IVa duty, task, charge, office, Pind., Trag.
  • V= χρεία, want, need, τί δὲ τοῦδʼ ἔχει πλέκους χρέος; Ar.